Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Medycyna 6/2000
Jan Tatoń
Organizacyjne zasady i zadania w kształtowaniu dobrej opieki diabetologicznej – zorientowanej na problemy pacjenta
z Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych i Diabetologii Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Katedry: prof. dr hab. med. Jan Tatoń
Opieka diabetologiczna ma za podstawę jak najlepiej pojęte dobro pacjenta zarówno w działaniach doraźnych jak i w perspektywie wielu lat leczenia. Musi zapewnić wysoki poziom bieżącej, codziennej jakości życia jak i zapobiegać powikłaniom. Zawsze musi mieć charakter intensywnej, wieloczynnikowej opieki.

Z tego powodu jest zawsze opieką zespołową, jest wynikiem działań całego zespołu medyczno-społecznego pod kierunkiem diabetologa.
Cukrzyca dotyczy około 4-5% dorosłej populacji, a także ponad 18 000 dzieci i młodzieży w Polsce. Według ocen własnych, a także Banku Światowego (The Global Burden of Disease, Murray C.J.L., Lopez A.D., 1966) zajmuje w skali wielkości obciążenia społecznego drugie miejsce po niedokrwiennej chorobie serca, pochłaniając co najmniej 5% całkowitego budżetu służby zdrowia. Problemy te można obecnie w dużej mierze kontrolować przy zastosowaniu w praktyce nowoczesnych zasad merytorycznych, organizacyjnych i ekonomicznych. Reforma ochrony zdrowia w Polsce powinna dać szansę takiemu postępowi.
Nowa opieka diabetologiczna – Europa i Polska
Podstawowym dokumentem kształtującym kierunki rozwoju opieki diabetologicznej w Europie i w Polsce jest Deklaracja z Saint Vincent. Ogłoszono ją w 1989 r., dziesięcioletni okres wdrażania zasad Deklaracji z Saint Vincent został podsumowany podczas zjazdu uczestników i aktywistów tego ruchu pod kierunkiem WHO, IDF i EASD, który odbył się we wrześniu 1999 r. w Istambule.
Wydaje się, że był to okres bardzo pozytywnych przemian, które przyniosły widoczne korzyści naszym chorym w Polsce.
Szczególnie dotyczy to: 1) priorytetu jakości leczenia; 2) zespołowości opieki; 3) rozwoju partnerskiego związku między leczonymi i leczącymi oraz praktykowania pojęcia „empowerment”, tj. wzmacniania i wzbogacania osobowości pacjenta przez edukację terapeutyczną, uzbrajania go w skuteczniejsze sposoby zwalczania cukrzycy i dążenia do lepszej jakości życia, 4) wprowadzenia zasad obiektywnego, ulepszonego procesu i struktury opieki leczniczej oraz rozszerzenie interdyscyplinarnych aspektów opieki nad chorymi na cukrzycę przez zespołowość praktyki i system opieki „łączonej”.
Powyższe zmiany pozwalają wyrażać nadzieję, że w następnym okresie pojawią się nowe składniki i ulepszenia w opiece diabetologicznej. Powstała już cała nowa dziedzina działań naukowych kształtujących przeobrażenia w tej opiece.
Priorytet jakości
Nowy okres i oczekiwane prace powinny skupić się przede wszystkim na jakościowych aspektach opieki nad chorymi na cukrzycę. Głównym celem będzie zapewne upowszechnienie jak najwyższej jakości opieki i samoopieki diabetologicznej.
Jak wynika z badań Gilmera i wsp., tylko wysoka jakość i skuteczność leczenia są w stanie obniżyć jego koszty. W badaniach tych dotyczących grupy 3017 chorych na cukrzycę, udowodniono, że u osób, które rozpoczęły okres 3-letniej obserwacji z poziomem glikowanej hemoglobiny równym 10%, koszt leczenia po zakończeniu tego okresu był aż o 35% wyższy w porównaniu z osobami z poziomem glikowanej hemoglobiny równym 6%. W tej pierwszej, gorzej leczonej grupie koszt wynosił ponad 11 500 USD, a w drugiej, leczonej lepiej 8500 USD. Tak więc zarówno z bezpośrednio ludzkiego, jak i ekonomicznego punktu widzenia jakość leczenia jest najważniejsza. Świadomość koniecznej powszechnej wysokiej jakości opieki diabetologicznej, która jest jednocześnie jedyną drogą do usprawnień ekonomicznych, powinna stać się podstawą tworzenia warunków dla nowej opieki diabetologicznej przez instytucje ubezpieczeniowe oraz kasy chorych.
Diabetolodzy pragną w tym zakresie jak najściślej współpracować z tymi instytucjami i administracją zreformowanej ochrony zdrowia w Polsce, wnosząc idee i doświadczenia dotyczące wysokiej jakości opieki nad chorymi, nowego podejścia do problemów chorych i ich rodzin, nowej organizacji i metod.
Zespołowość opieki
Duża liczba chorych na cukrzycę, wieloletni przebieg choroby i jej powikłania czynią z tej jednostki chorobowej przedmiot zainteresowania całego zespołu specjalistów. Wciąż trwa dyskusja, jak należy podzielić role w zespołach lekarskich, aby opieka medycy była najkorzystniejsza. Typem opieki, który powinien być coraz rzadziej stosowany, jest tak zwana opieka izolowana, polegająca na rozdzieleniu specjalistów zajmujących się konkretnym zagadnieniem od lekarzy innych dziedzin. Takie oddzielenie opieki podstawowej od specjalistycznej nie pozwala na całościowe spojrzenie na chorego, a raczej prowadzi do wąskiej specjalizacji w zakresie konkretnego problemu. Najlepszym rozwiązaniem jest połączenie obu metod, polegające na prowadzeniu wspólnej dokumentacji medycznej, konsultacjach i łącznym rozwiązywaniu problemów natury technicznej i ekonomicznej. Jest to nowa ścieżka opieki merytorycznej i formalnie wspólnej, jednoczącej w procesie dobrej opieki diabetologicznej lekarzy niespecjalistów diabetologów, czyli opieki łączonej.
Partnerstwo lekarza i osoby z cukrzycą, edukacja i „empowerment”
Pod hasłem „opieka” należy rozumieć pogłębioną troskę o chorego, profesjonalne zainteresowanie się jego problemami, a także wielokierunkowe działanie mające na celu polepszenie zdrowia i życia człowieka z cukrzycą. Opieka powinna przekraczać granice rutynowego leczenia, obejmować nie tylko stan zdrowia, lecz także stan emocjonalny i społeczny chorego. Postępowanie takie polega też na upominaniu się o prawa pacjenta i jego rodziny. Można zatem powiedzieć, że cukrzyca jest chorobą wymagającą krajowego systemu i programu zapobiegania, rozpoznawania, leczenia i socjalizacji. Opieka rozpoczyna się od rozpoznania. W kontekście opieki łączonej hasło to oznacza rozpoznanie medyczne, ale także rozpoznanie społeczne w zakresie skutków psychicznych choroby, sytuacji materialnej i rodzinnej chorego oraz ocenę możliwości edukacyjnych pacjenta. W tym miejscu pojawiają się problemy organizacji wizyt kontrolnych, także nagłych konsultacji, nauka samokontroli przez chorego, zwiększanie jego motywacji i wzbogacanie postawy życiowej. Równie istotna jest organizacja kontroli powikłań narządowych, ich leczenie, poprawa ogólnej kondycji zdrowotnej oraz aranżacja partnerskich relacji z pacjentem i jego rodziną. W ostatnim czasie poprawia się opieka nad wybranymi grupami chorych na cukrzycę. Wynika to zarówno ze zwiększonej zapadalności na tę chorobę, z częstszego jej wykrywania, jak i z coraz lepszego poznawania jej złożonego patomechanizmu. Zwiększa się też dostępność opieki i jej integracja. Na taki stan rzeczy wpływa również rozwój standardów postępowania, włączania się w opiekę lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej, pielęgniarek, rozwój nowych placówek opieki zdrowotnej.
Konieczność wprowadzenia systemu opieki łączonej
Z danych szacunkowych wynika, że na opiekę diabetologiczną lekarz pierwszego kontaktu powinien przeznaczyć około 3-5 godzin tygodniowo. Nakłada to na tych lekarzy obowiązek właściwego przygotowania merytorycznego i technicznego do wypełnienia tego zadania. Istotne jest także prowadzenie odpowiedniej dokumentacji medycznej pozwalającej na ocenę skuteczności leczenia.
Jak zatem rozwiązać diabetologiczne problemy lekarza rodzinnego?
Powinien on dysponować rejestrem chorych, posiadać specjalne formularze umożliwiające prowadzenie obserwacji i dokumentacji, być wyposażonym w materiały edukacyjne, przepisy dietetyczne i dzienniczki samokontroli dla chorych oraz aparaturę specjalistyczną do monitorowania leczenia. Jak wskazują badania, większość chorych z cukrzycą typu 2 nie jest zadowolona z dotychczasowej opieki medycznej. Wyniki te dowodzą, jak wiele jest jeszcze do zrobienia. Niestety, istnieją pewne poważne przeszkody w realizacji przedstawionych zadań. Dotyczą one głównie techniki, dostępności do aparatury medycznej, konieczności prowadzenia opieki zespołowej przez wielu specjalistów. Często także trudna jest realizacja edukacji chorego. Dlatego właśnie polecana jest metoda opieki łączonej, zakładająca współpracę lekarza rodzinnego z poradnią diabetologiczną. Na sprawne działanie takiej opieki wpływa jasne podzielenie obowiązków poszczególnych lekarzy, ustalenie miejsca kontroli. Ważne jest także przygotowanie merytoryczne lekarzy i personelu, właściwa selekcja i kwalifikacja chorych do opieki w omawianym systemie. Opieka powinna zakładać łatwą dostępność do konsultacji specjalistycznych. Ważną funkcję w opiece łączonej pełni pielęgniarka, często odpowiedzialna za edukację pacjenta. Aby opieka łączona spełniała wszystkie powierzone zadania, powinna podlegać okresowej kontroli. Ocena powinna obejmować sprawdzenie: kogo należy kierować do stałej opieki w poradni diabetologicznej?
Przede wszystkim chore dzieci i młodzież, kobiety w ciąży i planujące ciążę, chorych z cukrzycą typu 1 oraz osoby z powikłaniami cukrzycy.
Opieka łączona usuwa konflikt między medycyną podstawową (rodzinną) i specjalistyczną – jest on w istocie, przy głębszym zrozumieniu spraw, pozorny od samego początku. Oba rodzaje praktyki służą najlepiej pojętemu interesowi chorych. Satysfakcjonuje też pacjentów, ponieważ usuwa sztywne bariery w indywidualnej organizacji ich leczenia, daje poczucie swobody w dostępie do świadczeń medycznych. Umożliwia stosowanie nowoczesnej organizacji pracy, a jednocześnie w dużym stopniu zaspokaja subiektywne potrzeby wszystkich stron systemu. Daje możność ciągłego kształcenia. Wydaje się, że system opieki łączonej jest ważną szansą w ulepszeniu systemu opieki medycznej i społecznej, który przyjmuje za podstawę szybkie przekształcenie uprzedniej opieki państwowej na opiekę opartą na powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, innych źródłach finansowych i rachunku ekonomicznym. Przepisy regulujące ten system będą z pewnością podlegać nowelizacji, a sam system ewolucji i dojrzewaniu. W zakresie opieki diabetologicznej dobrą szansą przyspieszenia takich ulepszeń jest praktykowanie systemu opieki łączonej. Struktury opieki (wyposażenie gabinetu, sprzęt diagnostyczny, rejestr chorych), samego procesu leczenia (czas oczekiwania na wizytę, poziom i staranność dokumentacji, edukacja chorych), wyników leczenia (glikemia, powikłania cukrzycy). Należy również kontrolować: rodzaje stosowanych leków, intensywność terapii, stopień zadowolenia pacjentów, częstość powikłań leczenia, koszty postępowania i inne.
Nie wszystkich jednak chorych można leczyć, stosując wyłącznie metodę łączoną, niektórzy bowiem wymagają wybitnie specjalistycznych metod leczenia.
Jak wprowadzić te nowe składniki opieki nad osobami z cukrzycą do praktyki? Możnaby w tym względzie zaprojektować i realizować nowe zadania.
zadanie 1 – szczegółowe potrzeby organizacyjne na lata 2000-2005
Ważnymi zadaniami systemu opieki diabetologicznej są:
1. Dobrze wykształcony i doświadczony personel na każdym szczeblu organizacyjnym, dysponujący umiejętnościami odpowiadającymi sprawdzonym standardom międzynarodowym.
Fachowcy pracujący w systemie opieki zdrowotnej, którzy mają kontakt z osobami z cukrzycą, potrzebują przygotowania, aby zapewnić pacjentom efektywną opiekę ukierunkowaną na ich potrzeby. Programy edukacyjne muszą być wielodyscyplinarne, za ich realizację powinni odpowiadać specjaliści pracujący na danym terenie. Powinny je prowadzić osoby aktywnie działające w diabetologicznej opiece zdrowotnej w powiązaniu z jednostkami akademickimi i tam, gdzie jest to możliwe, także z organizacjami zrzeszającymi pacjentów.
2. Ulepszenie struktur opieki diabetologicznej, plany centralne i lokalne, współpracujący partnerzy.
Organizacja usług w zakresie cukrzycy obejmuje zespoły podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej, różne zespoły społeczności lokalnej, pacjentów z cukrzycą i ich opiekunów. Jej celem powinno być zaprojektowanie i uzgodnienie pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi stronami struktury programu opieki zdrowotnej nad pacjentami z cukrzycą. Dokumenty: „Diabetes Care in Poland” – raport kontroli jakości opieki diabetologicznej w Polsce. „Standardy w opiece diabetologicznej” oraz inne, wcześniej opracowane przez Zespół Krajowego Nadzoru Specjalistycznego, mogą w tym zakresie stać się bardzo istotne dla osób zarządzających opieką zdrowotną jako referencje w ocenianiu potrzeb społeczności lokalnej. Dotyczy to zarówno ogniw samorządowych, jak i Kas Chorych.
W procesie organizacji lokalnych usług medycznych kierownictwo instytucji opieki zdrowotnej oraz Kas Chorych powinny brać pod uwagę następujące szczególne aspekty:
– cechy populacji lokalnej, zwłaszcza dotyczące rozkładu wieku, składu etnicznego, trendów demograficznych, profilu choroby, włączając w to rozpowszechnienie i występowanie cukrzycy w poszczególnych kategoriach populacji;
– geograficzny zasięg populacji (populacja miejska i wiejska) ze względu na dostępność usług leczniczych;
– obecna struktura opieki zdrowotnej, a zwłaszcza możliwości oraz stopień rozwoju podstawowej i specjalistycznej opieki zdrowotnej dla pacjentów z cukrzycą, a także potencjał do dalszego rozwoju i integracji usług;
– liczba doświadczonych i specjalnie szkolonych zespołów podstawowej opieki zdrowotnej, opieki społecznej, dietetyków itp.;
– możliwości wspierania zespołów podstawowej opieki zdrowotnej przez wielospecjalistyczne zespoły opieki zdrowotnej;
– możliwości finansowania badań monitorujących powikłania cukrzycy;
– istnienie lokalnych rejestrów pacjentów z cukrzycą;
– lokalny postęp w rozwoju opieki nad chorymi z cukrzycą: dopasowanie rozwoju usług zdrowotnych do lokalnych priorytetów i inicjatyw;
– ustalenie możliwych sposobów postępowania we wcześniejszych rozpoznaniach cukrzycy;
– wykorzystanie lokalnych źródeł finansowania na cele edukacyjne i szkoleniowe.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Day J.L. et al.: Problems of comprehensive shared diabetes care. BMJ. 1987, 294:1590-2. 2. Diabetes care and research in Europe: the St Vincent Declaration, Diabetic Medicine 1990, 7:360. 3. Greenhalgh T.: Shared Care for Diabetes – A Systematic Review. Royal College of General Practitioners, 1993. 4. Gatling W. et al.: Shared Care for Diabetes Isis Medical, Oxford, 1997. 5. Hayes T.M., Harries J.: Randomized controlled trial of routine hospital clinic care versus routine general practice care for Type 2 diabetes. BMJ 1984, 289:728-30. 6. Hickman M. et al.: The operation of shared care for chronic disease. Health Bull (Edinb) 1994, 52:118-26. 7. Hiss R.G. et al.: Community Diabetes Care, a 10 year perspective. Diabetes Care 1994, 17:1124-1134. 8. Key features of a good diabetes service. Health Service guidelines (97) 45, October 1997. 9. Kopelman P.G. et al.: A computerized system (DIASHARE) for the management and evaluation of diabetic care. Diabet Med 1992, 9:S44. 10. Murphy E.: Caring for people with diabetes in general practice. Practical Diabetes International 1997, 14:192-196. 11. Recomendations for the management of diabetes in primary care. A British Diabetic Association Report: Second edition, November 1997. 12. Saint Vincent and Improving Diabetes Care, Specialist UK Workgroup reports. Diabetic Medicine 1996, 13 (supl. 4). 13. Sowden A.J. et al.: Shared care in diabetes. BMJ 1995, 310:142-3. 14. Tatoń J., Czech A. (red.): Diabetologia, PZWL, w druku t. 1 i 2. 15. Thorn P.A., Russell R.G.: Diabetic clinics today and tomorrow: miniclinics in general practice. BMJ 1973, II:534-6.
Nowa Medycyna 6/2000
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna