Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Nowa Medycyna 7/1999, s. 51-53
Maria Makris, Barbara Górecka
Sprawność fizyczna kobiet uprawiających aerobik
z Zespołu Dydaktycznego Metodyki Wychowania Fizycznego Instytutu Kultury Fizycznej Uniwersytetu Szczecińskiego
Kierownik Zespołu: dr Maria Makris
Streszczenie
The proceeding, in fast time, development of contemporary civilization effects systematic limitation of human physical efforts. A lack movement is very often reason of overweight, weak metabolism, inadequate blond circulation and feeling of discomfort, ton. The aim of this work was study the influence what aerobic makes on physical skills of women between 18 and 50. The physical skills were estimated in range: nimbleness, power, strength, endurance and flexibility. The area of researches was Szczecin. The study show, that aerobic has positive influence for physical skills of women practised it. The trained women obtained better results in the all tests (differences real – 7 cases). The biggest result differences to the advantage of trained women were asserted for endurance (all differences real), and the smallest for nimbleness (all differences unreal).
Słowa kluczowe: aerobik, sprawność fizyczna.
Wstęp
Postępujący w szybkim tempie rozwój współczesnej cywilizacji powoduje systematyczne ograniczanie wysiłków fizycznych człowieka. Żyjemy w czasach, gdzie wiele prac wykonuje się w pozycji siedzącej, stąd też zagraża nam wiele chorób, których podłożem jest niedobór ruchu. Jest to przyczyną tragedii osobistej wielu ludzi w różnym wieku i ich rodzin (2, 13). To właśnie brak ruchu jest między innymi powodem nadwagi, słabej przemiany materii, niewydolności układu sercowo-naczyniowego oraz innych dysfunkcji organizmu (1, 2, 11) .
Dobra sprawność fizyczna jest bardzo pożądana w ciągu całego życia osobniczego. Może ona nie tylko wzbogacać i rozwijać wartości biologiczne organizmu (6, 8, 12), ułatwiać wykonywanie czynności zawodowych, ale i wpływać na dobre samopoczucie.
Pomimo niewątpliwych dobrodziejstw aktywności fizycznej, uczestnictwo kobiet i mężczyzn w rekreacyjnych formach ruchu jest niewielkie (3, 9) i kobiety robią to rzadziej niż mężczyźni (4, 5, 7). Badania sondażowe przeprowadzone przez Ośrodek Badań Mareco (członka Gallup International) w 1995 roku wykazały, że: – co dziesiąty Polak wsiada od czasu do czasu na rower lub się gimnastykuje; – co dwudziesty Polak pływa, gra w piłkę lub uprawia jogging; – bardzo mała liczba Polaków jeździ na nartach, gra w tenisa i uprawia kulturystykę, aerobik, fittnes, power stepper, ciężarki, sprężyny – wszystko to znajduje rosnącą rzeszę zwolenników, jednak dotyczy tylko 2% populacji (10).
Powyższe efekty badawcze są najlepszym dowodem na to, że podejmowanie badań nad wpływem aktywności ruchowej na sprawność fizyczną ludzi w różnym wieku jest zagadnieniem bardzo ważnym.
Celem prowadzonych badań było porównanie sprawności fizycznej kobiet uprawiających ćwiczenia gimnastyczne w formie aerobiku, ze sprawnością kobiet nie uprawiających takich ćwiczeń.
Materiał i metoda badań
W badaniach wzięło udział 137 kobiet mieszkających w Szczecinie, w tym 67 uprawiających 2 razy w tygodniu aerobik i 70 nie ćwiczących. Kobiety uprawiające aerobik uczęszczały na zajęcia prowadzone przez trzy różne osoby z odpowiednim przygotowaniem metodycznym.
Materiał zebrano posługując się metodą sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety w celu uzyskania informacji o wieku badanych, wykształceniu, wykonywanej pracy oraz czasu uprawiania aerobiku.
Oceny sprawności fizycznej badanych dokonano w zakresie: – siły mięśni brzucha mierzonej skłonem z leżenia tyłem w czasie 30 s; – mocy ocenianej wyskokiem dosiężnym; – gibkości, którą sprawdzono na podstawie skłonu w przód z siadu prostego ze stopami opartymi o skrzynkę pomiarową; – zwinności zmierzonej na podstawie biegu wahadłowego 4x10 m; – wytrzymałości ocenianej przysiadami z wyrzutem nóg w tył.
Zgromadzony materiał badawczy poddano obliczeniom statystycznym.
Wyniki badań i omówienie
Analiza wyników sondażu diagnostycznego
Uczestniczki badań podzielono na trzy grupy: od 18 do 28, od 29 do 39 i od 40 do 50 lat. W pierwszym przedziale znalazły się 24 ćwiczące – średnia wieku 22,4 lata – i 24 niećwiczące – średnia wieku 22,6 lat; w drugim 22 ćwiczące – średnia wieku 35,4 lata – i 24 nie ćwiczące – średnia wieku 33,3 lata; w trzecim 23 ćwiczące – średnia wieku 43,4 lata – i 22 nie ćwiczące – średnia wieku 43,7 lat.
Czas uprawiania aerobiku przez kobiety najmłodsze wynosił 14,6 miesiąca, w przypadku wieku 28-39 – 22,6 miesiąca i najdłużej u najstarszych, bo 35 miesięcy. Największy procent ogółu badanych kobiet posiadał wykształcenie średnie, to jest 53,5% ćwiczących i 63% nie ćwiczących. Wykształceniem wyższym legitymowało się 46,5% ćwiczących 24% nie ćwiczących. Tylko 4% ćwiczących i 13% nie ćwiczących posiadało wykształcenie zawodowe. Wśród badanych nie stwierdzono kobiet z wykształceniem podstawowym.
Wśród osób ćwiczących 55,8% wykonywało pracę umysłową, 25,6% nie pracowało i 18,6% było uczennicami. W tej grupie nie było kobiet, które wykonywałyby pracę fizyczną. U nie ćwiczących najwięcej, bo 54,3% pracowało umysłowo, 19,7% fizycznie, 19,5% było uczennicami a 6,5% w ogóle nie pracowało.
Analiza wyników prób sprawności fizycznej
Charakterystykę porównawczą średnich arytmetycznych w poszczególnych próbach oraz istotność różnic pomiędzy ćwiczącymi i nie ćwiczącymi w grupach wiekowych, przedstawiono w tabelach 1-3.
Tabela 1. Wyniki sprawności fizycznej badanych kobiet.
Wiek18-28 latT29-39t40-50t
22,4 lat22,6 lat35,4 lat33,3 lat43,4 lat43,7 lat
Ćwiczy aerobikTakNietaknietaknie
Siła mięśni brzucha (razy)X
S
V
18,28
2,78
15,23%
15,43
2,93
18,98%
2,5492*22,64
13,09
57,81%
13,93
4,79
6,48%
1,537114,55
3,33
3,43%
11,37
2,96
26,05%
2,8395*
Moc (cm)X
S
V
37,57
5,60
14,90%
30,18
5,24
17,36%
3,4765*31,77
4,06
12,77%
28,75
6,05
8,18%
1,393529,36
5,22
5,39%
25
4,77
19,09%
2,4548*
Gibkość (cm)X
S
V
28,28
8,16
28,84%
21,93
10,73
48,93%
1,700529,04
2,35
8,09%
26,44
6,57
8,88%
1,214128,89
5,1
5,26%
26,81
6,55
24,45%
1,0058
Zwinność (sek.)X
S
V
12,86
1,33
10,31%
13,3
0,98
7,38%
0,969213,29
0,74
5,60%
13,53
1,04
1,41%
0,633014,47
0,96
0,99%
15,03
1,31
8,75%
1,3719
Wytrzymałość (razy)X
S
V
13,86
2,31
16,71%
11,21
2,66
23,77%
2,6987*13,36
1,43
10,73%
11,06
1,48
2,00%
3,8661*12,83
2,09
2,16%
9,69
2,09
21,56%
4,2475*
* istotne przy p < 0,05
Tabela 2. Ocena istotności różnic w sprawności fizycznej między badanymi grupami wiekowymi u ćwiczących.
PróbyWiek badanych
18-28 a 29-38
t
18-28 a 39-50
t
29-38 a 39-50
t
Siła mięśni brzucha1,63543,2661*1,5734
Moc2,7721*4,1382*1,2627
Gibkość0,28710,24780,0924
Zwinność0,92543,8703*3,3808*
Wytrzymałość0,59431,26820,7147
* istotne przy p < 0,05
Tabela 3. Ocena istotności różnic w sprawności fizycznej między badanymi grupami wiekowymi u nie ćwiczących.
PróbyWiek badanych
18-28 a 29-38
t
18-28 a 39-50
t
29-38 a 39-50
t
Siła mięśni brzucha0,97603,6311*1,7605
Moc0,66322,7368*1,8849
Gibkość1,35841,47260,1564
Zwinność0,59193,8911*3,4602*
Wytrzymałość0,18921,69682,1795
* istotne przy p < 0,05

Porównanie wyników badań ćwiczących z nie ćwiczącymi w poszczególnych przedziałach wieku wykazało, że: – w sile mięśni brzucha i mocy (w trzech badanych przedziałach wieku) lepsze wyniki uzyskały ćwiczące (p<0,05), natomiast w grupie między 29 a 38 rokiem życia różnica była nieistotna (p>0,05); – w gibkości i zwinności we wszystkich grupach najlepsze rezultaty uzyskały ćwiczące, jednak różnice pomiędzy grupami były nieistotne (p>0,05); – w wytrzymałości zarówno średnia arytmetyczna, jak i różnice istotne statystycznie we wszystkich przedziałach wieku, były na korzyść ćwiczących.
Porównanie średnich arytmetycznych kobiet ćwiczących z poszczególnych grup wiekowych przedstawia się następująco: – w sile mięśni brzucha najwyższą średnią uzyskały kobiety z drugiego przedziału wiekowego, następnie kobiety najmłodsze, a najniższą z grupy najstarszej. Różnice istotne (p<0,05) stwierdzono jedynie pomiędzy kobietami najmłodszymi i najstarszymi (tab. 2); – w mocy wartości średnich arytmetycznych zmniejszają się wraz z wiekiem, a różnice nie są istotne statystycznie jedynie pomiędzy 29-38 a 39-50 rokiem życia; – w zwinności różnica nie jest istotna (p<0,05) tylko pomiędzy grupami 18-28 a 29-38 lat, natomiast w wytrzymałości, zróżnicowanie pomiędzy grupami było nieistotne (p>0,05), nie zauważono tego w gibkości, tutaj najwyższą średnią osiągnęła grupa w wieku 29-38 lat, a najniższą kobiety najmłodsze. W tej próbie różnice w średnich arytmetycznych pomiędzy grupami wiekowymi były nieznaczące.
U kobiet nie ćwiczących (poza gibkością) wyniki prób wraz z wiekiem pogarszają się i są pomiędzy grupą najstarszą i najmłodszą istotne (p<0,05) w sile mięśni brzucha, mocy oraz zwinności, natomiast w zwinności i wytrzymałości pomiędzy kobietami z grupy średniej i najstarszej.
We wszystkich badanych próbach u nie ćwiczących nie stwierdzono różnic istotnych (p>0,05) poza dwiema pierwszymi grupami (18-28 a 29-38 lat). W gibkości było odwrotnie, najwyższą średnią odnotowano u kobiet najstarszych, następnie w przedziale wieku średniego, a najniższą u najmłodszych. W tej próbie, podobnie jak u kobiet ćwiczących, różnice pomiędzy grupami są na poziomie nieistotnym statystycznie.
Analizując wartości odchylenia standardowego, nie zauważa się zbyt dużych różnic pomiędzy grupami i trudno jest uchwycić jakąkolwiek prawidłowość. Zróżnicowanie współczynników zmienności jest dużo większe zarówno pomiędzy grupami, jak i próbami, przy czym również tutaj nie można dopatrzyć się jednoznacznej prawidłowości.
Wnioski
1. We wszystkich badanych próbach lepsze wyniki uzyskały ćwiczące, ale tylko w 7 przypadkach różnice były istotne (p<0,05).
2. Spośród badanych prób największe zróżnicowanie wyników na korzyść ćwiczących stwierdzono w wytrzymałości (wszystkie różnice istotne p<0,05), a najmniejsze w zwinności (wszystkie różnice nieistotne p>0,05).
3. Poza gibkością w badanych próbach sprawność fizyczna zmniejsza się wraz z wiekiem.
4. Największe różnice wystąpiły pomiędzy wynikami kobiet najmłodszych i najstarszych zarówno u ćwiczących jak i niećwiczących (większość różnic na poziomie istotnym statystycznie), natomiast najmniejsze pomiędzy dwiema pierwszymi grupami (poza mocą wszystkie zróżnicowania nieistotne p>0,05).
Piśmiennictwo
1. Bejnarowicz J.: Zmiany stanu zdrowia Polaków i jego uwarunkowań. Wyzwania dla promocji zdrowia. Promocja zdrowia. Nauki Społeczne i Medycyna, 1994, 1-2, 9-36. 2. Cendrowski Z.: Życie i zdrowie największym bogactwem narodu – powszechna aktywność fizyczna największą szansą ich urzeczywistnienia. Lider, 1994, 3:4-5. 3. Erdman L.: Miejsce rekreacji fizycznej w sposobach życia ludności. [W:] II Kongres Naukowy Kultury Fizycznej - 9 - Materiały i Dokumenty, Warszawa 1987. 4. Gawlak-Kica G.: Uczestnictwo w kulturze fizycznej mieszkańców makroregionu środkowo-zachodniego. Roczniki Naukowe AWF w Poznaniu, Poznań 1992, 31:159-171. 5. Kunicki B.J.: Społeczne bariery rekreacji fizycznej. AWF Warszawa 1984. 6. Kozłowski S.: Znaczenie aktywności ruchowej w rozwoju fizycznym człowieka. [W:] N. Wolański (red): Czynniki rozwoju człowieka. Warszawa 1981, PWN. 7. Krawczyk Z.: Kultura fizyczna w kategoriach wartość. Warszawa 1989. 8. Kosko J.: Aktywność fizyczna a zdrowie. [W:] A. Gniazdowski (red): Zachowania zdrowotne. IMP Łódź, 1990. 9. Nowak M., Wojtas-Ślubowska D.: Społeczno-ekonomiczne uwarunkowania uczestnictwa kobiet w rekreacji fizycznej. [W:] Turystyka, rekreacja i sport jako problem społeczno-wychowawczy współczesnego człowieka. Pod red. W. Siwińskiego. Poznań 1993, 132-136. 10. Polak chory na życie. „Polityka”, nr 15, 15.04.1995, 14-15. 11. Romanowski W., Eberhard A.: Profilaktyczne znaczenie zwiększonej aktywności ruchowej człowieka. Warszawa 1972, PZWL. 12. Starosta W.: Znaczenie aktywności ruchowej w zachowaniu i polepszaniu zdrowia człowieka. Promocja zdrowia. Nauki Społeczne i Medycyna. 1995, 5-6. 13. Ziemiański S.: Człowiek i środowisko. Rola żywienia i wysiłku fizycznego w profilaktyce chorób cywilizacyjnych. Kultura Fizyczna, 1992, 1-2, 9-11.
Nowa Medycyna 7/1999
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna

Pozostałe artykuły z numeru 7/1999: