Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Nowa Medycyna 2/2004
Katarzyna Ćwirko
Możliwość pomocy psychologicznej rodzinom osób umierających
possibility of psychological protection in dying people´s family
Poradnia Medycyny Paliatywnej i Hospicjum Domowego przy Dolnośląskim Centrum Onkologii we Wrocławiu
Streszczenie
Caring of dying family members is a huge challenge to caregivers. For this reason they need special support because family plays an important role in medical and psychological treatment.
Sytuacja choroby przewlekłej i nieuleczalnej jest jedną z najtrudniejszych sytuacji życiowych, z którą konfrontuje się człowiek i jego najbliżsi – rodzina, przyjaciele. Dlaczego sytuacja ta dotyczy również rodziny? Ponieważ można ją porównać do organizmu ludzkiego – jeżeli niedomaga jeden z narządów, choruje i cierpi cały człowiek.
W sytuacji choroby jednego z członków rodziny dochodzi do zaburzenia równowagi systemu rodzinnego. Członkowie rodziny konfrontują się ze stanem zagrożenia i przeżywają chorobę na swój indywidualny sposób, ale zawsze w kontekście systemu rodzinnego – specyficznych sposobów radzenia sobie w sytuacjach trudnych, pełnionych ról, funkcji wynikających z danej roli.
Choroba jest czynnikiem zaburzającym prawidłowe funkcjonowanie systemu rodzinnego i prowadzi do występowania negatywnych reakcji u członków rodziny:
– poczucia zagrożenia i bezradności, którym towarzyszy lęk i napięcie,
– wypierania problemu i dystansowania się w stosunku do chorego,
– nadmierna chęć pomocy choremu, przejawiająca się w postaci nadopiekuńczości, potrzebie przejęcia kontroli nad procesem leczenia, decydowania za chorego,
– zmęczenia, znerwicowania, reakcji agresywnych w stosunku do otoczenia, a nawet chorego.
Zajmując się nieuleczalnie chorymi należy pamiętać, że pomocą trzeba objąć pacjenta wraz z rodziną, ponieważ jej rola w procesie leczenia, opiekowania się chorym jest niezbędna, często ważniejsza od roli lekarza, czy psychologa.
Rodziny podobnie jak chorzy przechodzą kolejne fazy przystosowania się do choroby i jej konsekwencji:
– faza zaprzeczania – niewiara w diagnozę i nieuleczalność choroby,
– faza buntu – gniew i złość do personelu medycznego, Boga, całego świata, chorego – „Dlaczego ty mi to robisz? To niesprawiedliwe!”,
– faza przygotowania się do śmierci osoby bliskiej – trudności w zrozumieniu nieuchronności odchodzenia, nieakceptacja zobojętnienia chorego na otoczenie.
Pomoc rodzinie chorego:
– zrozumienie emocji i uczuć oraz pomoc w ich odreagowywaniu,
– poznanie potrzeb psychicznych i socjalnych,
– pomoc w organizacji opieki w domu chorego – rodzina, przyjaciele, personel medyczny, wolontariusze,
– pomoc socjalna,
– pomoc w opiece nad dziećmi – wsparcie psychosocjalne,
– wsparcie po śmierci chorego.
Pomoc psychologiczna rodzinom polega na rozpoznawaniu potrzeb i emocji każdego z jej członków, podczas spotkań indywidualnych, czy rodzinnych. W czasie rozmów z rodziną rysuje się model jej funkcjonowania, rola każdej z osób, jej problemy związane z chorobą bliskiej osoby, obawy i bolączki, ale również inne problemy, którym również warto jest poświęcić uwagę. Celem tych spotkań jest rozładowanie napięć, możliwość zrozumienia i zaakceptowania uczuć, często tych negatywnych, pomoc w przeorganizowaniu systemu rodzinnego i przygotowanie rodziny na odejście chorego oraz życie po jego śmierci. Szczególnie ważne jest wsparcie dla rodzin w których:
– chorym jest dziecko, również nastolatek, czy młody człowiek,
– chorym jest osoba starsza, wymagająca szczególnej opieki, angażująca całą rodzinę,
– zaburzona jest komunikacja pomiędzy jej członkami,
– jedna osoba stale opiekuje się chorym.
Wsparcie dla rodziny chorego nie kończy się wraz z jego śmiercią. Rodziny często potrzebują dalszej pomocy ze strony zespołu, który opiekował się nimi i ich bliskimi podczas choroby – pomocy psychologicznej, również socjalnej i duchowej. Kontynuowane są spotkania indywidualne i rodzinne, rodziny lub poszczególni jej członkowie uczestniczą również w spotkaniach grup wsparcia dla osieroconych.
„Dopiero podczas choroby odkryłam, jak ważna jest moja rodzina, jak bardzo się kochamy. Bez miłości i wsparcia ze strony mojej rodziny i przyjaciół umarłabym wiele miesięcy temu, a żyję już cztery lata. Ostatnie miesiące mojego życia, to niekończące się pasmo rodzinnych serduszek, a każde z nich, to kolejny dzień z uśmiechem na ustach”.
Aleksandra 48 lat
Nowa Medycyna 2/2004
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna