Wiek XXI – nowe systemy informacji

Aktualny system komunikacji umożliwił wprowadzenie od 1999 r. strony internetowej Towarzystwa (http://www.anestezjologia.org.pl). Rozszerzyło to zakres i szybkość dystrybucji wybranych informacji, w tym również i streszczeń artykułów publikowanych w naszym czasopiśmie. Tradycyjny kwartalnik pozostał jednak w klasycznym układzie archiwizowania dorobku naukowego. Spełnia zadanie trwałego dokumentu wkładu anestezjologów polskich do ogólnego rozwoju naszej specjalności.

Czas ma swoją pozycję jako jedna z bardzo istotnych wartości również i w nauce. Można przypomnieć, że liczy się tu nie tylko fakt, że coś zostało opracowane dobrze, ale również zostało zrobione i opublikowane w odpowiednim czasie. Szybkość przekazu ma wielką cenę ale badania naukowe mają wielokrotnie wartość ponadczasową. Nie tylko odkrycia przełomowe, ale nieraz drobne modyfikacje metod i szczegóły aplikacji mogą być trwałym elementem postępu. Wiele takich danych z zakresu diagnostyki lub terapii może mieć istotne znaczenie i stać się inspiracją nowych osiągnięć. Wiele prawd sprzed lat powraca w nowej formie lub przypomina, że popełnione przed laty błędy są do uniknięcia.

Wobec globalizacji nauki, poza akumulacją ośrodków nadających kierunek postępu wiedzy, unifikacji wymaga system komunikacji i porozumiewania. Historia i możliwości ekonomiczne utrwaliły pozycję języka angielskiego, jako podstawę piśmiennictwa i akcentowania swojej obecności w nauce. Do wiodących w anestezjologii należą czasopisma z największymi tradycjami: Anesthesiology, Anesthesia and Analgesia oraz British Journal of Anaesthesia i Canadian Journal of Anaesthesia. Prace w nich publikowane stały się wykładnikiem aktualnego poziomu wiedzy. Najczęściej cytowane, były prezentowane powszechnie w formie obszernych przeglądów piśmiennictwa. W latach następnych czasopisma te stały się podstawą biblioteki elektronicznej ( The Electronic Anaesthesia Library – TEAL), osiągalnej na dyskach CD-ROM.

Nieco wcześniej postęp techniczny (wprowadzenie składu komputerowego druku) umożliwił rozszerzanie rynku wydawniczego. W ramach rozwoju piśmiennictwa pojawiły się w latach 80. nowe wydawnictwa o charakterze dydaktycznym. Wśród nich Lectures in Anaesthesiology, Seminars in Anesthesia, Current Opinion in Anaesthesiology i Current Anaesthesia and Critical Care, odgrywały istotną rolę w kształceniu kadr anestezjologów w skali światowej.

W naszym kraju, zmiany polityczno-ustrojowe lat osiemdziesiątych, spowodowały dezorganizację wydawnictw medycznych. Po Kongresie Europejskim w Warszawie, PTAiIT stworzyło własną bazę wydawniczą, która bez żadnych przerw umożliwiła kontynuacje druku i dystrybucji naszego kwartalnika. Zakres dostępu do prac naukowych stał się jeszcze pełniejszy. Wykorzystanie dużego zakresu pism dostępnych w tym czasie ograniczała względnie słaba znajomość języka angielskiego w naszym kraju. Równocześnie. częściowa i skrócona prezentacja wybranych streszczeń nie zapewniała potrzeb wszystkich czytelników.

Przekonanie, że wydawnictwa są instytucjami dochodowymi oraz ograniczenie przez KBN finansowania towarzystw naukowych w tym zakresie, odbiło się niekorzystnie na rynku czasopism naukowych. W ostatnim 10-leciu prace naukowe, wielokrotnie w formie abstraktów i referaty szkoleniowe o różnym zakresie drukowano w materiałach kongresów lub konferencji naukowych, wydawanych nieregularnie w ograniczonym nakładzie. Wydawnictwo Uni-Druk w 1997 r. drukowało polską wersję Aktualności w Anestezji i Intensywnej Terapii (będącej tłumaczeniem Current Anaesthesia and Critical Care), które ukazywały się jednak krótko.

British Journal of Anaesthesia (86 (1); 3, 2001 – Editorial II), wprowadza aktualnie zmiany form publikacji. Prace o fundamentalnym dla wiedzy znaczeniu, w formie TEAL będą dostępne przez trzy lata, w wersji zbiorczej i pojedynczej na dyskach DVD-ROOM. BJA otworzyło również witrynę internetową (odpłatnie). Czasopismo będzie dalej drukowane w formie tradycyjnej i ukierunkowane na ciągłe kształcenie i rozwój praktyczny (CEPD – continuing educational and professional development) zgodny z programem kształcenia Królewskiego Kolegium Anaestezjologów (RCA).

Anestezjologia Intensywna Terapia – wciąż akceptowana przez prenumeratorów, wymaga jednak wobec gwałtownie zmieniających się czasów, dostosowania do nowych metod przekazu informacji. Postęp we wszystkich dziedzinach osiąga coraz większe przyspieszenie. Pojawia się pytanie jak udoskonalić obieg informacji dostosowany do systemu europejskiego i jak wykorzystać najlepiej internet?

Oprócz stałego publikowania streszczeń (od tego roku – również w wersji polskojęzycznej), planujemy umieszczanie tych streszczeń i pełnych tekstów wybranych artykułów dodatkowo w co najmniej dwóch portalach medycznych; większe możliwości techniczne komercyjnych serwerów udostępnią nasze publikacje szerszej rzeszy czytelników.

Przedstawione zmiany mogą ułatwić korzystanie z naszego czasopisma. Poprawią się walory dydaktyczne i możliwość prezentacji własnego dorobku naukowego, ale stworzy to przed nami nowe problemy. Jednym z nich jest konieczność kompromisu w utrzymaniu odpowiednich proporcji – pomiędzy informacją szybką i trwałą dokumentacją – a istniejącymi ograniczeniami ekonomicznymi. Niezależnie od przygotowywania, przez polskich anestezjologów, publikacji do druku w piśmiennictwie objętych systemem TEAL, musimy udostępnić nasze codzienne prace dla forum międzynarodowego naszej specjalności – w języku angielskim. Anestezjologia Intensywna Terapia – czasopismo naszego Towarzystwa, z tradycyjną pozycją w krajowym środowisku medycznym, powinno reprezentować nasz dorobek naukowy również zagranicą.

Zgodnie z decyzją ZG PTAiIT z października 2000 r. rozpoczynamy publikowanie Anaesthesiology Intensive Therapy – Polish Journal International Issue. Jest to prezentacja prac wybranych z wersji polskiej (oryginalnych i kazuistycznych) drukowanych w języku angielskim. Czasopismo to będzie trafiać do znaczących w świecie bibliotek narodowych, uniwersyteckich i zbiorów towarzystw naukowych, przede wszystkim zrzeszonych w Światowej Federacji Towarzystw Anestezjologicznych

Wśród innych wydawnictw zwracamy uwagę naszych prenumeratorów na streszczenia w Current Medical Literaure – Anestezjologia drukowane w edycji polskiej ((c) Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.). Jest to przegląd piśmiennictwa światowego z komentarzami specjalistycznymi, wydawany pod patronatem The Royal Society of Medicine (UK), a wersji polskiej dodatkowo Polskiego Towarzystwa Lekarskiego.

FEEA – Ośrodek Regionalny w Poznaniu (zorganizowany i kierowany przez prof.dr hab. Witolda Jurczyka); działający w ramach Fundacji Europejskiej ds Szkolenia Anestezjologów (pod patronatem Unii Europejskiej), publikuje wykłady kolejnych kursów (Wydawca UNI-DRUK, Poznań), aktualizowane w ramach kolejnych cyklów programu. Wydawnictwo to stanowi cenne uzupełnienie kształcenia anestezjologów nie tylko w kraju, ale również jako przygotowanie do egzaminów europejskich (unifikacja wiedzy w ramach Unii). Zaznaczam tu tylko sprawę w aspekcie piśmiennictwa. Samemu ośrodkowi, wobec jego wysokiej roli jaką odgrywa w nauce i dydaktyce, planujemy poświęcić obszernie omówienie w kolejnym numerze.

Na polskim rynku wydawniczym, wobec istnienia innych samodzielnych towarzystw lekarskich, których tworzenie łączyło się ścisłe z rozwojem anestezjologii i intensywnej terapii, pojawiły się nowe czasopisma. Medycyna Intensywna i Ratunkowa (Wydawnictwo Medyczne Urban & Partner Sp. z o.o.) drukowane od połowy 1998 r.; (1999 r. patronat PTAiIT i w 2000 r jest czasopismem Polskiego Towarzystwa Medycyny Ratunkowej). W ub. r. ukazał się nowy kwartalnik w języku polskim Ból Polskiego Towarzystwa Badania Bólu, (Wydawca Elipsa-JAIM, s.c.).

Reasumując – myślę, że Anestezjologia Intensywna Terapia pozostanie podstawowym źródłem wymiany myśli i upowszechniania wiedzy w naszej specjalności. Sądzimy, że wprowadzane aktualnie zmiany zostaną przez naszych czytelników przyjęte przychylnie i spodziewamy się również życzliwego przyjęcia w międzynarodowej społeczności anestezjologicznej.