Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 2/2002, s. 63-68
Marta Tanasiewicz, Tomasz Kupka, Justyna Kalacińska, Barbara Śliż, Mariusz Wiśniewski
Czy istnieje potrzeba profilaktycznego zabezpieczania pacjentów młodocianych tymczasowymi protezami ruchomymi? Praktyczne uwagi z rocznych obserwacji własnych
What is the preventive need of young patients provided with temporary mobile prosthetic supplements? Practical remarks under 1-year observations
z Przychodni Profilaktyczno-Stomatologicznej „Wesoły Ząbek”
Konsultant naukowy: prof. dr hab. n. med. Leszek Ilewicz
Wprowadzenie
Nie ulega wątpliwości, że na kształtowanie organizmu znajdującego się w dynamicznej fazie rozwoju, a układu stomatognatycznego w szczególności, mają wpływ prawidłowo utrzymane zęby, zarówno w okresie uzębienia mlecznego, jak i jego wymiany na stałe. Wcześnie wprowadzone postępowanie profilaktyczne w połączeniu z zaleceniami dietetycznymi i wysoką higieną pozwalają, w większości przypadków, ograniczyć rozwój próchnicy. Nie zawsze jednak postępowanie zachowawcze jest w pełni skuteczne; pacjenci zgłaszają się często zbyt późno, by można było uniknąć przedwczesnych ekstrakcji, czyli takich, które dotyczą zębów mlecznych przed zakończeniem procesu resorpcji korzeni. Wynika to nie tylko z nieświadomości opiekunów co do potrzeb stomatologicznych, ale często związane jest z niedostatecznym przygotowaniem dziecka na kontakt ze stomatologiem. Należy pamiętać również, że w etiologii przedwczesnej utraty zębów niebagatelną rolę odgrywają urazy i rzadziej paradontopatie (1). Do nazbyt wczesnych ekstrakcji przyczyniają się też stany zapalne przyzębia okołoszczytowego, schorzenia ogólne oraz ogniskowe w organizmie dziecka (przewlekłe nieżyty dróg oddechowych, niewydolność i przewlekłe zapalenia nerek, choroby metaboliczne, skazy pokarmowe). Nie wolno zapominać ponadto o uwarunkowaniach genetycznych, takich jak anodoncja czy oligodoncja występujących w zespole ektodermalnym i/lub zespole Downa (2).
Niezwykle ważny problem uzupełnienia braków zębowych u dzieci podejmowany jest, jeśli już, to głównie przez ortopedów szczękowych i stomatologów dziecięcych, którzy alarmują, że im wcześniejsze i liczniejsze ekstrakcje, tym poważniejsze morfologiczne i czynnościowe skutki w obrębie narządu żucia, w przyszłości bliższej i dalszej.
Wczesna utrata zębów mlecznych może spowodować opóźnienie w wyrzynaniu się zębów stałych, szczególnie wtedy, jeśli w momencie utraty zęba mlecznego jest uformowana mniej niż połowa korzenia zęba stałego. Jeśli więc u dziecka został usunięty mleczny siekacz w wieku 3 lat, zęby stałe mogą zacząć się wyrzynać dopiero w wieku 8-9 lat (2). U dzieci z uzębieniem z tendencjami do stłoczeń utrata zębów nawet pół roku przed terminem ich fizjologicznego wypadnięcia może powodować powstawanie zaburzeń. Pomocne przy ocenie czasu wymiany zębów są zdjęcia rtg i tabele formuł zębowych przedstawiające wcześnie, średnio i późno ząbkujące dziewczynki i chłopców (2). Zbyt wczesne usunięcie trzonowców mlecznych może powodować powstanie zgryzu głębokiego, tyłozgryzu, przodozgryzu, przemieszczenia bocznego żuchwy, oraz przesunięcia i obroty zębów sąsiednich. Dochodzi do skrócenia łuku zębowego, zamknięcia przestrzeni dla zębów stałych (przemieszczenie doprzednie pierwszych stałych trzonowców dolnych ogranicza miejsce dla stałych przedtrzonowców, szczególnie drugich, a w łuku górnym przemieszczenie doprzednie trzonowców stałych ogranicza miejsce dla kła) i wydłużenie antagonistów (fenomen Godona). Przedwczesna utrata siekaczy i kłów mlecznych doprowadza do spowolnienia rozwoju kości szczęki lub żuchwy, powodując w efekcie tyłozgryz częściowy, przodozgryz rzekomy lub zgryz krzyżowy przedni oraz brak miejsca dla bocznego siekacza lub kła stałego (3). Ponadto dochodzi także do nieprawidłowego formowania się zawiązków zębów stałych, ich przemieszczania się, zmian w kolejności oraz miejsca wyrastania, czego przyczyną jest pojawianie się zbitej blizny kostnej po ekstrakcji zęba mlecznego przed czasem jego fizjologicznej utraty (4, 5). Braki grup zębowych, a nawet pojedynczych zębów, są przyczyną generowania sił doprowadzających do przeciążeń pozostałych zębów, a zaburzenia zgryzowe powodują przedwczesne kontakty, nadmierne starcie powierzchni żujących i w efekcie zachwianie generalnej równowagi sił działających na przyzębie i stawy skroniowo-żuchwowe (6).
U dzieci z brakami zębów mlecznych obserwowany jest często przetrwały niemowlęcy typ połykania, pojawiają się trudności z przyjmowaniem posiłków – „leniwe żucie” (niechęć dziecka do twardych pokarmów). Spotykane są często wady wymowy (wymowa sycząca, nieprawidłowa wymowa głosek przedniojęzykowych: t, d, s, sz, cz oraz wargowych: f, w), związane głównie z brakiem siekaczy przednich i nieprawidłowe oddychanie (tor ustno-gardłowy). Zaburzeniom podlega również kształt twarzy (rysy i proporcje), gdyż braki zębów powodują jej spłaszczenie oraz skrócenie górnej wargi i prowadzą do skrócenia odcinka podnosowego. Należy ponadto zwrócić uwagę na zaburzenia w stawach skroniowo-żuchwowych, tym poważniejsze im wcześniejsza i bardziej rozległa była interwencja chirurgiczna. Braki zębowe powodują u dziecka poczucie niepełnej wartości, staje się ono nieśmiałe, skryte, unika kontaktu z rówieśnikami, nabywa kompleksów i lęków (7).
Mimo złożoności problemu, zachęcające okazują się obserwacje pacjentów zaopatrzonych ruchomymi uzupełnieniami protetycznymi (8). Potwierdzają one, że zaniechanie interwencji stomatologicznej u młodocianych pacjentów pozbawionych przedwcześnie, najczęściej w związku z rozwojem próchnicy, zębów mlecznych, może wywoływać nieodwracalne skutki, a także uwypuklają korzyści wynikające z podjęcia postępowania protetycznego. Dowodzą także, że lekarz stomatolog pierwszego kontaktu (szkolny), przy sukcesywnym nabywaniu doświadczenia i rzetelnej wiedzy, jest w stanie niekolidująco uzupełnić pracę ortopedów szczękowych i zapewnić swoim małym pacjentom profesjonalną opiekę stomatologiczną na poziomie wczesnej diagnostyki, profilaktyki i prostej terapii, co jest szczególnie ważne wobec obecnego, dość utrudnionego, dostępu do specjalistów z dziedziny ortodoncji.
Jest to więc problem poważny, zważywszy późniejsze konsekwencje związane z czasochłonnym i wysokospecjalistycznym leczeniem ortodontycznym, któremu w wielu przypadkach można zapobiec (9). Trudne jest jednak samo postępowanie lecznicze wymagające od lekarza umiejętności i doświadczenia (zwłaszcza w młodszej grupie wiekowej), gdyż proteza jest osadzona na podłożu znajdującym się w dynamicznym stadium wzrostu, rozwoju i powinna pomagać a nie przeszkadzać (10, 11). Niezwykle istotne jest wreszcie samo przygotowanie rodziców i małego pacjenta do kolejnych etapów pracy i konieczności stosowania się ściśle do zaleceń lekarza. Wdrożenie dziecka do profilaktycznej terapii protetycznej wymaga uwagi i delikatności. Po ekstrakcji zębów, należy dokładnie zaopatrzyć te pozostające w ustach, a wymagające leczenia, stosownymi materiałami odtwórczymi i wykonać zabiegi profilaktyczne (skaling, lakowanie, fluoryzacja kontaktowa). Przed przeprowadzeniem protezowania należy pacjenta zdiagnozować ortodontycznie tak, by w przypadku koniecznej interwencji tego typu skierować go na konsultacje i leczenie do ortopedy szczękowego.
Prawidłowo zaplanowana i wykonana proteza dziecięca powinna spełniać funkcje profilaktyczne, lecznicze i rehabilitacyjne. Jej głównym zadaniem jest przywrócenie równowagi sił w układzie stomatognatycznym dziecka i zapewnienie mu komfortu psychicznego. W praktyce klinicznej stosuje się protezy stałe (wkłady, zęby ćwiekowe, korony i mosty o specjalnej konstrukcji) lub ruchome (protezy całkowite i częściowe) (12, 13). Uzupełnienie ruchome powinno być łatwe do zakładania i zdejmowania oraz do oczyszczania.
Protezy ruchome mają dużo większe zastosowanie w stomatologii dziecięcej i znajdują odbiorców zarówno wśród dzieci z uzębieniem mlecznym, mieszanym jak i stałym. Powinny być one ustawione zgodnie z fizjologią i estetyką. Należy przede wszystkim brać pod uwagę stadium rozwojowe układu stomatognatycznego, tworząc zgryz konstrukcyjny z uwzględnieniem płaszczyzny końcowej, szpar fizjologicznych i wysokości zwarcia. Protezy częściowe powinny mieć zdecydowanie ograniczony zasięg płyty przedsionkowej i specjalne elementy utrzymujące w postaci klamer grotowych, półgrotowych, Adams´a, które po niezbędnym okresie adaptacji można/należy odciąć. Po usunięciu klamer proteza częściowa powinna utrzymywać się na podłożu poprzez wklinowanie w przestrzenie międzyzębowe i przyleganie. Protezy dziecięce całkowite stosuje się m.in. w anodoncji. Składają się one z płyty, zębów i części przedsionkowej. Protezy dziecięce adaptują się po ok. 3-7 dniach i można je wykonywać już u dzieci 3-letnich pod warunkiem, że zarówno one, jak przed wszystkim rodzice są świadomi postępowania leczniczego i przygotowani do złożonego procesu protezowania (11, 13).
Cel pracy
Celem pracy była prezentacja wybranych przypadków pacjentów młodocianych w wieku 4-8 lat, u których zdecydowano się na wykonanie profilaktycznych, ruchomych, częściowych uzupełnień protetycznych odbudowujących braki w odcinku przednim szczęki lub częściowe braki w odcinkach bocznych. Ponadto, przedstawiono reprezentatywne przypadki pacjentów zaopatrzonych w ruchome uzupełnienia protetyczne, w rocznym okresie obserwacji. W ocenie rocznej brano pod uwagę takie parametry jak: chętne użytkowanie protezy przez małego pacjenta, konieczność dokonywania korekt i napraw, stan zawiązków zębów stałych, poprawa artykulacji, komfortu jedzenia i samopoczucia.
Opis i omówienie przypadków

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Łuczycka-Kmiecik E. i wsp.: Leczenie protetyczne dzieci w wieku przedszkolnym. Czasopismo Stomatologiczne 1979, XXXII, 6, 581-587. 2. Dale B.G., Aschheim K.W.: Stomatologia estetyczna. Wydawnictwo Czelej, Lublin 1998. 3. Hańko-Jasek C.: Zaburzenia morfologiczno-czynnościowe w obrębie narządu żucia jako następstwo przedwczesnej utraty zębów mlecznych. Przegląd Stomatologiczny 1964, 21, 231-235. 4. Śmiech-Słomkowska G.: Znaczenie przedwczesnej utraty zębów mlecznych dla rozwoju zgryzu. Ortodoncja 1995, 5, 26-28. 5. Labiszewska-Jaruzelska F.: Ortopedia szczękowa. Zasady i praktyka. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1995. 6. Faliński W.: Konieczność leczenia protetycznego dzieci i młodocianych w świetle analizy braków uzębienia stałego. Protetyka Stomatologiczna 1973, 23, 2, 141-149.7. Dion K.K., Berscheid E.: Physical attractivness and peer perception among children. Sociometry 1, 1, 1974, 125-129. 8. Tanasiewicz M. i wsp.: Protetyczne problemy przedszkolaków. Magazyn Stomatologiczny 2001, 5(117), 14-17. 9. Ducka-Karska K.: Wyniki badań wad rozwojowych narządu żucia dzieci leczonych protezami ortodontycznymi. Czasopismo Stomatologiczne. 1997, 23, 4, 119-121. 10. Orlik-Grzybowska J.: Podstawy ortodoncji. Wydawnictwo Lekarskie PZWL Warszawa 1976. 11. Spiechowicz E.: Protetyka stomatologiczna. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1998. 12. Kowalska A. i wsp.: Zastosowanie koron stalowych w leczeniu uzębienia dzieci. Przegląd Stomatologii Wieku Rozwojowego 1999, 1(25), 4-8. 13. Materiały dydaktyczne Katedry i Zakładu Stomatologii Wieku Rozwojowego ŚAM.
Nowa Stomatologia 2/2002
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia