Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Nowa Medycyna 7/1999, s. 48-50
Grażyna Hagel
Zróżnicowanie cheilioskopijne kobiet po mastektomii
z Zakładu Biostruktury Instytutu Kultury Fizycznej Uniwersytetu Szczecińskiego
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Lucjan Agapow
Streszczenie
Biological consequences of mastectomy. In Poland breast cancer is the most frequently developed by women malignant cancer of all cancerous deseases and rates up to 17%. In 1994 8458 women in Poland developed breast cancer, 4449 died becouse of the tumor. Coefficient of mortality from breast cancer has risen in our country since 1963 from 9.3/100000 to 15.9/100000 residents. In 1994 Poland belonged to countries of average risk of developing breast cancer.
Morhpological factor is one of the circumstances conditioning the sickness existance – its appearance, course and recovery. Role of the factor is different in individual ilnesses and in the progress stage. Under influence of the ilness morphological factor involved here is especially susceptible and are subjects to deformations.
The purpose of the work is to present morphological characteristic of women after mastectomy.
WSTĘP
Choroba nowotworowa znana jest od dawna, a starożytni Hindusi leczyli ją maścią arsenową (200 lat p.n.e.) (3).
Odkrycie mikroskopu pozwoliło na dokładniejsze poznanie procesu nowotworowego i opracowanie klasyfikacji opartej na charakterystycznych cechach komórek. Rak sutka powoduje jeden na pięć zgonów z powodu chorób nowotworowych ogółem i jest najczęstszą przyczyną zgonów wśród kobiet w wieku 35-55 lat (3).
Rak piersi w Polsce jest najczęstszym nowotworem złośliwym u kobiet i stanowi 17% wszystkich nowotworów. W 1994 roku na raka piersi zachorowało w Polsce 8458 kobiet, a 4449 zmarło z tego powodu. Współczynnik umieralności na raka piersi wzrósł od 1963 roku z 9,3/100 000 mieszkańców do 15,9/100 000. W roku 1994 Polska zaliczała się do krajów o średnim ryzyku zachorowania (3).
Czynnik morfologiczny (2) jest jednym z uwarunkowań występowania procesu chorobowego, przy czym jego rola jest różna w poszczególnych schorzeniach i fazach rozwoju. Pod wpływem procesu chorobowego cechy morfologiczne składające się na tzw. czynnik ryzyka są szczególnie podatne i podlegają kierunkowym odkształceniom.
Cel pracy to przedstawienie charakterystyki morfologicznej i cheilioskopijnej kobiet po mastektomii.
MATERIAŁ I METODA BADAŃ
U 50 kobiet w wieku od 18,5 do 68,03 lat wykonano pomiary wysokości i masy ciała. Wyliczono wskaźnik Rohrera w celu określenia typu budowy ciała.
Pomiary wykonano zgodnie z zasadami przyjętymi w antropometrii polskiej (2).
W celu określenia typów bruzd czerwieni wargowej wykonano odbitki warg (6).
Badany zespół zestawiono porównawczo z populacją kobiet polskich (2). Częstość występowania typów czerwieni wargowej badanego zespołu zestawiono z wybranymi jednostkami chorobowymi.
Materiał opracowano metodami statystycznymi (1) i zestawiono w tabelach 1-3.
Tabela 1. Charakterystyka morfologiczna kobiet po mastektomii.
Cechan=50min-maxM Polki (M)
wysokość ciała 154,0-178,0161,385,17158,7
masa ciała 46,0-100,064,5111,5863,9
wskaźnik Rohrera 1,03-2,371,540,271,59
Tabela 2. Częstość typów bruzd czerwieni wargowej kobiet po mastektomii.
CechaTYP ITYP IITYP IIITYP IV
n%n%n%n%
Warga górna3633661428  
Warga dolna36397871412
Tabela 3. Częstość typów czerwieni warg w wybranych jednostkach chorobowych u kobiet.
Chorzenia (%)Warga górnaWarga dolnanAutor
IIIIIIIVIIIIIIIV
nowotwór sutka6,524,139,43022,338,232,47,1170(4, 6, 8)
schizofrenia33,838,523,14,629,243,1207,765(10, 11)
gruźlica płuc13,548,134,63,823,157,719,2 52(5, 9)
schorzenia reumatyczne46,919,514,119,554,922,112,410,6113(2, 7)
badania własne66628 67814250 
Ryc. 1. Częstość typów cheilioskopijnych kobiet po mastektomii.
Ryc. 2. Częstość typów bruzd czerwieni wargowej wargi dolnej w wybranych jednostkach chorobowych u kobiet.
Ryc. 3. Częstość typów bruzd czerwieni wargowej wargi górnej w wybranych jednostkach chorobowych u kobiet.
WYNIKI BADAŃ
Charakterystykę morfologiczną zestawiono w tabeli 1. Jak z niej wynika, w badanym zespole wysokość ciała przeciętnie wynosi M=161,38 cm przy jej wahaniach indywidualnych od 154,0 cm do 178,0 cm. W porównaniu do populacji polskiej w wysokości ciała (M=158,7) badany przeze mnie zespół jest wyższy. W przypadku masy ciała kobiety po mastektomii wykazują większy jego ciężar, aniżeli populacja Polek (63,9 kg) przy średniej arytmetycznej badanego zespołu M=64,51 kg, a skrajne wartości wahają się od 46,04 kg do 100,0 kg. Wskaźnik Rohrera średnio wynosił M=1,54 wahając się od 1,03 do 2,37. W porównaniu do grupy kontrolnej (M=1,59) wykazuje niższą przeciętną.
Zróżnicowanie chelioskopijne zestawiono w tabeli 2. Wynika z niej, że najczęściej reprezentowany jest typ II (warga górna 66% i warga dolna 28%). Najmniej licznie występują typy IV i I zarówno na wardze górnej i dolnej.
Badania cheilioskopijne opisują bruzdy występujące na wardze górnej i dolnej, mają charakter nieregularnych i urozmaiconych linii. Pojawiają się między 4 a 6 miesiącem życia po urodzeniu i nie podlegają wpływom czynników zewnętrznych. Wykazują również niezmienność urzeźbienia w całej ontogenezie. Klasyfikacja typów bruzd czerwieni wargowej jest następująca:
– typ I cechuje się bruzdami pojedynczymi o małym stopniu rozgałęzienia,
– typ II ma bruzdy pojedynczo rozgałęzione o małym stopniu ułożenia siatkowego,
– typ III, tu występuje większy stopień rozgałęzienia, częściowo tworząc siatkę,
– typ IV charakteryzuje się gęstym układem siatkowym.
Z analizy porównawczej (tab. 3) wynika, że najczęściej występującym typem czerwieni wargowej wargi górnej i dolnej jest typ II. W przypadku chorób nowotworowych sutka częściej wystąpił typ III (39,4% na wardze górnej), natomiast na wardze dolnej typ II (38,2 %). Schizofrenia jest chorobą, w której najliczniej wystąpił typ II (warga górna 38,5%, warga dolna 43,1%), oraz typ I (warga dolna 33,8%, warga górna 29,2%). Typ IV występował sporadycznie. W gruźlicy płuc najliczniej reprezentowany jest typ II zarówno dla wargi górnej (48,1%) jak i dla dolnej ( 57,7% ). Bardzo rzadko pojawiał się typ IV. W schorzeniach reumatycznych odmiennie przedstawiają się typy, bowiem najliczniej reprezentowany jest typ I, zarówno na wardze górnej (46,9%) jak i dolnej (54,9%). Przeprowadzone badania potwierdzają ogólną tendencję do częstszego występowania typu II na wardze górnej i dolnej.
Oceniono budowę morfologiczną odnosząc ją do charakterystyk populacji polskiej co pozwoliło stworzyć podstawę do sugestii o roli czynnika budowy ciała w zaburzeniach zdrowia. Nasuwa się ogólne stwierdzenie, że badany zespół cechuje się większą wysokością i mniejszą masą ciała oraz niższym wskaźnikiem Rohrera.
W przypadku analizy cheilioskopijnej trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć na pytanie czy określony wzór cheilioskopijny predysponuje osobnika do pojawienia się choroby nowotworowej gruczołu piersiowego jako jednego z wielu czynników ryzyka.
WNIOSKI
W toku analizy materiału nasuwają się następujące sugestie:
1) Badany zespół kobiet po mastektomii cechuje się przeciętnymi cechami morfologicznymi.
2) Wyraźnie częściej pojawiają się wzory o większej komplikacji bruzd, zarówno w badaniach własnych jak i innych autorów.
3) Celowym wydaje się kontynuacja badań kobiet po mastektomii w zakresie morfologicznych i cheilioskopijnych zróżnicowań terytorialnych i populacyjnych.
Piśmiennictwo
1. Arska-Kotlińska M., Bartz J.: Wybrane zagadnienia statystyki dla studiujących wychowanie fizyczne, AWF Poznań 1989. 2. Drozdowski Z.: Antropometria w wychowaniu fizycznym, AWF Poznań 1987. 3. Jasiecka K.: Nowotwór gruczołu piersiowego – a wybrane charakterystyki somatyczne. Praca magisterska, AWF Poznań 1982. 4. Jędrzejewska M.: Linie papilarne i typy bruzd czerwieni wargowej u kobiet, a schorzenia. Praca magisterska AWF Poznań 1979. 5. Kawecka J.: Układ bruzd wargowych, a choroby reumatoidalne. Praca magisterska AWF Poznań 1981. 6. Rynkiewicz G.: Typ bruzd czerwieni wargowej, a schorzenia psychiczne. Praca magisterska AWF Poznań 1982. 7. Ziółkowska E.: Studia do cheilioskopii ludności polskiej AWF Poznań 1987.
Nowa Medycyna 7/1999
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna

Pozostałe artykuły z numeru 7/1999: