Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Nowa Stomatologia 3/2006, s. 107-109
*Barbara Szafrańska-Perkowska
Rozwój fizyczny, a wiek zębowy populacji 4-8-letnich dzieci białostockich – część II*
Physical development and dental age in the population of 4-8-year-old children from Białystok – part II
z Zakładu Stomatologii Dziecięcej AM w Białymstoku
Kierownik Zakładu: dr hab. n. med. Danuta Waszkiel
Wstęp
Praca stanowi kontynuację części I i obejmuje grupę 1044 dzieci, w wieku od 4-8 lat. Badania przeprowadzono w latach 2000-2003 na populacji dzieci białostockich. W części I przedstawiono zasady podziału na grupy wiekowe, zasady oceny wieku zębowego i morfologicznego oraz oceniane zależności.
Celem części drugiej jest próba ustalenia zależności pomiędzy wiekiem morfologicznym, a typem ząbkowania stałego ustalonego na podstawie analizy wyodrębnionych z całej populacji osobników.
Materiał i metoda
Do analizy zakwalifikowano dzieci, u których, łącznie w szczęce i żuchwie wyrznął się tylko jeden stały ząb (lub jednoimienna para). Można stwierdzić, że w chwili badania rozpoczynały one ząbkowanie stałe. Zgodnie z tymi kryteriami wyodrębniono 108 dzieci, u których stwierdzono obecność pojedynczego zęba stałego (lub jednoimiennej pary):
– 68 (40 dziewczynek i 28 chłopców), które posiadały wyrznięty przyśrodkowy siekacz żuchwy, oraz
– 40 (15 dziewczynek i 25 chłopców), które posiadały wyrznięty pierwszy trzonowiec żuchwy (tab. 1)
Tabela 1. Liczebności oraz odsetek dzieci z pojedynczym zębem stałym.
PłećLiczebność całej grupy Dzieci z zębem I1Dzieci z zębem M1
n%n%
dziewczynki535407,37152,76
chłopcy509285,44254,85
razem1044686,43403,78
Dzieci, u których jako pierwsze wyrznęły się zęby w szczęce wyeliminowano z dalszej analizy ze względu na bardzo małe liczebności grup (7 i 2 dzieci).
Oceniano zależności pomiędzy typem ząbkowania a wiekiem morfologicznym określanym na podstawie masy ciała oraz wzrostu. Stawiane w pracy hipotezy weryfikowano testem Chi-kwadrat niezależności (jeśli było konieczne stosowano poprawkę Yates´a).
Wyniki
Jako pierwszą przeprowadzono analizę zależności pomiędzy typem ząbkowania stałego a wiekiem morfologicznym ocenianym na podstawie masy ciała. Testem Chi-kwadrat nie potwierdzono istnienia statystycznie istotnego związku zależności pomiędzy tymi kryteriami i to zarówno w grupie dziewczynek (tab. 2) jak i chłopców (tab. 3). Zwraca uwagę jedynie fakt, iż w grupie dziewczynek, u których jako pierwszy wyrzyna się przyśrodkowy siekacz, występuje większy odsetek dzieci z masą ciała przekraczającą wąską normę (powyżej 75 percentyla).
Tabela 2. Typ ząbkowania a wiek morfologiczny oceniany na podstawie masy ciała, w grupie dziewczynek. Wartości w tabeli oznaczają liczbę n oraz % osobników.
Typ ząbkowaniaWiek morfologiczny oceniany na podstawie masy ciałaSuma
OpóźnionyZgodny z kalendarzowymPrzyspieszony
incisiwialny7 (17,5%)21 (52,5%)12 (30%)40 (100%)
molarny3 (20%)10 (66,7%)2 (13,3%)15 (100%)
suma10311455
Tabela 3. Typ ząbkowania a wiek morfologiczny oceniany na podstawie masy ciała, w grupie chłopców. Wartości w tabeli oznaczają liczbę n oraz % osobników.
Typ ząbkowaniaWiek morfologiczny oceniany na podstawie masy ciałaSuma
OpóźnionyZgodny z kalendarzowymPrzyspieszony
incisiwialny8 (28,6%)16 (57,1%)4 (14,3%)28 (100%)
molarny8 (32%)13 (52%)4 (16%)25 (100%)
suma1629853
Analiza istnienia związku zależności pomiędzy typem ząbkowania a wiekiem morfologicznym ocenianym na podstawie wzrostu pozwala stwierdzić, że dziewczynki, u których stwierdzono przyspieszenie wieku morfologicznego ocenianego na podstawie analizy wzrostu częściej ząbkują przyśrodkowym siekaczem niż pierwszym zębem trzonowym (tab. 4). W grupie dziewczynek testem Chi-kwadrat potwierdzono istnienie zależności pomiędzy typem ząbkowania a wiekiem morfologicznym ocenianym na podstawie wzrostu (p<0,05). W grupie chłopców nie potwierdzono istnienia statystycznej zależności. Zwraca uwagę jedynie fakt większego odsetka chłopców ze wzrostem przekraczającym normę, w grupie ząbkującej siekaczem (tab. 5).
Tabela 4. Typ ząbkowania a wiek morfologiczny oceniany na podstawie wzrostu, w grupie dziewczynek. Wartości w tabeli oznaczają liczbę n oraz % osobników.
Typ ząbkowaniaWiek morfologiczny oceniany na podstawie wzrostuSuma
OpóźnionyZgodny z kalendarzowymPrzyspieszony
incisiwialny8 (20%)12 (30%)20 (50%)40 (100%)
molarny010 (66,7%)5 (33,3%)15 (100%)
suma8222555
Tabela 5. Typ ząbkowania a wiek morfologiczny oceniany na podstawie masy ciała, w grupie chłopców. Wartości w tabeli oznaczają liczbę n oraz % osobników.
Typ ząbkowaniaWiek morfologiczny oceniany na podstawie wzrostuSuma
OpóźnionyZgodny z kalendarzowymPrzyspieszony
incisiwialny4 (14,3%)13 (46,4%)11 (39,3%)28 (100%)
molarny4 (16%)16 (64%)5 (20%)25 (100%)
suma8291653
Dyskusja
Już w latach 50. Panek (1) zwrócił uwagę na zależność pomiędzy typem ząbkowania stałego a wzrastaniem ciała („a więc, prawdopodobnie szczęk, w których zęby te kolejno się pojawiają”). Również w latach 50. Valsik (cyt. za 2) stwierdził częste wyrzynanie się przyśrodkowych siekaczy, zwłaszcza dolnych, przed pierwszymi trzonowcami stałymi u dzieci z lepszym rozwojem fizycznym, wyrażającym się większym wzrostem i masą ciała. Podobne wyniki uzyskała Szlachetko (2). W swojej pracy stwierdziła, że dzieci ząbkujące incisiwialnie charakteryzują się rozwojem fizycznym przebiegającym w ramach wartości wyż-szych, w przeciwieństwie do dzieci ząbkujących molarnie, u których rozwój fizyczny był na poziomie przeciętnym. Inni autorzy obserwujący dominację incisiwialnego typu ząbkowania stałego również łączą to zjawisko z przyspieszonym tempem rozwoju fizycznego (3, 4, 5, 6, 7) ale również z wcześniejszym dojrzewaniem oraz bytowaniem w lepszych warunkach środowiskowych (8, 9, 10). W pracy własnej zależność pomiędzy typem ząbkowania stałego a rozwojem fizycznym ocenianym na podstawie wieku morfologicznego, potwierdzona została statystycznie.
Na podstawie przedstawionych wyników sformułowano następujący wniosek:
1. Istnieje statystyczna zależność pomiędzy typem ząbkowania stałego a rozwojem fizycznym organizmu ocenianym na podstawie wieku morfologicznego.

*Część I ukazała się w Nowej Stomatologii 2/2006.
Piśmiennictwo
1. Panek S.: Dalsze badania nad procesem wyrzynania się uzębienia stałego jako kryterium oceny rozwoju organizmu człowieka. Wrocław: PAN; 1956. s. 38-41. 2.Szlachetko K.: Pierwszy okres wymiany uzębienia w świetle badań własnych. Czas Stomat., 1962; 15; 11-12: 987-992. 3. Błaszczak I.: Badania nad terminami wyrzynania się zębów stałych u dzieci mieleckich z uwzględnieniem czynników ogólnoustrojowych. Praca doktorska AM Lublin; 1990. s. 60. 4.Brzostowicz B., i wsp.: Kolejność wyrzynania pierwszych zębów stałych u dzieci wrocławskich. Wrocławska Stomat., 1980: 213-217. 5.Pospieszyńska M., i wsp.: Siekaczowy typ wyrzynania zębów stałych i jego wpływ na kształtowanie się dolnego łuku zębowego. Poznańska Stomat., 1986-87: 185-188. 6.Szydłowska-Rodziewicz B.: Wybrane zagadnienia drugiego ząbkowania u dzieci łódzkich. Praca doktorska AM Łódź; 1995. s. 55. 7.Wich J.: Eruption of the first permanent teeth (M1, I1) in pre-school children from good environmental conditions. Studies in Physical Antropology 1980; 6: 32-36. 8.Gajdzik-Plutecka D., Turska A.: Bilans uzębienia stałego u dzieci 7-letnich z makroregionu Warszawy. Przeg. Stomat. Wieku Rozw., 1997; 4: 8-10. 9. Łuczaj-Cepowicz E., i wsp.: Charakterystyka drugiego ząbkowania u 7- i 12-letnich dzieci województwa białostockiego. Przeg Stomat Wieku Rozw 1994/1995; 8-9: 35-38. 10. Szpringer-Nodzak M., i wsp.: Stan uzębienia stałego u dzieci 7-letnich w Warszawie i województwie warszawskim. Czas Stomat., 1990; 43; 1: 7-10.
otrzymano: 2005-12-21
zaakceptowano do druku: 2006-02-23

Adres do korespondencji:
*Barbara Szafrańska-Perkowska
Zakład Stomatologii Dziecięcej
AM w Białymstoku
ul. Waszyngtona 15A, 15-274 Białystok
tel. (0-85) 745-09-56
e-mail: basia-szp@o2.pl

Nowa Stomatologia 3/2006
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia