Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 4/2003 » Współczesne metody wybielania zębów z żywą miazgą – przegląd piśmiennictwa

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Profesjonalny, stricte ręczny serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Anna Kwiatkowska¹, Izabela Strużycka², Agnieszka Mielczarek³

Współczesne metody wybielania zębów z żywą miazgą – przegląd piśmiennictwa

Contemporary vital tooth whitening methods – a review

z Zakładu Stomatologii Zachowawczej Instytutu Stomatologii Akademii Medycznej w Warszawie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Maria Wierzbicka
¹ lek. stom. Anna Kwiatkowska, wykładowca w Zakładzie Stomatologii Zachowawczej ISAM w Warszawie
² dr n. med. Izabela Strużycka, adiunkt w Zakładzie Stomatologii Zachowawczej ISAM w Warszawie
³ dr n. med. Agnieszka Mielczarek, adiunkt w Zakładzie Stomatologii Zachowawczej ISAM w Warszawie

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Otorynolaryngologia dla studentów medycyny i stomatologii

Endodoncja kliniczna

Zarys współczesnej ortodoncji

Od lat prowadzone są badania naukowe w dziedzinie estetycznej stomatologii zachowawczej poszukujące nowych bezpiecznych dla struktury tkanek zęba metod wybielania żywych zębów możliwych do zastosowania w całej populacji, ażeby zaspokoić potrzeby estetyczne pacjentów (1).

Naturalny kolor zębów jest wynikiem rozproszonego odbicia wewnętrznego koloru zębiny przeświecającego przez przezierną zewnętrzną warstwę szkliwa (2, 3, 4, 5). Jest on cechą osobniczą, bardzo zróżnicowaną i waha się od bieli, poprzez odcienie szaroniebieskie do żółtawokremowych (6). Zmiana koloru zębów jest wynikiem pojawiających się na powierzchni lub wewnątrz tkanek zęba barwników. Według teorii Witta (1876) zdolność substancji organicznych do selektywnej absorpcji światła widzialnego jest związana z obecnością w cząsteczkach grup atomów nazwanych chromoforami. Najbardziej popularne są grupy zawierające wiązania podwójne. Związki, które w swej strukturze posiadają kilka grup chromoforowych to chromogeny (7, 8). Na ostateczny kolor przebarwionych zębów wpływ ma kombinacja chromogenów/barwników/oraz właściwy dla danego pacjenta kolor zębów. Przebarwienia mogą obejmować pojedyncze zęby, a nawet całe uzębienie.

Ogólnie przebarwienia zębów dzielimy na: wewnętrzne i zewnętrzne – w zależności od umiejscowienia chromogenów, wg Pindborga (9). Przebarwienia wewnętrzne występują wtedy, gdy naturalny odcień zębów jest zmieniony poprzez obecność wewnątrz tkanek zęba mocno zabarwionych obszarów. Ten typ przebarwień jest wynikiem zmian strukturalnych tkanek twardych zęba (ich składu chemicznego lub grubości) i powstaje w okresie tworzenia się zawiązków zębów lub po ich wyrznięciu się i całkowitym uformowaniu (9). Istnieje wiele chorób metabolicznych i czynników systemowych mających wpływ na powstawanie przebarwień.

Specyficzne żółte, brązowe i szare przebarwienia zębów są związane z niepożądanym efektem ubocznym przyjmowania antybiotyków z grupy tetracyklin przez kobiety ciężarne i dzieci (10). Zęby są podatne na powstawanie tych przebarwień już od drugiego trymestru ciąży. Przypuszcza się, że tetracykliny są wbudowywane w strukturę tkanek zęba w czasie procesu uwapniania i łączą się w trwałe kompleksy chemiczne z jonami wapnia. Ostateczne zabarwienie zęba jest wynikiem reakcji fotochemicznej związanej z oddziaływaniem światła słonecznego, która następuje już po wyrznięciu się zębów. Nawet ukształtowane zęby mogą być narażone na podobne skutki np. w trakcie kuracji przeciwtrądzikowej z zastosowaniem antybiotyku Minocykliny. Ten rodzaj przebarwień zaobserwowano u 17-letnich pacjentów. W tym przypadku kompleksy wapniowo-minocyklinowe gromadziły się w zębinie wtórnej jak i poprzez wchłanianie ze śliny (10, 11). Podobny mechanizm powstawania przebarwień występuje po urazach zębów, w chorobach miazgi zębów oraz chorobach ogólnoustrojowych o podłożu hematologicznym (talasemia, fenyloketonuria, anemia). Proces ten dotyczy również zębów całkowicie uformowanych i jest związany z degradacją produktów rozpadu krwi i gromadzenia się ich w zębinie (8).

Na obszarach endemicznych występują często przebarwienia związane z nadmierną podażą fluoru (powyżej 1 ppm w wodzie pitnej) w okresie formowania się zawiązków zębów. Fluoroza charakteryzuje się występowaniem kredowobiałych plam na powierzchni zęba, które w cięższych przypadkach mogą przechodzić w brązowe, a nawet w ciemnoszare pasma biegnące w poprzek korony zęba (11, 12).

Do grupy przebarwień wewnętrznych należą również zmiany koloru zębów związane z wiekiem pacjenta. Młode zęby wyróżnia mlecznobiałe zabarwienie, które jest wynikiem stosunkowo grubej warstwy przeziernego szkliwa. Modyfikuje ono zabarwienie ciemniejszej z natury zębiny. W miarę upływu lat zęby stają się ciemniejsze i bardziej żółte. Potwierdzają to badania kliniczne Odioso (13) i Goodkind (14). Etiologię tego zjawiska można przypisać wewnątrzkanalikowemu formowaniu się zębiny, cofaniu się wypustek odontoblastów w kanalikach zębinowych i erozji szkliwa (12,15, 16, 17).

Przebarwienia zewnętrzne są wynikiem adsorbcji i wbudowywania chromogenów w strukturę osłonki nabytej pokrywającej ząb i przyczyniają się głównie do miejscowego przebarwienia osłonki, a w mniejszym stopniu do ogólnego koloru zęba (7, 8, 18). Tak powstałe przebarwienia mogą zabarwić całą powierzchnię zęba, ale częściej powstają w miejscach gdzie utrzymanie higieny jest utrudnione: na powierzchniach międzyzębowych i wzdłuż linii dziąseł (18). Chromogeny odpowiedzialne za zewnętrzne przebarwienia pochodzą głównie z naturalnych procesów przebiegających w jamie ustnej (tzw. reakcja brązowienia lub Maillarda zachodząca między aminokwasami a cukrami) oraz z adsorpcji składników chemicznych produktów spożywczych takich jak np. kawa, herbata, ciemne gazowane napoje (Coca-cola) i czerwone wino, a także z produktów powstających w wyniku palenia tytoniu (7, 8, 18, 19, 20). Kolor przebarwień zewnętrznych jest zbliżony do koloru spożywanych napojów (kawa, herbata) lub też zmienia się z upływem czasu. Początkowo żółtawe przebarwienia w rejonach ścian stycznych i brzegów dziąseł z czasem stają się brązowe. Przebarwienia te mają pochodzenie bakteryjne, a ich coraz ciemniejszy kolor jest konsekwencją zmian denaturacyjnych białek, jakie zachodzą pod wpływem kwasów wytwarzanych przez bakterie (18, 19).

Wśród leków powodujących przebarwienia zewnętrzne wymienia się najczęściej chlorheksydynę. Substancja ta jest głównym składnikiem płukanek jamy ustnej powszechnie stosowanych w leczeniu zapalenia dziąseł i przyzębia oraz w stanach zapalnych gardła. Analiza chemiczna przebarwień chlorheksydynowych wykazała obecność związków furfuraldehydów. Są to produkty reakcji zachodzących pomiędzy cukrami i aminokwasami (18, 19).

Metody usuwania przebarwień zębów. Niewątpliwy wpływ na wybór metody usuwania przebarwień ma mechanizm ich powstawania (12). Na podstawie dostępnej wiedzy wiadomo, że przebarwienia zewnętrzne, występujące na powierzchni zęba, można łatwo usunąć w czasie codziennych zabiegów higienicznych. W trudniejszych przypadkach wymagają one profesjonalnego oczyszczenia w gabinecie stomatologicznym przy użyciu specjalnych urządzeń i past polerujących. Przeprowadzenie zabiegów wybielania u tych pacjentów w zasadzie nie jest konieczne, z wyjątkiem trudnych do usunięcia przebarwień chlorheksydynowych. Przebarwienia wewnętrzne są znacznie trudniejsze do usunięcia. W tych przypadkach niezbędne jest stosowanie preparatów wybielających.

Wybielanie zębów nie jest nową metodą. Przebarwione zęby dentyści wybielają od co najmniej 100 lat (17). Nadtlenek wodoru stosowany jest w stomatologii od ponad 70-ciu lat, jako samodzielny związek lub w połączeniu z innymi solami np. nadtlenek karbamidu, nadboran sodu (21). Wybielanie stanowi proces chemiczny, w którym podstawową zasadą jest stopniowe utlenianie barwników, aż do uzyskania związków chemicznych całkowicie bezbarwnych (11). Gradient stężenia nadtlenku na powierzchni zęba i w miejscu przebarwienia na poziomie zębiny (brak nadtlenku) wywołuje takie stężenie czynnika aktywnego, które pozwala przetransportować nadtlenek do miejsca przebarwienia. Dokładny mechanizm przeniesienia nadtlenku nie jest znany i być może odpowiedzialne za to są przerwy w pryzmacie szkliwnym, działanie konwekcyjne lub klasyczna dyfuzja cząsteczek oparta na losowym doborze toru poruszania się cząsteczek (22). W momencie dotarcia nadtlenku do miejsca przebarwienia, następuje utlenianie go powodując zanik koloru. Zakres i stopień utleniania może być kontrolowany przez określenie odpowiednich parametrów wybielania – rodzaj związku wybielającego, stężenie, czas wybielania. Dobór odpowiednich parametrów wybielania związany jest z rodzajem przebarwień oraz z oczekiwaniami pacjenta.

Metody wybielania zębów z żywą miazgą. Współcześnie istnieją 3 główne metody wybielania zębów z żywą miazgą, w których wykorzystuje się różne stężenia nadtlenku wodoru, różny jest też czas i miejsce przeprowadzania zabiegu.

I. WYBIELANIE W GABINECIE STOMATOLOGICZNYM

W metodzie tej wybielanie przeprowadza się wyłącznie w gabinecie stomatologicznym przy wykorzystaniu wysokich stężeń nadtlenku wodoru aż do 35%. Jest to najdłużej stosowana metoda (od ponad 30-tu lat), która na przestrzeni lat uległa znacznym modyfikacjom (23). W Polsce metoda ta jest stosowana od niedawna i w bardzo ograniczonym zakresie. Zabieg wykonywany jest przez lekarza lub wykwalifikowaną higienistkę pod jego ścisłym nadzorem. Ponieważ stężenia preparatu są wysokie pacjent musi być odpowiednio przygotowany do wykonania zabiegu. Przede wszystkim należy zabezpieczyć otaczające tkanki, to jest błonę śluzową jamy ustnej, specjalnym żelem i koferdamem, aby zapobiec jej podrażnieniu. Po dokładnym osuszeniu zębów pokrywa się całe powierzchnie zewnętrzne i wewnętrzne zębów żelem wybielającym. W celu wzbudzenia i przyspieszenia działania nadtlenku wodoru stosuje się dodatkowo źródła światła, laser lub inne źródła dostarczające ciepło. Zabieg trwa 30 do 60 minut. Obecnie odchodzi się od stosowania technik z użyciem wysokich temperatur, z powodu ich szkodliwego wpływu na miazgę zęba (24). Ponadto po przeprowadzeniu wielu badań klinicznych nie zauważono ich istotnego wpływu na uzyskiwany efekt leczenia (23). W piśmiennictwie dostępne są przede wszystkim badania dokumentujące skuteczność tej metody (23), natomiast niewiele jest prac dotyczących skutków ubocznych, jakie towarzyszą stosowaniu tak wysokich stężeń H₂ O₂. Podstawową zaletą tej metody jest bardzo szybki efekt uzyskania jaśniejszego – często o 8 odcieni w skali kolornika Vita – koloru zębów. Metoda ta ma swoje ujemne strony. Leczenie w gabinecie rzadko kończy się powodzeniem już po pierwszej wizycie. Do osiągnięcia pożądanych efektów zwykle potrzeba 3 do 5 wizyt, co powoduje wzrost kosztów zabiegu (25). Wysokie stężenia nadtlenku mogą wywoływać chemiczne zapalenia tkanek miękkich, a ponadto zwiększają ryzyko przyszyjkowej resorpcji korzenia (5). U 100% pacjentów powstaje znacznego stopnia nadwrażliwość pozabiegowa zębów, która wymaga zastosowania określonych procedur leczniczych: środków przeciwbólowych, preparatów fluorowych lub innych leków znoszących nadwrażliwość zębiny (23). Pacjent powinien być szczegółowo poinformowany zarówno o możliwym wyniku końcowym jak i skutkach ubocznych.

II. Wybielanie w warunkach domowych przy użyciu preparatów dostępnych wyłącznie w gabinetach stomatologicznych. Popularnie zabieg ten nosi nazwę „nocne nakładkowe wybielanie” lub „wybielanie z zastosowaniem szyn nazębnych”. W 1989 roku Haywood (26) po raz pierwszy zastosował tę metodę w praktyce klinicznej, co doprowadziło do upowszechnienia domowego stosowania nadtlenków do wybielania zębów. W Polsce ten model wybielania zaczął być częściej stosowany od 1995 roku. Użycie szyn nazębnych pozwoliło stomatologom na skrócenie czasu wybielania w gabinecie i stosowanie metod znacznie lepiej tolerowanych przez pacjentów, w porównaniu do metod wcześniej polecanych (21). Podczas zabiegu używa się preparatów dostępnych wyłącznie w gabinetach stomatologicznych stosowanych przez pacjenta w domu, ale pod nadzorem lekarza. Głównym składnikiem żelu wybielającego jest 10-16% nadtlenek karbamidu, który w zaaplikowany w szynach w środowisku jamy ustnej uwalnia 3,6-5,7% nadtlenek wodoru. W początkowych latach, preparatem z wyboru był 10% nadtlenek karbamidu. W późniejszym okresie, dla uzyskania szybszego, (choć niekoniecznie lepszego) efektu stosowano wyższe stężenia nadtlenku karbamidu aż do 22%. Żel wybielający umieszcza się w uprzednio specjalnie wykonanych przez lekarza nakładkach (zwanych szynami nazębnymi).Tak przygotowane nakładki pacjent zakłada sam w domu na noc lub na dwie godziny w ciągu dnia. Leczenie trwa minimum 10-14 dni. Najczęściej rozjaśnienie zębów uzyskuje się po 2 do 6 tygodniach od rozpoczęcia leczenia o 4-5 odcieni w skali kolornika Vita Shade (26s). Aby usunąć niektóre przebarwienia (np. tetracyklinowe lub nikotynowe) trzeba czasami stosować preparat przez 6 miesięcy (27). Bezpieczeństwo i skuteczność tej metody, udowodniono w serii badań klinicznych przeprowadzonych w ostatnich 10 latach. Leczenie jest w zasadzie skuteczne, zęby uległy wybieleniu u 90% lub więcej uczestników badań (15).Uzyskany kolor zębów ciemnieje w miarę upływu czasu, ale u większości pacjentów efekt wybielenia utrzymywał się po leczeniu przez 3 lata i dłużej (15). Zaletą tej metody jest użycie związków chemicznych o niewielkim stężeniu nadtlenku wodoru, wadą jest fakt, że czas leczenia jest relatywnie długi i wymaga odpowiedzialnej współpracy pacjenta ze stomatologiem. Główne obserwowane efekty uboczne wybielania to wrażliwość zębów na zmiany temperatury i podrażnienie błony śluzowej, które mają jednak łagodny przebieg (15). Do wystąpienia tych objawów przyczyniają się kształt, przygotowanie i sposób użytkowania szyn nazębnych. Mimo że wymienione objawy mogą występować u ponad 2/3 pacjentów, długoterminowe badania nie wykazały jednak utrzymywania się podrażnień i bólów po zaprzestaniu leczenia (15). Badania kliniczne Gerlach i wsp. dowiodły, że stopień nadwrażliwości zębów jest związany ze stężeniem nadtlenku karbamidu w żelu wybielającym. Nadwrażliwość zębów u pacjentów stosujących 10% i 15% nadtlenek karbamidu w szynach występowała relatywnie rzadko od 9% do 10% uczestników badań. Dla kontrastu nadwrażliwość zgłosiło 60% użytkowników systemu z 20% nadtlenkiem karbamidu (28).

Opisana metoda nie może być jednak stosowana w niektórych grupach pacjentów. Na przykład, pacjenci ze schorzeniami stawu skroniowo-żuchwowego mogą używać szyn nazębnych tylko w ciągu dnia, a pacjenci z bruksizmem mogą w okresie leczenia wymagać przygotowania kilku szyn.

III. Wybielanie w warunkach domowych bez nadzoru lekarza przy użyciu preparatów dostępnych w sieci sprzedaży detalicznej. W końcu lat 90-tych (1999) powstała nowa prawdziwie innowacyjna metoda wybielania bez użycia szyn nazębnych (22). Technologia ta wykorzystuje jednorazowe plastikowe paski pokryte żelem wybielającym i opiera się na tym samym działaniu chemicznym nadtlenku, co metody stosowane przez ostatnią dekadę (szyny). Stosowanie pasków eliminuje laboratoryjne wykonanie indywidualnych szyn nazębnych, dostosowywanie ich w gabinecie stomatologicznym oraz domowe przy nich zabiegi. Paski nakłada się na zewnętrzne powierzchnie zębów górnych i dolnych dwa razy w ciągu dnia na okres 30 minut. Stosuje się je przez 14 dni. Stężenie nadtlenku wodoru w paskach jest niskie i wynosi 5,3%. Paski utrzymują żel na powierzchni szkliwa, chroniąc nadtlenek przed „wymywaniem” go przez ślinę. Wadą tego typu aplikacji jest to, że paski wybielają jedynie 6 do 8 przednich zębów. Badania kliniczne nad skutecznością pasków z 5,3% H₂O₂ prowadzone przez Kugela (29) i Gerlacha (28), wykazały znaczącą poprawę koloru po 14 dniach aplikacji o 4-5 odcieni wg kolornika Vita Shade. Stwierdzona skuteczność pasków była wysoka i zbliżona do obserwowanej po stosowaniu 10% nadtlenku karbamidu w szynach w ciągu 2 godz. dziennie przez 14 dni. Warte podkreślenia jest to, że w grupie stosującej paski nie stwierdzono żadnych objawów ubocznych. Może to być spowodowane niższą ogólną dawką żelu wybielającego, krótszym czasem kontaktu z zębem w porównaniu do metody z szynami lub ograniczoną ekspozycją, która jest rezultatem ograniczonej aplikacji tylko do przednich zębów. W przeciwieństwie do wyników stosowania konwencjonalnych wybielających past do zębów(niektóre z tych past mogą usuwać przebarwienia i poprawiać kolor zębów), których efekty mogą być widoczne po kilku tygodniach lub miesiącach i mogą zależeć od stanu wyjściowego, rezultaty użycia pasków dają bardzo dobry wynik już po dwóch tygodniach od rozpoczęcia leczenia (30). Paski mogą być wykorzystywane w szczególnych sytuacjach, u pacjentów ze schorzeniami stawu skroniowo-żuchwowego, w razie potrzeby przewlekłego stosowania, wcześniejszej nadwrażliwości. Skuteczność i bezpieczeństwo nowej metody oceniono w licznych badaniach klinicznych i laboratoryjnych (22, 30).

Podsumowując, przedstawione metody wybielania zębów z żywą miazgą skutecznie usuwają nawet znacznego stopnia przebarwienia zębów zarówno zewnętrzne jak i wewnętrzne. Stosowane zgodnie z zaleceniami są zabiegami bezpiecznymi dla pacjenta. Wybielanie zębów jest jedną z estetycznych metod leczenia i powinno być uwzględniane jako część ogólnego planu leczenia ustalanego przez lekarza dentystę po przeprowadzeniu badania pacjenta. Oprócz korzyści kosmetycznych, wybielanie przynosi różne wymierne korzyści, między innymi zwiększa zaangażowanie i zainteresowanie pacjentów zarówno stomatologią, jak i zdrowiem jamy ustnej.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Onkologia dla stomatologów

Stomatologia wieku rozwojowego

Fizjologia i patologia błony śluzowej jamy ustnej

Piśmiennictwo

1. Li Y.: Peroxide-conteining tooth whiteners: an update on safety. Compend Contin Educ Dent 2000, 21(suppl 28):S4-S9. 2. Janicki M., Morawski D.:Trójwymiarowa natura koloru oraz czynniki wpływające na jego dobór. Stomat Współczesna 2001, Suplement 1, 8-12. 3. O´Brien W.J.: Double laser effect and other optical phenomena related to aesthetic. Dent. Clin. North Am.1985, 29:667-672. 4. O´Brien W.J. et al.: Color difference coefficient of bodyopaque double layers. Intl. J. Prosthod.1994, 7:56-61. 5. Sproul R.C.: Colour matching in dentistry.The three dimensional nature of colour. J. Prosthet Dent. 1973, 29:416-23. 6. Gibb R.D. et al.: Demographic variables and tooth color: Evidence from twelve randomized clinical trials (abs). J. Dent. Res. 2001, 80:151. 7. Nathoo S.A., Gafar A.: Studies on dental stains induced by antibacterial agents and rational approaches for bleaching dental stains. Adv. Dent. Res. 1995, 9:462-470. 8. Nathoo S.A.:The chemistry and mechanisms of extrinsic and intrinsic discoloration. JADA 1997, 128:6S-10S. 9. Pindborg J.J.: Pathology of the dental hard tissue.1970, Munksgaard, Copenhagen: p221. 10. Cheek C.C., Heymann H.O.: Dental and oral discolorations associated with minocycline and other tetracycline analogs. J. Esthet. Dent. 1999, 11, 1: 43-48. 11. Goldstein R., Garber D:. Complete Dental Bleaching. Chicago, Quintesence Publishing Company, Inc. 1995, pp.53-56. 12. Watt A., Addy M.: Tooth discoloration and staining: a review of the literature. Br. Dent. J. 2001,190 (6):309-16. 13. Odioso L.L. et al.: Impact of demographic,behavioral and dental care utilization parameters on tooth color and personal satisfaction. Compend. Cont. Educ. Dent. 2000, 29:S35-S41. 14. Goodkind R.J., Schwabacher W.B.: Use of a fiber-optic colorimeter for in vivo color measurements of 2830 teeth. J. Prosthet.Dent. 1987, 58(5):535-542. 15. Leonard R.H.: Efficacy, longevity, side effects and patient perceptions of nightguard vital bleaching. Compend Contin Educ Dent 1998, 19: 766-781. 16. Ten Bosch J.J., Coops J.C.: Tooth color and reflectance as related to light scattering and enamel hardness. J. Dent. Res. 1995, 74(1):374-380. 17. Fasanaro T.S.: Bleaching teeth: history, chemicals and methods used for common tooth discoloration. J. Esthet. Dent.1992, 4:71-78. 18. Addy M. et al.: Extrinsic tooth discoloration by metals and chlorhexidine.1.Surface protein denaturation or dietary precipitation? Br. Dent. J. 1985, 159:281-285. 19. Addy M., Moran J.: Mechanism of stain formation on teeth, in particular associated with metal ions and antiseptics. Adv. Dent. Res. 1995, 9:450-456. 20. Adrian J.: Nutritional and physiological consequences of the Maillard reaction. World Rev. Nutri. Diet .1974, 19:71-122. 21. Marshall M. et al.: Hydrogen peroxide: A review of its use in dentistry. J. Periodontol. 1995,66:786-795. 22. Sagel P.A. et al.: Vital tooth whitening with a novel hydrogen peroxide strip system: design, kinetics, and clinical response. Compend Contin. Educ. Dent. 2000, 21(suppl 29):10-15. 23. Goldstein R.E.: In-office bleaching: where we came from, where we are today. J. Am. Dent. ssAssoc1997, 128 Suppl:11S-15S. 24. Nathanson D.: Vital tooth bleaching: sensitivity and pulpal consideration. J. Am. Dent. Assoc 1997, 128(suppl):41S-44S. 25. Christensen G.J.: Bleaching teeth:report of survey.1997. J. Esthet. Dent. 1998, 10:16-20. 26. Haywood VB: History and overview of nightguard vital bleaching. Com. Contin. Educ. Dent. 2000, 21(suppl 28):S10-S17. 27. Haywood V.B. et al.: Efficacy of 6 month of nightguard vital bleaching of tetracycline stained teeth. J. Esthet. Dent. 1997, 9:13-19. 28. Gerlach R.W. et al.: A randomized clinical trial comparing a novel 5,3% hydrogen peroxide whitening strip to 10%, 15% and 20% carbamide peroxide tra-based bleaching systems. Compend. Contin. Dent . Educ. 2000, 21(suppl 29):S22-S27. 29. Kugel G., Kastali S.: Tooth whitening efficacy and safety: A randomized and controlled clinical trial. Compend. Contin. Dent. Educ. 2000, 21(suppl 29):S16-S21. 30. Gerlach R.W., Zhou X.: Vital bleaching with whitening strips: Summary of clinical research on effectiveness and tolerability. J. Contemp. Dent. Pract. 2001, (2)3:1-16.

Nowa Stomatologia 4/2003
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 4/2003:

- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt