Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 2/2004 » Ocena stanu uzębienia i stomatologicznych potrzeb leczniczych u dzieci w wieku 12 lat w Polsce w 2003 roku

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Usługi na jak najwyżym poziomie - serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Elżbieta Pierzynowska, Elżbieta Dybiżbańska, Marcin Zawadziński, Michał Ganowicz, Maria Wierzbicka

Ocena stanu uzębienia i stomatologicznych potrzeb leczniczych u dzieci w wieku 12 lat w Polsce w 2003 roku

Evaluation of the dental status and treatment needs of 12 year old children in Poland in 2003

z Zakładu Stomatologii Zachowawczej IS AM w Warszawie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Maria Wierzbicka

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Otorynolaryngologia dla studentów medycyny i stomatologii

Stomatologia zachowawcza tom 2

Stomatologia zachowawcza Zarys kliniczny

Wprowadzenie w kraju w 1997 roku i prowadzonego nieprzerwanie po dziś dzień systemu ciągłego monitorowania stanu zdrowia jamy ustnej, umożliwia gromadzenie porównywalnych danych służących do oceny występowania choroby próchnicowej w polskiej populacji. Celem niniejszej pracy jest ocena występowania próchnicy zębów w indeksowej grupie wiekowej dzieci 12-letnich, na podstawie wyników badań monitoringowych przeprowadzonych w 2003 roku, oraz określenie związanych z tym potrzeb profilaktyczno-leczniczych.

MATERIAŁ I METODA

Badaniem objęto wyłonioną w losowaniu wielowarstwowym próbę populacji dzieci w wieku 12 lat, zamieszkujących w 16 województwach kraju. W każdym z województw badano dzieci uczęszczające do losowo wybranych, co najmniej 8 szkół podstawowych, zlokalizowanych w gminach o charakterze wiejskim (4 szkoły) i miejskim (4 szkoły). W każdym z regionów badanie prowadziły 2-osobowe zespoły lekarzy stomatologów.

Zbadano 3338 dzieci, w tym 1688 chłopców i 1650 dziewcząt. Mieszkańcy miast stanowili 1720 spośród badanych osób, a mieszkańcy wsi 1618 (tab. 1). W pięciu województwach tj. kujawsko-pomorskim, lubuskim, mazowieckim, opolskim i świętokrzyskim – struktura zbadanych wg płci i środowiska zamieszkania była znacznie zróżnicowana, i z tego powodu wielkości wskaźników na poziomie wymienionych regionów muszą być traktowane z należytą ostrożnością. Różnice te pozostają natomiast bez wpływu na wielkości wskaźników na poziomie krajowym.

Tabela 1. Liczba dzieci w wieku 12 lat zbadanych w poszczególnych województwach z uwzględnieniem płci i lokalizacji.

Województwo	Liczba zbadanych
Województwo	chłopcy	dziew.	miasto	wieś	łącznie
dolnośląskie	98	101	103	96	199
kujawsko-pomorskie	107	133	120	120	240
lubelskie	104	106	107	103	210
lubuskie	99	99	82	116	198
łódzkie	96	112	106	102	208
małopolskie	100	112	112	100	212
mazowieckie	109	92	98	103	201
opolskie	114	94	145	63	208
podkarpackie	107	96	105	98	203
podlaskie	101	87	98	90	188
pomorskie	100	118	102	116	218
śląskie	109	105	107	107	214
świętokrzyskie	138	103	127	114	241
warmińsko-mazurskie	98	89	99	88	187
wielkopolskie	117	124	124	117	241
zachodnio-pomorskie	91	79	85	85	170
łącznie	1688	1650	1720	1618	3338

W badaniu stomatologicznym stosowano ujednolicone metody i kryteria oceny stanu zdrowia jamy ustnej według wytycznych Światowej Organizacji Zdrowia (1, 2). U każdego z badanych dzieci oceniano liczbę wyrzniętych i zachowanych zębów, liczbę zębów i powierzchni zębowych objętych próchnicą o różnym stopniu zaawansowania stadium kawitacji (próchnica początkowa), liczbę zębów i powierzchni z wypełnionymi ubytkami próchnicowymi, liczbę zębów usuniętych z powodu próchnicy, liczbę zębów z uszczelnioną powierzchnią żującą oraz potrzebne dziecku postępowanie lecznicze lub profilaktyczne.

WYNIKI BADAŃ

Przeprowadzone badania wykazały, że odsetek dzieci w wieku 12 lat wolnych od próchnicy osiąga w kraju wielkość 12,9% i jest wyższy wśród chłopców (14,3%) niż dziewcząt (11,5%), a zbliżony do siebie wśród mieszkańców miast i wsi (ryc. 1). Odsetki badanych dzieci bez próchnicy stwierdzone w poszczególnych województwach z uwzględnieniem środowiska zamieszkania i płci przedstawia tabela 2. Wśród mieszkańców miast najniższy odsetek dzieci bez próchnicy odnotowano w woj. mazowieckim (4,1%), a najwyższy w woj. łódzkim (30,2%). Wśród dzieci wiejskich najniższy odsetek dzieci bez próchnicy stwierdzono w woj. zachodniopomorskim, a najwyższy w woj. lubuskim (25,0%). Postrzegane różnice w odsetkach dzieci bez próchnicy zależne od płci wahały się od 1% (woj. łódzkie) do 10,7% (woj. pomorskie). Różnice przekraczające 5% obserwowano w 5 województwach, a mianowicie lubuskim, opolskim, podlaskim, zachodniopomorskim, pomorskim.

Tabela 2. Odsetek dzieci w wieku 12 lat wolnych od próchnicy (DMFT=0) w poszczególnych województwach.

Województwo	Odsetek badanych bez próchnicy
Województwo	miasto	wieś	chłopcy	dziew.
dolnośląskie	7,8	6,3	5,1	8,9
kujawsko-pomorskie	10,0	21,7	15,0	16,5
lubelskie	14,0	5,8	12,5	7,5
lubuskie	14,6	25,0	25,3	16,2
łódzkie	30,2	20,6	26,0	25,0
małopolskie	8,0	10,0	11,0	7,1
mazowieckie	4,1	4,9	3,7	5,4
opolskie	25,5	20,6	27,2	20,2
podkarpackie	13,3	7,1	9,3	11,5
podlaskie	6,1	4,4	7,9	2,3
pomorskie	14,7	13,8	20,0	9,3
śląskie	24,3	16,8	21,1	20,0
świętokrzyskie	11,8	7,0	10,9	7,8
warmińsko-mazurskie	8,1	9,1	10,2	6,7
wielkopolskie	8,1	16,2	14,5	9,7
zachodnio-pomorskie	11,8	2,4	9,9	3,8

Ryc. 1. Odsetek dzieci w wieku 12 lat wolnych od próchnicy (DMFT=0) z uwzględnieniem płci i lokalizacji miejsca zamieszkania. 2003.

Nasilenie lub inaczej ciężkość, bądź stan próchnicy w badanej populacji wyrażają wartości wskaźnika DMFT i jego składowych DT, MT i FT (ryc. 2). Średnia wartość wskaźnika próchnicy wynosiła w badanej populacji 3,9 i była nieco wyższa u dziewcząt, niż chłopców oraz u mieszkańców wsi, niż miast. U dzieci wiejskich stwierdzono też więcej zębów z nieleczonymi ubytkami próchnicowymi (DT=2,3) niż u mieszkańców miast (DT=1,7). Średnia liczba powierzchni zębowych z ubytkami próchnicowymi (DS) i wypełnieniami (FS) u badanych dzieci w wieku 12 lat wynosiła 5,5 i była wyższa u dzieci wiejskich (5,7), w porównaniu z miejskimi (5,3), oraz u dziewcząt (5,7), niż chłopców (5,3). Stwierdzone w poszczególnych województwach wartości średnie wskaźnika próchnicy DMFT u dzieci w wieku 12 lat oraz wartości wskaźnika leczenia zębów przedstawiają ryciny 3 i 4. Jak wynika z ryciny 3 średnie wartości wskaźnika DMFT wahały się od 2,8 w woj. opolskim do 5,3 w woj. podlaskim. Wskaźnik leczenia zachowawczego zębów FT/DT+FT wahał się natomiast od 0,32 w woj. łódzkim do 0,71 w woj. warmińsko-mazurskim, osiągając w kraju średnią wartość wynoszącą 0,47.

Ryc. 2. Wartości wskaźnika DMFT i jego składowych u dzieci w wieku 12 lat z uwzględnieniem płci i lokalizacji miejsca zamieszkania. 2003.

Ryc. 3. Wartości wskaźnika DMFT u dzieci w wieku 12 lat w poszczególnych województwach.

Ryc. 4. Wartości wskaźnika leczenia zachowawczego próchnicy u dzieci w wieku 12 lat w poszczególnych województwach. 2003.

Rozkłady odsetkowe wartości wskaźnika próchnicy wśród badanych dzieci z uwzględnieniem płci i lokalizacji przedstawia tabela 3. Z przedstawionych danych wynika, że 48% badanych miało mniej niż 4 zęby dotknięte próchnicą lub jej skutkami (ekstrakcja). U większości (52,0%) badanych osób wartość wskaźnika DMFT wynosiła jednak 4 lub więcej. Wartości wskaźnika DMFT równe lub wyższe od 4 częściej obserwowano wśród dziewcząt i mieszkańców wsi, niż wśród chłopców i mieszkańców miast. Odsetek dzieci w wieku 12 lat bez próchnicy wahał się od 4,5 w woj. mazowieckim do 25,5 w woj. łódzkim (tab. 4). Podobnie wysokie zróżnicowanie stwierdzono analizując w poszczególnych województwach odsetki dzieci w wieku 12 lat z wartością DMFT nieprzekraczającą 3. Wartości te wahały się od 30,9% w woj. podlaskim do 61,1% w woj. lubuskim i łódzkim. Stwierdzone w obecnym badaniu potrzeby leczenia próchnicy u dzieci z poszczególnych województw przedstawia tabela 5 (str. 76). Najniższe potrzeby leczenia zębów odnotowano w woj. opolskim i następnie warmińsko-mazurskim i dalej śląskim, a najwyższe w małopolskim i zachodniopomorskim. Łącznie potrzeby leczenia próchnicy stwierdzono u 63,5% badanych dzieci, z tego 16,6% wymagało leczenia jednego zęba, 13,5% dwóch zębów, 9,3% trzech zębów, a 24,1% czterech lub więcej zębów (ryc. 5).

Tabela 3. Odsetek dzieci w wieku 12 lat wolnych od próchnicy (DMFT=0), z wartością DMFT 1-3 i>4.

	DMFT = 0	DMFT 1 - 3	DMFT > 4
chłopcy	14,3	36,1	49,6
dziewczynki	11,5	34,1	54,4
miasto	13,5	36,0	50,5
wieś	12,2	34,2	53,6
łącznie	12,9	35,1	52,0

Tabela 4. Rozkład odsetkowy wartości wskaźnika DMFT dzieci w wieku 12 lat w poszczególnych województwach.

Województwo	DMFT=0	DMFT=1	DMFT=2	DMFT=3	DMFT>4
dolnośląskie	7,0	10,1	11,6	9,5	61,8
kujawsko-pomorskie	15,8	7,1	19,6	8,3	49,2
lubelskie	10,0	10,0	14,3	11,9	53,8
lubuskie	20,7	14,6	14,1	11,7	38,9
łódzkie	25,5	13	12	10,6	38,9
małopolskie	9,0	5,7	9,0	9,8	66,5
mazowieckie	4,5	7,0	12,4	11,4	64,7
opolskie	24	12,5	14,5	13,9	35,1
podkarpackie	10,3	4,4	7,4	11,4	66,5
podlaskie	5,3	7,4	9,1	9,1	69,1
pomorskie	14,2	8,7	17,4	16,6	43,1
śląskie	20,6	5,1	15,4	14,5	44,4
świętokrzyskie	9,5	9,5	9,5	11,7	59,8
warmińsko-mazurskie	8,6	12,3	21,4	12,2	45,5
wielkopolskie	12,0	14,9	14,5	17,1	41,5
zachodnio-pomorskie	7,1	14,7	9,4	12,9	55,9

Tabela 5. Rozkład odsetkowy wartości składowej DT dzieci w wieku 12 lat w poszczególnych województwach.

Województwo	DT=0	DT=1	DT=2	DT=3	DT>4
dolnośląskie	28,1	18,6	19,1	9,0	25,2
kujawsko-pomorskie	35,0	13,8	15,0	8,8	27,4
lubelskie	38,1	18,6	15,2	9,0	19,1
lubuskie	46,5	16,7	17,2	5,6	14,0
łódzkie	35,6	21,2	13,5	11,1	18,6
małopolskie	23,1	18,9	17,0	13,2	27,8
mazowieckie	34,3	18,4	16,4	12,4	18,5
opolskie	59,1	14,4	12,0	4,3	10,2
podkarpackie	27,6	19,7	13,8	10,3	28,6
podlaskie	27,1	19,7	12,8	10,1	30,3
pomorskie	43,6	19,3	13,8	5,5	17,8
śląskie	52,3	10,3	13,1	7,9	16,4
świętokrzyskie	30,3	16,2	12,4	10,0	31,1
warmińsko-mazurskie	57,2	20,9	11,2	5,3	5,4
wielkopolskie	38,2	20,7	16,6	12,4	12,1
zachodnio-pomorskie	23,5	15,9	12,4	12,9	35,3
łącznie	36,5	16,6	13,5	9,3	24,1

Ryc. 5. Rozkład odsetkowy wartości składowej DT u dzieci w wieku 12 lat. 2003.

Próchnica zębów najczęściej atakuje powierzchnie żujące zębów trzonowych, a następnie powierzchnie styczne. U dzieci w wieku 12 lat w populacji charakteryzującej się wysokim występowaniem próchnicy można oczekiwać, że ubytki próchnicowe lub wypełnienia będą występowały na trzech lub czterech powierzchniach żujących pierwszych zębów trzonowych. Nie ma jednak w piśmiennictwie aktualnych danych, które pozwoliłyby wnosić u jakiego odsetka dzieci 12-letnich występują ubytki na powierzchniach stycznych zębów trzonowych. Przeprowadzone przez nas badania umożliwiły ustosunkowanie się do tej kwestii. Tabela 6 przedstawia rozkład odsetkowy dzieci w wieku 12 lat w zależności od liczby stwierdzonych ubytków próchnicowych na mezjalnej powierzchni zębów trzonowych. Jak wynika z danych prezentowanych w tej tabeli u 82,1% badanych dzieci ubytki nie występowały na powierzchni stycznej mezjalnej zębów trzonowych. Nieco ponad 16% badanych miało ubytki na powierzchniach mezjalnych 1-2 zębów, a 1,7% badanych miało ubytki na powierzchni mezjalnej 3-5 zębów.

Tabela 6. Odsetek dzieci z ubytkami próchnicowymi na mezjalnej powierzchni zębów trzonowych u dzieci 12 letnich.

Liczba ubytków	Liczba dzieci	Odsetek dzieci
5	4	0,1
4	16	0,5
3	38	1,1
2	137	4,1
1	404	12,1
0	2739	82,1

W obecnym badaniu uwzględniono również występowanie odwracalnego stadium próchnicy, które narzuca bezwzględną konieczność pilnej interwencji terapeutycznej w celu zahamowania aktywności procesu próchnicowego i niedopuszczenia do rozwoju u dzieci ubytków próchnicowych, w miejscu stwierdzonej próchnicy początkowej. Próchnicę początkową stwierdzono u 19,6% badanych dzieci. Średnie liczby zębów z próchnicą początkową stwierdzone u dzieci w poszczególnych województwach zestawiono w tabeli 7. Odsetki dzieci z próchnicą początkową były najwyższe w woj. dolnośląskim i małopolskim.

Tabela 7. Liczba i odsetek dzieci w wieku 12 lat ze stwierdzonym co najmniej jednym ogniskiem próchnicy początkowej (p.p.) i bez próchnicy początkowej.

Województwo	Liczba dzieci bez p.p.	Odsetek dzieci bez p.p.	Liczba dzieci z p.p.	Odsetek dzieci z p.p.
dolnośląskie	110	55,3	89	44,7
kujawsko-pomorskie	219	91,3	21	8,8
lubelskie	154	73,3	56	26,7
lubuskie	197	99,5	1	0,5
łódzkie	204	98,1	4	1,9
małopolskie	102	48,1	110	51,9
mazowieckie	157	78,1	44	21,9
opolskie	205	98,6	3	1,4
podkarpackie	164	80,8	39	19,2
podlaskie	128	68,1	60	31,9
pomorskie	193	88,5	25	11,5
śląskie	198	92,5	16	7,5
świętokrzyskie	155	64,3	86	35,7
warmińsko-mazurskie	149	79,7	38	20,3
wielkopolskie	228	94,6	13	5,4
zachodnio-pomorskie	121	71,2	49	28,8
łącznie	2684	80,4	654	19,6

W badanej populacji dzieci w wieku 12 lat obserwowano przypadki braku pojedynczych zębów stałych, które zostały usunięte z powodu następstw próchnicy. Odsetek dzieci z usuniętym co najmniej jednym zębem stałym był w kraju stosunkowo wysoki i osiągał wartość 7,2%. Odsetki dzieci z usuniętymi zębami różniły się znacznie w poszczególnych województwach od 1,2% w lubelskim do 14,1 w woj. kujawsko-pomorskim. W siedmiu województwach odsetek dzieci z usuniętym co najmniej jednym zębem stałym nie przekroczył 5% a w trzech województwach w tym w wielkopolskim, lubuskim i kujawsko-pomorskim osiągnął lub przekroczył 10% (ryc. 6).

Ryc. 6. Odsetek dzieci w wieku 12 lat z usuniętym z powodu próchnicy co najmniej jednym zębem stałym (MT> 1). 2003.

Przeprowadzone badanie wykazało, że łącznie w kraju stomatologicznym programem profilaktycznym objętych jest 20,2% dzieci w wieku 12 lat. Programy profilaktyczne dla dzieci w wieku 12 lat dostępne są na terenie zaledwie siedmiu województw. W woj. lubuskim i zachodniopomorskim systematyczną profilaktyką objęte są wszystkie dzieci w wieku 12 lat, natomiast w woj. podlaskim objętych jest 11,7% dzieci.

Przeprowadzone badania wykazały, że 26,1% badanych dzieci w wieku 12 lat miało uszczelnione zęby. Średnio u dziecka stwierdzono 0,72 zęba uszczelnionego (tab. 8). Odsetki dzieci mających uszczelnione powierzchnie żujące zębów trzonowych różniły się zależnie od lokalizacji i płci. Zęby uszczelnione miało o ponad 10% więcej dzieci mieszkających w mieście, niż na wsi i nieco więcej chłopców, niż dziewcząt.

Tabela 8. Średnia liczba zębów uszczelnionych obecnych w jamie ustnej u badanych dzieci w wieku 12 lat.

	Odsetek dzieci z uszczelniaczem	Średnia liczba uszczelnionych zębów
chłopcy	27,8	0,74
dziewczynki	24,4	0,70
miasto	31,3	0,92
wieś	20,5	0,50
łącznie	26,1	0,72

Średnia liczba zębów stwierdzona w jamie ustnej badanych dzieci w wieku 12 lat wynosiła 25,7 i była nieco wyższa u dziewcząt (26,0), niż chłopców (25,4). Najwyższą liczbę zębów odnotowano u badanych dzieci z woj. lubelskiego, lubuskiego, łódzkiego i warmińsko-mazurskiego, w których stwierdzono 26,0-26,2 zębów obecnych w jamie ustnej.

DYSKUSJA

Wyniki aktualnych badań nad występowaniem próchnicy w uzębieniu dzieci wskazują na dalsze obniżanie się występowania próchnicy w większości krajów świata (3, 4, 5, 6, 7, 8, 9). Z danych opracowanych przez WHO wynika, że u dzieci 12-letnich globalna wartość DMFT wynosi 1,74 (wartość obliczona na podstawie informacji pochodzących ze 128 krajów reprezentujących 85% populacji światowej), przy czym odsetek krajów, w których DMFT>=3 wynosi 70% (10). Na podstawie tych doniesień wnioskować można, że w większości krajów świata możliwa jest realizacja kolejnego globalnego celu zdrowia jamy ustnej dla dzieci 12-letnich na 2020 rok (DMFT <1,5) (11). Cel WHO na 2000 rok dla dzieci 12-letnich (DMFT<=3) w Polsce nie został osiągnięty, a o możliwościach osiągnięcia kolejnego – na 2020 rok – prognozować trudno, ze względu na fakt uzależnienia stanu zdrowia jamy ustnej od wielu czynników natury społeczno-ekonomicznej i organizacyjnej (12, 13, 14). Ocena możliwości realizacji tego celu przez polskie dzieci opierać się musi na analizie zmian sytuacji zdrowotnej jamy ustnej na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat.

Jak wynika z przeprowadzonych w kraju w 1987 i 1995 roku, ogólnopolskich badań epidemiologicznych oraz badania monitoringowego mającego miejsce w 2003 roku, zestawienie porównawcze wartości wskaźnika próchnicy i jego składowych w Polsce, w analizowanych dwóch ośmioletnich okresach, wskazuje na znaczące obniżenie średniej liczby zębów objętych próchnicą u dzieci w wieku 12 lat w okresie ostatnich 8 lat, oraz na obniżenie się liczby zębów z nieleczoną próchnicą u dzieci obu płci (tab. 9) (15, 16). Odnotowano też zmniejszenie się różnic w średniej liczbie zębów z nieleczonymi ubytkami próchnicowymi między dziećmi ze środowisk miejskich i wiejskich.

Tabela 9. Zestawienie porównawcze średnich wartości wskaźnika DMFT i jego składowych u dzieci w wieku 12 lat w latach w 1987, 1995 i 2003 z uwzględnieniem płci i lokalizacji miejsca zamieszkania.

	1987				1995				2003				tendencja
	DMFT	DT	MT	FT	DMFT	DT	MT	FT	DMFT	DT	MT	FT	tendencja
chłopcy	4,0	2,6	0,1	1,3	4,0	2,6	0,1	1,3	3,8	2,0	0,1	0,7	Ř	o	5 %
dziewczynki	4,7	2,9	0,0	1,8	4,6	2,8	0,1	1,7	4,1	2,0	0,1	2,0	Ř	o	12,8 %
miasto	3,4	1,3	0,0	2,1	3,7	2,0	0,1	1,6	3,8	1,7	0,1	2,0	Ú	o	11,8 %
wieś	4,7	3,4	0,1	1,2	4,8	3,2	0,1	1,4	4,0	2,3	0,1	1,6	Ř	o	14,9 %
łącznie	4,4	2,7	0,1	1,6	4,3	2,7	0,1	1,5	3,9	2,0	0,1	1,8	Ř	o	11,4 %

Porównywanie danych dotyczących lokalizacji pochodzących z badań epidemiologicznych prowadzonych do roku 1995 włącznie i z badań późniejszych sprawia pewne trudności ze względu na odmienne kryteria środowiskowe. W badaniach wcześniejszych wyróżniało się 3 kategorie tj. duże miasto, małe miasto i wieś, a obecnie zgodnie z zaleceniem WHO wyróżnia się tylko 2, a mianowicie miasto oraz małe miasteczko lub/i wieś. Mimo tych różnic rysujące się tendencje zdają się oczywiste. Różnice między ludnością wiejską i miejską dotyczące dostępności do opieki zdrowotnej i świadomości zdrowotnej jednostki zdają się zacierać. Tendencja do zacierania różnic środowiskowych związana z miejscem zamieszkania jest widoczna w całym przedstawionym materiale badawczym.

Po przeprowadzeniu analiz porównawczych, dało się zauważyć w ostatnim ośmioleciu istotny wzrost wartości wskaźnika leczenia zachowawczego zębów u dzieci w wieku 12 lat, o 34,3% (tab. 10). Zaznaczyło się również wyraźnie zmniejszenie występujących w latach 80-tych dramatycznych różnic w wartościach wskaźnika leczenia zębów między dziećmi ze środowiska wiejskiego i miejskiego. Niewielka różnica w wartościach wskaźnika leczenia zachowawczego próchnicy zależna od płci, utrzymuje się na zbliżonym poziomie w całym 16-letnim okresie obserwacji.

Tabela 10. Średnie wartości wskaźnika leczenia zachowawczego zębów u dzieci w wieku 12 lat z uwzględnieniem płci i lokalizacji miejsca zamieszkania w latach: 1987, 1995 i 2003.

	1987	1995	2003	tendencja
chłopcy	0,33	0,33	0,46	Ú	o	39,4%
dziewczynki	0,38	0,38	0,50	Ú	o	31,6%
miasto	0,62	0,44	0,54	Ř	o	12,9%
wieś	0,26	0,30	0,41	Ú	o	57,7%
łącznie	0,35	0,36	0,47	Ú	o	34,3%

Przeprowadzona analiza porównawcza odsetków dzieci, u których stwierdzono nie więcej niż trzy zęby stałe objęte próchnicą wykazała, że w okresie ostatnich 8 lat odsetek dzieci mających nie więcej niż 3 zęby z próchnicą wzrósł o 10% (ryc. 7).

Ryc. 7. Odsetek dzieci w wieku 12 lat z wartościami DMFT <3 w latach 1987, 1995, 2003.

W okresie ostatnich 16 lat dało się również zauważyć tendencję do zmniejszania się odsetka dzieci z usuniętymi zębami w wieku 12 lat. Dane opisujące tę tendencję przedstawiono w tabeli 11.

Tabela 11. Odsetek dzieci w wieku 12 lat z usuniętym z powodu próchnicy co najmniej jednym zębem stałym (MT ł 1) w 1987, 1995 i 2003 r.

MT > 1
rok	1987 r.	1995 r.	2003 r.	tendencja
łącznie	11,4	7,5	7,2	Ř	o	36,8%

Rozkłady odsetkowe wartości DMFT zestawione porównawczo w tabeli 12 dla trzech punktów czasowych, dowodzą występowania raczej korzystnej tendencji w ostatnim ośmioleciu. Uwidocznia się ona w postaci wzrostu odsetka dzieci bez próchnicy z 9,5% w roku 1995 do 12,9% w roku 2003 oraz w postaci obniżenia odsetka osób z 4 lub więcej zębami objętymi próchnicą z 61,4% w roku 1995 do 52,0% w roku 2003.

Tabela 12. Odsetek dzieci w wieku 12 lat wolnych od próchnicy (DMFT=0), dzieci z wartością DMFT nieprzekraczającą 3 (DMFT<3) oraz DMFT> 4 w latach: 1987, 1995 i 2003.

	1987 r.			1995 r.			2003 r.
	DMFT=0	DMFT<3	DMFT>4	DMFT=0	DMFT<3	DMFT>4	DMFT=0	DMFT<3	DMFT>4
łącznie	10,1	43,8	56,2	9,5	38,6	61,4	12,9	48,0	52,0

PODSUMOWANIE

Pomimo widocznej poprawy stanu zdrowia jamy ustnej w populacji dzieci 12-letnich, wzrost w ostatnich latach w kraju bezrobocia, pogarszająca się sytuacja finansowa i kondycja ekonomiczna, będąca jedną z podstawowych barier w osiągalności opieki stomatologicznej nie napawa optymizmem. Zbyt marginalny sposób traktowania opieki stomatologicznej przez osoby decydujące o kształcie polityki zdrowotnej kraju sprawia, że opieka ta jest coraz trudniej dostępna, a stan zdrowia jamy ustnej niezadowalający. Należy więc dołożyć maksymalnych starań i zintensyfikować dostępne środki, aby wykorzystać je niezwykle trafnie i skutecznie w dążeniach do poprawy skuteczności postępowania leczniczego i profilaktycznego w zakresie zdrowia jamy ustnej dzieci i młodzieży.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Choroby błony śluzowej jamy ustnej i przyzębia

Radiologia Stomatologiczna

Zbiór wskaźników stomatologicznych klasyfikacji i testów

Piśmiennictwo

1. Oral Health Surveys, Basic data. WHO, Geneva, 1997. 2. Oral Status Euro (Tool for Collection of Data on Oral Health Status). WHO, Geneva, 1997. 3. Poulsen S.: WHO Collaborating Centre, Aarhus and The National Board of Health, Denmark 2000. 4. Pitts N.B.: The dental caries experience of 12-year-old children in England and Wales. Comm. Dent. Health., 2002, 19, 46-53. 5. Hescot P., Roland E.: La Sante Dentaire en France, 1998, UFSBD. 6. Pieper K., Schulte A.: Caries prevalence among 12-year-old children in Germany 1994-2000. Caries Res., 2002, 36, 207-212. 7. Vbric V.: Caries decline in Slovenia. Ljubljana, 1998, 1-48. 8. Szoke J., Petersen P.E.: Evidence for dental caries decline among children in East European country (Hungary). Community Dent. Oral Epidemiol., 2000, 28, 155-160. 9. Petersen P.E., Rusu M.: Oral health status of Romanian schoolchildren - national survey 2000. Copenhagen: World Health Organization Regional Office for Europe. 2002. 10. Global caries data for 12-year-old age group WHO Oral Health Country/ Area Profile Programme. http://www.whocollab.od.mah.se/expl/globalcar.html. 11. Hobdell M. et al.: Global goals for oral health 2020. Int. Dent. J., 2003; 53, 285-288. 12. Global goals for oral health in the year 2000. FDI. Int. Dent. J., 1982; 32, 74-77. Oral Health Surveys, Basic Data. WHO, Geneva, 1997. 13. Wierzbicka M. et al.: Changing oralhealth status and oral health behaviour of schoolchildren in Poland. Comm. Dent. Health, 2002; 19, 243-250. 14. Szatko F.: Prace nad poprawą zdrowia jamy ustnej i rozwojem opieki stomatologicznej w Polsce. Społeczno-ekonomiczne i organizacyjne uwarunkowania stanu zdrowotnego jamy ustnej polskiego społeczeństwa. Czas. Stomat., 1999; 8, 546-554. 15. Jańczuk Z.: Stan narządu żucia polskiej populacji. PAM. Szczecin, 1990. 16. Jańczuk Z., Ciągło A.: Podstawy epidemiologii chorób narządu żucia. CEM. Warszawa, 1999.

Nowa Stomatologia 2/2004
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 2/2004:

- reklama -