Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Anestezjologia Intensywna Terapia 2/2003, s. 101-106
Janina Suchorzewska1, Jan Lammek1, Jacek Kot2, Antonina Buchowiecka3, Jerzy Buczkowski4, Ewa Karpel5, Władysław Kościelniak6, Barbara Miłkowska7, Andrzej Motuk8, Zbigniew Rybicki9, Grzegorz Saładajczyk10, Barbara Skoczylas-Stoba11, Roman Szulc12, Laura Wołowicka13, Małgorzata Złotorowicz14
Wieloośrodkowe prospektywne badania zakażeń i stosowanej antybiotykoterapii w wybranych oddziałach intensywnej terapii
Nosocomial infections and antimicrobial therapy in intensive care. A prospective multicenter study
1 Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM w Gdańsku
Kierownik: dr hab. n. med. M. Wujtewicz,
2 Krajowy Ośrodek Medycyny Hiperbarycznej Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni
Kierownik: dr n. med. Z. Sićko,
3 Oddział Intensywnej Terapii, Wojskowe Centrum Medyczne w Opolu
Ordynator Oddziału: dr med. A. Buchowiecka,
4 Oddział Anestezjologii i Intensywnej Terapii Wielospecjalistyczny Szpital w Kościerzynie
Ordynator Oddziału: lek. med. J. Buczkowski,
5 Klinika Intensywnej Terapii AM w Katowicach
Kierownik Kliniki: prof. dr hab.n. med. A. Dyaczyńska-Herman,
6 Oddział Intensywnej Terapii SPWSZ w Zielonej Górze
Ordynator Oddziału: dr n. med. W. Kościelniak,
7 Oddział Intensywnej Terapii SPWSZ w Suwałkach
Ordynator Oddziału: lek. med. B. Miłkowska,
8 Oddział Intensywnej Terapii SPWSZ w Bydgoszczy
Ordynator Oddziału: dr n. med. A. Motuk,
9 Klinika Intensywnej Terapii WAM w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Z. Rybicki,
10 Oddział Intensywnej Terapii SPWSZ w Kaliszu
Ordynator Oddziału: dr n. med. G. Saładajczyk,
11 Oddział Intensywnej Terapii SPWSZ w Gdańsku
Ordynator Oddziału: dr med. B. Skoczylas-Stoba,
12 Klinika Intensywnej Terapii AM w Poznaniu
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. R. Szulc,
13 Klinika Intensywnej Terapii SPWSZ w Poznaniu
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. L. Wołowicka,
14 Klinika Intensywnej Terapii CMKP w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab.med. J. Jastrzębski
Streszczenie
Cel pracy. Narastająca lekooporność wśród drobnoustrojów uzasadnia konieczność podejmowania działań, przede wszystkim monitorowania epidemiologicznego oraz stosowania racjonalnej antybiotykoterapii w celu przeciwdziałania zwiększonego zagrożenia zakażeniem w OIT. Celem niniejszych badań była ocena antybiotykoterapii stosowanej w polskich oddziałach intensywnej terapii, jak również ocena przydatności opracowanej w tym celu ankiety i programu komputerowego dla przyszłego monitorowania sytuacji epidemiologicznej oraz wyników leczenia zakażeń w tych oddziałach. Wyniki. Udział w badaniach wzięło 5 klinik intensywnej terapii Akademii Medycznych, 6 oddziałów szpitali wojewódzkich oraz 2 szpitale regionalne. Do opracowania zakwalifikowano 356 ankiet danych zebranych od chorych obojga płci w wieku 55,4 ± 17,6 lat. Czas pobytu w OIT wahał się od 1 doby do 45 dni. Zmarło 91 pacjentów (30,0%). Zakażenie zostało stwierdzone u 143 chorych (40%). Najczęściej izolowanymi patogenami były Staphylococcus aureus (33,7%), Staphylococcus spp. koagulazo-ujemny (29,3%), Acinetobacter baumannii 27,1% i Pseudomonas aeruginosa (24,9%). Szczepy MRSA i MRCNS izolowano u 37 chorych (20,4%), a szczepy Escherichia coli i Klebsiella pneumoniae ESBL(+) stwierdzono u 17 chorych (9,4%). W terapii zastosowano 36 różnych antybiotyków. Wśród najczęściej stosowanych były metronidazol, penicyliny i penicyliny z inhibitorami beta-laktamaz, cefalosporyny I i III generacji, aminoglikozydy oraz wankomycyna. W profilaktyce i leczeniu infekcji grzybiczych najczęściej stosowany był flukonazol. Dzienny koszt u chorych z zakażeniem wahał się w granicach od 1,90 do 950,30 PLN (średnio 232,40), a u chorych bez zakażenia od 0,60 do 276,40 PLN (średnio 49,10), (p = 0,001). Wnioski. Znaczące różnice kosztów antybiotykoterapii wskazują na konieczność zróżnicowanego finansowania leczenia w oddziałach intensywnej terapii. Prowadzenie dalszych badań w regularnych odstępach czasu pozwoliłoby śledzić zarówno epidemiologię zakażeń w naszych oddziałach intensywnej terapii, jak i monitorować skuteczność leczenia i jego koszty.
Summary
Background. The growing antimicrobial resistance of certain microorganisms and increased risk of nosocomial infection among ICU patients require active surveillance of resistance and rational antibiotic therapy. The purpose of the study was to collect data on use of antibiotics in the Polish ICU´s and assessment of a specially designed questionnaire and computer software. Results. 5 university ICU´s, 6 regional reference ICU´s and 2 municipal ICU´s participated in the study. Data were collected from 356 adult patients, both sexes, aged 55.4 ± 17.6 yrs. The range of the ICU stay was 1-45 days. 91 patients (30%) died. 143 patients were treated for infection during their ICU stay. The commonest pathogens isolated include Staphylococcus aureus (33.7%), coagulase-negative Staphylococcus species (29.3%), Acinetobacter baumani 27.1%, Pseudomonas aeruginosa (24.9%). In 37 cases (20.4%) methicillin-resistant Staphylococcus aureus (MRSA) and methicillin-resistant coagulase-negative streptococci were isolated. Escherichia coli and Klebsiella pneumoniae ESBL(+) were found in 17 cases (9.4%). Thirty-six various antibiotics were prescribed. The commonest used were metronidazol, penicillins and penicillins with beta-lactamase inhibitors, 1st and 3rd generation cephalosporins, aminoglycosides and vancomycin. Fluconazol was used for fungal infection prophylaxis and treatment. The mean daily cost of antimicrobial treatment of infected patients was PLN 232.40 (range 1.90 to 950.00) and was significantly (p = 0,001) higher than in non-infected cases (mean PLN 49.10, range 0.60-276.40). Conclusions. Significant differences in the cost of treatment between infected and non-infected patients indicate that financing of the intensive care should be calculated on the individual basis. Future surveillance should not be limited to the trends in ICU infection only, but should also include assessment of the effectiveness and cost of treatment.
Problem zakażeń w oddziałach intensywnej terapii jest przedmiotem stałych zainteresowań klinicystów. Prowadzone na świecie badania dotyczą w szczególności epidemiologii uwzględniającej wpływ czynników zwiększonego zagrożenia zakażeniem w OIT, rodzaju patogenów, ich lekowrażliwości oraz profilaktyki i leczenia.
Narastająca lekooporność wśród drobnoustrojów oraz jej rozprzestrzenianie uzasadnia konieczność podejmowania działań w celu przeciwdziałania tym niebezpiecznym zjawiskom. Do najważniejszych działań w tym zakresie należą właściwe monitorowanie epidemiologiczne oraz stosowanie racjonalnej antybiotykoterapii.
Zakażenia w OIT są przedmiotem licznych publikacji w piśmiennictwie polskim. Dotyczą one jednak przede wszystkim danych z pojedynczych ośrodków krajowych. Szerzej problem ten przedstawił Rybicki w 1994 r. (1). Ogólnopolski program rejestracji zakażeń nie wyodrębnia jednak specyfiki intensywnej terapii i nie dostarcza wystarczających danych zarówno do oceny epidemiologicznej tych oddziałów, jak również do oceny stosowanych w nich metod terapeutycznych, ze szczególnym uwzględnieniem antybiotykoterapii.
Wobec narastającej lekooporności drobnoustrojów i zagrożeń wynikających z rosnącej odpowiedzialności za podejmowane decyzje medyczne, konieczne są badania wieloośrodkowe, monitorujące sytuację epidemiologiczną i zmierzające do ustalenia kierunków optymalnego działania w celu zwalczania zakażeń w oddziałach intensywnej terapii. Szczególne potrzeby dotyczą badań umożliwiających ocenę stosowanej antybiotykoterapii w aspekcie jej efektywności i kosztów.
Potrzebę działań w tym kierunku potwierdza również zbiorowe opracowanie z 2000 r. (2), dotyczące współczesnego stanu wiedzy o racjonalnym wykorzystaniu antybiotyków w oddziałach intensywnej terapii. Podjęto również badania dotyczące antybiotykoterapii w wybranych oddziałach intensywnej terapii.
Celem tych badań była próba oceny stosowanej antybiotykoterapii w oddziałach intensywnej terapii, jak również ocena przydatności opracowanej w tym celu ankiety i programu komputerowego dla przyszłego monitorowania sytuacji epidemiologicznej oraz wyników leczenia zakażeń w tych oddziałach.
Materiał i metoda
Badania prospektywne przeprowadzono na podstawie opracowanej ankiety rozesłanej do oddziałów intensywnej terapii o różnej referencyjności, z których wszystkie miały możliwość ścisłej współpracy z pracowniami mikrobiologicznymi na terenie swojego szpitala.
Pierwsza próbnie skonstruowana ankieta, w której rejestrowano dane z trzymiesięcznego okresu obserwacji, posiadała szereg niejasno sprecyzowanych pytań, a nie zawierała komentarza i instrukcji do ich interpretacji, okazała się niewystarczająca do projektowanego opracowania. Ankieta została poprawiona i zaopatrzona w szczegółowy komentarz, wyjaśniający poszczególne jej części i ukierunkowana nie tylko na problem zakażeń w oddziale intensywnej terapii, ale przede wszystkim na prowadzoną w nich antybiotykoterapię. Ankieta miała dostarczać dane dotyczące każdego chorego hospitalizowanego w OIT w ustalonym okresie obserwacji.
Udział w badaniach wzięło 5 klinik intensywnej terapii Akademii Medycznych, 6 oddziałów (w tym 1 klinika) szpitali wojewódzkich oraz 2 szpitale terenowe o ogólnym profilu. Obserwacji dokonywano w okresie od 18.09.2000 r. do 31.10.2000 r. łącznie w 13 oddziałach intensywnej terapii, w których leczono w tym czasie 494 chorych. Z otrzymanych od respondentów ankiet dotyczących 369 chorych, leczonych w oddziałach w okresie obserwacji, do opracowania zakwalifikowano 356 ankiet.
Wśród leczonych mężczyźni stanowili 66,9%, a kobiety 33,1% badanych. Wiek chorych wahał się od 13 do 98 lat i wynosił średnio 55,4 ± 17,6 lat. Większość chorych przyjęta była do OIT z innych oddzia-łów szpitalnych (52,5%) lub innego szpitala (14,3%). Bezpośrednie przyjęcia do oddziału dotyczyły 21,1% chorych. Z sali operacyjnej przyjęto 12,1% chorych.
Powodem przyjęcia do OIT była najczęściej ostra niewydolność oddechowa, niewydolność krążenia, stany pooperacyjne, mnogie obrażenia ciała oraz choroby ośrodkowego układu nerwowego. Rzadziej były to zakażenia i posocznice, zaburzenia metaboliczne oraz zatrucia (tab. I). Wśród przyczyn przyjęcia do oddziału wyodrębniono stany pooperacyjne, dla których wskazaniem była jedynie konieczność zastosowania intensywnego nadzoru. Blisko połowa chorych była przyjęta z więcej niż jednego powodu. Rozkład liczbowy przyczyn, które decydowały o przyjęciu do OIT przedstawia rycina 1. Czas pobytu w OIT dla uściślenia danych podano w dobach, obliczając go z liczby godzin pobytu w oddziale dzielonej przez 24.
Tabela. I. Przyczyny przyjęcia do OIT
Powód przyjęciaLiczba pacjentów (%)
Ostra niewydolność oddechowa170 (47,8)
Stany pooperacyjne145 (40,7)
Ostra niewydolność krążenia111 (31,2)
Obrażenia mnogich okolic ciała lub izolowane obrażenia czaszkowo-mózgowe50 (14,0)
Choroby ośrodkowego układu nerwowego41 (11,5)
Zakażenia i posocznice22 (6,2)
Zaburzenia metaboliczne22 (6,2)
Zatrucia11 (3,1)
Ryc. 1. Przyczyny przyjęcia do OIT – rozkład liczbowy
Przy przyjęciu do OIT oceniano czy chory ma rozpoznane klinicznie, mikrobiologicznie lub/i serologicznie zakażenie. Rozpoznanie kliniczne opierano na ogólnie przyjętych kryteriach wg CDC ( Centres for Disease Control). Rejestrowano również stosowaną w chwili przyjęcia antybiotykoterapię z uwzględnieniem profilaktycznego, empirycznego lub celowanego jej stosowania.
Badania mikrobiologiczne wykonywano podczas hospitalizacji w OIT w szpitalnych pracowniach mikrobiologicznych. Materiałem badanym była krew, wymaz z gardła, wydzielina z dolnych dróg oddechowych, mocz, wydzielina z ran, drenów, wymazy ze skóry, kał oraz płyn mózgowo-rdzeniowy. Wyniki posiewów były kwalifikowane jako ujemne, dodatnie, zawierające florę fizjologiczną lub zanieczyszczone. Przy wątpliwościach odnośnie zanieczyszczeń wynik uznawany był jako dodatni. W celu bardziej precyzyjnego określenia flory bakteryjnej osobno analizowano wyniki posiewów uzyskane w pierwszych 48 godzinach pobytu chorego w oddziale i osobno wyniki posiewów uzyskane w późniejszym okresie. W stosunku do wszystkich izolowanych drobnoustrojów obliczano odsetek wyników dodatnich, rejestrując równocześnie zmienność flory bakteryjnej u poszczególnych chorych podczas leczenia w oddziale.
W badaniach dotyczących izolowanych drobnoustrojów nie uwzględniano ich wrażliwości na chemio-terapeutyki. Rejestrowano jedynie obecność szczepów charakteryzujących się szczególnymi mechaniz-mami oporności: metycylino-opornych Staphylococcus aureus (MRSA), metycylinoopornych gronkowców koagulazo-ujemnych (MRCNS), pałeczek gram-ujemnych produkujących b-laktamazy o rozszerzonym spektrum substratowym (ESBL), Enterococcus spp. opornych na wankomycynę (VRE) i wysoce opornych na aminoglikozydy (HLAR). Dalsza część ankiety dotyczyła rozpoznawanego klinicznie lub mikrobiologicznie punktu wyjścia zakażenia oraz stosowanych profilaktycznie i terapeutycznie antybiotyków. Dane dotyczące prowadzonej antybiotykoterapii u poszczególnych chorych obejmowały rodzaj antybiotyku, jego postać, dawkowanie, czas stosowania oraz jego koszt według cennika z poszczególnych aptek szpitalnych.
Wyniki
Z 356 leczonych 303 chorych zostało wypisanych przed końcem okresu badań. Czas pobytu w OIT wahał się od 1 doby do 45 dni. Średni czas pobytu wynosił 6,5 ± 6,8 doby, a mediana 4 doby. Spośród 303 zmarło 91 chorych (30,0%). Stwierdzono niewielką, ale statystycznie znamienną różnicę wieku (p <0,001) w grupie chorych, którzy zmarli w porównaniu z grupą pacjentów, którzy przeżyli (ryc. 2).
Ryc. 2. Zgony w zależności od wieku chorych
Zakażenie przy przyjęciu do OIT stwierdzono u 80 chorych, co stanowi 22,5% ogółu leczonych. U 65 chorych (18,3%) zakażenie zostało rozpoznane klinicznie, a jedynie u 15 chorych (4,3%) rozpoznanie poparto badaniem mikrobiologicznym. Ponad połowa badanych (58,4%) przy przyjęciu do OIT otrzymywała antybiotyki, w większości (38,5%) w celach profilaktycznych. U 16,9% chorych antybiotyk stosowano empirycznie. Celowana antybiotykoterapia była stosowana jedynie u 3,1% przyjmowanych do oddziałów chorych.
Podczas pobytu w oddziale zakażenie zostało stwierdzono u 143 chorych, co stanowiło 40% ogółu chorych hospitalizowanych w okresie objętym obserwacją. U 74 chorych (51,7%) było to 1 zakażenie. Najwyższa liczba 5 zakażeń została stwierdzona u 3 chorych. Zakażenia dróg oddechowych i płuc występowały najczęściej, na dalszych miejscach znalazły się zakażenia dróg moczowych i krwi (tab. II).
Tabela II. Punkt wyjścia zakażenia
Punkt wyjścia zakażeniaLiczba pacjentów (%)
Zakażenie dolnych dróg oddechowych74 (51,7)
Zapalenie płuc47 (32,9)
Zakażenie dróg moczowych34 (23,8)
Pierwotne zakażenie krwi29 (20,3)
Zakażenie przewodu pokarmowego23 (16,1)
Zakażenie ran operacyjnych16 (11,2)
Zakażenie skóry i tkanek miękkich13 (9,1)
Zakażenie oka, ucha, jamy ustnej i gardła10 (7,0)
Zakażenie ośrodkowego układu nerwowego5 (3,5)
Zakażenie układu sercowo-naczyniowego2 (1,4)
Zakażenie kości i stawów1 (0,7)
Zakażenie układu rozrodczego1 (0,7)
Łącznie143 (100,0)
Wykonane badania mikrobiologiczne, niezależnie od tego czy wynik był dodatni, czy ujemny, analizo-wano pod względem liczby badań przypadających na 1 chorego. U 114 chorych, co stanowi 32% ogółu hospitalizowanych, nie wykonano ani jednego badania mikrobiologicznego. U 58 chorych wykonano zaledwie 1 badanie. Największa liczba chorych (124 chorych) znalazła się w granicach od 2 do 8 badań wykonanych podczas hospitalizacji (tab. III).
Tabela III. Liczba badań mikrobiologicznych przypadających na 1 pacjenta
Liczba badańLiczba pacjentów (%)
0114 (30,9)
158 (15,7)
239 (10,6)
349 (13,3)
426 (7,0)
519 (5,2)
611 (3,0)
710 (2,7)
89 (2,4)
91 (0,3)
106 (1,6)
>1027 (7,3)
Łącznie369 (100)
U 108 chorych uzyskano dodatnie badania mikrobiologiczne w materiałach pobranych w okresie do 48 godzin od chwili przyjęcia (ryc. 3). Natomiast po 48 godzinach dodatnie wyniki badania mikrobiologicznego uzyskano u 118 chorych (ryc. 4).
Ryc. 3. Dodatnie wyniki badań mikrobiologicznych do 48 godzin od przyjęcia.
Ryc. 4. Dodatnie wyniki badań mikrobiologicznych po 48 godzinach od przyjęcia
Najczęściej izolowanymi patogenami były Staphylococcus aureus (33,7%), Staphylococcus spp. koagulazo-ujemny (29,3%), Acinetobacter baumannii (27,1%) i Pseudomonas aeruginosa (24,9%). Dalsze miejsca zajęły Escherichia coli (16,6%), Enterococcus faecalis (16,6%), drożdżaki z gatunku Candida albicans i Candida spp., które stwierdzono w 26,0% izolatów (tab. IV). Szczepy MRSA i MRCNS izolowano z 50 badań u 37 chorych (20,4%), a szczepy Escherichia coli i Klebsiella pneumoniae ESBL (+) stwierdzono u 17 chorych (9,4%) w 34 badaniach. W czasie okresu obserwacji nie wyizolowano szczepów Enterococcus spp.HLAR oraz szczepów VRE.
Tabela IV. Najczęściej izolowane drobnoustroje
DrobnoustrójIzolatyPacjenci (%)
Staphylococcus aureus8261 (33,7)
Staphylococcus spp. coagulaso negative6753 (29,3)
Acinetobacter baumannii6449 (27,1)
Pseudomonas aeruginosa6645 (24,9)
Candida albicans3930 (16,6)
Escherichia coli3830 (16,6)
Enterococcus faecalis4330 (16,6)
Streptococcus spp. a-hemolizujący2020 (11,1)
Klebsiella pneumomniae2419 (10,5)
Enterobacter cloacae2518 (9,9)
Candida species1717 (9,4)
Proteus mirabilis1010 (5,5)
Enterococcus faecium108 (4,4)
 
IzolatyPacjenci (%)
ESBL (+)3417 (9,4)
MRSA/MRCNS5037 (20,4)
Profilaktykę antybiotykową zastosowano u 145 chorych (40,7%), w tym u 47 z innych niż operacja wskazań, a u 8 chorych jako selektywną dekontaminację przewodu pokarmowego. Zakażenie, które zostało stwierdzone u 143 chorych leczone było u 135 chorych (99,4%) antybiotykami. Skojarzone leczenie antybiotykami i metodami chirurgicznymi zastosowano u 17 chorych (11,8%), a immunoterapię u 17 chorych (11,8%).
W terapii zastosowano 36 różnych antybiotyków. Wśród najczęściej stosowanych były metronidazol, penicyliny i penicyliny z inhibitorami b-laktamaz, cefalosporyny I i III generacji, aminoglikozydy, a z antybiotyków glikopeptydowych – wankomycyna. W profilaktyce i leczeniu infekcji grzybiczych najczęściej stosowany był flukonazol.
W obliczaniu kosztów związanych z antybiotykoterapią posłużono się uśrednioną ceną kosztów dziennych leczenia poszczególnymi antybiotykami. Takie wyliczenie kosztów było możliwe dzięki uwzględnionej w ankiecie informacji o dawce dziennej odrębnie dla każdego chorego oraz podania ceny antybiotyku z danej apteki szpitalnej. Koszty dziennego leczenia najczęściej stosowanymi antybiotykami przedstawiono w tabeli V.
Tabela V. Koszty dziennej antybiotykoterapii w przeliczeniu na 1 pacjenta
Liczba pacjentów (%)Średnia ? SDMediana (zakres)
Metronidazol74 (26,1)5,9 ? 2,95,7 (1,9-24,9)
Amoksycylina/kwas klawulanowy59 (20,8)25,6 ? 3,526,2 (9,0-29,3)
Ceftriakson55 (19,4)33,0 ? 8,937,2 (13,4-50,7)
Piperacylina/tazobaktam34 (12,0)213,1 ? 25,7219,3 (146,2-292,4)
Flukonazol31 (10,9)145,8 ? 116,7121,3 (5,6-591,5)
Netylmycyna31 (10,9)56,4 ? 37,849,5 (24,7-197,8)
Cefazolina26 (9,2)24,6 ? 5,928,9 (13,0-28,9)
Wankomycyna26 (9,2)115,5 ? 55,487,9 (40,1-287,0)
Gentamycyna21 (7,4)1,8 ? 0,41,5 (1,4-2,9)
Piperacylina21 (7,4)74,5 ? 41,368,1 (17,7-197,0)
Amikacyna19 (6,7)16,4 ? 16,38,9 (5,3-59,8)
Cefamandol17 (6,0)28,4 ? 7,934,0 (18,8-37,5)
Ceftazydym16 (5,6)76,8 ? 35,869,8 (23,3-139,5)
Cefuroksym16 (5,6)19,3 ? 3,418,1 (15,0-24,7)
Łącznie284 (100,0)137,2 ? 193,241,1 (0,6-950,3)
Wyliczone koszty antybiotyków zarówno całkowite, jak i dzienne porównano w grupie chorych, u których nie stwierdzono zakażenia z kosztami u chorych z zakażeniem. Porównanie to wykazało statystycznie znamienny wzrost kosztów przy występowaniu zakażenia (p <0,001).
Dzienny koszt u chorych z zakażeniem wahał się w granicach od 1,9 do 950,3 średnio 232,4 złotych, a u chorych bez zakażenia od 0,6 do 276,4 średnio 49,1 złotych, czyli był 4-krotnie mniejszy niż u chorych zakażonych (test Manna-Whitney´a; p = 0,001) (ryc. 5). Całkowity koszt antybiotykoterapii wahał się u chorych z zakażeniem od 14,4 do 14209,3 średnio 1915,1 złotych, a u chorych bez zakażenia od 1,9 do 2643, średnio 207,8 złotych, a więc był średnio blisko dziesięć razy niższy (test Manna-Whitney´a: p <0,01) (ryc. 6).
Ryc. 5. Koszt dziennej antybiotykoterapii w zależności od zakażenia (skala półlogarytmiczna).
Ryc. 6. Całkowity koszt antybiotykoterapii w z ależności od zakażenia (skala półlogarytmiczna).
Wnioski
1. Monitorowanie mikrobiologiczne obejmuje jedynie 68% leczonych w OIT chorych.
2. Przy przyjęciu do OIT, jedynie 3,1% chorych wśród otrzymujących antybiotyki poddanych było antybiotykoterapii celowanej.
3. Najczęściej izolowanymi patogenami były Staphylococcus aureus, Staphylococcus epidermidis, Acinetobacter baumani i Pseudomonas aeruginosa.
4. Czterokrotnie wyższe średnie koszty dziennej antybiotykoterapii i dziesięciokrotnie wyższe koszty całkowitej antybiotykoterapii u chorych z zakażeniem stanowią uzasadnienie zróżnicowanego finansowania.
5. Zastosowana w przeprowadzonych badaniach ankieta jak i opracowany specjalnie do tych celów program komputerowy okazał się przydatny w monitorowaniu stosowanej w OIT antybiotykoterapii i kosztów z nią związanych, co wskazuje na zasadność dalszej kontynuacji badań przy ich użyciu.
Podziękowania
Autorzy opracowania dziękują za współpracę i pomoc profesorom Walerii Hryniewicz i Andrzejowi Küblerowi oraz doktorom Wiesławie Duszyńskiej i Hannie Frankowskiej.
Piśmiennictwo
1. Rybicki Z: Intensywna Terapia Dorosłych. Novus ORBIS. Gdańsk 1994.
2. Zakażenia w intensywnej terapii. Miejsce i rola antybiotyków. Urban & Partner Wrocław 2000.
Adres do korespondencji:
Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii
ul. Dębinki 7, 80-211 Gdańsk

Anestezjologia Intensywna Terapia 2/2003