Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 4/1999 » Roczna ocena utrzymania laku Jonosit-Seal w zębach trzonowych i przedtrzonowych

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Profesjonalny, stricte ręczny serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Grażyna Marczuk-Kolada, Barbara Szafrańska-Perkowska

Roczna ocena utrzymania laku Jonosit-Seal w zębach trzonowych i przedtrzonowych

The annual estimation of maintenance of Jonosit-Seal sealing wax in molar and premolar teeth

z Zakładu Stomatologii Zachowawczej Instytutu Stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku
Kierownik Zakładu: dr hab. Wanda Stokowska

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Onkologia dla stomatologów

Biochemia jamy ustnej

Modelarstwo i rysunek w protetyce stomatologicznej

Ciągłe poszukiwania skutecznych metod profilaktyki próchnicy u dzieci spowodowały, iż stosowanie uszczelniaczy bruzd międzyguzkowych jest metodą szeroko stosowaną na świecie. Zabiegi lakowania mające na celu blokowanie bruzd i szczelin powierzchni żujących zębów, prowadzące do redukcji ubytków próchnicowych są metodą uznaną, a jej skuteczność została dostatecznie udokumentowana w badaniach klinicznych (1, 5, 12, 15, 17).

Ta metoda profilaktyki, udoskonalana w zakresie materiałów i metod ich stosowania dysponuje aktualnie szeregiem polecanych preparatów. Powszechnie stosuje się laki szczelinowe na bazie materiałów kompozytowych. Oprócz laków kompozytowych zaleca się wykorzystanie uszczelniaczy bruzd na bazie cementów glass-jonomerowych.

Celem pracy jest ocena utrzymania kompomerowego laku Jonosit-Seal firmy DMG-Hamburg po upływie roku od założenia oraz wpływ tego materiału na frekwencje próchnicy w bruzdach objętych badaniem.

Materiał i metoda

Badaniami objęto 45 pacjentów w wieku od 6 do 17 lat, którym zalakowano 123 wolne od próchnicy i wypełnień zęby: 60 zz. przedtrzonowych oraz 63 zz. trzonowe (szczegółowo materiał badawczy przedstawiono w tabeli 1).

Celem uszczelnienia bruzd użyto światłoutwardzalnego materiału na bazie cementu szklano-jonomerycznego wzbogaconego pierwiastkami cynku i fluoru pod nazwą Jonosit-Seal firmy DMG-Hamburg.

Tabela 1. Przedstawienie materiału badawczego.

Lakowane zęby	14/24	15/25	16/26	17/27	34/44	35/45	36/46	37/47	Suma
Liczba lakowanych zębów	18	14	28	9	13	15	16	10	123

Zabieg lakowania poprzedzano oczyszczeniem powierzchni zęba przy użyciu pasty Detartrine firmy Septodont oraz szczoteczki silikonowej osadzonej na kątnicy. Pastę spłukiwano sprayem wodnym a następnie suszono ząb powietrzem z dmuchawki. Do wytrawienia bruzd użyto preparatu Ecusit Etch firmy DMG-Hamburg. Wytrawiacz pozostawiano na 30-60 sekund, następnie wypłukiwano go, a bruzdy dokładnie suszono. Ząb izolowano od kontaktu ze śliną wałeczkami ligniny. Na wytrawione i osuszone bruzdy aplikowano materiał uszczelniający umieszczony w praktycznych mikrotipach, przy użyciu podajnika Ecu-Pen firmy DMG-Hamburg. Materiał polimeryzowano światłem halogenowym przez ok. 40 sekund. Następnie sprawdzano kalką zgryzową warunki okluzyjne, a ewentualne nadmiary zbierano wiertłem diamentowym.

Badanie kontrolne wykonano po upływie roku. Przeprowadzono je w świetle sztucznym przy użyciu lusterka i zgłębnika.

Wyniki

Po przeprowadzeniu dokładnych badań można stwierdzić, iż na 123 zalakowane zęby w 81,3% stwierdzono całkowite utrzymanie materiału uszczelniającego. Utrzymanie częściowe zaobserwowano w 12,2%, natomiast całkowity brak laku stwierdzamy w 6,5% badanych zębów (tab. 2, 3, 4).

Tabela 2. Utrzymanie laku w grupie zębów górnych i dolnych.

Grupa zębów	Liczba badanych zębów	Utrzymanie laku (%)
Grupa zębów	Liczba badanych zębów	całkowite	częściowe	brak laku
Zęby górne	69	75,4% - 52	17,4% -12	7,2% - 5
Zęby dolne	54	89,0% - 48	5,5% - 3	5,5% - 3
Suma	123 (100%)	100 (81,3%)	15 (12,2%)	8 (6,5%)

Tabela 3. Utrzymanie laku w poszczególnych grupach zębów przedtrzonowych i trzonowych.

Grupy zębów	Liczba zębów w danej grupie	Utrzymanie laku (%)
Grupy zębów	Liczba zębów w danej grupie	całkowite	częściowe	brak laku
I przedtrzonowce	31	87% - 27	0	13% - 4
II przedtrzonowce	29	89,7% - 26	3,4% - 1	6,9% - 2
I trzonowce	44	81,8% - 36	18,2% - 8	0
II trzonowce	19	57,9% - 11	31,6% - 6	10,5% - 2
Suma	123 (100%)	100 (81,3%)	15 (12,2%)	8 (6,5%)

Tabela 4. Utrzymanie laku w grupach jednoimiennych zębów górnych i dolnych.

Nr zęba	Liczba badanych zębów	Utrzymanie laku (%)
Nr zęba	Liczba badanych zębów	całkowite	częściowe	brak laku
14/24	18	94,4% - 17	0	5,6% - 1
15/25	14	78,6% - 11	7,1% - 1	14,3% - 2
16/26	28	75,0% - 21	25,0% - 7	0
17/27	9	33,3% - 3	44,5% - 4	22,2% - 2
34/44	13	77,0% - 10	0	23,0% - 3
35/45	15	100,0% - 15	0	0
36/46	16	93,7% - 15	6,3% - 1	0
37/47	10	80,0% - 8	20,0% - 2	0
Suma	123 (100%)	100 (81,3%)	15 (12,2%)	8 (6,5%)

Tabela 2 uwzględnia podział lakowanych zębów na zz. górne i dolne. Obserwujemy lepsze utrzymanie laku w zębach dolnych aniżeli w zz. górnych. Całkowite utrzymanie laku w zębach dolnych wynosi 89,0% natomiast w zębach górnych 75,4%. Częściowe utrzymanie laku jak i jego całkowity brak stwierdzamy w niższym odsetku w zz. dolnych (5,5% – częściowe utrzymanie, 5,5% – brak laku) aniżeli w zz. górnych (17,4% – częściowe utrzymanie, 7,2% – brak laku).

Tabela 3 przedstawia podział zębów na grupy: I przedtrzonowce, II przedtrzonowce, I trzonowce, II trzonowce. W grupie II zębów trzonowych stwierdzamy najniższy odsetek (57,9%) pełnego utrzymania laku. Wartości w pozostałych grupach tylko nieznacznie odbiegają od stopnia utrzymania laku wyliczonego dla wszystkich zębów.

Szczegółowo, utrzymanie laku przedstawiono w tabeli 4. Uwzględniono w niej podział na grupy jednoimiennych zębów górnych i dolnych. Całkowite utrzymanie laku (100%) obserwujemy w grupie zębów 35/45. Najmniejszy procent całkowitego utrzymania laku (33,3%) stwierdzono w grupie 17/27. W grupie zębów 14/24 i 36/46 stwierdzono całkowite utrzymanie uszczelniacza powyżej 90,0%. W pozostałych ocenionych grupach 37/47, 15/25, 34/44, 16/26 Jonosit-Seal całkowicie utrzymał się w przedziale 70,0%-80%.

Częściowe utrzymanie laku w największym odsetku (44,5%) zaobserwowano wśród II górnych trzonowców. Najczęściej wolna od materiału uszczelniającego była bruzda tylna. Również w przypadku zębów 37/47 przy częściowym utrzymaniu laku najczęściej brakowało materiału uszczelniającego w bruździe tylnej. Prawdopodobnie taki ubytek materiału wiąże się z trudnością w utrzymaniu suchości pola w obrębie bruzdy podniebiennej, natomiast w grupie 36/46 najczęściej brakowało materiału uszczelniającego w bruździe policzkowej. Taką utratę materiału uszczelniającego w zębach 6 obserwuje wielu autorów (1, 16), stąd konieczność dokładniejszego przygotowania i lakowania tych bruzd.

Omawiając brak laku, na uwagę zasługuje fakt, iż w grupach 16/26, 35/45, 36/46, 37/47 nie nastąpiła jego całkowita utrata. Największy procent całkowitego braku laku obserwujemy w grupie zębów 34/44 (23,0%) oraz 17/27 (22,2%).

Obok oceny utrzymania laku, badano również frekwencję próchnicy. Ogniska próchnicowe stwierdzono tylko w obrębie zębów z całkowitym brakiem laku. W odniesieniu do wszystkich zębów frekwencja próchnicy wyniosła 3,2% (tab. 5).

Tabela 5. Frekwencja próchnicy w zależności od utrzymania laku.

Utrzymanie laku	Liczba zębów z próchnicą	% zębów z próchnicą
Całkowite	0	0
Częściowe	0	0
Brak laku	4	3,2

Omówienie wyników i dyskusja

Otrzymane wyniki pozwalają bardzo pozytywnie ocenić badany materiał i to zarówno pod względem trwałości jego utrzymania jak i wpływu założonego materiału na frekwencję próchnicy bruzd danych zębów.

Porównując nasze wyniki badania materiału Jonosit-Seal z wynikami otrzymanymi przez Jodkowską, można stwierdzić tylko nieznaczne różnice na korzyść wyników Jodkowskiej (całkowite utrzymanie laku w 90,7% zębów, po upływie roku). Stopień utrzymania laku w poszczególnych grupach zębowych jak i frekwencja próchnicy w zębach objętych badaniem są w obu pracach zbliżone (6).

Wyniki naszych badań są lepsze aniżeli te otrzymane przez autorów oceniających laki kompozytowe. Całkowite utrzymanie laku w tych pracach wahało się średnio od 26-63%. Również frekwencja próchnicy była znacznie wyższa i wynosiła 7,4-14,8% (2, 10, 11). Jedynie kompozyty chemoutwardzalne dawały równie dobre wyniki jak Jonosit-Seal i to zarówno pod względem utrzymania jak i frekwencji próchnicy (3, 10, 13).

Charakterystyczny jest fakt, iż żaden materiał zawierający w swoim składzie glass-jonomer nie uzyskał dotychczas tak dobrych wyników jak Jonosit-Seal (4, 14, 18). Niewątpliwie wpływ na to ma sama budowa materiału. Nie jest to bowiem klasyczny glass-jonomer – szorstki, nietrwały i mało odporny na ścieranie, ale połączenie szklano-jonomerowego wypełniacza, oligo- i polikarboksylowych kwasów z żywicami stosowanymi w stomatologii (9, 19). Taka budowa zapewnia odporność na ściskanie, zgniatanie i rozciąganie zbliżoną do materiałów kompozycyjnych (8). Oprócz tego zawartość jonów cynku i fluoru oraz naturalne właściwości oddawania jonów fluoru przez glass-jonomery do otaczającego szkliwa zapewniają trwały efekt kariostatyczny. Zastosowany dodatkowo wytrawiacz doprowadza do powstania mikroszczelin w szkliwie, których obecność umożliwia penetrację materiału uszczelniającego wgłąb tkanki. Jeśli do tego dodać cechę chemicznej przyczepności glass-jonomerów do szkliwa oraz tolerowanie (w przeciwieństwie do kompozytów) niewielkich śladów wilgoci, wydaje się, że badany lak prawie całkowicie spełnia wymogi stawiane materiałom uszczelniającym (4, 7, 9).

Wnioski

1. Lak kompomerowy Jonosit-Seal okazał się bardzo trwałym wypełniaczem bruzd.

2. Stwierdzono bardzo niską frekwencję próchnicy w bruzdach objętych badaniem. Ogniska próchnicowe występowały tylko w obrębie zębów z całkowitą utratą laku.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Stomatologia wieku rozwojowego

Chirurgia stomatologiczna i szczękowo-twarzowa

Zbiór wskaźników stomatologicznych klasyfikacji i testów

Piśmiennictwo

1. Barańska-Gachowska M. i wsp.: Kliniczna ocena wypełniacza bruzd i szczelin Helioseal w profilaktyce próchnicy zębów. Obserwacje 6-miesięczne. Czas. Stomat., 1994, XLVII, 9:594. 2. Barańska-Gachowska M. i wsp.: Roczne obserwacje kliniczne skuteczności działania w profilaktyce próchnicy materiału Helioseal. Przegląd Stomatologii Wieku Rozwojowego, 1994, 6-7:14. 3. Boksman L. et al.: Dwuletnia ocena kliniczna dwóch uszczelniaczy bruzd i szczelin założonych z użyciem czynnika wiążącego i samodzielnie. Quintessence, 1994, II, 8:543. 4. Heintze S.D.: Vivacare. Metodyka współczesnej profilaktyki (część V). Stomatologia Współczesna, 1995, 2, 2:104. 5. Jańczuk Z. i wsp.: Jak lakowanie bruzd zębów trzonowych może zmienić stan uzębienia polskich dzieci? Przegląd Stomatologii Wieku Rozwojowego, 1993, 1-2:48. 6. Jodkowska E.: Dwuletnie obserwacje kliniczne skuteczności uszczelniacza Jonosit-Seal w profilaktyce próchnicy zębów trzonowych i przedtrzonowych. Stomatologia Współczesna, 1998, 5, 3:176. 7. Jodkowska E.: Materiały złożone i cementy glass-ionomerowe w stomatologii zachowawczej. Med. Tour. Press International, Wydawnictwo Medyczne, Warszawa 1992. 8. Jodkowska E.: Materiały złożone i pośrednie systemy wiążące w odtwarzaniu ubytków w zębach bocznych. Med. Tour Press International, Wydawnictwo Medyczne, Warszawa 1993. 9. Hichel R.: Lakowanie szczelin (bruzd). [W:] Ketterel W. (red.) Stomatologia zachowawcza I. Wydanie I polskie pod red. Stanisława Potoczka. Stomatologia Praktyczna 2, Urban & Partner, Wrocław 1994. 10. Łuczaj-Cepowicz E., Zdanowicz-Wiloch J.: Ocena skuteczności dwóch wybranych laków szczelinowych w profilaktyce próchnicy powierzchni zgryzowych pierwszych stałych trzonowców. Przegląd Stomatologii Wieku Rozwojowego, 1994, 5:40. 11. Marczuk-Kolada G. i wsp.: Porównawcza ocena kliniczna laków szczelinowych Helioseal i Visioseal w profilaktyce próchnicy zębów szóstych (obserwacje roczne). Przegląd Stomatologii Wieku Rozwojowego, 4-1996/1-1997, 16/17, 18. 12. Marzec-Koronczewska Z.: Skuteczność uszczelniania bruzd międzyguzkowych lakiem Delton w wykonaniu stomatologa i higienistki. Czas. Stomat., 191, XLIV, 7-8:500. 13. Marzec-Koronczewska Z.: Utrzymanie laku Delton i redukcja próchnicy w zębach bocznych. Czas. Stomat., 1991, XLIV, 6:405. 14. Rock W.P. et al.: A comparative study of fluoride-releasing composite resin and glass ionomer materials used as fissure sealants. Journal of Dentistry, 1996, 24, 4:275. 15. Szczepańska J. i wsp.: Ocena kliniczna i bakteriologiczna profilaktycznego lakowania bruzd preparatem Helioseal (doniesienie wstępne). Przegląd Stomatologii Wieku Rozwojowego, 1994, 6-7, 113. 16. Szkodny K., Mangold D.: Badania porównawcze utrzymania wypełniaczy bruzd i szczelin: Heliosealu, Estisealu LC i Fissuritu F w zębach stałych. Magazyn Stomatologiczny, 1996, 12:33. 17. Śliwka B. i wsp.: Ocena skuteczności lakowania bruzd zębów szóstych na podstawie badań epidemiologicznych przeprowadzonych u dzieci 8-letnich w Szczecinie w 1995 roku. Przegląd Stomatologii Wieku Rozwojowego, 1997, 4:13. 18. Williams B. et al.: Fissure sealants: a 4-year clinical trial comparing an experimental glass polyalkenoate cement with a bis glycidyl methacrylate resin used as fissure sealants. British Dental Journal 1996, 180, 3:104. 19. Materiały reklamowe na temat laku Jonosit-Seal firmy DMG Hamburg.

Nowa Stomatologia 4/1999
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 4/1999:

- reklama -

Strona główna | Reklama | Kontakt