Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 2/2006, s. 68-72
*Halszka Boguszewska-Gutenbaum, Anna Turska-Szybka, Aleksander Remiszewski
Fluoroza zębów – opis przypadku
Dental Fluorosis – a Case Report
z Zakładu Stomatologii Dziecięcej Instytutu Stomatologii AM w Warszawie
p.o. Kierownika Zakładu: dr n. med. Aleksander Remiszewski
Fluoroza zębów jest zaburzeniem pochodzenia rozwojowego. Jest ona określana jako stan patologiczny, powstały w wyniku nadmiernej ekspozycji zęba na związki fluoru w okresie rozwoju szkliwa (1, 2, 3).
Klinicznie fluoroza zębów objawia się występowaniem zmian w szkliwie. W zależności od stopnia zaawansowania choroby zmiany te mogą występować w postaci pojedynczych lub zlewających się pasm lub plam opalizujących, kredowobiałych albo brunatnych, zagłębień, a także ubytków szkliwa, prowadzących w ciężkich przypadkach do zmiany kształtu zęba.
W obrazie histopatologicznym stwierdza się nietypowe ułożenie i rozszczepienie pryzmatów szkliwnych oraz brak substancji międzypryzmatycznej, w miejscu której odkłada się barwnik brunatny. Zębina jest słabiej zmineralizowana i zawiera szerokie przestrzenie międzykuliste (1, 4, 5).
Szkliwo może być matowe, nieprzezroczyste i chropowate (4, 6). Stopień zaawansowania fluorozy zależy od stężenia związków fluoru w wodzie pitnej, czasu ekspozycji na fluor, od indywidualnej wrażliwości organizmu i czynników środowiskowych. Wapń i magnez zawarte w diecie ograniczają wchłanianie fluoru. Niedobór tych pierwiastków w pożywieniu sprzyja występowaniu fluorozy (4, 7).
Mechanizm powstawania szkliwa plamkowego nie jest dokładnie wyjaśniony. Niektórzy autorzy sugerują, że pod wpływem jonów fluoru dochodzi do hamowania aktywności enzymów lizosomalnych w ameloblastach, może również dojść do bezpośredniego uszkodzenia ameloblastów (4, 8).
Uważa się, że szkliwo plamkowe występuje u osób, które w dzieciństwie spożywały wodę o stężeniu fluoru wyższym niż optymalne – czyli 1 mg/l. Poglądy na temat występowania szkliwa plamkowego nie są jednak jednolite. Znane są doniesienia o występowaniu fluorozy w rejonach o optymalnym, a nawet śladowym stężeniu fluoru w wodzie pitnej (4, 8, 9, 10). Na podstawie kompleksowych badań ustalono, że na powstawanie fluorozy wpływa ponadoptymalna, sumaryczna dawka fluoru pochodzącego z różnych źródeł, takich jak: woda pitna, pożywienie, tabletki fluorowe, pasta do zębów (1, 4, 11, 12). Obecnie zwraca się dużą uwagę na zwiększające się zanieczyszczenie środowiska związkami fluoru wynikające z rozwoju przemysłu (1, 9). Dlatego też Światowa Organizacja Zdrowia (ŚOZ) obniżyła optymalną z punktu widzenia profilaktyki próchnicy zębów dawkę fluoru i wynosi ona aktualnie od 0,5 do 1 ppm (9).
Ze względu na obraz kliniczny fluorozy i stopień nasilenia zmian w uzębieniu wprowadzono wiele klasyfikacji szkliwa plamkowego. ŚOZ zaleca stosowanie wskaźnika fluorozy według Deana (13, 14). Ocenę przeprowadza się na podstawie dwóch zębów, które są najbardziej dotknięte zmianami.
Kryteria wskaźnika fluorozy Deana są następujące:
0 – stan prawidłowy. Powierzchnia szkliwa jest gładka, lśniąca o zabarwieniu kremowobiałym;
1 – fluoroza wątpliwa. Na powierzchni szkliwa wyraźnie zaznaczone są odchylenia od przezroczystości normalnego szkliwa, w postaci kilku białych plamek;
2 – fluoroza bardzo łagodna. Małe, białawe, matowe pola rozprowadzone są nieregularnie na mniej niż 1/4 powierzchni zęba;
3 – fluoroza łagodna. Białe nieprzezroczystości szkliwa są bardziej rozległe niż w poprzedniej postaci, ale nie przekraczają 50% powierzchni szkliwa;
4 – fluoroza umiarkowana. Powierzchnie szkliwa zęba wykazują znaczne uszkodzenia z brązowymi plamami;
5 – fluoroza ciężka. Cała powierzchnia szkliwa jest uszkodzona, hypoplazja przyjmuje takie rozmiary, że kształt zęba może ulec zmianie. Występują drobne lub rozległe zagłębienia lub brunatne przebarwienia; ząb ma często skorodowany wygląd.
Do rozpoznania fluorozy zębów upoważnia nie tylko sam wygląd szkliwa, lecz także dodatkowe informacje uzyskane podczas wywiadu wskazujące na zwiększoną podaż związków fluoru lub potwierdzenie zwiększonej zawartości fluoru w tkankach (szkliwo, ślina).
Przyjmuje się, że fluoroza o średnim i ciężkim stopniu nasilenia występuje na terenach, na których fluor w wodzie pitnej osiąga stężenie około 3,5 mg/l (4).
Powstawanie fluorozy powoduje nadmierna podaż związków fluoru w okresie krytycznym, przypadającym na późne stadia przederupcyjnego rozwoju zęba. Równocześnie uważa się, że krytyczny okres dla uzębienia stałego występuje od okresu okołoporodowego do około 7 roku życia (1).
Fluoroza jest zwykle bardziej nasilona w zębach, których proces mineralizacji przypada na późniejszy okres życia. Najczęściej uszkodzonymi zębami stałymi są zęby przedtrzonowe, następnie drugie trzonowe, zęby sieczne górne i kły. Pierwsze trzonowce i dolne siekacze są zwykle najmniej dotknięte zmianami, z wyjątkiem przypadków o dużym stopniu zaawansowania choroby. Fluoroza częściej występuje w zębach stałych niż w zębach mlecznych (1). Uwarunkowane jest to prawdopodobnie dostarczaniem większych ilości związków fluoru do organizmu przez dzieci starsze (13).
Fluoroza zębów mlecznych przebiega łagodniej niż fluoroza zębów stałych. Przyczyną tego faktu jest ponaddwukrotnie krótszy okres dojrzewania zębów mlecznych niż zębów stałych. Obecnie udowodniono także, że łożysko matki przepuszcza fluor. Dziecko otrzymuje jednak mniejszą dawkę fluoru niż pobiera matka, ponieważ łożysko kumuluje część jonów fluorowych; w związku z tym poziom fluorków we krwi płodu jest niższy. Szkliwo zębów mlecznych jest bardziej matowe, co powoduje, że zmiany spowodowane fluorozą są trudniejsze do rozpoznania (6, 8).
Łagodnym formom fluorozy towarzyszy zwykle zmniejszona podatność zębów na próchnicę, w ciężkich postaciach (przy zawartości fluoru w wodzie pitnej wynoszącej około 3,5 mg/l) występuje większa podatność na działanie czynników próchnicotwórczych (4).
Opis przypadku
Do Zakładu Stomatologii Dziecięcej ISAM w Warszawie zgłosiło się rodzeństwo. Dziewczynka w wieku 10 lat i chłopiec w wieku 12 lat z powodu przebarwień występujących na zębach.
Na podstawie wywiadu przeprowadzonego z matką, ustalono, że dzieci urodziły się w Libii, gdzie rodzice przebywali na dłuższym kontrakcie. Matka wyjechała do pracy będąc w 3 miesiącu ciąży ze starszym dzieckiem. Okres ciąży i pierwsze siedem lat życia młodszego dziecka rodzina spędziła również w Libii. Przebywali niedaleko Trypolisu. Do Polski wrócili w roku 2000. Dzieci podczas pobytu w Libii spożywały najczęściej wodę butelkowaną zawierającą fluor, ale też wodę wodociągową. Matka podaje, że podobne zmiany w uzębieniu występowały u innych dzieci polskich urodzonych i przebywających przez dłuższy czas w Libii oraz u ludności miejscowej. Nie stwierdzono natomiast takich zmian w uzębieniu rodziców ani dalszych członków rodziny. Na podstawie wywiadu ustalono również, że przebieg obu ciąż był prawidłowy. Dzieci urodziły się zdrowe.
Do 3 miesiąca życia były karmione piersią. W dzieciństwie nie chorowały. Znajdowały się pod opieką lekarza pediatry, który profilaktycznie badał dzieci, zlecał szczepienia ochronne oraz w okresie niemowlęcym ordynował przyjmowanie zalecanych wówczas dawek witaminy D3. Dzieci nie przyjmowały preparatów fluoru. Pierwsze zęby mleczne zarówno u chłopca jak i dziewczynki pojawiły się w jamie ustnej około 6 miesiąca życia. Zęby mleczne były przebarwione. Drugie ząbkowanie rozpoczęło się około 7 roku życia. Dzieci, podczas pobytu zagranicą nie były objęte opieką stomatologiczną. Regularnie szczotkowały zęby dwa razy dziennie, rano i wieczorem po posiłku, pastą zawierającą fluor. Zarówno podczas pobytu w Libii, jak i obecnie dzieci spożywają dużo słodyczy.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Sikorska-Jaroszyńska M., Czelej G.: Fluor w stomatologii i medycynie. Wydawnictwo Czelej, Lublin, 2000. 2. Chmielnik M. i wsp.: Nieprawidłowości budowy szkliwa zębowego oraz poziom fluorków w szkliwie, ślinie i płytce nazębnej u dzieci eksponowanych od urodzenia na oddziaływanie związków fluoru pochodzenia przemysłowego. Czas. Stomat., 1983, 36, 2, 103-106. 3. DenBesten PK.: Biological mechanisms of dental fluorosis relevant to the use of fluoride supplements. Community Dentistry & Oral Epidemiology. 1999 Feb, 27(1), 41-7. 4. Szpringer-Nodzak M.: Stomatologia wieku rozwojowego. PZWL, Warszawa, 1999. 5. Pawlicki R.: Zęby mleczne z fluorozą w obrazie morfologicznym i mikroanalitycznym. Folia Med. Crac., 1990, 31(4), 51-61. 6. Jańczuk Z.: Stomatologia zachowawcza. PZWL, Warszawa, 1995. 7. Wigdorowicz-Makowerowa N.: Fluor w stomatologii. PZWL, Warszawa, 1955. 8. Dąbrowska E. i wsp.:Zagrożenia wynikające z nadmiernej podaży fluoru. Nowa Stomat. 4/2001, 18:22-27. 9. Chłapowska J.: Zaburzenia rozwojowe szkliwa zębów stałych u dzieci i młodzieży województwa poznańskiego. Materiały naukowe VIII Sympozjum Fluorowego – Fluor i biopierwiastki w biologii i medycynie. Szczecin, 1998, 46-51. 10. Machoy Z.: O mechanizmie powstawania fluorozy zębów. Czas. Stomat., 1987, XL, 3, 186. 11. Mascarenhas AK.: Risk factors for dental fluorosis: a review of the recent literature. Pediatric Dentistry, 2000 Jul-Aug, 22(4), 269-77. 12. Akpata ES.: Occurrence and management of dental fluorosis. International Dental Journal. 2001 Oct., 51(5), 325-33. 13. Jańczuk Z., Ciągło A.: Podstawy epidemiologii chorób narządu żucia. Centrum Edukacji Medycznej, Warszawa, 1999. 14. Oral Health Surveys. Basic Methods. III Edition. WHO. Geneva, 1986.
otrzymano: 2006-01-09
zaakceptowano do druku: 2006-03-29

Adres do korespondencji:
*Halszka Boguszewska-Gutenbaum
Zakład Stomatologii Dziecięcej Instytutu Stomatologii
AM w Warszawie
ul. Miodowa 18, 00-246 Warszawa
tel./fax: (0-22) 502-20-31
e-mail: m.sobczak@mediclub.pl

Nowa Stomatologia 2/2006
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia