Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Medycyna 3/2007, s. 61-65
*Aneta Urbańska, Adam Borzęcki, Anna Szponar
Stwardnienie guzowate – zmiany skórne i narządowe
Sclerosis tuberosa – skin and organ symptoms
Oddział Dermatologiczny NZOZ MED-LASER Lublin
Kierownik: dr n. med. Adam Borzęcki
Streszczenie
Sclerosis tuberose (Bourneville Pringle disease) is a rare genetically determined facomatosis, characterized by the of development of multiple hamartoma tumours mainly within the skin, the brain, the kidney, and the heart. The disease is inherited as an autosomal dominant trait with variable penetrance and a high spontaneous mutation rate (estimated to be 50-60%).
Stwardnienie guzowate (choroba Bourneville´a Pringle´a) jest schorzeniem genetycznie uwarunkowanym, dziedziczącym się jako cecha autosomalna dominująca z wysoką penetracją i zmienną ekspresją genu. Częstość występowania schorzenia w populacji ogólnej oceniana jest na około 1:10 000 do 1: 23 0000 (4, 5).
Pełny zespół stanowi triada objawów: zmiany skórne, niedorozwój umysłowy i padaczka.
Zespół Bourneville´a Pringle´a charakteryzuje się bogatą symptomatyką i ogromnym wachlarzem postaci klinicznych – od ciężkich do skąpoobjawowych (2, 13).
Choroba spowodowana jest mutacją w zakresie genów TSC1 i TSC2.
Gen TSC2, którego locus znajduje się w krótkich ramionach chromosomu 16, składa się z 41 egzonów obejmujących obszar 45 000 par zasad. W wyniku jego transkrypcji powstaje mRNA o długości 16 000 par zasad, kodujący tuberynę, białko o aktywności GTP-azy w stosunku do onkogenów z rodziny RAS, zwanych RAP-1 i RAP-5. Drugi gen choroby Bourneville´a-Pringle´a określany symbolem TSC1, ma swoje locus na długich ramionach chromosomu 9. Gen ten składa się z 21 egzonów zajmujących obszar około 50 000 par zasad. Gen TSC1 koduje hamartynę, białko o nie poznanej do tej pory funkcji.
TSC1 i TSC2 są genami supresorowymi. W przypadku wystąpienia mutacji prowadzącej do utraty funkcji jednego z nich lub obu, dochodzi do transformacji nowotworowej komórek i powstawania zmian rozrostowych typu hamartoma (19).
Szacuje się, że ponad 60% zachorowań wynika z mutacji samoistnych, a przypadki rodzinne stanowią jedynie 30% chorych (3, 11, 14, 18).
Stwardnienie guzowate występuje z jednakową częstością u kobiet i mężczyzn. Nie stwierdza się różnic rasowych, ani różnic w rozmieszczeniu geograficznym. Opisywano przypadki SG u dzieci murzyńskich. Unterharnscheidt w 1964 roku opisał przypadek choroby u małpy Rhesus.
Rozpoznanie
W celu rozpoznania choroby należy zebrać dokładny wywiad rodzinny, przeprowadzić szereg szczegółowych badań diagnostycznych. Pomocne są kryteria rozpoznawania stwardnienia guzowatego. Rozpoznanie jest możliwe przy spełnieniu 1 dużego objawu i 2 lub więcej małych, jest pewne przy spełnieniu 2 dużych kryteriów lub 1 dużego i 2 małych, a prawdopodobne, gdy spełnione jest 1 duże kryterium i 1 małe (tabela 1).
Tabela 1. Kryteria rozpoznawania stwardnienia guzowatego.
Kryteria dużeKryteria małe
Naczyniakowłókniaki (angiofibroma) skóry twarzy lub płaski włókniak na twarzy
Guzki Koena wałów paznokciowych (włókniaki okołopaznokciowe)
Plamy odbarwieniowe (3 i więcej)
Skóra szarygrynowa (znamię łącznotkankowe)
Mnogie hamartomatyczne guzki siatkówki (phakoma)
Łagodne guzy nerek (angiomyolipoma)
Podwyściółkowy gwiaździak olbrzymiokomórkowy (astrocytoma gigantum)
Guzki podwyściółkowe mózgu
Pojedyncze lub mnogie guzy serca
Torbiele podopłucnowe
Mnogie, drobne ubytki w szkliwie zębów (powyżej 5)
Hamartomatyczne polipy odbytu
Torbiele kostne
Promieniste pasma w istocie białej mózgu
Włókniaki dziąseł
Guzy hamartomatyczne nerek
Plamy achromatyczne siatkówki
Zmiany skórne typu "confetti"
Mnogie torbiele nerek
Napady skłonów
Uogólnione lub częściowe drgawki
Obecność chłonki w jamie opłucnej (chylothorax)
Odma samoistna
Zmiany skórne w przebiegu SG
Najwcześniejsze objawy kliniczne choroby dotyczą skóry, która zajęta jest zwykle w 70-80%.
Wykwity skórne nie stanowią bezpośredniego zagrożenia zdrowia i życia, stanowią problem kosmetyczny i diagnostyczny.
Występujące u noworodka plamy hipopigmentacyjne współistniejące z napadami padaczkowymi sugerują podejrzenie choroby Bourneville´a-Pringle´a. Plamy mogą przybierać różne kształty i rozmiary, określane są jako np. „popielate plamy w kształcie liścia jesionu”, „drobne plamy confetti”. Zmiany tego typu występują u 97 % chorych na SG.
Cechą znamienną plam hipopigmentacyjnych występujących w tej jednostce chorobowej jest prawidłowa ilość melaniny w odróżnieniu od bielactwa.
Najbardziej charakterystyczną zmianą skórną w przebiegu stwardnienia guzowatego są naczyniakowłókniaki (angiofibroma) kiedyś opisywane jako gruczolaki łojowe (adenoma sebaceum). Częstość ich występowania szacuje się na około 75%. Zlokalizowane są na nosie, w fałdach nosowo-wargowych, na policzkach, brodzie i czole, czasami w obrębie małżowin usznych lub skóry owłosionej głowy. Najczęściej okolicą wolną od wykwitów jest rynienka podnosowa wargi górnej. Są to twarde grudki wielkości łebka od szpilki, barwy cielistej, czerwonej lub żółtej. Zmiany te mogą pojawić się już przy urodzeniu lub w wieku noworodkowym jednak po okresie dojrzewania stają się intensywniejsze (ryc. 1).
Ryc. 1. Gruczolaki łojowe w stawardnieniu guzowatym.
Wykwity o charakterze włókniaków okołopaznokciowych lub podpaznokciowych rąk i stóp występują u 23% chorych i noszą nazwę guzków Koena (ryc. 2, 3).
Ryc. 2. Guzki Koenena w stawardnienieniu guzowatym.
Ryc. 3. Guzki Koenena w stawardnienieniu guzowatym.
Płaskie włókniaki mogą występować na czole i w odróżnieniu od angiofibroma mają mniejszą komponentę naczyniową.
U 25% pacjentów, w okolicy lędźwiowo-krzyżowej zlokalizowane jest znamię łącznotkankowe zbudowane z grudek i guzków określane jako „skóra szarygrynowa”.
Włókniaki mogą pojawić się również obrębie jamy ustnej: na dziąsłach, podniebieniu, języku, efektem tego bywa najczęściej nieprawidłowe ustawienie zębów.
U niektórych pacjentów w obrębie szkliwa zębów stwierdza się drobne ubytki w kształcie „studzienek”. Wynika to z zaburzeń interakcji między odontoblastami i ameloblastami szkliwa.
Pozostałe rzadkie zmiany dermatologiczne to: plamy cafe´-au-lait, tłuszczaki, włókniakotłuszczaki, nadmierne rogowacenie rąk stóp, rogowacenie mieszkowe (8) (ryc. 4).
Ryc. 4. Odbarwienia i przebarwienia w stawardnieniu guzowatym.
Zmiany układowe w przebiegu SG
Zmiany w nerkach
Bourneville opisał współistnienie SG z guzami nerek, z których najczęściej spotykany to angiomyolipoma (AML), stwierdzany w ponad połowie przypadków SG. Obserwowano rzadko guz jasnokomórkowy nerki (RCC), zmiany cystowate oraz zmiany pochodzenia mazenchymalnego.
AML pierwszy raz opisano histologicznie w 1911 roku. Jest to guz mezenhymalny o typie hamartoma, zbudowany z dojrzałych, prawidłowych komórek tkanki tłuszczowej, mięśniówki gładkiej i cienkościennych naczyń krwionośnych, jednak nieprawidłowych pod względem proporcji i układu. Angiomyolipoma lokalizowano również w przestrzeni zaotrzewnowej, wątrobie lub wnękowych węzłach chłonnych.
W grupie chorych na stwardnienie guzowate średni wiek powstania objawów angiomyolipoma wynosi 30 lat. Częstość występowania u kobiet jest dwukrotnie wyższa niż u mężczyzn. W przebiegu SG naczyniakomięśniaki występują obustronnie i mają charakter wieloogniskowy. Mają bardzo dużą dynamikę wzrostu. Przyrost masy guza wynosi 20% w ciągu roku u chorych na SG i 5% w grupie chorych na AML, niezwiązanym z zespołem Bourneville´a-Pringle´a.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Borkowska J., i wsp.: Rak jasnokomórkowy nerki u pacjentki ze stwardnieniem guzowatym – opis przypadku.Urologia Polska, 2006: 59, 2. 2. Cichoń-Mikołajczyk., i wsp.: A. Choroba choroby Bourneville´a-Pringle´a”. Opis przypadku. Przegląd Lekarski, 2006: 63, 2. 3. Dabora S.L., et al.: Mutational analysis in a cohort of 224 tuberous sclerosis patients indicates increased severity of TSC2, compared with TSC1, disease in multiple organs. American Journal of Human Genetics, 2001: 68. 4. Devlin L.A., et al.: Tuberous sclerosis complex: Clinical features, diagnosis, and prevalence within Northern Ireland. Developmental Medicine and Child Neurology, 2006: 48. 5. Farfał S.: Stwardnienie guzowate – klinika, diagnostyka, leczenie. Polski Merkuriusz Lekarski 2004: 16, 96. 6. Grajkowska W., i wsp.: Badania immunohistochemiczne i ultrastrukturalne podwyściółkowych gwiaździaków olbrzymiokomórkowych występujących u dzieci ze stwardnieniem guzowatym. Neurologia i Neurochirurgia Polska, 1997: 31, 3. 7. Holmes G.L., et al.: Tuberous sclerosis complex and epilepsy: recent developments and future challenges. Epilepsia, 2007: 48, 4. 8. Jóźwiak S., Kotulska.K.: Stwardnienie guzowate – zmiany skórne i narządowe. Dermatologica. 2005, 5. 9. Jóźwiak S.: Zmiany narządowe w stwardnieniu guzowatym u dzieci – naturalny przebieg i zalecane badania kontrolne. Klinika Pediatryczna. 2003: 11, 2. 10. Jóźwiak S., i wsp.: Analiza napadów padaczkowych i rozwoju umysłowego w stwardnieniu guzowatym u dzieci. Neurologia Dziecięca, 1996: 5, 10. 11. Kwiatkowska J., i wsp.: Stwardnienie guzowate – charakterystyka genów TSC1 i TSC2 oraz diagnostyka molekularna. Klinika Pediatryczna, 1998: 6, 4. 12. Małkiewicz B., i wsp.: Angiomyolipoma nerek w zespole Bourneville´a-Pringle´a. Urologia Polska, 2005: 5, 1. 13. Markiewicz-Bendkowska I., Pyź A.: Trudności w rozpoznawaniu choroby Bourneville´a-Pringle´a. Polski Merkuriusz Lekarski, 2001: 10, 57. 14. Nedoszytko B., i wsp.: Choroba Bourneville´a-Pringle´a – genetycznie uwarunkowana fakomatoza. Przegląd Dermatologiczny, 1999: 86, 6. 15. Papadavid.E., et al.: Carbon dioxide and pulsed dye laser treatment of angiofibromas in 29 patients with tuberous sclerosis. British Journal of Dermatology, 2002: 147. 16. Sobiecka M., i wsp.: Zmiany płucne u chorych na stwardnienie guzowate. Pneumonologia i Alergologia Polska: 2005: 73, 1. 17. Urban B., Bakunowicz-Łazarczyk Alina.: Objawy oczne w stwardnieniu guzowatym. Klinika Oczna, 2001: 103, 1. 18. Xiao G.H., et al.: The tuberous sclerosis-2 gene product, tuberin, function as rab5GAB in modulating endocytosis. Journal Biology and Chemistry, 1997: 272. 19. Zgorzalewicz M.: Korelacje kliniczno-neurofizjologiczne w stwardnieniu guzowatym u dzieci i młodzieży. Neurologia Dziecięca, 2000: 9.
otrzymano: 2007-08-14
zaakceptowano do druku: 2007-08-22

Adres do korespondencji:
*Aneta Urbańska
NZOZ Med-Laser
ul. Młyńska 14A, 20-406 Lublin
tel./fax: 0-81 532-90-90
e-mail: anetaurbanskaa@wp.pl

Nowa Medycyna 3/2007
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna