Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 1/2002, s. 21-26
Krystyna Rusiniak-Kubik1, Iwona Weimert1, Elżbieta Mierzwińska-Nastalska1,
Zbigniew Kucharski1, Dariusz Chmielewski2
Badania stanu narządu żucia i wpływu rehabilitacji protetycznej na efektywność żucia pacjentów geriatrycznych z osteoporozą
The survey of masticatory organ state and the bearing of prosthetic rehabilitation on chewing ability of elderly patients with osteoporosis
1 z Katedry Protetyki Stomatologicznej Instytutu Stomatologii Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Katedry: dr hab. n. med. Elżbieta Mierzwińska-Nastalska
2 z Poradni Leczenia Osteoporozy przy Klinice Ortopedii Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Poradni: prof. dr hab. med. Andrzej Górecki
Osteoporoza jest poważnym schorzeniem metabolicznym kości z zaburzeniami równowagi między aktywnością osteoblastów i osteoklastów prowadzącej do zmniejszenia umineralizowanej tkanki kostnej. Patofizjologicznymi objawami są utrata masy kostnej, resorpcja kości i jej kruchość prowadząca do złamań (2, 4, 5, 12, 18, 24, 25, 26, 29).
W obrębie kości narządu żucia szczęki i żuchwy, zmiany mineralizacji i gęstości mineralnej kości są przyczyną znaczącego zaniku podłoża protetycznego oraz dysfunkcji. Zaburzenia funkcjonalne czynności żucia, trudności w żuciu pokarmów są powodem ograniczeń w diecie, niekorzystnych dla zdrowia pacjentów (8, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 16, 17, 19, 21, 27, 28, 30, 31).
Stan zdrowia pacjentów w odniesieniu do stanu podłoża protetycznego i podstawowych funkcji układu stomatognatycznego jest bardzo ważny i z tego względu poziom gęstości minerałów kości w osteoporozie może mieć istotny wpływ na funkcjonowanie narządu żucia, co jest przedmiotem badań w wielu krajach (1, 2, 3, 5, 9, 10, 21, 23, 25, 32, 34).
Osteoporoza, zarówno typu I postmenopauzalna i postandropauzalna oraz typu II – starcza, występuje w populacji Polski u około 30% osób po 60 roku życia, często u pacjentów geriatrycznych mamy do czynienia z obydwoma typami łącznie (20, 27, 28).
Do czynników sprzyjających wystąpieniu osteoporozy zalicza się:
1. Indywidualne czynniki ryzyka: przypadki osteoporozy w rodzinie, zaawansowany wiek, płeć żeńska, wczesna menopauza, więcej niż trzy ciąże, więcej niż sześć tygodni karmienia piersią, szczupła budowa ciała.
2. Czynniki związane ze stylem życia pacjentów: niskie spożycie wapnia (<1 g/dzień), dłuższe okresy niedoboru wapnia, brak wysiłku fizycznego, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, kawa (więcej niż 5 filiżanek dziennie), wysokie spożycie błonnika, rzadkie przebywanie na świeżym powietrzu.
3. Czynniki związane z innymi chorobami i przyjmowanymi przez pacjentów lekami: choroby przewodu pokarmowego, nadczynność tarczycy i przytarczyc, przewlekła niewydolność nerek, anoreksja, bulimia, przyjmowanie kortykosterydów, leków przeciwpadaczkowych, heparyny.
W grupie pacjentów geriatrycznych z osteoporozą często dochodzi do zachwiania równowagi morfologicznej i czynnościowej w obrębie układu stomatognatycznego. Utrata zębów, resorpcja podłoża protetycznego i zmiany okluzji powodują odruchową regulację sił nagryzania, częstotliwości cykli żucia i zaburzenia efektywności żucia. Obserwuje się ograniczenia w diecie, zmiany sposobu odżywiania, wpływające na metabolizm i nasilenie procesów osteoporozy (3, 5, 9, 10, 19, 21, 23, 24, 25, 31, 32).
Założeniem pracy była ocena związku pomiędzy stanem narządu żucia i uzupełnień protetycznych pacjentów z osteoporozą o niekorzystnej sytuacji okluzyjnej z powodu utraty wielu albo wszystkich zębów a zmianami wydolności funkcjonalnej i efektywności żucia po przeprowadzonej rehabilitacji protetycznej.
MATERIAŁ I METODA
Badaniami objęto 35 osób w wieku powyżej 50 lat, 15 osób ze znacznymi zanikami podłoża protetycznego, z nasiloną osteoporozą i niskimi wartościami gęstości mineralnej kości (BMD) grupa (0) oraz grupą porównawczą (P) 20 osób z umiarkowanymi zanikami podłoża bez nasilonych objawów osteoporozy, u których jednak należało się liczyć z odpowiednim dla ich wieku zmniejszeniem gęstości mineralnej kości. Wiek pacjentów obydwu grup był porównywalny i mieścił się w przedziałach 60-69 i 70-79 lat (tab. 1).
Tabela 1. Wiek i płeć badanych pacjentów.
Grupy Wiek w latach 
60-6970-79powyżej 80
Z osteoporozą 
15 
K.661
M.1  
Porównawcza 
20
K.10 2
M.324
Ogółem 
35
 2087
Wykonano badania kliniczne i badania ankietowe. Badani pacjenci byli bezzębni lub częściowo bezzębni, nie użytkowali protez lub posiadali protezy stare o nieodpowiedniej retencji, stabilizacji i okluzji. Wszystkich pacjentów objęto leczeniem protetycznym w zależności od wskazań i możliwości. Pacjenci grupy 0 – leczeni w Poradni Specjalistycznej Osteoporozy mieli rutynowo przeprowadzane badania: krwi obwodowej, moczu, gęstości mineralnej kości i bilansu metabolicznego.
Badania gęstości minerałów kości (BMD – Bone Mineral Density) przeprowadzono metodą DEXA i oceniano w gramach/cm2. Ocena rutynowo dotyczyła odcinka lędźwiowego kręgosłupa (L1-L4) i szyjki kości udowej (ryc. 1a, b). W densytometrii oblicza się i porównuje z normami dla płci i wieku wartości wskaźnika BMD i tak jeśli wartości T odchylenia standardowego wskazują na ubytek masy kostnej np. -4,00, to świadczy to o 40% ubytku masy kostnej (dla danej płci, rasy i wieku). Pacjenci mieli także dokonaną ocenę bilansu metabolicznego, wapniowego, magnezowego i fosforanowego. Wdrożono leczenie osteoporozy i leczenie wyrównawcze. Leczenie osteoporozy polegało na stosowaniu suplementacji hormonalnej wg wskazań oraz na standardowej terapii farmakologicznej. W typie I osteoporozy stosowany był aldronian sodowy, calcitonina, a-kalcid, pochodne witaminy D oraz leki antydepresyjne. W typie II (starczej osteoporozy) stosowano a-kalcid, Fossamax oraz Miokalcip. Dodatkowo pacjenci otrzymywali zalecenia dotyczące diety i zwiększenia norm spożywanego w pokarmach wapnia.

Ryc. 1. Wyniki badań densytometrycznych metodą DEXA (wydruk z aparatu LUNAR) i wykresy gęstości mineralnej kości (BMD) – gwiazdki oznaczają dane pacjenta w odniesieniu do poziomu norm wiekowych: a) kręgosłup odcinek L1-L4; b) szyjka kości udowej.
WYNIKI I OMÓWIENIE
W badaniach klinicznych oceniano stan narządu żucia – pacjenci obydwu grup mieli rozległe braki zębowe. Zgodnie z klasyfikacją Eichnera stwierdzono występowanie stref podparcia lub ich brak w obrębie uzębienia naturalnego. Większość badanych była bezzębna i zaklasyfikowana do grup C2 i C3 (tab. 2). W momencie zgłaszania się do Kliniki Protetyki wszystkie użytkowane przez pacjentów stare uzupełnienia protetyczne nie spełniały wymogów prawidłowości w zakresie okluzji.
Tabela 2. Stan okluzji i struktura braków zębowych i stref podparcia (wg klasyfikacji Eichnera).
GrupyKlasyfikacja braków wg Eichnera 
A3B1B2B3C1C2C3
Z osteoporozą2 1 138
Porównawcza 133186
Ogółem214321114
Na podstawie wywiadu i badań klinicznych stwierdzono występowanie objawów dysfunkcji układu ruchowego żucia u znacznej liczby pacjentów. Tabela 3 przedstawia wyniki badań i tak: nieobecne w wywiadzie i badaniu klinicznym objawy dysfunkcji dotyczyły jedynie 2 pacjentów (13,3%) (gr. 0) z osteoporozą nasiloną i znaczną utratą masy kostnej, u pozostałych pacjentów (86,7%) objawy te występowały stale i były stwierdzone w badaniu klinicznym (60%) lub okresowo zgłaszane w wywiadzie 33% badanych.
Tabela 3. Występowanie objawów dysfunkcji układu ruchowego narządu żucia stwierdzonych w wywiadzie i w badaniu klinicznym.
Badana grupaObjawy dysfunkcji 
NieobecneObecne 
w wywiadziew badaniu klinicznym
Z osteoporozą2 13,3%5 33,3%9 60%
Porównawcza10 50%10 50%7 35%

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Beck C.B. et al.: A survey of the dissadisfied denture patients. Eur. J. Prosthodont. Rest. Dent. 1993, 2, 2:73-78. 2. Blank R.P. et al.: Calcium metabolism and osteoporotic ridge resorption. A protein connection. J. Prosthet. Dent. 1987, 58(5):590-595. 3. Demers M. et al.: Indicators of mastocatory performance among elderly complete denture wearers. J. Prosthet. Dent. 1996, 75, 2:188-193. 4. Devlin H., Ferguson M.W.J.: Alvedar ridge resorption and mandibular athophy. A review of the role of local and systematic factor. Br. Dent. J. 1991, 170:101-104. 5. Fisher J.G.: Osteoporosis in dentistry. General Dentistry, 1990, 6:434-439. 6. Gołębiewska M.: Ocena zaników wyrostków zębodołowych żuchwy u bezzębnych pacjentów. Prot. Stom. 1997, XLVII, 2:71-75. 7. Gołębiewska M. i wsp.: Zmiany w obrębie narządu żucia w przebiegu osteoporozy u kobiet na podstawie piśmiennictwa. Prot. Stom. 1998, XLVIII, 2:70-75. 8. Gołębiewska M. i wsp.: Badania zależności między ogólnym stanem kośćca a żuchwą u kobiet w wieku pomenopauzalnym. Prot. Stom. 1999, XLVIX, 5:239-246. 9. Hildebolt C.F.: Osteoporosis and oral bone loss. Review article. Dentomaxillofacial Radiol. 1997, 26:3-15. 10. Iacopino A.M., Wathen W.F.: Geriatic prosthodontics: An overview. II Pretreatment considerations. Quintess. Int. 1993, 24, 4:259-261. 11. Jeffcoat M.K., Chesnut C.H.: Systematic osteoporosis and oral bone loss: Evidence shows increased risk factors. JADA 1993, 124:49-56. 12. Kanis J.A. et al.: Osteoporoza: epidemiologia i postępowanie terapeutyczne. Post. Nauk Med. 1990, III, 4, PZWL. 13. Klemetti E., Vainio P.: Effect of bone mineral density in skeleton and mandible on extraction of teeth and clinical alveolar height. J. Prosthet. Dent. 1993, 70, 1:21-25. 14. Klementi L. et al.: Biometric design of complete dentures related to residual ridge resorption. J. Prosthet. Dent. 1996, 75, 3:281-285. 15. Kribbs P. et al.: Oral findings in osteoporosis Part II Relationship between residual ridge and alveolar bone resorption and generalized skeletal osteopenia. J. Prosthet. Dent. 1983, 50(5), 719-724. 16. Kribbs P.J. et al.: Relationship between mandibular and skeletal bone in an osteoprotic population. J. Prosthet. Dent. 1989, 62:703-7. 17. Kribbs P.J. et al.: Relationship between mandibular and skeletal bone in a population of normal women. J. Prosthet. Dent. 1990, 63:86-9. 18. Lindsay R.: Reduction of risk for osteoporosis. Postmenopausal osteoporosis. Prevention and treatment. FIGO-Congress, XI World Congres of Gynecology and obsterics. Berlin 1985. 19. Lipski T.: Siły zgryzu w zależności od wieku i płci. Prot. Stom. 1997, 5:284-287. 20. Miazgowski T. i wsp.: Częstość występowania i czynniki osteoporozy w badaniach epidemiologicznych w populacji warszawskiej i szczecińskiej. Medycyna 2000, 1993, 35/36:11. 21. Miki H. et al.: The occlusion and masticatory function with relation to the bone mineral density in postmenopausal women. Proceedings of EPA Conference, Groningen, Holland 2000. 22. Muller F. et al.: Studies on adaptation to complete dentures: Part I: Oral and manualmotor ability. J. of Oral Rehab. 1995, 22:501-507. 23. Neil D.J., Phillips H.J.B.: The masticatory performance and dietary intake of elderly edentulous patients. Oral Health 1993, 63, 7:22-28. 24. Reginster J.Y. et al.: Calcitonin metabolism in Semile (Tyoe II) osteoporosis. Osteoporosis Int. 1992, 2:141-5. 25. Riis B. et al.: Does calcium supplementation prevent postmenopausal bone loss? A double-blind controlled clinical study. N. Engl. J. Med. 1987, 316:173. 26. Roche M., Vessey M.: Hormone replacement therapy in the menopause: risks, benefirs and costs. Osteoporosis 1990, Smith R. ed. London R.C.Ph., 189-198. 27. Rusiniak K. i wsp.: Badania kliniczne i radiologiczne manifestacji objawów osteoporozy w obrębie układu stomatognatycznego. Prot. Stom.1998, 2:63-69. 28. Rusiniak K. i wsp.: Występowanie zaniku podłoża protetycznego a objawy manifestacji osteoporozy w obrębie żuchwy u bezzębnych pacjentów geriatrycznych. Prot. Stom. 1999, XLVIX, 5:247-253. 29. Sawicki A.: Charakterystyka szczegółowa leków i metod leczenia osteoporozy. Rozdział Osteoporoza: Badurski J., Sawicki A., Boczoń S. 1994, Wyd. II, Osteoprint Białystok. 30. Tallgren A.: The continuing reduction of the residual alveolar ridgesin complete denture wearers. A mixed longitudinal study covening 25 years. J. Prosthet. Dent. 1972, 27:120-132. 31. Weyna E., Wiechowska-Dobosz M.: Osteoporoza a narząd żucia w świetle współczesnych badań. Czas. Stom. 1998, LI, 1:3-8. 32. Wical K.E., Swoope C.C.: Studies of residual ridge resorption p. II. The relationship of dictary calcium and phosphorns to residual ridge resorption. J. Prosthet. Dent. 1974, 32(1):13-22. 33. Zarb G.A.: Oral motor patterns and their relation to oral prostheses. J. Prosthet. Dent. 1982, 47:472-479. 34. Zarb G.A.: The edentulous milieu. J. Prosthet. Dent. 1983, 49, 6:825-831.
Nowa Stomatologia 1/2002
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia