Rola BMP-7 (rh-OP1) w leczeniu regeneracyjnym przyzębia na podstawie piśmiennictwa

– dalsza przebudowa beleczek kostnych prowadzi do powstania kości gąbczastej (15).

Obecnie zostały one bardzo dokładnie scharakteryzowane, znana jest ich sekwencja aminokwasów, określono także receptory dla tych białek. Wyizolowano rodzinę białek (BMP1-13), które są zdolne in vivo do zainicjowania procesów osteogenezy. BMP należą do nadrodziny białek filogenetycznie bardzo starych, kierujących procesami rozwojowymi u zwierząt niższych (4).

Od wielu lat w literaturze fachowej pojawiają się coraz bardziej racjonalne przesłanki ku temu, aby stosować nadrodzinę białek BMP w terapii schorzeń przyzębia, zwłaszcza w oparciu o techniki sterowanej regeneracji tkanek (Guided Tissue Regeneration). Od wielu lat z powodzeniem stosowany jest ludzki rekombinowany BMP-2 (rhBMP-2) wykazujący duży stopień homologii (uwzględniając cDNA) z transformującym czynnikiem wzrostu beta (TGF-β). RhBMP-2 znalazł zastosowanie w chirurgii periodontologicznej nawet w tak zaawansowanych stadiach peridontopatii jak obnażenia furkacji trzeciego stopnia (6, 7, 13). Stosowany jest także w chirurgii szczękowo-twarzowej i implantologii (1). Od odkrycia receptorów nadrodziny TGF-β w miazdze prowadzone są próby zastosowania rhBMP-2 w nowoczesnej endodoncji (3, 11, 14). Od roku 1997 wielu badaczy skoncentrowało się nad BMP-7 będącym we wcześniejszym piśmiennictwie nazywanym białkiem osteogenicznym 1 (OP1). Cook i wsp. wykazali przydatność białka BMP-7 w terapii schorzeń przyzębia (1). Badania te przeprowadzono na psach – po usunięciu zębów przedtrzonowych w żuchwie z jednej strony umieszczono wszczepy hydroksyapatytowe, z drugiej z kolei te same wszczepy stymulowano rhIO1. W badaniach histologicznych post mortem po upływie 12 tygodni wykazano, że miejsca stymulowane rhOP1 były całkowicie wypełnione nową kością i dobrze zintegrowane z kością gospodarza. RhOP1 znalazł także zastosowanie w zabiegach podniesienia dna zatoki szczękowej, stosowanych w przypadkach niewystarczającej bazy kostnej w szczęce dla implantów zębowych. McAllister i wsp. prowadzili badania na szympansach badając korelację pomiędzy zastosowaniem różnych dawek rhOP1 z użyciem BioOss i macierzy kolagenowej z grupą kontrolną, w której użyto samej macierzy. W grupie badanej uzyskano lepsze parametry kliniczne niż po stronie, po której użyto samej macierzy. Badania radiologiczne i histologiczne wykazały, że optymalnym stężeniem dla osteosyntezy jest zastosowanie BioOss i 2,5 mg rhOP1 na 1 g macierzy kolagenowej. Rezultaty badań sugerują, że BioOss z wyżej wymienioną ilością rhOP1 bardzo efektywnie stymulują osteogenezę.

Bardzo obiecujące okazały się badania Ryan´a i wsp. (6) na psach dotyczące zastosowania rhOP1 w leczeniu eksperymentalnie utworzonych furkacji typu trzeciego. Miały one potwierdzić wpływ rhOP1 na różnicowanie i wzrost komórek kości i jego przydatność w leczeniu zaawansowanych zaników kostnych w okolicy furkacji. Obiektem badań było 18 psów, u których stworzono obustronnie w żuchwie pięciomilimetrowe ubytki kostne. Otrzymano w sumie 36 kwadrantów – w dziewięciu z nich zastosowano terapię kontrolną z użyciem nośnika kolagenowego, na który aplikowano wzrastające stężenia rhOP-1 odpowiednio 0,75, 2,5 i 7,5 mg/g nośnika. W pozostałych kwadrantach stosowano – samo rhOP1, terapię chirurgiczną lub sam nośnik kolagenowy. Osiem tygodni później pobrano biopsje w celu histomorfologicznej oceny odtworzenia wysokości brzegu kostnego i poziomu przyczepu łącznotkankowego oraz oszacowania procentowej wielkości furkacji wypełnionej nową kością. Badania wykazały występowanie ograniczonej osteo- i cementogenezy oraz odtworzenia przyczepu w przypadkach stosowania terapii nieskojarzonej. W grupie, w której użyto rhOP1 i błony po zabiegach wykazano znaczną stymulację procesów odtwórczych we wszystkich badanych parametrach. Zmiany leczone w stężeniu 7,5 mg rhOP1/g błony spowodowały średnio 3,9 mm wzrost wysokości kości oraz 3,4 mm kwadratowego powierzchni kości. U zwierząt w grupie badanej nie stwierdzono wzrostu częstości występowania ankylozy w porównaniu z pozostałymi grupami leczonymi rhOP1. Autorzy wnioskowali potencjalną przydatność BMP-7 w leczeniu zaawansowanych periodontopatii. Również rhOP1 podobnie jak rhBMP2 może znaleźć zastosowanie w endodoncji. Jepsen i wsp. wykazali przydatność rhOP1 w leczeniu biologicznym miazgi. Badania przeprowadzono na 4 dorosłych świniach u których w 16 zębach wykonano obnażenie miazgi. W grupie badanej obnażoną miazgę zaopatrzono w rhOP1 na nośniku kolagenowym (2,5 mg rhOP1/g błony) natomiast w grupach kontrolnych pokrycie wykonano za pomocą pasty wodorotlenkowo-wapniowej lub samej macierzy kolagenowej. Po 5 tygodniach zęby usunięto a miejsca obnażenia miazgi poddano analizie histomorfologicznej. W grupie badanej wykazano utworzenie zębiny bezkanalikowej a pod nią zębiny kanalikowej, czyli uzyskano wytworzenie kompletnego mostu zębinowego. Natomiast w grupie gdzie pokrycie wykonano z wodorotlenku wapnia stwierdzono mniejsze wytworzenie mostu zębinowego a w grupie gdzie użyto samej macierzy kolagenowej nie było go wcale (5). Udowodniono, że kompletny most zębinowy można uzyskać w dwa razy krótszym czasie niż w pokryciu bezpośrednim miazgi za pomocą pasty wodorotlenkowowapniowej (w ciągu 5 tygodni zamiast 2-3 miesięcy) (4). Przytoczone przypadki badań sugerują coraz większe zainteresowanie zastosowaniem rhOP1 (BMP-7) w terapii schorzeń przyzębia, implantologii, endodoncji i stawiają tę glikoproteinę na równi odnośnie efektów terapeutycznych z szeroko już zbadanym i opisanym ludzkim rekombinowanym BMP-2 (rhBMP-2).