Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 2-3/2007 » Ocena porównawcza wypełnienia kanałów korzeniowych techniką kondensacji bocznej gutaperki oraz przy użyciu systemu Thermafil – badania in vitro

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Ski Spa - serwis narciarski Warszawa

- reklama -

*Aleksandra Anuszewska, Katarzyna Wróblewska, Marta Raczyńska

Ocena porównawcza wypełnienia kanałów korzeniowych techniką kondensacji bocznej gutaperki oraz przy użyciu systemu Thermafil – badania in vitro

The sealing evaluation of root canal fillings using the lateral condensation technique and Thermafil system – in vitro study

Studenckie Koło Naukowe przy Zakładzie Stomatologii Zachowawczej IS AM w Warszawie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Elżbieta Jodkowska
Opiekun Koła: dr n. med. Marta Raczyńska, lek. dent. Joanna Kępa-Prokopienko

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Otorynolaryngologia dla studentów medycyny i stomatologii

Modelarstwo i rysunek w protetyce stomatologicznej

Stomatologia wieku rozwojowego

Współczesna endodoncja dąży do szczelnego, szybkiego i łatwego wypełniania kanału, dlatego też w tej dziedzinie wraz z postępem techniki powstają nowe metody podnoszące jej efektywność. Pośród wielu technik wypełniania systemu kanałowego popularność zyskują metoda kondensacji bocznej gutaperki na zimno z zastosowaniem uszczelniacza i wypełnianie kanałów uplastycznionym termicznie obturatorem gutaperkowym z rdzeniem z tworzywa sztucznego, m.in. system Thermafil (Dentsply DeTrey), Densfil (Caulk/Dentsply), Soft-Core (CMS-Dental Aps), Innofil (Megadent Endo Products).

System wypełniania kanałów korzeniowych nośnikiem nieplastycznym z termoplastyczną gutaperką został opisany po raz pierwszy przez Johnsona w 1976 roku. Wówczas nośnik stanowiła nierdzewna stal lub tytan, pokryty warstwą α-gutaperki. Ze względu na trudności związane z usuwaniem wypełnienia w celu przygotowania kanału do dalszego leczenia protetycznego unowocześniono system stosując jako rdzeń wkładu nośnik plastikowy, umożliwiający łatwe usunięcie wypełnienia, a także poprzez wprowadzenie nowej cieplarki (Thermaprep PLUS) redukującej czas podgrzewania ćwieków do 30-60 sek. Tym samym stworzono system znacznie przyspieszający i ułatwiający proces wypełniania kanałów korzeniowych (1). Metoda kondensacji bocznej gutaperki na zimno jest obecnie najpowszechniej stosowana w wypełnianiu kanałów korzeniowych ze względu na dostępność materiałów i – zdaniem wielu autorów – wysoką efektywność.

Cel pracy

Celem pracy była ocena porównawcza szczelności wypełnienia kanałów korzeniowych w zależności od zastosowanej techniki przy użyciu tego samego uszczelniacza i tej samej techniki opracowania kanału – narzędziami rotacyjnymi ProFile (Dentsply Maillefer) oraz analiza mikroprzecieku wokół wypełnionego kanału przy zastosowaniu testu penetracji barwnika.

Materiał i metody badawcze

Do badania użyto 22 zęby ludzkie (jednokanałowe-sieczne), usunięte ze wskazań ortodontycznych, protetycznych lub periodontologicznych.

Po ekstrakcjach i dokładnym oczyszczeniu z resztek organicznych, do czasu badania zęby przechowywano w 10% roztworze formaliny. Następnie, po dokładnym wypłukaniu w roztworze 0,9% NaCl, przy użyciu turbiny i wiertła z nasypem diamentowym wykonano otwarcie komory. Odnaleziono ujścia kanałów korzeniowych, które opracowano mechanicznie przy pomocy wierteł Gates-Glidden. Po pulpektomii kanały opracowano metodą "crown-down” systemem maszynowym. W tym celu użyto narzędzi rotacyjnych typu ProFile o różnym stopniu stożkowatości i mikromotora redukującego obroty 16:1 ATR Technika z zastosowaniem środków lubrykujących (RC – Prep firmy Premier). Następnie, w celu usunięcia warstwy mazistej, kanały przepłukano roztworem 45% kwasu cytrynowego, 5,25% podchlorynem sodu i osuszono sączkami papierowymi (ryc. 1, 2).

Ryc. 1. Narzędzia rotacyjne typu Profile.

Ryc. 2. Mikromotor redukujący obroty ATR Technika.

Zęby podzielono losowo na dwie grupy (po 11 zębów w grupie), które wypełniono dwiema różnymi metodami z zastosowaniem uszczelniacza Apexit (Ivoclar Vivadent).

*grupa I – metoda kondensacji bocznej gutaperki na zimno,

*grupa II – system Thermafil – wypełnienie kanału uplastycznionym termicznie obturatorem gutaperkowym z rdzeniem z tworzywa sztucznego.

W obu grupach badawczych kanały korzeniowe wypełniono zgodnie z instrukcjami producentów i według ogólnie przyjętych zasad (ryc. 3, ryc. 4, ryc. 5). Po weryfikacji radiologicznej do dalszych badań zakwalifikowano 20 zębów, po 10 w każdej grupie.

Ryc. 3. Cieplarka Thermaprep PLUS.

Ryc. 4. Ząb wypełniony metodą kondensacji bocznej gutaperki przed odcięciem ćwieków gutaperkowych.

Ryc. 5. Ząb wypełniony systemem Thermafil przed odcięciem obturatora.

Korzenie i korony zębów pokryto dwiema warstwami lakieru acetonowego z ominięciem okolicy otworu wierzchołkowego i po wysuszeniu zęby zanurzono w 0,5% roztworze fuksyny zasadowej na 24 godziny. Po wypłukaniu w 0,9% NaCl wykonano szlify podłużne zębów piłą diamentową z chłodzeniem wodnym dla uniknięcia uplastycznienia gutaperki.

Wartość penetracji apikalnej barwnika skontrolowano pod mikroskopem optycznym w powiększeniu pięciokrotnym. Obliczono ją na podstawie rozległości wnikania barwnika przez otwór wierzchołkowy na odcinku od wierzchołka korzenia do jego najgłębszej penetracji wzdłuż kanału.

W celu analizy stopnia mikroprzecieku barwnika wykorzystano stosowany przez wielu autorów wskaźnik penetracji barwnika apikalny (10).

Na podstawie wskaźnika penetracji barwnika apikalnego (WPBa), stanowiącego sumę ilorazów głębokości penetracji barwnika (mm) do długości roboczej kanału każdego zęba, oceniono stopień mikroprzecieku według następujących oznaczeń:

WPBa=0 – brak mikroprzecieku, szczelność optymalna;

0,5≤WPBa<1,0 – duży mikroprzeciek, szczelność zła;

WPBa=1,0 – całkowity mikroprzeciek, brak szczelności (10).

Wyniki

W obrazie mikroskopowym zaobserwowano mikroprzeciek brzeżny w sześciu zębach wypełnionych systemem Thermafil (tab. 1):

Tabela 1. Rozkład penetracji barwnika w grupie zębów wypełnionych systemem Thermafil.

Długość robocza (mm)	Mikroprzeciek (mm)	WPBa
23	0	0
21	0	0
20	0	0
20	0	0
22	1	0,045
21	3	0,14
21	1	0,049
20	1	0,05
20	1	0,05
18	1	0,056

– maksymalny mikroprzeciek w jednym zębie – 3 mm, w pięciu zębach – 1 mm i w jednym zębie wypełnionym metodą kondensacji bocznej gutaperki – 1 mm (tab. 2).

Tabela 2. Rozkład penetracji barwnika w grupie zębów wypełnionych metodą kondensacji bocznej gutaperki na zimno.

Długość robocza (mm)	Mikroprzeciek (mm)	WPBa
23	0	0
22	0	0
21	0	0
21	0	0
21	0	0
20	0	0
20	0	0
19	0	0
18	0	0
21	1	0,05

W pozostałych czterech zębach wypełnionych systemem Thermafil i w pozostałych dziewięciu techniką kondensacji bocznej gutaperki na zimno nie stwierdzono penetracji barwnika (ryc. 6).

Ryc. 6. Średnia apikalna penetracja barwnika (mm) w zależności od użytej metody wypełnienia kanału korzeniowego.

Analiza mikroskopowa WPBa wykazała mały mikroprzeciek i dobrą szczelność dla obydwu technik.

Analiza statystyczna przeprowadzona testem Fishera wykazała, że istnieje istotny związek pomiędzy badaniem kontrolnym i WPBa na granicy istotności statystycznej (p<0,057).

Dyskusja

W świetle badań porównujących skuteczność wypełniania kanałów korzeniowych różnymi technikami można stwierdzić, że zarówno technika kondensacji bocznej gutaperki na zimno jak też system Thermafil spełniają swoje zadania, pod warunkiem odpowiedniego ich zastosowania, przygotowania operatorów, ich doświadczenia i nabycia praktyki w posługiwaniu się tymi metodami. Jednak każda z tych technik posiada również swoje wady i nie gwarantują one 100% szczelności wypełnienia kanałów. Porównywanie uzyskanych wyników badań innych autorów na temat różnych systemów wypełniania kanałów korzeniowych jest trudne ze względu na różne metody badawcze oraz interpretację uzyskanych wyników (9).

Według Braytona i wsp. (4) metoda kondensacji bocznej gutaperki na zimno nie zapewnia jednorodności wypełnienia. Zauważono puste mikroprzestrzenie zarówno pomiędzy pojedynczymi ćwiekami jak też pomiędzy wypełnieniem a ścianą kanału, a także wyraźne ślady po wprowadzaniu rozpychaczy w trakcie kondensowania gutaperki, co wpływa na obniżoną szczelność wypełnienia. Natomiast system Thermafil warunkuje większą homogenność wypełnienia i lepszą penetrację rozgrzanej gutaperki wgłąb systemu kanalików zębinowych. Rozgrzana α-gutaperka w znacznie dokładniejszy sposób odwzorowuje powierzchnię wewnętrznej ściany kanału. Badania przeprowadzone przez Gilhooly´ego i wsp. (8) ujawniły lepsze wyniki jakości wypełnień kanałów metodą kondensacji bocznej gutaperki na zimno w porównaniu z metodami termomechanicznymi kondensacji gutaperki. Potwierdzenie tego faktu uzyskano na podstawie zdjęć rentgenowskich wykonanych w 2 projekcjach: policzkowo-językowej i mezjalno-dystalnej. Nie zauważono jednak znacznych różnic w przecieku wierzchołkowym barwnika (tuszu India) zbadanym pod mikroskopem.

W technice wypełniania kanałów korzeniowych istotną rolę odgrywa również stosunek ilości gutaperki do materiału uszczelniającego. Optymalny stosunek tych dwóch materiałów według założeń powinien wynosić 99:1 (3), co w praktyce nie jest możliwe. Dlatego też stosunek gutaperki do uszczelniacza 90:10 uznaje się za wystarczający (2). W badaniach przeprowadzonych przez Gençogˇlu i wsp. (7) ustalono procentowy udział gutaperki w wypełnieniu kanału systemem Thermafil na 91,2%, natomiast w kondensacji bocznej gutaperki na zimno na 78%. Z pracy tej wynika, że system Thermafil (jak i inne metody wypełniania kanałów korzeniowych uplastycznioną termicznie gutaperką) podnosi jakość wypełnienia kanału w stosunku do kondesacji gutaperki na zimno, co może korelować z procentową zawartością gutaperki i ilością użytego uszczelniacza. Większa zawartość gutaperki wpływa na mniejszy apikalny mikroprzeciek barwnika (w tym przypadku błękitu metylenu) do systemu korzeniowego. Potwierdzenie tych zależności można również znaleźć w pracach Eguchi´ego i wsp. (5) oraz Petersa i wsp. (6), którzy zauważyli dodatkowo resorpcję uszczelniacza po pewnym czasie po wypełnieniu i ubytki materiału w okolicy wierzchołka korzenia, a tym samym obniżenie jakości wypełnienia.

Na jakość wypełnienia kanału korzeniowego wpływa także odpowiednie dostosowanie ćwieków gutaperkowych do długości roboczej. Z badań przeprowadzonych przez Gilhooly´ego i wsp. wynika, że metoda kondensacji bocznej gutaperki na zimno zapewnia lepszą kontrolę długości roboczej kanału w trakcie wypełniania w porównaniu do technik termomechanicznej kondensacji gutaperki, gdyż w tym drugim przypadku częściej dochodzi do przepchnięcia rozgrzanego materiału poza otwór wierzchołkowy korzenia. Pomimo biozgodności gutaperki z tkankami okołowierzchołkowymi i braku szkodliwego wpływu materiału obniża to jakość wypełnienia i nie jest zgodne z założeniami prawidłowego wypełniania kanałów korzeniowych (...).

Wnioski

Na podstawie wyników zaobserwowano znaczne różnice w szczelności brzeżnej kanału korzeniowego w zależności od zastosowanej metody. Istotną rozbieżność w uzyskanych wynikach można tłumaczyć mniejszym doświadczeniem operatorów w pracy systemem Thermafil.

Podsumowując, należy stwierdzić, że przeprowadzony w badaniu in vitro test penetracji apikalnej barwnika nie jest jednak jednoznaczny ze stwierdzeniem porównywalnego przecieku bakterii przez nieszczelne wypełnienie, a tym samym nie można wyników bezpośrednio przełożyć na skuteczność szczelności wypełnień u pacjentów i powodzenia leczenia endodontycznego. Jednakże możliwość przeprowadzania badań w tym zakresie i weryfikowania ich z wynikami podobnych prac dostarcza cennych wskazówek operatorom w zakresie tych procedur, ponadto pozwala na zapoznanie się ze specyfiką metod wypełniania i uniknięcia w przyszłości błędów w trakcie leczenia endodontycznego pacjentów.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Onkologia dla stomatologów

Protetyka stomatologiczna podręcznik dla studentów

Stomatologia zachowawcza tom 1

Piśmiennictwo

1. Lipski M.: Techniki wypełniania kanałów korzeniowych zębów rozgrzaną gutaperką z nośnikiem nieplastycznym. Mag. Stomat., 2002; 11: 14-19. 2. Lipski M., Młyniec-Cebula M.: Najczęściej występujące trudności związane z wypełnianiem kanałów korzeniowych zębów metodą kondensacji bocznej gutaperki. Stom. Współcz., 1995; 2, 4: 311-315. 3. Langeland K., Guldener H.A.: Endodontologie. Diagnostik und Therapie. Georg Thieme Stuttgart New York 1987. 4. Brayton S.M., Davis S.R., Goldman M.: Gutta-percha root canal fillings Oral. Surg. Oral. Med. Oral. Pathol., 1973; 35: 226-31. 5. Eguchi D.S., et al.: A comparison of the area of the canal space occupied by gutta-percha following four gutta-percha obturation techniques using procosol sealer J. Endod. 1985; 11: 66-75. 6. Peters D.D.: Two year in vitro solubility evaluation of four gutta-percha sealer obturation techniques J. Endod., 1986; 12: 139-45. 7. Gençog˘lu N., et al.: Comparison of different gutta-percha root filling techniques: Thermafil, Quick-Fill, System B and lateral condensation Oral. Surg. Oral. Med. Oral. Pathol. Oral. Radiol. Endod., 2002; 93: 333-6. 8. Gilhooly R.M.P., et al.: Comparison of lateral condensation and thermomechanically compacted warm α-phase gutta-percha with a single cone for obturating curved canals Oral. Surg. Oral. Med. Oral. Pathol. Oral. Radiol. Endod., 2001; 91: 89-94. 9. Pawlicka H., Ebert J.: Ocena szczelności wypełnień kanałowych za pomocą testu penetracji barwnika. Czas. Stomat., 1997; L, 2:71-74. 10. Michalik H.: Szczelność wypełnień kanałowych wykonanych technikami bocznej i pionowej kondensacji gutaperki, z użyciem różnych materiałów uszczelniających. Praca doktorska 1999; Katedra i Zakład Stomatologii Zachowawczej z Endodoncją, Śląska Akademia Medyczna w Katowicach.

otrzymano: 2007-07-12
zaakceptowano do druku: 2007-07-24

Adres do korespondencji:
*Aleksandra Anuszewska
Zakład Stomatologii Zachowawczej Instytutu Stomatologii AM w Warszawie
ul. Miodowa 18, 00-246 Warszawa
tel. (0-22) 502-20-32
e-mail: ot-co@wp.pl

Nowa Stomatologia 2-3/2007
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 2-3/2007:

- reklama -