Skuteczność preparatu Sensi-Kin w znoszeniu nadwrażliwość zębiny

Nadwrażliwość zębiny może być zdefiniowana jako bolesna odpowiedź na zewnętrzny bodziec przyłożony do policzkowej powierzchni okolicy przyszyjkowej zęba. Istnieje wiele czynników etiologicznych predysponujących do wystąpienia nadwrażliwości zębiny. Wrażliwość zębiny może występować w wyniku utraty szkliwa lub obnażenia powierzchni korzenia z ekspozycją zębiny na działanie bodźców drażniących. Utrata szkliwa może być wynikiem atrycji, abrazji, erozji lub abfrakcji. Recesja dziąsła i obnażenie powierzchni korzenia zęba umożliwia szybsze i bardziej rozległe obnażenie kanalików zębinowych, spowodowane poprzez uszkodzenie warstwy cementu okrywającego obnażoną powierzchnię korzenia. Dyskomfort spowodowany nadwrażliwością zębiny jest częstą przypadłością w populacji dorosłych. Celem leczenia wrażliwości zębiny jest szybkie i trwałe zniesienie bólu. Leczenie może być prowadzone profesjonalnie w gabinecie lub w domu samodzielnie przez pacjenta (1).

Mechanizm działania środków znoszących nadwrażliwość opiera się na próbie przerwania przewodzenia bodźców do nerwów czuciowych miazgi albo na mechanicznym zamknięciu światła otwartych kanalików zębinowych. Środki znoszące nadwrażliwość możemy podzielić na kilka grup. Do pierwszej należą środki zawierające azotan lub cytrynian potasu (powodują zahamowanie przewodzenia w zakończeniach nerwów obwodowych). Drugą grupę stanowią związki wchodzące w reakcję chemiczną z resztami fosforanowymi lub z wapniem pochodzącym z zęba. Kolejną grupą są preparaty zamykające mechanicznie otwarte światło kanalików zębinowych (stosowane są jedynie w gabinetach stomatologicznych) (2). Do znoszenia nadwrażliwości stosuje się również preparaty fluorowe w postaci roztworów o zwiększonej zawartości fluoru pod postacią roztworów, żeli, past (3). Działają one na zasadzie wytrącenia kryształów CaF2 w kanalikach zębinowych i powodują ograniczenie przepływu płynu kanalików i tworzenie się fluoroapatytu, który jest bardzo odporny na działanie kwasów. Należy również wymienić lakiery nie zawierające fluoru, których działanie polega na natychmiastowym zamknięciu kanalików zębinowych (4). Do tej grupy należą takie preparaty adhezyjne jak np. Silcot (lakier zawierający żywicę kopalnianą), czy cementy szkło-jonomerowe np. Jonoseal. Profesjonalna terapia nadwrażliwości zębiny przeprowadzana w gabinecie stomatologicznym najczęściej polega na zamykaniu kanalików zębinowych poprzez stosowanie na powierzchnię zęba żywic, uszczelniaczy, czynników spajających z zębiną lub materiałów wypełniających. W większości przypadków zaaplikowane pokrycie wydaje się zapewniać zamknięcie kanalików (5).

Środki znoszące nadwrażliwość zaliczamy do grup:

1) blokery bodźców nerwowych,

2) leki przeciwzapalne,

3) precypitaty białek,

4) środki zamykające kanaliki zębinowe,

5) uszczelniacze kanalików zębinowych,

6) biostymulacja laserowa jako terapia wspomagająca chemiczne metody leczenia nadwrażliwości zębiny.

Celem badania była ocena skuteczności leczenia nadwrażliwości zębiny preparatami Sensi Kin produkowanych przez firmę Laboratorios Kin S.A. (ryc. 1). Badanie przeprowadzono w Zakładzie Stomatologii Zachowawczej IS AM w Warszawie, objęto nim 25 pacjentów w wieku od 19 do 57 lat. Pacjenci zgłaszali się z powodu występowania nadwrażliwości zębów na bodźce termiczne, mechaniczne i chemiczne. Przebadano 48 % pacjentów w wieku do 25 lat, 32 % pacjentów w wieku od 25 do 39 lat oraz 20% pacjentów powyżej 40 roku życia.

Przeprowadzone badanie składało się z części klinicznej i ankietowej. W części klinicznej ocenę doznań bólowych przeprowadzano na 4 kolejnych wizytach: po skalingu w pierwszym dniu, po jednym, dwóch i czterech tygodniach od pierwszej wizyty. Na każdej wizycie przeprowadzano 3-krotną ocenę doznań bólowych pacjenta: przed aplikacją leku, bezpośrednio po aplikacji, 15 minut po wykonaniu zabiegu. Pacjenci określali poziom bólu wywołanego przez ciągły strumień zimnego powietrza, a także przez drażnienie mechaniczne powierzchni zębów zgłębnikiem. Stopień nadwrażliwości oceniany był na podstawie 3-stopniowej skali, w której:

1. Ból słaby.

2. Ból silny.

3. Ból bardzo silny.

Przed rozpoczęciem stosowania preparatu pacjenci wypełniali specjalnie opracowaną na potrzeby tego badania ankietę dotyczącą między innymi: sposobu wykonywania zabiegów higienicznych, rodzaju stosowanej pasty, czasu trwania dolegliwości bólowych oraz wcześniejszego leczenia nadwrażliwości. Wyniki badania ankietowego przedstawiono w tabeli 1.

Przed rozpoczęciem kuracji preparatem Sensi Kin u pacjentów zakwalifikowanych do badania wykonano profesjonalne usunięcie złogów nazębnych i wypełniono ubytki próchnicowego i niepróchnicowego pochodzenia zlokalizowane w okolicy przyszyjkowej. W zależności od lokalizacji zęby przednie i boczne wypełniono materiałem kompozytowym lub cementem szkło-jonomerowym. Do badania użyto preparaty pod postacią: pasty, płynu do płukania jamy ustnej i żelu. Skład preparatów:

– Pasta Sensi Kin do zębów nadwrażliwych zawiera: sole potasu, fluorek sodu o zawartości F 1450 ppm, witaminę E, prowitaminę B5.

– Płyn do płukania jamy ustnej Sensi Kin: skład taki jak pasta.

– Sensi Kin Intensiv Gel zawierająca: sole potasu i fluorek sodu o zawartości 1000 ppm F.

Sole potasu skutecznie pomagają zapobiegać nadwrażliwości zębów. Fluorek sodu potęguje działanie soli potasu, powodując szybkie i trwałe zmniejszenie nadwrażliwości zębów, a ponadto zapobiega próchnicy i wzmacnia szkliwo. Witamina E i prowitamina B 5 są aktywnymi składnikami o działaniu przeciwzapalnym i ułatwiającym regenerację nabłonka pokrywającego błonę śluzową jamy ustnej.

Pacjenci zgłaszali się z dolegliwościami bólowymi wywoływanymi przez bodźce zimne (96%), kwaśne (68%), słodkie (20%) i ciepłe (16%). Przeprowadzono badania wskaźnika płytki zębów szczęki, który średnio wynosił 1,6404 i dla zębów żuchwy wynosił 0,7268. Ponadto przeprowadzono badania wskaźnika krwawienia, który średnio dla zębów szczęki wynosił 0,464, dla zębów żuchwy 0,7804.

W 15 minut po płukaniu jamy ustnej płynem Sensi Kin i nałożeniu żelu Sensi Kin Intensiv Gel zmniejszenie bólu na bodźce mechaniczne odnotowano u 4% osób w badaniu przy użyciu zgłębnika oraz u 0% badanych w reakcji na strumienia zimnego powietrza. Natomiast zanotowano znaczną poprawę już po tygodniu stosowania preparatów przez pacjentów, gdzie zmniejszenie dolegliwości bólowych w badaniu przy użyciu zgłębnika podawało 64% oraz 56% w badaniu przy użyciu strumienia powietrza. Uzyskaną poprawę w zniesieniu dolegliwości bólowych na bodźce mechaniczne przedstawiono na rycinie 2, a na bodźce termiczne na rycinie 3. Przed rozpoczęciem badania: 16% badanych odczuwało silny ból na bodźce mechaniczne, a 28% silny ból na bodźce termiczne (strumień powietrza). Po zakończeniu kuracji, czyli na 4 wizycie w badaniu na bodźce mechaniczne 32% pacjentów odczuwało niewielki ból a 64% podawało brak bólu, natomiast w badaniu przy użyciu strumienia powietrza niewielki ból odczuwało 60% a 32% pacjentów zgłaszało całkowite zniesienie dolegliwości bólowych. Różnica stopnia odczuwania bólu na bodźce mechaniczne przed zastosowaniem preparatu po miesięcznej kuracji jest wartością p = 0,001, czyli różnica jest statystycznie istotna. Rozkład wyników dotyczących występowania dolegliwości bólowych na bodźce termiczne przedstawiono na rycinie 3. Różnica stopnia odczuwania bólu na bodźce termiczne przed zastosowaniem preparatu i po miesięcznej kuracji jest wartością p = 0,001, czyli różnica jest statystycznie istotna. Bardzo wysoką skuteczność preparatu stwierdziło 16% badanych, wysoką skuteczność preparatu stwierdziło 68% badanych, dość dobrą skuteczność stwierdziło 12%, natomiast brak skuteczności podało 4%.

Na podstawie odpowiedzi na zadane pytania w ankiecie stwierdzono, że efekt leczniczy nie zależy od czasu trwania nadwrażliwości zębów, rodzaju używanej szczoteczki, liczby posiłków głównych i wysoko-próchnicowych spożywanych w ciągu dnia. Bez znaczenia dla efektu leczniczego jest fakt powstania nadwrażliwości zębów w ubytkach nie próchnicowego pochodzenia czy też spowodowanych recesją dziąsła brzeżnego.

Powyższe badanie oceniało skuteczność preparatów Sensi Kin do stosowania w domu (pasta do zębów, płukanka do jamy ustnej, żel do nanoszenia na nadwrażliwe okolice zębów). Dotychczas badano między innymi takie produkty jak: pastę Sensible przeciw nadwrażliwości zębów, płukankę Elmex Sensitive Plus lub serię preparatów Elgydium. Opublikowane wyniki badania wskazują, że po 3 tygodniach stosowania pasty Sensible u 31% badanych ustąpiła wrażliwość zębów na bodźce mechaniczne, a u 21% na bodźce termiczne. Po 6 tygodniach stosowania wyżej wymienionych preparatów uzyskano zniesienie dolegliwości bólowych odpowiednio: na bodźce mechaniczne u 51%, a na bodźce termiczne u 65%. Podobne wyniki do cytowanego wyżej badania (2) autorzy niniejszego badania otrzymali po 4 tygodniach stosowania preparatów Sensi Kin. Badania podwójnie ślepej próby mającej na celu zbadanie efektywności płukanki Elmex Sensitive Plus wykazały, że efekt placebo jak i efekt leczniczy płukanki według skali VAS jest średni. W innych badaniach autorzy oceniali także takie pasty jak Colgate Sensitive Maximum (6). W badaniach tych autorzy oceniali również takie pasty jak Colgate Sensitive Maximum Strength firmy Colgate-Palmolive zawierającą 5% azotan potasu i 0,454% fluorku cynawego, czy Sensodyne Fresh Mint firmy Błock Drug Company zawierającą 5% azotan potasu i 0,243% fluorku sodu. Badania te wykazały skuteczność wyżej wymienionych past w leczeniu nadwrażliwości zębiny, lecz nie tak wysoką jak w obecnym badaniu z preparatem Sensi Kin. Najczęściej jednak stosowanym preparatem w zwalczaniu nadwrażliwości zębiny są preparaty do profesjonalnego stosowania jedynie w gabinecie stomatologicznym takie jak: Seal Protect, Fluor Protect, Bifluorid 12, czy Green Or oraz preparaty tzw. dwukierunkowe np.: Protect Dentin Desentiser zawierający szczawian potasu. Potas bierze udział w przerwaniu impulsów bólowych miazgi zaś reszty szczawianowe tworzą z wapniem słabo rozpuszczalny szczawian wapnia, odkładający się w kanalikach zębinowych. Wyniki badań z w/w preparatami wykazują uzyskanie około 80-90% redukcji nadwrażliwości zębiny (7).

Przeprowadzone badanie wykazało znaczną skuteczność preparatów Sensi-Kin zalecanych do stosowania przez pacjenta w domu w redukcji nadwrażliwości zębiny wywołanej wieloma czynnikami. Połączenie różnych form preparatów: pasty do zębów, płukanki do jamy ustnej, żelu do nakładania na nadwrażliwe powierzchnie zębów przyspieszyło osiągnięcie efektu leczniczego na poziomie 50-60%, ale nie spowodowało 80-90% redukcji nadwrażliwość zębów, jak w przypadku preparatów stosowanych profesjonalnie w gabinecie stomatologicznym (8). Wprawdzie zastosowanie preparatów Sensi Kin nie znosiło się całkowicie dolegliwości, to jednak osiągnięto znaczną redukcję dolegliwości bólowych. Jeśli założymy, że odczucie niewielkiego bólu ocenimy jako sukces terapeutyczny, to preparaty Sensi Kin okazały się skuteczne, gdyż u około 50 procent pacjentów osiągnięto po miesięcznej kuracji zadawalający efekt terapeutyczny.

Na podstawie przeprowadzonych badań klinicznych i ankietowych można uznać preparaty Sensi Kin jako godne polecenia w „domowym” leczeniu nadwrażliwości zębów.