Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 2-3/2007 » Ruchomość zębów u muzyków grających na instrumentach dętych – doniesienie wstępne

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Mamy sprzęt do ręcznej obróbki krawędzi i ślizgów - serwis narciarski Warszawa

- reklama -

*Michał Fidecki, Elżbieta Jodkowska

Ruchomość zębów u muzyków grających na instrumentach dętych – doniesienie wstępne

Tooth mobility among wind instrument players – initial outcome

Zakład Stomatologii Zachowawczej IS AM w Warszawie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Elżbieta Jodkowska

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Protetyka stomatologiczna

Zarys współczesnej ortodoncji

Podręcznik dla asystentek i higienistek stomatologicznych

WSTĘP

Wpływ gry na instrumentach dętych na układ stomatognatyczny muzyków pozostaje wciąż zagadnieniem otwartym. W badaniu próbowano ocenić jak siły wytwarzane w trakcie gry na instrumentach dętych oddziałują na ruchomość zębów muzyków.

Instrumenty dęte można podzielić na grupy, w zależności od budowy ustnika.

W grupie pierwszej, instrumentów dętych blaszanych (np. trąbka, puzon), dźwięk wydobywa się poprzez zadęcie do ustnika w kształcie lejka z zaokrąglonymi brzegami, tworzącego tak zwany kielich. Do ustnika bezpośrednio przylegają wargi grającego. Wysunięcie żuchwy do pozycji těte-â-těte, odpowiednie napięcie mięśnia okrężnego ust i wprawienie warg w drgania umożliwia muzykowi wydobycie dźwięku. Podczas gry może istnieć konieczność znacznego ucisku ustnika na wargi, a przez nie – na przednie zęby szczęki i żuchwy.

Dla drugiej grupy, instrumentów jednostroikowych (klarnet), dźwięk wydobywa się za pomocą ustnika. Jest to zwężająca się i zakończona tzw. dziobem rurka z podłużnym otworem, do której przymocowana jest sprężysta trzcinka stroika. Muzyk obejmując ustnik wargami, opiera go poprzez wargę na dolnych zębach i dociska zębami szczęki. Stąd jest wywierana siła na powierzchnie wargowe dolnych zębów siecznych i powierzchnie podniebienne górnych zębów siecznych.

Ustnik trzeciej grupy, instrumentów dwustroikowych np. fagotu, składa się z metalowej rurki i dwóch sprężystych trzcinek. Grający muzyk obejmuje stroik wciągniętymi wargami, opierając je na brzegach zębów siecznych szczęki i żuchwy. Stroik jest delikatny, dlatego na zęby oddziałują niewielkie siły, spowodowane oparciem stroika instrumentu. Główną znaczącą siłą jest napięcie mięśnia okrężnego ust.

Ostatnia grupa to instrumenty wargowe, do których należy flet, którego ustnik różni się zasadniczo od omawianych poprzednio instrumentów. Nie posiada ustnika ani stroika. Dźwięk powstaje w piszczałce wargowej poprzez bezpośrednie zadęcie w otwór wlotowy instrumentu. Flet opiera się na brodzie, tuż poniżej wargi dolnej

CEL PRACY

Ocena ruchomości zębów u muzyków grających na instrumentach dętych blaszanych oraz drewnianych.

MATERIAŁ I METODY

Grupę badaną stanowiło 40 studentów Akademii Muzycznej, zaś grupę kontrolną 20 studentów Akademii Medycznej. Do badań wykorzystano urządzenie Periotest, służące do obiektywnej oceny i monitorowania przyzębia, poprzez pomiar stopnia ruchomości zębów.

Badano ruchomość zębów pierwszych przedtrzonowych, kłów, siekaczy szczęki i żuchwy. W ankiecie zadawano pacjentom pytania o subiektywną ocenę ruchomości zębów oraz o występowanie bólu zębów. Dodatkowo oceniano stan higieny jamy ustnej.

WYNIKI, OMÓWIENIE I DYSKUSJA

Średni staż gry na instrumencie wynosił 9,2 lat.

Ilość ćwiczeń w tygodniu badań dziennie wynosiła 3,5 h.

W badaniach prowadzonych w 2003 roku (1) muzycy skarżyli się na zwiększoną ruchomość zębów po okresie intensywnych ćwiczeń muzycznych. Z kolei inni autorzy podkreślali znaczenie działania poziomych sił pchnięć na zęby przednie w czasie gry (2). Stwierdzali także występowanie parodontopatii, licznych wad zgryzowych, uszkodzenia błony śluzowej i czerwieni warg oraz zębów. Muhlemann (3) podkreślał, że istnieje silna zależność pomiędzy stopniem ruchomości zębów i utratą kości wyrostka zębodołowego.

Ryc. 1. Instrumenty dęte blaszane – trąbka, waltornia, puzon.

Ryc. 2. Instrumenty dęte blaszane – tuba.

Ryc. 3. Instrumenty dęte drewniane jednostroikowe – klarnet.

Ryc. 4. Instrumenty dęte drewniane jednostroikowe – saksofon.

Ryc. 5. Instrumenty dęte drewniane dwustroikowe – fagot.

Ryc. 6. Instrumenty dęte drewniane wargowe – flet.

Badania fizjologicznej ruchomości zębów ze zdrowym przyzębiem (4) wykazywały, iż fizjologiczna amplituda pulsacji przyzębia wynosi 0,87 μm, a średnie wskazania Periotestu dla tej grupy wynoszą 5,86, przy czym wyniki poniżej 10 uznaje się za ruchomość fizjologiczną.

U muzyków grających na instrumentach dętych blaszanych nie stwierdzono w stosunku do grupy kontrolnej znacząco zwiększonej ruchomości badanych zębów. Może to być związane ze stosowaniem przez grających nowej techniki gry, wykorzystującej napięcie mięśnia okrężnego ust minimalizującego obciążenie zębów i dziąseł. U jednego muzyka spośród grających na tubie zauważono zwiększone wartości rozchwiania zębów w stosunku do grupy kontrolnej. Inne wyniki przedstawili Borchers et al. (5), którzy zwrócili uwagę na największe oddziaływanie sił i przemieszczenie zębów podczas gry na trąbce. Zaobserwowali oddziaływanie siły o wartości 50 N na przednich siekaczach oraz poziome przechylenie zębów o wartości 100 μm. U osób grających na tubie zanotowali dużo niższy nacisk na przednie zęby z siłą 29 N oraz mniejszy nacisk na wargi przez ustnik i tym samym przechylenie zębów na poziomie 43 μm.

U muzyków grających na instrumentach dętych drewnianych, takich jak np. klarnet, stwierdzono zwiększoną ruchomość siekaczy górnych oraz dolnych, na których opiera się ustnik grających. W tej grupie muzycy skarżyli się na subiektywne odczucie zwiększonej ruchomości zębów. U osób grających na saksofonie, instrumencie z tej samej grupy, nie stwierdzono zwiększonej ruchomości w obrębie działania ustnika. Może to być związane z faktem, iż saksofon zawieszony jest na szyi poprzez specjalną uprząż, dzięki czemu ciężar instrumentu nie ma wpływu na układ stomatognatyczny. Klarnet trzymany jest w rękach bez podparcia, co może powodować dodatkowe obciążenie zębów.

U osób grających na instrumentach dwustroikowych (fagot) stwierdzono zwiększoną ruchomość w obrębie siekaczy górnych oraz dolnych, pomimo faktu, iż stroik tego instrumentu jest bardzo delikatny. W tej grupie muzycy wskazywali na subiektywne odczucie zwiększonej ruchomości zębów

U osób grających na flecie stwierdzono zwiększenie ruchomości zębów. Nie znajduje to jednak odniesienia w technice gry, gdyż zęby nie uczestniczą w procesie tworzenia dźwięku.

Badania przeprowadzone przez Rindisbacher, Hirschi et al. (6) u podobnej grupy wiekowej muzyków jak przedstawionej w obecnym badaniu wskazywały na nieznaczny wpływ sił wytwarzanych podczas gry na instrumentach dętych na twarz i uzębienie, co byłoby zgodne ze wstępnymi obserwacjami z przeprowadzonych badań.

Dyskusyjne pozostaje zagadnienie, czy instrument dęty może mieć wpływ na układ stomatognatyczny zbliżony do działania aparatu ortodontycznego. Badania Nakago et al. (7). Periotestem wykazały zwiększoną ruchomość zębów podczas leczenia ortodontycznego, skorelowaną wielkością z przesunięciem zęba. Wskazania Periotestu były zbliżone do osiągniętych w niniejszym badaniu.

PODSUMOWANIE

Zaobserwowano zwiększoną ruchomość zębów w obrębie działania ustnika danego instrumentu w stosunku do grupy kontrolnej. Jednakże większość wyników mieściła się w skali fizjologicznej ruchomości zębów wg Periotestu. Wyniki badań wskazują na potrzebę przeprowadzenia dalszych badań, obejmujących większą liczbę muzyków, w tym osoby z długim stażem muzycznym.

Wyniki obserwacji muzyków należy traktować indywidualnie, gdyż zwiększona ruchomość może w pojedynczych przypadkach doprowadzić do utraty uzębienia, mimo, że zwiększenie ruchomości nie zostało potwierdzone statystycznie.

Podziękowanie

Serdecznie dziękujemy firmie GARMED za udostępnienie urządzenia Periotest.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Stomatologia zachowawcza

Podstawy mikrobiologii dla stomatologów

Zarys współczesnej ortodoncji

Piśmiennictwo

1. Zadurska M., i wsp.: Ocena wad zgryzu u osób grających na instrumentach dętych. Czas. Stomat. 2006, LIX, 2: 126-131. 2. Bielecka-Deluga L.: Rodzaje ustników i technika gry na instrumentach dętych a środowisko jamy ustnej, Prot. Stomat. 1969, XIX, 5: 27-33. 3. Muhlemann H.R.: Tooth mobility: a review of clinical aspects and research findings. J. Periodontol. 1967; 38: 686-708. 4. Hideki Ioi, et al.: Evaluation of physiological tooth movements within clinically normal periodontal tissues by means of periodontal pulsation measurements, J. Periodont. Res., 2002; 37: 110-117. 5. Borchers L., et al.: Measurement of tooth displacements and mouthpiece forces during brass instrument playing, Med. Eng. Phys. 1995; 17 (8): 567-570. 6. Rindisbacher T., et al.: Little influence on tooth position from playing a wind instrument. Angle Orthod. 1990; 60 (3): 223-228. 7. Nakago T., et al.: Determination of the tooth mobility change during the orthodontic tooth movement studied by means of PERIOTEST and MIMD (the mechanical impedance measuring device for the periodontal tissue). Am. J. Orthod. Dentofac. Orthop., 1994; 105: 92-96.

otrzymano: 2007-07-12
zaakceptowano do druku: 2007-07-24

Adres do korespondencji:
*Michał Fidecki
Zakład Stomatologii Zachowawczej Instytutu Stomatologii AM w Warszawie
ul. Miodowa 18, 00-246 Warszawa
tel. (0-22) 502-20-32
e-mail: fideck@amwaw.edu.pl

Nowa Stomatologia 2-3/2007
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 2-3/2007:

- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt