Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Nowa Medycyna 6/1999, s. 21-23
Anna Karwan-Płońska
Kliniczna analiza porodów przedwczesnych
Clinical analyses of premature labors
z I Katedry i Kliniki Położnictwa i Ginekologii Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Katedry i Kliniki prof. dr hab. n. med. Longin Marianowski
Streszczenie
Analyses of causes of 392 premature labors was done. The labors occured between 28th and 37th week of gestation. The rate of premature labor was 6 per cent. Control group consisted of 392 patients who delivered between 38th and 42nd week of gestation in the same period of time. Special attention was paid to social-economic conditions, age, tobacco smoking, medical conditions predating pregnancy and current pregnancy complications.
Poród przedwczesny i związany z nim wysoki odsetek umieralności okołoporodowej noworodków niedonoszonych stanowi jak wiadomo poważny problem położniczy wymagający dokładnej analizy. Poznanie i ustalenie przyczyn porodów przedwczesnych wpływa na obniżenie częstości ich występowania poprzez właściwą profilaktykę. Jest to trudne między innymi dlatego, że etiologia porodów przedwczesnych jest często złożona a w wielu przypadkach trudna do określenia. Dlatego wymienia się wiele czynników medycznych i socjoekonomicznych stanowiących określone ryzyko wystąpienia porodu przedwczesnego. Doniesienia wskazują na korelację pomiędzy przedwczesnym porodem a stanem społeczno-ekonomicznym, odżywianiem kobiety w czasie ciąży, poprzednimi niepowodzeniami położniczymi, wadami rozwojowymi macicy, krwawieniami w ciąży oraz paleniem papierosów. Częstość porodów przedwczesnych wynosi 6% do 17% ogólnej liczby porodów.
Największe zagrożenie życia i dalszego rozwoju noworodków przedwcześnie urodzonych wiąże się z ogólną niedojrzałością wszystkich układów a szczególnie niedojrzałością oddechową płuc i enzymatyczną wątroby. Zaburzenia rozwoju psychofizycznego u dużej liczby wcześniaków, które przeżyły są dodatkowym ważnym argumentem dla profilaktyki porodu przedwczesnego.
Poddano klinicznej analizie 392 porody przedwczesne między 28. a 37. tygodniem ciąży, które odbyły się w ciągu 5 lat w I Klinice Położnictwa i Ginekologii Akademii Medycznej w Warszawie. Stanowiły one 6% wszystkich porodów odbytych w tym czasie w Klinice. Szczególną uwagę zwrócono na wiek, warunki socjalno-ekonomiczne, stan zdrowia, wpływ palenia papierosów, przeszłość położniczą, przebieg ciąży u rodzących przedwcześnie kobiet a także wzajemne korelacje między tymi czynnikami. Metoda statystyczna, którą się posłużono przy opracowaniu danych to test χ2 i system SAS.
Grupę kontrolną stanowiły 392 pacjentki, które urodziły między 38. a 42. tygodniem ciąży w tym samym czasie.
Analizując kolejno czynniki ryzyka występowania porodu przedwczesnego stwierdzono, że w grupie badanej najwięcej porodów wystąpiło u kobiet między 25. a 35. rokiem życia, podczas gdy w grupie kontrolnej w przedziale wieku 20-25 lat. Zauważono, że ryzyko porodu przedwczesnego wzrasta dwukrotnie u rodzących po raz pierwszy powyżej 30. roku życia, zaś sześciokrotnie u pierworódek powyżej 35. roku życia (ryc. 1).
Ryc. 1. Częstość występowania porodów przedwczesnych u pierworódek bez przeszłości położniczej.
Zwrócono uwagę na warunki socjalno-ekonomiczne takie jak miejsce zamieszkania, wykształcenie, zawód matki i ojca, matki bezrobotne, samotne i stan odżywienia kobiety zarówno przed ciążą jak i w jej trakcie.
Porównując grupę badaną, w której występowały porody przedwczesne z kontrolną zauważono, że pod względem wykształcenia nie różnią się one w sposób istotny. Podobny fakt obserwowano jeżeli chodzi o miejsce zamieszkania – na wsi lub w mieście.
Spośród 392 badanych 105 kobiet – 27% to tzw. matki zaniedbane: samotne, żyjące z zasiłku dla bezrobotnych, nie dożywione, często palące papierosy, niekiedy pijące lub młodociane uczennice. W grupie kontrolnej stanowią one 10% kobiet. Badano również stan odżywienia kobiet przed ciążą wyrażony jako BMI (body mass index). BMI jako jedyny czynnik ryzyka nie wpływa na częstość występowania porodu przedwczesnego.
Schorzenia ogólne stwierdzono u 168 kobiet rodzących przedwcześnie (43%) i u 101 kobiet rodzących o czasie (25,7%). W grupie badanej były to choroby serca u 17, nadciśnienie u 12, choroby nerek u 29, gestoza u 19, cholestaza u 12, niedokrwistość u 24, choroby płuc u 10, cukrzyca u 25 i uraz podczas ciąży u 2 kobiet. Wady macicy (uterus subseptus, uterus bicornis) występowały u 5 kobiet w badanej grupie.
Wykazano wyraźny wpływ palenia papierosów na częstość występowania porodów przedwczesnych. W grupie badanej 180 kobiet czyli 45,9% pali papierosy co jest bardzo wysokim odsetkiem w porównaniu z danymi z piśmiennictwa. W grupie kontrolnej pali papierosy 112 kobiet – 28% (ryc. 2). Zwraca uwagę fakt, że kobiety palące statystycznie częściej nie mają wyższego wykształcenia.
Ryc. 2. Wpływ palenia papierosów na częstość występowania porodów przedwczesnych.
Zanalizowano przeszłość położniczą. Wśród 392 kobiet rodzących przedwcześnie 190 – 48% miało obciążony wywiad położniczy, czyli przebyte poronienie samoistne, sztuczne lub porody przedwczesne. W grupie kontrolnej takich kobiet było 106 – 27% (ryc. 3).
Ryc. 3. Wpływ obciążonego wywiadu położniczego na częstość występowania porodów przedwczesnych.
W grupie badanej i kontrolnej porównywano hospitalizację z powodu zagrażającego poronienia lub porodu przedwczesnego, która miała miejsce w trakcie trwania badanej ciąży. W grupie badanej było hospitalizowanych 101 kobiet – 26%, w grupie kontrolnej 27 – 7% (ryc. 4).
Ryc. 4. Hospitalizacje z powodu zagrożenia poronieniem lub porodem przedwczesnym.
Spośród 122 kobiet, które urodziły przedwcześnie u 41% odpłynięcie płynu owodniowego poprzedziło wystąpienie czynności skurczowej, natomiast w grupie kontrolnej u 40 kobiet (10%) co daje różnice znamienną statystycznie.
Ciąża mnoga występowała u 37 kobiet w grupie badanej (9%), w grupie kontrolnej u 2 kobiet (0,4%).
U 18 rodzących przedwcześnie stwierdzono przedwczesne oddzielenie się łożyska prawidłowo usadowionego, u 19 łożysko przodujące, u 3 wielowodzie. Cięciem cesarskim rozwiązano 118 pacjentek – 30%, trzykrotnie poród ukończono za pomocą zabiegu kleszczowego.
Z 392 porodów urodziło się 429 noworodków z czego 24 martwe. Spośród 405 urodzonych żywo zmarło 35 (8,8%). W stosunku do ogólnej umieralności noworodków umieralność wcześniaków była bardzo wysoka i wynosiła 87,9%.
Wnioski
1. Złe warunki socjalno-ekonomiczne, obciążony wywiad położniczy oraz palenie papierosów przez kobiety ciężarne znamiennie przyczyniają się do występowania porodów przedwczesnych.
2. Stwierdzono, że u kobiet bez obciążonego wywiadu położniczego rodzących po raz pierwszy powyżej 30. roku życia występuje 2-krotnie większe ryzyko porodu przedwczesnego, a u kobiet powyżej 35. roku życia ryzyko to zwiększa się 6-krotnie.
3. W przedstawionym materiale w 41% przypadków odpłynięcie płynu owodniowego poprzedziło występowanie czynności skurczowej macicy, podczas gdy w grupie kontrolnej u 10% pacjentek.
4. Przy pierwszym badaniu kobiety ciężarnej należy przeprowadzić szczegółowy wywiad, aby wstępnie ocenić ryzyko wystąpienia porodu przedwczesnego, a tym samym jak najwcześniej zastosować odpowiednią profilaktykę.
Piśmiennictwo
1. Abrams B., Newman V.: J. Obstet. Gynecol., 1991, 164:785. 2. Bryce R.L. et al.: Brit. J. Obstet. Gynecol., 1991, 98:1001. 3. Chamberlain G.: Med. Prakt., 1993, 2:56. 4. Ejmocka-Ambroziak A. i wsp.: II Krakowskie Sympozjum Medycyny Perinatalnej 1998 – Problemy Perinatologii Klinicznej Cz. II, 371. 5. Van der Elst C.W. et al.: Obstet. Gynecol., 1991, 77, 672. 6. De Haas I. et al.: Am. J. Obstet. Gynecol., 1991, 165:1290. 7. Hediger M.L. et al.: Obstet. Gynecol., 1995, 85:175. 8. Iams J.D. et al.: Clinic. Obstet. Gynecol., 1988, 31:599. 9. Karwan Płońska A. i wsp.: Materiały I Kongresu Polskiego Towarzystwa Medycyny Perinatalnej. Poznań 1995 Tom II, 685. 10. Klajda-Nowak K. i wsp.: II Krakowskie Sympozjum Medycyny Perinatalnej 1998 – Problemy Perinatologii Klinicznej Cz. II, 362. 11. Kramer M.S. et al.: Am. J. Epid., 1992, 136:574. 12. Kyung S. et al.: Obstet. Gynecol., 1992, 79:75. 13. Main D.M.: Clinic. Obstet. Gynecol., 1988, 31:521. 14. Narahara H., Johnson J.M.: Am. J. Obstet. Gynecol., 1993, 169:1321. 15. Roszkowska P. i wsp.: Gin. Pol., 1992, 63:125. 16. Savitz D.A. et al.: Am. J. Obstet. Gynecol., 1991, 164:467. 17. Scholl T.O. et al.: Am. J. Clin. Nutr., 1992, 55:985. 18. Stępiński W.: Przyczyny porodów przedwczesnych u kobiet z Wrocławia i województwa wrocławskiego, praca doktorska, Wrocław 1993. 19. Tucker J.M. et al.: Obstet. Gynecol., 1991, 77:343. 20. Wielgoś M. i wsp.: Materiały II Polskiego Kongresu Medycyny Perinatalnej, Katowice 1998, II, 52.
Nowa Medycyna 6/1999
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna