Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Nowa Medycyna » 12/2000 » Sposób żywienia a wybrane wskaźniki stanu odżywienia osób w wieku podeszłym
- reklama -
Ski Spa - serwis narciarski Warszawa


- reklama -
Pobierz odtwarzacz Adobe Flash Player
© Borgis - Nowa Medycyna 12/2000
Grażyna Duda, Karolina Różycka-Cała, Juliusz Przysławski

Sposób żywienia a wybrane wskaźniki stanu odżywienia osób w wieku podeszłym

Dietary habits and selected indicators of nutritional status of elderly people
Katedra i Zakład Bromatologii Akademii Medycznej w Poznaniu
Kierownik Katedry: dr hab. Juliusz Przysławski
Streszczenie
The nutritional status of elderly in Poznan was examined by using a group of 600 people over 60 years of age. The analysis was based on dietary habits and basic anthropometric parameters. The results indicate overweight and obesity in greater than 50% of examined cases. Only a small percentage exhibited underweight.
Niewłaściwy sposób żywienia, związany z nadmierną lub niedostateczną podażą określonych składników pokarmowych, prowadzi z reguły do zaburzeń metabolicznych organizmu człowieka. Efektem tego jest obserwowany coraz częściej w wielu krajach, w tym także i w Polsce, wzrost zapadalności na tzw. choroby cywilizacyjne w tym m. in. miażdżycy, nadciśnienia tętniczego, nowotworów (8, 9, 10).
Starość jest tym okresem życia człowieka, w którym schorzenia te ujawniają się szczególnie intensywnie, często także dochodzi do ich kumulacji (1, 5, 7). W związku z tym za celowe uznano przeprowadzenie wśród tej grupy wiekowej badań pozwalających ocenić jej sposób żywienia i związany z tym istotnie stan odżywienia rozpatrywany w aspekcie występowania nadwagi, otyłości, bądź niedoboru masy ciała.
MATERIAŁ I METODYKA BADAŃ
Materiał badawczy stanowiło 600 ankiet żywieniowych zebranych wśród 310 kobiet i 290 mężczyzn, mieszkańców Poznania, w wieku powyżej 60 roku życia. Ocenę sposobu żywienia przeprowadzono metodą wywiadu o spożyciu z ostatnich 24 godzin (2, 13). Obliczenia wykonano w oparciu o aplikację przygotowaną w programie Microsoft Access, oceniając racje pokarmowe pod względem ich wartości energetycznej, podaży białek, tłuszczów i węglowodanów. Postanowiono ponadto ustalić stopień realizacji zalecanych norm na ww. składniki oraz procentowy udział energii z nich pochodzącej (15). Stan odżywienia określono w oparciu o podstawowe parametry antropometryczne tj. masę ciała, wzrost oraz wskaźnik BMI (4, 14).
Ryc. 1. Procent realizacji zalecanych norm na energię i podstawowe składniki odżywcze występujące w całodziennych racjach pokarmowych osób w wieku podeszłym.
Ryc. 2. Procentowy udział energii pochodzącej ze składników podstawowych występujących w całodziennych racjach pokarmowych osób w wieku podeszłym.
WYNIKI I ICH OMÓWIENIE
Analiza całodziennych racji pokarmowych (crp) badanej populacji wykazała ich niezadowalającą wartość energetyczną, która pokrywała zapotrzebowanie kobiet zaledwie w 86%, mężczyzn w 83% (ryc. 1). Stwierdzono brak zbilansowania spożywanych racji w podstawowe składniki pokarmowe (ryc. 2). Nadmiernej podaży tłuszczu i cholesterolu towarzyszył niedobór węglowodanów oraz błonnika, a w przypadku kobiet także białka. W składzie tłuszczów dominowały nasycone kwasy tłuszczowe (25-29 g) występujące w dwukrotnie większej ilości aniżeli kwasy wielonienasycone (9-12 g). Wykazano także dwa razy większą podaż białka zwierzęcego (41-44 g), w stosunku do białka roślinnego (21-24 g). Powyższe dane oraz niskie spożycie błonnika pozwalają stwierdzić, iż w diecie osób w wieku podeszłym przeważają produkty pochodzenia zwierzęcego (tab. 1). W świetle aktualnych zaleceń żywieniowych fakt ten uznać można za jeden z czynników ryzyka, sprzyjający rozwojowi schorzeń składających się na zespół polimetaboliczny X (6). Doniesienia innych autorów potwierdzają występowanie w żywieniu analizowanej grupy wiekowej podobnych nieprawidłowości (3, 12).
Tabela 1. Podaż białek, tłuszczów i węglowodanów w całodziennych racjach pokarmowych osób w wieku podeszłym.
PłećBiałko
 [g]
Tłuszcz ogółem
 [g]

 

Węglowodany
[g]
zwierzęceroślinneogółemsacharozabłonnik
K40,720,763,8241,761,917,5
M43,924,374,2265,561,818,8
K – kobiety
M – mężczyźni
Tabela 2. Odsetek osób starszych w poszczególnych zakresach BMI.
PłećWskaźnik BMI 
<19,920 - 24,9> 25
K6,139,754,2
M0,727,671,7
Analizując parametry antropometryczne oraz wskaźnik BMI ustalono, że u 54% kobiet i 72% mężczyzn występuje nadwaga lub otyłość. Ewidentny niedobór masy ciała stwierdzono zaledwie u 0,7-6% badanej populacji (tab. 2). Jak można przypuszczać nadmierna masa ciała, u tak znacznego odsetka osób, stanowi efekt długoletnich zaniedbań żywieniowych związanych głównie ze spożywaniem posiłków o nadmiernej wartości energetycznej. Istotny wpływ mogła mieć także na to, obserwowana w starszym wieku, ograniczona aktywność fizyczna. W pewnym stopniu wynikać to może także ze zmian hormonalnych związanych z okresem meno- i andropauzy (11).
WNIOSKI
1. Sposób odżywiania osób w wieku podeszłym odbiega od zasad racjonalnego żywienia.
2. Niewłaściwie zbilansowana dieta może sprzyjać rozwojowi i nasileniu schorzeń metaboliczno-cywilizacyjnych.
3. Nadwaga i otyłość w wieku podeszłym jako pochodna tzw. stylu życia uwarunkowana jest, w znacznym stopniu, nieprawidłowymi, wieloletnimi zwyczajami żywieniowymi.
Piśmiennictwo
1. Bień B.: Niedożywienie - swoiste niedobory w starości; Gerontologia Polska, 1995, 3, 3-4, 35. 2. Charzewska J. i wsp.: Zalety i wady wybranych metod oceny spożycia żywności ze szczególnym uwzględnieniem metody wywiadu; Żyw. Człow. Metab., 1998,15, 1, 64. 3. Chwojnowska Z. i wsp.: Ocena sposobu żywienia 70-letnich mieszkańców wybranej dzielnicy warszawskiej, Żyw. Człow. Metab., 1993, 20, 3, 189. 4. De Groot C.P. et al.: Nutritional status: anthropometry. Eur. J. Clin. Nutr. 1991, 45, suppl.3, 31. 5. Dennison E. et al.: The epidemiology of osteoporosis; Brit. J. Clin. Pract., 1996, 50,33. 6. Flack J.M. et al.: Epidemiologic and clinical aspects of insulin resistance and hiperinsulinemia. Am. J. Med. 1991, 91, 118. 7. Grodzicki T. i wsp.: Choroba niedokrwienna serca i jej leczenie u osób w wieku podeszłym; Terapia, 1997, 5, 21-22, 4. 8. Jarosz M. i wsp.: Choroby na tle wadliwego żywienia w Polsce – możliwość prewencji poprzez realizację Strategicznego Programu Rządowego; Nowa Medycyna, 1998, 5, 21-22, 4. 9. Kafatos A. et al.: Heart disease risk-factor status and dietary changes in the Cretan population over the past 30y: the Seven Countries Study; Am. J. Clin. Nutr. 1997, 65, 1882. 10. Kozłowska-Wojciechowska M. i wsp.: Żywność, żywienie a nowotwory. Nowa Medycyna, 1996, 21, 5. 11. Ley C.J. et al.: Sex and menopause – assiociated changes in body fat distribution. Am. J. Clin. Nutr., 1992, 55, 950. 12. Roszkowski W. i wsp.: Ocena sposobu żywienia i stanu odżywienia ludzi starszych w Europie – projekt badawczy Seneca. Żyw. Człow. Metab., 1994, 21, 1, 35. 13. Szczygłowa H. i wsp.: Album porcji produktów i potraw. Wyd. IŻŻ, Warszawa, 1991. 14. Wierzbicka E. i wsp.: Sposób żywienia oraz stan odżywienia ludzi starszych w Polsce w świetle danych z piśmiennictwa z lat 1980-1996; Roczn. PZH, 1997, 1, 87. 15. Ziemlański Ś. i wsp.: Normy żywienia dla ludności w Polsce, Żyw. Człow. Metab. 1994, 21, 4, 303.
Nowa Medycyna 12/2000
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.

Pozostałe artykuły z numeru 12/2000:

Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2014 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies