Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Nowa Medycyna 7/1999, s. 34-36
Grażyna Hagel
Typy budowy ciała chłopców kształcących się zawodowo
z Zakładu Biostruktury Instytutu Kultury Fizycznej Uniwersytetu Szczecińskiego
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Lucjan Agapow
Streszczenie
Body fitness as well as correct physical growth of vocational school´s graduates is sometimes one of the most important aspects of properly executed occupational job,
Results of researches and observations which had been conducted for many years are evidence allowing to studies under purposefulness and role of physical education and sports of different kinds in schools.The results also induce to consider factors influencing observed trends in physical development and body fitness of youths – students of vocational schools.
From 1988 to 1993 there have been conducted systematic researches and observations of physical growth of 62 students of Mechanical-Energetical Technical College in Szczecin.The researches started in their freshman year and have been concluded five years laster in the last.
WSTĘP
Obecnie postępujący proces rozwoju technologii, mechanizacji, automatyzacji, a także daleko rozwiniętej elektroniki wymaga od współczesnego człowieka wysokiej sprawności psychofizycznej, umiejętności koncentracji i koordynacji ruchów. Zjawiska te sprowadzają się do predyspozycji wymaganych w przygotowaniu zawodowym (4, 5, 6, 7, 8, 9).
Stąd celem pracy jest prześledzenie w badaniach morfologicznych uwarunkowań powodzenia zawodowego, w tym także sprawności fizycznej, przyszłych pracowników.
MATERIAŁ I METODA BADAŃ
Badania rozpoczęto w 1988 roku a zakończono w 1995 roku w Technikum Mechaniczno-Energetycznym w Szczecinie kształcącym w zawodach: elektronik, elektroenergetyk, automatyk i elektromechanik. Badania prowadzono w momencie podjęcia przez nich nauki , a opracowanie dotyczy chłopców kształcących się w zawodzie elektronika. Liczebność badanej grupy wynosiła 62 osoby w wieku 14,5 do 19,5 lat.
W badanym zespole wykonałam: pomiar wysokości ciała, masy ciała, grubości fałdów skórno-tłuszczowych na plecach i na brzuchu zgodnie z zasadami przyjętymi w antropometrii polskiej (3).Określiłam rozwój fizyczny za J.Cieślikiem (2) wyliczając wiek wysokości i masy ciała oraz Wskaźnik Stanu Dojrzałości Biologicznej.
Interpretacja jest następującą:
-x do -40,1 opóźnienie patologiczne, -40,0 do -20,1 opóźnienie fizjologiczne, -20,0 do +20,0 zakres prawidłowy „norma”, +20,1 do +40,0 przyśpieszenie fizjologiczne,+40,1 do +x przyśpieszenie patologiczne.
Na podstawie wyliczonego wskaźnika Rohrera zestawiłam typy budowy ciała za L. Kretschmerem dzieląc osobników na typ leptosomatyczny, atletyczny i pikniczny.
Zebrany materiał opracowałam metodami statystycznymi i zestawiłam w tabelach 1-5.
Tabela 1. Zestawienie cech morfologicznych badanych chłopców.
Cechan=62min-maxMm/Mδm/δ
wysokość ciała (B-V) 160,3-181,5176,130.776,110,54
masa ciała (kg) 45,0-82,567,840,917,20,64
Grubość fałdu skórno-tłuszczowego:
na plecach (mm) 3,0-20,06,70,221,80,16
na brzuchu (mm) 4,0-25,07,430,624,950,44
Tabela 2. Charakterystyka liczbowa wskaźnika Rohrera badanego zespołu.
Cecha n=62Min-maxMm/Mδm/δ
Wskaźnik Rohrera1,03-1,651,340,151,70,21
Tabela 3. Klasyfikacja typów budowy ciała wg L. Kretschmera.
Typn%Autor
L2641,93Badania własne
A2337,03
P1320,98
L69,67W. Stęślicka
A2946,77
P2743,54
Tabela 4. Charakterystyka wieku wysokości i masy ciała badanego zespołu.
Cecha n=62Min-maxMm/Mδm/δ
Wysokość ciała12,5-18,515,640,21,640,14
Masa ciała12,5-18,515,80,171,640,13
Tabela 5. Zestawienie wskaźnika stanu dojrzałości biologicznej w wysokości i masie ciała.
Cecha (WSDB) n=62Min-maxMm/Mδm/δ
Wysokość ciała-17,55-17,856,391,3710,80,97
Masa ciała-17,85-16,664,621,5211,21,07
WYNIKI BADAŃ I OMÓWIENIE
Charakterystykę liczbową cech morfologicznych zestawiłam w tabeli 1. Jak z niej wynika indywidualne wahania w wysokości ciała wynoszą od 160,3 cm do 181,5 cm przy średniej arytmetycznej M=176,13 cm. Średnia wysokość ciała od 1988 r. do 1991 r. wynosi od160,3 cm do 175,9 cm, a od 1992 r. zwiększa się i wynosi M=176,3 cm do M= 181,5 cm. Masa ciała w badanej grupie przeciętnie wynosi M=67,84 kg przy skrajnych wartościach od 45 kg do 82,5 kg. Znaczny przyrost masy ciała nastąpił od 1991 r. M=66,1 kg do 1993 r., gdzie M=69,5 kg. W przypadku grubości fałdu skórno-tłuszczowego na plecach, jego przeciętna wynosi M=6,70 mm przy skrajnych wartościach od 3,0 mm do 20,0 mm. Grubość fałdu na brzuchu waha się indywidualnie od 4,0 mm do 25,0 mm, przy średniej M=7,43 mm.
Charakterystykę liczbową wskaźnika Rohrera zestawiłam w tabeli 2. Jak z niej wynika, wartość przeciętna wynosi M=1,34, natomiast wartość najmniejsza 1,03 a największa 1,65. Badany zespół cechuje się krępą budową ciała. W tabeli 3 dokonałam klasyfikacji typów budowy ciała ujęte systemem L. Kretschmera i stwierdziłam, że dominuje typ leptosomatyczny (41,93%) z nielicznym udziałem procentowym typu atletycznego (37,03%) nad typem piknicznym (20,98%). W zestawieniu porównawczym z kandydatami na studia wychowania fizycznego (3) badany zespół charakteryzuje się nieco odmiennie, ponieważ typ atletyczny zdecydowanie swoim procentowym udziałem dominuje u kandydatów (46,77%) a typ pikniczny (43,54%), natomiast ustępuje typowi leptosomatycznemu (9,67%).
Dla ogólnej oceny stopnia rozwoju wyliczyłam wiek wysokości i masy ciała oraz Wskaźnik Stanu Dojrzałości Biologicznej zestawiając w tabelach 4, 5. Jak z nich wynika przeciętny wiek wysokości i masy ciała indywidualnie waha się od 12,5 do 18,5 lat, przy średniej arytmetycznej M=15,64 lat dla wysokości ciała i masy ciała M=15,80. Wartości przeciętne dla WSDB wysokości ciała wynoszą M=6,39 przy indywidualnych wahaniach od -17,55 do +17,85, w przypadku masy ciała średnia wynosiła M=4,62 przy skrajnych wartościach od -17,85 do +16,66. Należy podkreślić, że badany zespół w okresie pięciu lat badań był w wieku 14,5 do 19,5 i pomimo niskiej przeciętnej wskaźników WSBD znajduje się w zakresie rozwoju prawidłowego.
Głównym problemem badawczym jest poszukiwanie zależności i wzajemnych uwarunkowań powodzenia zawodowego. Analiza wyników badań dotycząca budowy morfologicznej chłopców pomimo mało licznej grupy utwierdza w przekonaniu o złożoności tego zjawiska. Proces rozwoju uwarunkowany wieloma czynnikami, do których między innymi zalicza się warunki biogeograficzne, ekonomiczne a także pochodzenie społeczne.
Chłopcy uczęszczający do technikum uznawanego w Szczecinie za ekskluzywną szkołę cechują się nieco mniejszą wysokością ciała M=176,13 cm w stosunku do grupy rówieśniczej populacji polskiej M=177,6 cm, mniejszym ciężarem ciała (M=67,87 kg) w stosunku do Polaków (M=69,60 kg)(3).
Traktując budowę ciała jako całość cech dziedzicznych i nabytych, cechy morfologiczne ujmujące wielkość i kształt ciała – w badanym zespole dominuje typ leptosomatyczny – prezentują dość określony model. W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że model ten charakteryzuje się średnią wysokością i masą ciała, krępą budową (R=1,34) zbliżoną do somatotypu leptosomatyczno-atletycznego.
Uczniowie reprezentują środowisko robotnicze (62,4%), a w mniejszym zakresie inteligenckie (37,6%), w tym 81% są mieszkańcami miasta i województwa, a 19% spoza województwa szczecińskiego.
Oceniając poziom rozwoju fizycznego badany zespół zarówno w wysokości i masie ciała znajduje się w normie rozwojowej.
Można przypuszczać że wcześnie podjęta praca zawodowa w ramach praktyki szkolnej, przyczynia się do ukształtowania ostatecznych wymiarów ciała w badanym zespole dokonuje się niezamierzony i samoistny rodzaj doboru naturalnego o właściwym somatotypie do dalszego zawodu.
WNIOSKI
Podane wyniki badań pozwalają przytoczyć następujące wnioski:
1. Zawód elektronika wymaga odpowiednich predyspozycji osobniczych – określonego modelu budowy morfologicznej oraz specyficznych właściwości organizmu.
2. Zarysowane predyspozycje morfologiczne podlegają rozwinięciu i wykształceniu w dalszej edukacji zawodowej.
Piśmiennictwo
1. Arska-Kotlińska M., Bartz J.: Wybrane zagadnienia statystyki dla studiujących wychowanie fizyczne. AWF Poznań 1989. 2. Cieślik J.: Wielopoziomowy rozwój fenotypowy populacji i osobnika w ontogenezie. Poznań 1980. 3. Drozdowski Zb.: Antropometria w wychowaniu fizycznym. Poznań 1987. 4. Kobielski B.: Zróżnicowanie typologiczne robotników rolnych w świetle systemu Wankego. AWF Poznań 1984. 5. Korkosz K.: Biospołeczne uwarunkowania zainteresowań i aktywności ruchowo-rekreacyjnej młodzieży zawodowych szkół górniczych. AWF Katowice 1989. 6. Kwilecka M.: Morfologiczne i motoryczne uwarunkowania powodzenia zawodowego prządek. AWF Poznań 1970. 7. Trześniowski R.: O rozwoju fizycznym i sprawności fizycznej dzieci i młodzieży szkolnej w Polsce. Kultura Fizyczna, nr 1-3. Warszawa 1982.
Nowa Medycyna 7/1999
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna

Pozostałe artykuły z numeru 7/1999: