Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Medycyna 5/2000
Katarzyna Kozioł1, Piotr Lewandowski1, Jan Karol Wolski1, 2
Rozród człowieka. Malejąca rola kobiety w niepłodności małżeńskiej
Human reproduction. Decreasing of female factor in couples infertility
1 z Prywatnej Przychodni Leczenia Niepłodności „nOvum” w Warszawie
2 z Kliniki Urologii, Instytut „Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka” w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. n. med. Czesław Szymkiewicz
Niepłodność małżeńska
Wg klasycznej definicji Światowej Organizacji Zdrowia niepłodnością małżeńską określa się niemożność uzyskania ciąży w obrębie pary po roku regularnego pożycia bez stosowania antykoncepcji. Wg różnych źródeł dotyczy ona co 5-6 małżeństwa na świecie i występuje np. w USA u 13-14% związków, we Francji u 18,4%, w Wielkiej Brytanii u 16,8%, a w Polsce – u ok. 14%. Najwyższy odsetek spotyka się w krajach afrykańskich i Ameryki Południowej (4). Rozkład przyczyn jest zależny od danej populacji i jest bardzo zróżnicowany (tab. 1).
Tabela 1. Przyczyny niepłodności u kobiet. cyt. za (4).
Czynnik jajowodowy11,0-76,7 %
Zaburzenia owulacji10,9-49,1 %
Czynnik szyjkowy3,2-48,0 %
Niewyjaśnione pochodzenie3,5-22,1 %
Czynnik męski26,2-46,6 %
Przez wiele dziesięcioleci XIX-go i XX-go wieku opracowywano i rozwijano protokoły diagnostyczne oraz lecznicze umożliwiające rozród niepłodnym parom. Opracowano m.in. techniki wspomaganego rozrodu – ART (Assisted Reproductive Techniques). Pierwszą inseminację (inaczej sztuczne unasiennianie, tzn. podanie kobiecie nasienia męża albo dawcy dopochwowo lub domacicznie) wprowadził M.J.Sims w 1867 roku, natomiast pierwsze zapłodnienie pozaustrojowe IVF-ET (In Vitro Fertilization – Embrion Transfer) wykonano ponad 100 lat później (1978 r.) Jednak z uwagi na pogarszający się czynnik męski, skuteczność tych działań była niesatysfakcjonująca zarówno niepłodne pary jak i lekarzy.
Mikromanipulacja – ICSI (Docytoplazmatyczne wstrzyknięcie plemnika)
W 1992 roku powstała pierwsza ciąża po zastosowaniu nowej techniki rozrodu wspomaganego – ICSI (Intracytoplasmic Sperm Injection) – docytoplazmatycznym wstrzyknięciu plemnika do wnętrza komórki jajowej (13). Otworzyły się nowe możliwości w leczeniu męskiej niepłodności, które dotychczas było daleko niezadowalające. Nic więc dziwnego, że ICSI przeżywa ogromny rozwój, a wskazania do niego ciągle się rozszerzają. Obserwuje się także stały wzrost zapotrzebowania na metody wspomaganego rozrodu, omijające czynnik męski. Ilustruje to zestawienie ilości wykonanych w przychodni „nOvum” zabiegów konwencjonalnego zapłodnienia pozaustrojowego IVF, w którym omija się czynnik żeński, ze stale rosnącą ilością zabiegów ICSI (tab. 2).
Tabela 2. Zabiegi ciąży pozaustrojowe w Przychodni „nOvum”.
Rok19951996199719981999
Liczba IVF104180116196191
Liczba ICSI126245201335465
Podstawowymi wskazaniami do ICSI są obecnie: (3, 8, 14)
– znaczna oligozoospermia, uniemożliwiająca zapłodnienie w sposób naturalny i w zapłodnieniu pozaustrojowym;
– teratozoospermia – poniżej 4% prawidłowych morfologicznie plemników w ejakulacie (wg ścisłych kryteriów Krugera), w tym globozoospermia;
– asthenozoospermia aż do necrospermii włącznie;
– wysoki poziom przeciwciał przeciwplemnikowych;
– powtarzające się niepowodzenia w zapłodnieniu oocytów, po konwencjonalnym zapłodnieniu pozaustrojowym (tj. brak zapłodnień lub zapłodnienie <5% oocytów);
– stan po kriokonserwacji spermy przed leczeniem onkologicznym;
– zaburzenia ejakulacji, w tym ejakulacja wsteczna;
– azoospermia obstrukcyjna – do ICSI używa się wówczas plemników z najądrzy wydobytych drogą punkcji przezskórnej – PESA, lub mikrochirurgicznie – MESA.
– azoospermia z zaburzeniami spermatogenezy – do ICSI używa się plemników uzyskanych drogą biopsji jąder – TESE, TESA.
Techniki wspomaganego rozrodu z użyciem ICSI wymagają aktywnego uczestnictwa w kuracji zdrowej partnerki niepłodnego mężczyzny.
Przygotowanie do zabiegu obejmuje: (3, 21)
1. Kontrolowaną hiperstymulację jajników, przy użyciu analogów GnRH i gonadotropin.
Ma to na celu uzyskanie kilku, optymalnie 5-10 oocytów, aby zwiększyć szansę na zapłodnienie.
2. Punkcję jajników.
Pobranie komórek jajowych odbywa się najczęściej drogą punkcji przezpochwowej pod kontrolą USG, w znieczuleniu ogólnym (tzw. krótkim dożylnym).
3. Przygotowanie oocytów.
Pobrane komórki jajowe muszą być pozbawione warstwy komórek ziarnistych. Stosuje się oczyszczanie enzymatyczne (hialuronidaza), a następnie mechaniczne (pipetki o coraz mniejszej średnicy). Umożliwia to ocenę dojrzałości i jakości oocytów przed zabiegiem. Tylko oocyty w metafazie II (z wydzielonym I ciałkiem kierunkowym) nadają się do zabiegu ICSI.
4. Przygotowanie nasienia.
Nasienie preparuje się na odpowiednikach Percolu (np. Sil Select, Pure Sperm).
Mikromanipulacja – ICSI
Zabieg mikroiniekcji plemnika do komórki jajowej odbywa się przy pomocy mikromanipulatora sprzężonego z mikroskopem. Najważniejszymi narzędziami są szklane mikropipetki: trzymająca (Holding) i iniekcyjna (Injection), o średnicy wewnętrznej odpowiednio 20 i 5 mikrometrów. Oocyty umieszcza się w małych kroplach medium pod parafiną, a wypreparowane plemniki w kropli roztworu poliwinylopirolidonu – PVP.
I etap – Polega na unieruchomieniu wybranego plemnika przez uszkodzenie mu witki (ryc. 1).
Ryc. 1.
II etap – Wciągnięcie plemnika do pipetki iniekcyjnej (ryc. 2).
Ryc. 2.
III etap – Za pomocą pipety trzymającej unieruchamia się komórkę jajową w takiej pozycji, aby ciałko kierunkowe znajdowało się na godzinie 6.00, a pipetka iniekcyjna nakłuwała oocyt na godzinie 3.00. W tej pozycji istnieje najmniejsze ryzyko uszkodzenia wrzeciona kariokinetycznego (ryc. 3).
Ryc. 3.
IV etap – Nakłucie otoczki przejrzystej i błony komórkowej oocytu (ryc. 4).
Ryc. 4.
V etap – Aspiracja części cytoplazmy do pipety iniekcyjnej (ryc. 5).
Ryc. 5.
VI etap – Iniekcja plemnika (ryc. 6).
Ryc. 6.
VII etap – Kanał po nakłuciu bardzo szybko przestaje być widoczny. Komórka wraca do pierwotnego stanu (ryc. 7).
Ryc. 7.
Wyniki
W 18-20 godzin po udanej mikroiniekcji w komórce jajowej pojawiają się dwa przedjądrza – męskie i żeńskie. Świadczy to o prawidłowym zapłodnieniu komórki (ryc. 8). W 48 godzin po mikroiniekcji zapłodniona komórka jajowa jest podzielona na 2-8 blastomerów (ryc. 9).
Ryc. 8.
Ryc. 9.
Techniką tą udaje się zapłodnić ok. 60-70% pobranych komórek jajowych (Van Steirteghem, badania własne). Van Steirteghem (16) w latach 1991-97 na 6397 cykli uzyskał 33,6% ciąż. Autorzy w latach 1995-99 na 1372 cykle uzyskali 479 ciąż klinicznych, co daje średnią zajść w ciążę na cykl 34,9%. W piśmiennictwie podkreśla się, że % uzyskanych ciąż po ICSI nie różni się znamiennie od % ciąż uzyskanych w wyniku konwencjonalnego zapłodnienia pozaustrojowego IVF, bez czynnika męskiego. Według badań własnych jednak ilość uzyskanych po IVF jest znacząco niższa i wynosi 22,4% (lata 1995-99). Tłumaczy się to niższym średnim wiekiem pacjentek podchodzących do ICSI, oraz niewystępowaniem u nich, w większości przypadków, innych schorzeń, zaburzających proces zapłodnienia i implantacji.
Bezpieczeństwo metody
Ważnym problemem, wynikającym z szerokiego stosowania ICSI w leczeniu męskiej niepłodności, jest bezpieczeństwo metody. Według badań Van Steirteghema i wsp. (5, 8, 16) istnieje nieznacznie podwyższone ryzyko aberracji chromosomów płciowych u potomstwa poczętego po ICSI. Wynosi ono 0,3-1,6% w porównaniu do 0,19-0,23% populacji dzieci poczętych naturalnie. W pewnym stopniu wiąże się to z częstszym występowaniem tych aberracji u niepłodnych mężczyzn podchodzących do ICSI. Dlatego podstawowym badaniem przed przystąpieniem do leczenia niepłodnej pary z powodu czynnika męskiego jest określenie kariotypu obojga partnerów. Częstość występowania wad u potomstwa poczętego w wyniku ICSI jest podobna jak w ogólnej populacji i wynosi ok. 2,3% (16). W trakcie badań jest problem delecji chromosomu Y jako przyczyny azoospermii i skrajnej oligozoospermii oraz jego dziedziczenia przez męskie potomstwo poczęte dzięki ICSI. Bardzo istotna jest więc stała kontrola nad rozwojem dzieci poczętych dzięki ICSI. Zajmuje się tym program badawczy TASK FORCE ON ICSI powstały przy ESHRE (European Society of Human Reproduction and Embriology – Europejskie Towarzystwo Rozrodu Człowieka i Embriologii) (5).
Czynnik męski – rosnąca rola w rozrodzie wspomaganym
Na przestrzeni mijającego wieku obserwuje się systematyczne pogarszanie jakości męskiego nasienia, a więc bezpośrednio potencjału płodności mężczyzny. Przykładem są klasyczne obserwacje w Skandynawii Skakkebaeka i wsp. Analizując liczbę plemników w ejakulacie w Danii i Finlandii, wykazał znaczny spadek jakości spermy w ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat (1, 2, 9). Efektem tego procesu, obok notowanego zmniejszania się populacji w krajach wysoko rozwiniętych Europy i Ameryki związanego ze spadkiem potencjału płodności mężczyzn, jest także ustalenie nowej normy ilości plemników w standardowym badaniu nasienia wg Światowej Organizacji Zdrowia – kryteria WHO – do 20 mln w 1 ml z 60 ml, które obowiązywały w latach poprzednich (17).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Bostofte E. et al.: Has the fertility of Danish men declined trough the years in terms of semen quality? A comparison of semen qualities between 1952 and 1972. Int. J. Fertil., 1983; 28(2):91-5. 2. Carlsen E. et al.: Evidence for decreasing quality during past 50 years. BMJ, 1992, Sep 12; 305(6054):609-613. 3. Devroey P.: Clinical application of new micro manipulative technologies to treat the male. Hum. Reprod., 1998, 13, Supl. 3:112-120. 4. Domitrz J. i wsp.: Epidemiologia. [W:] Niepłodność. Pisarski T., Szamatowicz M. (red.), PZWL 1997, 13-18. 5. ESHRE Task Force on Intracytoplasmic Sperm Injection: Assisted reproduction by intracytoplasmic sperm injection: a surveyor clinical experience in 1994 and children born after ICSI, carried out until 31 Dec.1993. Hum. Reprod., 1998, 13:1737-1746. 6. Hargreave T.B.: Varicocele: Overview and Commentary on the Results of the World Health Organisation Varicocele Trial. [W:] Current Advanced in Andrology. Proceedings of the VIth International Congress of Andrology. Waites G.M.H., Frick J., Baker G.W.H. (Eds.). Monduzzi Editore Italy 1997. 7. Harrington T.G. et al: Percutaneous testis biopsy: An Alternative to open testicular biopsy in the evaluation of the subfertile man. J. Urol., 1996, 156:1647-1651. 8. IFFS-International Consensus 1998. 9. Jensen T.K. et al.: Semen quality among Danish and Finnish men attempting to conceive. The Danish Fist Pregnancy Planner Study Team. Eur. J. Endocrinol., 2000, Jan; 142(1):47-52. 10. Kass E.J. et al.: Adolescent varicocele: Objective indications for treatment. J. Urol., 1989, 142:579. 11. Kim E.D. et al.: Evaluation and Imaging of the infertile male. [W:] Infertility and Reproductive Medicine Clinics of North America. 1999, 10, 3:377-409. 12. Nistal M. et al.: Testicular biopsy: Contemporary Interpretation. Urologic Clinics of North America, 1999, 26, 3:555-594. 13. Palermo G. et al.: Pregnancies after intracytoplasmic injection single spermatozoon into an oocyte. Lancet, 1992, 340:17. 14. Rombants L. et al.: What about intracytoplasmatic sperm injection? Modern ART in the 2000s. 1998, 117-120. 15. Sigman I. et al.: Evaluation of the subfertile men [W:] Lipshultz L.I., Howards H.H.: Infertility in the Male. Mosby-Year Book, 1997, 173-193. 16. Van Steirteghem A. et al.: Is ICSI the ultimate ART procedure? Fertility and Reproductive Medicine. Fertility and Sterility, 1998, 1:27-36. 17. WHO Laboratory Manual for the Examination of Human semen and Sperm-Cervical Interactions. Cambridge, Cambridge University Press, 1992. 18. Wolski J.K. i wsp.: Własne doświadczenia w przezskórnym pozyskiwaniu plemników do zapłodnienia pozaustrojowego ICSI-PESA oraz ICSI-TESE u mężczyzn z azoospermią obstrukcyjną. Gin. Pol., 1998, 69 (6):545-550. 19. Wolski J.K. i wsp.: Igłowa biopsja jąder w diagnostyce niepłodności męskiej. Gin. Pol., 1998: 69(6):541-544. 20. Wolski J.K.: Żylaki powrózka nasiennego. [W:] Patologia jądra i moszny. Urologia Dziecięca Problemy-Poglądy-Opinie, Wydawnictwo Serverus, Warszawa 1996, 53-57. 21. Wołczyński S. i wsp.: Techniki wspomaganego rozrodu. [W:] Niepłodność. Pisarski T., Szamatowicz M. (red.), PZWL 1997, 311-344.
Nowa Medycyna 5/2000
Strona internetowa czasopisma Nowa Medycyna