© Borgis - Nowa Stomatologia 2/2004, s. 95-97
Sylwia Małgorzata Słotwińska1, Robert Słotwiński2, 3, Maria Dubielecka-Kittel1, Marzanna Zaleska2
Występowanie w ślinie antagonisty receptora interleukiny 1 (IL-1 ra) u kobiet w ciąży z zapaleniem przyzębia
The saliva levels of IL-1 receptor antagonist in pregnant women with periodontitis
1 z Zakładu Stomatologii Zachowawczej IS AM w Warszawie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Maria Wierzbicka
2z Zakładu Chirurgii Transplantacyjnej IMDiK PAN w Warszawie
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Waldemar Olszewski
3z Katedry i Kliniki Chirurgii Ogólnej, Gastroenterologicznej i Żywienia AM w Warszawie
Kierownik Katedry: prof. dr hab. Ireneusz W. Krasnodębski
Polecane
książki z księgarni medycznej BORGIS:
Jednym z głównych zadań postępowania stomatologicznego u kobiet w ciąży jest leczenie i zapobieganie chorobom przyzębia. Wyniki wielu badań wskazują, że mediatory reakcji zapalnej, charakterystyczne również dla zapaleń przyzębia, mogą być czynnikiem ryzyka dla wystąpienia porodu przedwczesnego i niskiej wagi urodzeniowej noworodków (1). U matek, które urodziły swoje dzieci wcześniej lub z niską wagą urodzeniową, stwierdza się statystycznie częściej w mikroflorze poddziąsłowej bakterie z gatunków związanych z zapaleniem przyzębia (2). Drobnoustroje te powodują wzrost wydzielania cytokin prozapalnych, pośrednio zwiększając syntezę prostaglandyn, odgrywających znaczącą rolę w indukowaniu akcji porodowej (3). Wielu autorów uważa, że obserwowany w przebiegu zapalenia przyzębia, wzrost poziomu PGE2 w płynie dziąsłowym może być jednym z ważniejszych markerów prognozowania porodu przedwczesnego (4, 5). Dlatego też, niezwykle istotne wydają się wszelkie próby ustalenia dodatkowych parametrów, zwłaszcza immunologicznych, które pozwalają nie tylko na właściwą ocenę możliwości obronnych organizmu kobiety w ciąży, ale również umożliwiają precyzyjne określenie rokowniczych warunków przebiegu ciąży i porodu.
Celem prezentowanej pracy było zbadanie poziomu w ślinie IL-1 ra u kobiet w ciąży z zapaleniem przyzębia.
MATERIAŁ I METODYKA
Badaniami objęto łącznie 53 kobiety w wieku 21-40 lat; w tym: 18 kobiet (21-35 lat) z zapaleniem przyzębia ciężarnych, 14 kobiet w ciąży (22-40 lat) z klinicznie zdrowym przyzębiem oraz 21 kobiet (23-38 lat) z klinicznie zdrowym przyzębiem, nie będących w ciąży. W badaniu klinicznym dokonano pomiaru głębokości kieszonki dziąsłowej i poziomu przyczepu, ponadto oceniono ilość płytki oraz krwawienie z dziąseł. Do badań zakwalifikowano osoby, u których stwierdzono, co najmniej 8 miejsc z kieszonkami głębszymi od 4 mm i/lub, co najmniej 10% miejsc z utratą przyczepu większą od 3 mm. Próbki niestymulowanej mieszanej śliny pobierano 2 godziny po śniadaniu. Stężenie IL-1 ra w ślinie oceniano metodą ELISA (Quantikine, R & D Systems Europe Ltd., Abingdon, Oxon). Wyniki zanalizowano statystycznie testem U Mann-Whitney.
WYNIKI BADAŃ
Wyniki badań przedstawiono w tabeli 1 oraz na rycinie 1. Średnie stężenie IL-1 ra w ślinie u kobiet w ciąży z zapaleniem przyzębia wyniosło 29781,39 (SD = 14562,09) pg/ml i było statystycznie istotnie wyższe (p ≤ 0,05) od średniego stężenia IL-1 ra w ślinie u kobiet w ciąży z klinicznie zdrowym przyzębiem, które wyniosło 19978,93 (SD = 10780,63) pg/ml. Średnie stężenie IL-1 ra w ślinie u kobiet z klinicznie zdrowym przyzębiem, które nie były w ciąży, wyniosło 21379,76 (SD = 6207,84) pg/ml i nie różniło się istotnie (NS) od średnich wartości wyników badań w grupie kobiet w ciąży z klinicznie zdrowym przyzębiem.
Tabela 1. Średnie wartości stężenia w ślinie IL-1 ra w badanych grupach kobiet.
| Zapalenie przyzębia | Klinicznie zdrowe przyzębie |
| Kobiety w ciąży | Kobiety w ciąży | Kobiety bez ciąży |
29781,39*
(SD = 14562,09) | 19978,93*
(SD = 10780,63) | 21379,76
(SD = 6207,84) |
* p <0,05

Ryc. 1. Występowanie w ślinie IL-1 ra w zależności od stanu przyzębia badanych kobiet.
DYSKUSJA
Kluczową rolę w procesach destrukcji tkanek przyzębia odgrywa interleukina-1. Wiadomo, że poziom interleukiny-1 w surowicy krwi i w płynie dziąsłowym jest pozytywnie skorelowany ze wskaźnikami stanu klinicznego przyzębia (6, 7). Wykazano, że bakterie z gatunków Porphyromonas gingivalis i Actinobacillus actinomycetemcomitans mają duże zdolności pobudzania monocytów i makrofagów do wytwarzania interleukiny-1 (8, 9, 10). Interleukina-1, będąc jednym z głównych stymulatorów odpowiedzi immunologicznej i zapalnej, jest jednocześnie induktorem procesów immunosupresyjnych, które mają za zadanie chronić organizm przed nadmierną odpowiedzią odpornościową i zapalną. Ważnym elementem immunosupresji jest obecność w organizmie naturalnie występującego inhibitora interleukiny pierwszej: antagonisty receptora interleukiny pierwszej (IL-1 ra) (ang. interleukin receptor antagonist). Makrofagi inkubowane in vitro z lipopolisacharydami Actinobacillus actinomycetemcomitans, wytwarzają znaczne ilości IL-1 ra (11, 12). Prowadzone obserwacje kliniczne dowodzą, że podanie IL-1 ra hamuje prozapalne efekty działania interleukiny-1 (13). Dotychczasowe wyniki badań własnych oraz prace innych autorów wskazują na występowanie zależności pomiędzy antagonistą receptora IL-1 (IL-1 ra) a występowaniem zapalenia przyzębia (14, 15). Wielu autorów sugeruje występowanie zaburzeń immunologicznych w przebiegu ciąży (16-18). Szczególnie dotyczy to kobiet z zapaleniem przyzębia w przebiegu ciąży (19-21). Przeprowadzone badania wykazały statystycznie istotny związek pomiędzy wzrostem stężenia w ślinie IL-1 ra, a występowaniem zapalenia przyzębia. Nie stwierdzono natomiast zależności pomiędzy ciążą a poziomem stężenia w ślinie IL-1 ra. Przewlekłe zapalenie przyzębia, obserwowane często u kobiet w ciąży, jest udowodnionym czynnikiem ryzyka porodu przedwczesnego i/lub niskiej wagi urodzeniowej noworodków. Ocena stężenia w ślinie antagonisty receptora interleukiny-1 w przebiegu ciąży może być, zatem nie tylko badaniem diagnostycznym choroby przyzębia, ale również parametrem rokowniczym wystąpienia porodu przedwczesnego i/lub urodzenia dziecka z niską wagą.
Polecane
książki z księgarni medycznej BORGIS:
Piśmiennictwo
1. Offenbacher S. et al.: Periodontal infection as a possible risk factor for preterm low birth weight. J. Periodontol., 1996, 67:1103-1113. 2. Hill G.B.: Preterm birth: associations with genital and possibly oral microflora. Ann. Periodontol., 1998, 3:222-232. 3. Offenbacher S., Beck J.: Periodontitis: a potential risk factor for spontaneous preterm birth. Compend. Contin. Educ. Dent., 1998, 19(1):32-39. 4. Dasanayake A. et al.: The association between Porphyromonas gingivalis - specific maternal serum IgG and low birth weight. J. Periodontol., 2001, 72:1491-1497. 5. Offenbacher S. et al.: New clinical diagnostic strategies based on pathogenesis of disease. J. Periodont. Res., 1993, 28:523-535. 6. Boch J.A. et al.: Interleukin-1 signal transduction - current concepts and relevance to periodontitis. J. Dent. Res., 2001, 80(2):400-407. 7. Bostrom L. et al.: Smoking and GCF levels of IL-1b and IL-1 ra in periodontal disease. J. Clin. Periodontol., 2000, 27:250-255. 8. Fletcher J. et al.: Interactions between periodonthopathogenic bacteria and cytokines. J. Periodont. Res., 1997, 32:200-205. 9. Walsh L.J. et al.: Interleukin-1 and interleukin-1 inhibitor production by human adherent cells stimulated with periodonthopatic bacteria. Archs. Oral Biol., 1989, 34(9):679-683. 10. Yoshimura A. et al.: Secretion of IL-1b, TNF-a, IL-1 ra by human polymorphonuclear leucocytes in response to lipopolisaccharides from periodonthopatic bacteria. J. Periodont. Res., 1997, 32:279-286. 11. Nishihara T. et al.: Mouse interleukin-1 receptor antagonist induced by actinobacillus actinomycetemcomitans lipopolisaccharide blocks the effects of interleukin-1 on bone resorption and osteoclast-like cell formation. Infect. Immun., 1994, 62(2):390-397. 12. Rawlinson A. et al.: Interleukin-1 and IL-1 receptor antagonisy in gingival crevicular fluid. J. Clin. Periodontol., 2000, 27:738-743. 13. Tatakis D.N.: Interleukin-1 and bone-metabolism: A Review. J. Periodontol., 1993, 64:416-431. 14. Słotwińska S.M.: Rola Porphyromonas gingivalis i Actinobacillus actinomycetemcomitans oraz wybranych białek tkanki łącznej, antagonisty receptora interleukiny pierwszej (IL-1 ra) I rozpuszczalnego receptora czynnika martwicy nowotworów (s TNF RI) w zapaleniu przyzębia. Praca habilitacyjna. Dział Wydawnictw AM w Warszawie, 2002. 15. Schytte Blix I.J. et al.: Lipopolysaccharyde from Actinobacillus actinomycetemcomitans stimulated production of interleukin-1 beta, tumor necrosis factor-alpha, interleukin-6 and interleukin-1 receptor antagonist in human whole blood. J. Periodontal. Res., 1999, 34(1):34-40. 16. Czajka R. et al.: Materma; and fetal cytokines in preterm and term deliveries - a preliminary report. Arch. Perinat. Med., 1998, 4(1):59-62. 17. Leslie K.K. et al.: Acute intrauterine infection results in an imbalance between pro- and anti-inflammatory cytokines in the pregnant rabbit. Am. J. Reprod. Immunol., 2000, 43(5):305-11. 18. Szołomicka-Kurzawa P. i wsp.: Cytokiny krwi pępowinowej - nowy parametr rokowniczy? Ginek. Pol., 2000, 71:8. 19. Li X. Et al.: Systemic diseases caused by oral infection. Clin. Microbiol. Rev., 2000, 13(4):547-58. 20. Matthews D.C.: Periodontal medicine: a new paradigm. J. Can. Dent. Assoc., 2000, 66(9):488-91. 21. Engebretson S.P. et al.: Periodontitis and systemic disease. NY State Dent. J., 1999, 65(8):30-2.

Pozostałe artykuły z numeru 2/2004: