Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 3/2000 » Analiza kliniczna i laboratoryjna materiału kompomerowego Elan

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Profesjonalny, stricte ręczny serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Tomasz Kupka, Marta Tanasiewicz, Henryk Szenowski, Wojciech Feodorów, Mariusz Wiśniewski

Analiza kliniczna i laboratoryjna materiału kompomerowego Elan

The clinical and laboratory evaluation of compomer restorative material Elan

z Katedry i Zakładu Stomatologii Zachowawczej i Chorób Przyzębia Śl. AM w Zabrzu
Kierownik Katedry: prof. dr hab. Leszek Ilewicz

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Otorynolaryngologia dla studentów medycyny i stomatologii

Radiologia Stomatologiczna

Protetyka stomatologiczna podręcznik dla studentów

Pomimo wprowadzania na rynek stomatologiczny nowych, udoskonalonych grup materiałów do rekonstrukcji ubytków zębowych nadal nie ma produktu idealnego, który spełniałby wszystkie wymagania. Kolejne modyfikacje używanych środków odtwórczych są coraz doskonalsze pod względem zachowania parametrów fizycznych i właściwości kosmetycznych, lecz wciąż mają wady, zmuszające do dalszych poszukiwań produktu doskonałego, który nie budziłby zastrzeżeń co do estetyki (kolor, transparencja, refleks świetlny), kształtu anatomicznego oraz adaptacji brzeżnej.

Kolejna, nowa grupa materiałowa, budząca spore nadzieje, określana jest mianem kompomerów lub kompozytów modyfikowanych polikwasem. Ich nazwa została wprowadzona przez Uniwersytet w Zurichu (9, 11). Powstały one z myślą o połączeniu pozytywnych cech kompozytów i szklano-jonomerów. Składają się z silanizowanego szkła barowo-fluorokrzemowego lub strontowo-glinowo-fluorokrzemowego o średnicy cząsteczek 0,2-2,5 mm. Całkowita, procentowa zawartość wypełniacza wynosi 52-60%. Oprócz szkła występują w nich również inicjatory, stabilizatory i pigmenty. Matrycę organiczną stanowią żywice posiadające aktywne grupy funkcyjne kwasowe i akrylatowe: dimetakrylany aromatyczne (Bis GMA), uretanowe (UDMA), alifatyczne (TEGDMA) (12). Proces utwardzania kompomerów przebiega dwuetapowo. Pierwszy – fotopolimeryzacja – gwarantuje odporność, wytrzymałość materiału na warunki w jamie ustnej związane głównie z utratą lub absorbcją wody (2, 15) . Fazę drugą określamy jako chemiczną, kwasową reakcję, charakterystyczną dla każdego szklano-jonomeru. Zachodzi ona dopiero po pewnym czasie pod wpływem absorbcji wody i może trwać bardzo długo, aż do uzyskania maksymalnego poziomu nasycenia wodą. Nie wpływa ona na parametry wytrzymałościowe materiału, lecz determinuje właściwą topografię jonów, co bezpośrednio oddziałuje na odpowiedni mechanizm długoczasowego uwalniania jonów fluorkowych. Wg niektórych obserwacji emisja fluoru z kompomerów jest niższa od wykazywanej przez konwencjonalne cementy szklanojonomerowe ze względu na większą w nich zawartość żywic i mniejszą zdolność do wymiany jonów z tkankami zęba (9). Są jednak doniesienia mówiące o podobnym natężeniu uwalniania przez nie jonów fluorkowych i równie silnym działaniu kariostatycznym jak w przypadku cementów szklano-jonomerowych (4, 11, 12).

Obecnie znane są dwie generacje kompomerów:

– pierwsza – materiały tego typu zbliżone są budową do cementów szklanojonomerowych. Przykładem jest Dyract (De Trey Destsplay Caulk). Jako wypełniacz zawiera on szkło fluoro-krzemowo-glinowo-strontowe i charakteryzuje się przez to niższą wytrzymałością mechaniczną i większą ścieralnością.

– druga – kompomery tej generacji oparte są o szkła fluoro-krzemowo-glinowo-barowe. Posiadają oprócz HEMA, monomery DCDMA, a dodatkowo w ich skład włączono nieorganiczny wypełniacz, charakterystyczny dla materiałów kompozytowych – sferosil. Nie uczestniczy on w reakcji fazy szklanojonomerowej, wypełnia jedynie przestrzenie w oczkach sieci polimerowej. Dodatek sferosilu podnosi znacznie wytrzymałość mechaniczną, nadaje lepsze właściwości optyczne i zmniejsza pochłanialność wody przez materiał. Przykładem kompomerów drugiej generacji jest Compoglass (Vivadent) i Elan (Kerr).

Przeprowadzane były do tej pory badania przydatności klinicznej kompomerów np. za pomocą skali Ryge´a (1, 14). Wykonywano również testy in vitro pozwalające ocenić mikroprzeciek brzeżny w powiększeniu 40-krotnym pod stereomikroskopem, na podstawie testu penetracji barwnika w głąb połączenia szkliwno-materiałowego (9), wyznaczano stopień wytrzymałości na ścinanie ich wiązania z tkankami zęba (8, 9). Określano także doświadczalnie stopień ścieralności kompomerów i oceniano emisję jonów fluoru (17). Wykonano badania pozwalające ocenić poszczególne systemy wiążące i uzasadnić konieczność używania dołączanego ostatnio do zestawów kompomerów wytrawiacza (5).

Autorzy niniejszej pracy postanowili przeprowadzić wszechstronną ocenę nowego, dostępnego na rynku materiału kompomerowego Elan (Kerr). Elan jest jednoskładnikowym kompomerem, w którym średnia wielkość cząsteczek wypełniacza wynosi około 1,4 mm. Zawiera on 13% jonów fluoru. Zaopatrzony jest w jednoskładnikowy system wiążący Opti Bond Solo Unidose Kit, skupiający w sobie jednocześnie cechy primera i adhesivu. Gama barwna obejmuje wszystkie kolory kolornika Vita oraz dodatkowo kolor XL i trzy przyszyjkowe. Elan konfekcjonowany w postaci zestawu podstawowego zawiera: saszetki z materiałem, pistolet do jego aplikacji, system wiążący w wygodnych jednorazowych pojemniczkach, strzykawki z wytrawiaczem.

Dla uzyskania pełnego obrazu zdecydowano się przeprowadzić zarówno ocenę kliniczną jak i laboratoryjną. W badaniach klinicznych wykorzystano skalę Ryge´a (13), gdyż precyzuje ona oddzielnie kryteria jakości powierzchni, kształtu i przylegania brzeżnego. Natomiast w postępowaniu in vitro posłużono się jakościowo-ilościową, barwną analizą mikroskopową i komputerową podłużnych szlifów wypełnionych zębów (9,16).

Metodyka

Do badań klinicznych wybrano grupę 42 pacjentów (25 kobiet i 17 mężczyzn), w wieku od 15 do 68 lat. Przed aplikacją wypełnień przeprowadzano krótki wywiad ogólny i stomatologiczny, badanie zewnątrz- i wewnątrzustne (wybór zębów z defektami próchnicowymi, badanie żywotności miazgi – test termiczny i elektryczny). Ubytki opracowywano wg obowiązujących zasad współczesnej preparatyki, a w przypadkach próchnicy głębokiej stosowano dodatkowo podkład na bazie wodorotlenku wapniowego Life (Kerr), w formie cienkiej dokomorowej warstwy leczniczo-izolacyjnej. Następnie ubytki wypełniano materiałem zgodnie z zaleceniami producenta, zachowując stosowne procedury rekonstrukcyjne dla poszczególnych rodzajów klas. Materiał zakładano warstwami o grubości 2 mm i polimeryzowano każdą z nich przez 40 sek. Wypełnienia opracowywano ostatecznie wiertłami diamentowymi, dyskami fleksyjnymi Sof-Lex (3M) i gumkami polerującymi grubo- i drobnoziarnistymi. W przestrzeniach międzyzębowych stosowano paski polerujące. Ogółem założono 58 wypełnień z materiału Elan (tab. 1).

Tabela 1. Liczba i rodzaj wypełnionych ubytków w poszczególnych klasach.

	Klasa I	Klasa II	Klasa III	Klasa IV	Klasa V	Ilość wypełnień
Siekacze	3	-	4	-	10	17
Kły	-	-	2	-	12	14
Przedtrzonowce	6	4	-	-	4	14
Trzonowe	6	1	-	-	6	13
Razem	15	5	6	-	32	58

Badania kontrolne przeprowadzono bezpośrednio po założeniu wypełnień, a następnie po 6 i 12 miesiącach, opierając się na skali Ryge´a. Przed przystąpieniem do ocen odległych, zęby oczyszczano pastą Detartrine (Septodont), osuszano, izolowano od dostępu śliny wałkami ligniny i badano ich żywotność chlorkiem etylu.

Równolegle z obserwacjami klinicznymi rozpoczęto wszechstronną analizę in vitro, stosując modyfikację metodyki własnej (9, 16). Do badania użyto 7 nieuszkodzonych trzonowych i przedtrzonowych zębów ludzkich. Po oczyszczeniu pumeksem utrwalono je w 10% formalinie, przez 24. Po przeprowadzeniu apektomii i hermetyzacji szczytów cementem Agatos (Spofa), przechowywano je w wodzie destylowanej, w temp. pokojowej. W zębach preparowano po jednym ubytku I klasy wg Black´a (gł. 4 ± 1mm, szer. 3 ± 1mm), który wypełniano badanym materiałem zgodnie ze wskazaniami producenta. Z kolei zęby przechowywano w wodzie destylowanej przez 24 h, w temp. pokojowej, a następnie zanurzono je na 48 h w 0,5% roztworze wodnym fuksyny zasadowej. Po wyjęciu z barwnika zęby płukano, osuszano i zatapiano pojedynczo w szybkopolimeryzującej masie akrylanowej. Ich podłużne przekroje pozyskiwano warstwowym szlifowaniem na wodoodpornych papierach ściernych (180-2000), w strumieniu wody. Końcową obróbkę przeprowadzano na suknie polerniczym przy użyciu pasty Alumina Tonerde F. Po odtłuszczeniu alkoholem etylowym i osuszeniu ciepłym powietrzem, szlify poddawano jakościowej analizie mikroskopowej, w jasnym i ciemnym polu widzenia, z kontrastem fazowym, w powiększeniach 50-750x (mikroskop MeF-2 firmy Reichert). Poza ogólną oceną szpary brzeżnej, dokonywano równoległej obserwacji mikroprzecieku, który szacowano według własnej 5-stopniowej skali. Kwalifikację szerokości istniejących szpar brzeżnych do określeń: wąska, średnia, szeroka, przeprowadzano na podstawie stosownych pomiarów mikroskopowych i zaszeregowania ich do poniższych przedziałów:

– szpara wąska <5 mm,

– szpara średnia 5-15 mm,

– szpara szeroka> 15 mm.

Badane szlify dokumentowano fotograficznie w pow. 25x. Dla celów badań komputerowych zastosowane powiększenie okazało się wystarczające, głównie w aspekcie rozdzielczości obrazu.

Ryc. 1. Przebieg całkowitej szpary obwodowej dla materiału Elan. Obraz warstwowy negatywów. Pow. 25x.

Analiz komputerowych dokonywano w oparciu o negatywy z rejestracji mikroskopowych; poddawano je skanowaniu pośredniemu i komputerowej obróbce fotograficznej. Uzyskany obraz szpary brzeżnej, po dopasowaniu skopiowanych negatywów, stanowił najistotniejszą podstawę graficzną do przeprowadzenia właściwych pomiarów i obliczeń (ryc. 1):

– pola powierzchni całej szpary (wzdłuż ściany i dna ubytku),

– średniej szerokości szpary brzeżnej (iloraz pola powierzchni i długości linii ubytku).

Ryc. 2. Mikroobraz szlifu podłużnego próbki materiału Elan, wykorzystywany w ilościowych pomiarach infiltracji markeru. Pow. 20x.

Ilościową analizę szczelności brzeżnej na podstawie testu penetracji barwnikowej, wykonano na bazie makroobrazów rastrowych uzyskanych bezpośrednio ze skanowania powierzchni szlifów zębowych (ryc. 2). Po obróbce obrazu dokonywano fotoanalizy barwnej w oparciu o wyselekcjonowane spektrum fuksyny. Po wektoryzacji linii penetracji barwnika, przeprowadzano komputerowe obliczenia ich długości, uzyskując sumę głębokości penetracji markera, wyrażoną wskaźnikiem IBM – Indeks Mikroprzecieku Brzeżnego:

IBM =	S głębokość penetracji brzeżnej markera [mm]	[100 %]
	długość ubytku linii uby tki [mm]

na podstawie, którego określono kryterium barwne szczelności brzeżnej:

IMB = 0% – brak mikroprzecieku, szczelność optymalna

IMB = 100% – mikroprzeciek całkowity, brak szczelności.

Badanie adaptacji brzeżnej materiału Elan przeprowadzono zarówno w stosunku do szkliwa, jak i do zębiny.

Wyniki

Kontrola wczesna przeprowadzona tuż po aplikacji wypełnień obejmowała 58 rekonstrukcji (100%) w obrębie klas Black´a. Podczas drugiej wizyty kontrolnej (po pół roku) autorzy byli w stanie ocenić 42 (72,5%) odbudowy ze względu na fakt nie zgłoszenia się 11 pacjentów. Z powodu nieobecności kolejnych 9 osób, po roku obserwacji, zweryfikowano 33 (57%) uzupełnienia wykonane z objętego badaniem materiału (tab. 2).

Tabela 2. Liczba wypełnień skontrolowanych w poszczególnych okresach obserwacyjnych.

Kontrola	Ilość wypełnień
Kontrola	Elan
Wczesna	58 (100%)
Po 6 miesiącach	42 (72,5%)
Po 12 miesiącach	33 (57%)

Mimo dużej rozpiętości barw w zestawie, podczas aplikacji wypełnień pojawiały się trudności w doborze koloru. Pewne problemy napotkano również przy próbie nadania kształtu anatomicznego powierzchni okludalnej zęba trzonowego (tab. 3). Przyleganie brzeżne było zadowalające.

Tabela 3. Kontrola wczesna wg skali Ryge´a.

	Klasa I	Klasa II	Klasa III	Klasa IV	Klasa V	Średnia/ Odchylenie standardowe
Powierzchnia wypełnienia	0,33	0,2	0,16	-	0,1	0,2/0,09
Kształt anatomiczny	0,2	0	0	-	0,02	0,05/0,09
Przyleganie brzeżne	0,13	0	0	-	0,01	0,03/0,01

Po pierwszym półroczu odnotowano wyraźną szorstkość powierzchni wypełnień wszystkich klas, możliwą jednak do skorygowania ponownym polerowaniem. W jednej rekonstrukcji ubytku V klasy zaobserwowano nieznaczne przebarwienie i utratę transparencji; nie zdecydowano się jednak na jego wymianę, gdyż nie budziły zastrzeżeń kształt anatomiczny i szczelność brzeżna. W pozostałych rekonstrukcjach również nie zauważono defektów kształtu anatomicznego dyskwalifikujących wypełnienia lecz zanotowano starcie powierzchni okludalnych w zębach trzonowych i przedtrzonowych. Jeżeli chodzi o szczelność brzeżną wypełnień, to znaczne, świadczące o mikroprzecieku przebarwienia marginalne w obrębie jednej rekonstrukcji I klasy, doprowadziły do jej dyskwalifikacji. W pozostałych rekonstrukcjach zaobserwowano lekkie przebarwienia na obrzeżach wypełnień, wyraźniej zaznaczone na powierzchniach sąsiadujących z dodziąsłowym brzegiem ubytków, jednak przejście materiału w tkanki zęba pozostawało gładkie, stąd wymiana nie była konieczna w żadnym obserwowanym przypadk (tab. 4). Po dwunastu miesiącach nie zaobserwowano utraty żadnego wypełnienia, stan powierzchni rekonstrukcji nie uległ znacznemu pogorszeniu. Niwelowano szorstkość powierzchni 5 wypełnień, uzyskując zadowalający efekt. Parametry dotyczące kształtu anatomicznego, za wyjątkiem defektu jednego wypełnienia II klasy (odłamanie fragmentu uzupełnienia niewidoczne lecz wyczuwalne zgłębnikiem), nie budziły dodatkowych zastrzeżeń. Zmianie uległ natomiast stan przylegania brzeżnego. Nie zaakceptowano jednego wypełnienia I klasy z powodu widocznej nieszczelności, a wątpliwości budziła także jedna rekonstrukcja V klasy z przebarwieniem brzeżnym, świadczącym o mikroprzecieku (tab. 5).

Tabela 4. Kontrola po sześciu miesiącach wg skali Ryge´a.

	Klasa I	Klasa II	Klasa III	Klasa IV	Klasa V	Średnia/ Odchylenie standardowe
Powierzchnia wypełnienia	0,4	0,2	0,16	-	0,28	0,26/0,1
Kształt anatomiczny	0,26	0,2	0,16	-	0,15	0,19/0,05
Przyleganie brzeżne	0,33	0,2	0,26	-	0,1	0,22/0,06

Tabela 5. Kontrola po dwunastu miesiącach wg skali Ryge´a.

	Klasa I	Klasa II	Klasa III	Klasa IV	Klasa V	Średnia/ Odchylenie standardowe
Powierzchnia wypełnienia	0,4	0,4	0,33	-	0,3	0,35/0,05
Kształt anatomiczny	0,35	0,3	0,16	-	0,16	0,24/0,09
Przyleganie brzeżne	0,5	0,2	0,33	-	0,16	0,3/0,15

Wyniki badań laboratoryjnych korelowały z obserwacjami klinicznymi i zostały zawarte w kolejnych tabelach. Średni zasięg penetracji barwnika rzędu 4,5 punktu w 5-punktowej skali własnej, minimalna średnia wartość IMB wynosząca ok. 9,4%, średnia wartość szerokości szpary brzeżnej w granicach 4 mm, pole powierzchni szpary rzędu 0,016 mm² dobitnie argumentują dobrą szczelność badanego materiału (tab. 6, 7).

Tabela 6. Wyniki jakościowego wyrażenia szczelności brzeżnej.

	Szerokość szpary brzeżnej (mm)			Pole powierzchni szpary brzeżnej (mm²)/odchylenie standardowe	IMB (%) (średnia wartość/ odchylenie standardowe)
	Minimalna	Maksymalna	Średnia
Elan	0,0017	0,05	0,004	0,016	9,43

Tabela 7. Wyniki pomiarów szczelności brzeżnej metodą infiltracji barwnikowej.

Elan
Próbka I	Strona prawa	*****
Próbka I	Strona lewa	*****
Próbka II	Strona prawa	*****
Próbka II	Strona lewa	****
Próbka III	Strona prawa	*****
Próbka III	Strona lewa	*****
Próbka IV	Strona prawa	****
Próbka IV	Strona lewa	****
Próbka V	Strona prawa	*****
Próbka V	Strona lewa	*****
Próbka VI	Strona prawa	*****
Próbka VI	Strona lewa	***
Próbka VII	Strona prawa	*****
Próbka VII	Strona lewa	****
Średnia	***1/2

*penetracja wzdłuż dna, **penetracja do dna, ***penetracja w obrębie zębiny, ****penetracja w obrębie szkliwa, *****brak penetracji.

Dyskusja

Po rocznym okresie obserwacji badany materiał kompomerowy Elan uzyskał wysokie notowania. Efekty badań klinicznych dzięki zastosowaniu skali Ryge´a stały się czytelne i przejrzyste (ryc. 3, 4). Systematyzacja wyników pozwoliła na przeprowadzenie analiz porównawczych i stwierdzenie, że niektóre parametry wypełnień z testowanego produktu ulegają pogorszeniu w miarę upływu czasu. Zauważone już podczas aplikacji trudności w doborze koloru wypełnień, nie były tak wyraźne jak w przypadku cementów glassjonomerowych (ryc. 5, 6). Nie zaobserwowano też wyraźnej zmiany barwy powierzchni rekonstrukcji co często ma miejsce w przypadku cementów. Doniesienia dotyczące np. Vitremeru wskazują na zmianę koloru wszystkich wypełnień poddanych obserwacji. Przyczyną tego mogła być niecałkowita polimeryzacja, powstały po utwardzeniu światłem resztkowy metakrylan hydroksyetylu (HEMA), sorbcja wody, skłonność do chłonięcia wody oraz jej parowanie, a także struktura powierzchni utwardzonego cementu (10). Elan natomiast wykazywał nieznaczną szorstkość powierzchni mimo, że materiał ten w porównaniu z innymi dostępnymi modyfikowanymi jonomerami zaopatrzony jest w wypełniacz o niewielkiej średnicy ziaren (12, 17). Oczekiwana mniejsza odporność na ścieranie, podkreślana w doniesieniach innych autorów (17), wystąpiła tylko w przypadku powierzchni okludalnych wypełnień I i II klasy i w niewielkim stopniu na powierzchni wypełnień V klasy (ryc. 7, 8). Autorzy uważają, że mimo zapewnień producenta o uniwersalności materiału nie powinien on być stosowany do wypełnień w ubytkach I i II klasy w bocznych odcinkach łuku, dla których zarezerwowane powinny być materiały bardziej odporne na działanie sił żucia. Dosyć wysoka ocena dotycząca kształtu anatomicznego związana jest z wyraźną poprawą właściwości fizycznych i twardością powierzchni jonomerów hybrydowych II generacji w porównaniu z poprzednimi (8, 17). Z czasem powinna wzrosnąć dodatkowo wytrzymałość wypełnień, jako wynik charakterystycznej dla tych materiałów i opisanej, opóźnionej reakcji wiązania (3), jednak czas obserwacji był zbyt krótki, by to w pełni ocenić.

Ryc. 3. Ubytek klasy I wg Blacka.

Ryc. 4. Wypełnienie wykonane z materiału Elan w ubytku kl. I wg Blacka.

Ryc. 5. Ubytek klasy III m. wg Blacka.

Ryc. 6. Wypełnienie wykonane z Elanu w ubytku kl. III m. wg Blacka.`

Ryc. 7. Ubytek kl. V wg Blacka.

Ryc. 8. Wypełnienie z materiału Elan w ubytku kl. V wg Blacka.

Jeżeli chodzi o przyleganie brzeżne, to wyznaczenie tego parametru jest niezwykle ważne dla rzetelnej oceny każdego materiału do wypełnień stałych. Mikroprzeciek brzeżny może bowiem być przyczyną nie tylko przebarwień, ale również powikłań w postaci nadwrażliwości pozabiegowej, próchnicy wtórnej, pulpopatii (7). Wart podkreślenia jest fakt, że w przypadku badanego jonomeru ani razu nie stwierdzono nadwrażliwości pozabiegowej czy próchnicy wtórnej, chociaż leczniczo – izolujące podkłady stosowano tylko w bardzo głębokich ubytkach. Niektórzy autorzy podają jednak, że wyraźne pogorszenie jakości szczelności brzeżnej kompomerów występowało dopiero w drugim roku obserwacji gdy obserwowana była szczelina na granicy wypełnienia i tkanek zęba spowodowana być może utratą spoiny przy brzegu rekonstrukcji (1). Przebarwienia marginalne obserwowane w niektórych przypadkach mogły więc powstać z powodu braku spoiny, co sprzyjało wnikaniu barwników egzogennych np. pokarmowych. Przyczyną niewystępowania powikłań w postaci próchnicy wtórnej była najprawdopodobniej, wysoka zawartość w Elanie jonów fluoru (12). Należy jednak podkreślić, że uwalnianie fluoru przez modyfikowane jonomery jest mniej intensywne niż emisja tego pierwiastka przez klasyczne cementy szklanojonomerowe. Jest to spowodowane większą zawartością żywic w kompomerach, mniejszą rzeczywistą możliwością wymiany jonów z tkankami (4), a także zwiększeniem poziomu emisji jonów dopiero po zapoczątkowaniu tzw. reakcji glassjonomerowej, czyli wtedy gdy nastąpi wchłonięcie odpowiedniej ilości wody przez spolimeryzowany materiał (po 6-8 miesiącach) (17).

Badania laboratoryjne dały pełny obraz adaptacji materiału do twardych tkanek zęba (szkliwo i zębina) na całym przebiegu ich wzajemnego kontaktu, czego nie można nigdy ocenić w czasie prowadzonych rutynowo badań klinicznych (1, 6). Przebieg całkowitej szpary obwodowej dla badanego kompomeru był zmienny i charakterystyczny. Prawie całkowitemu połączeniu materiału ze szkliwem towarzyszyła szczelina na granicy z zębiną (ryc. 1, 2), szczególnie wyraźna w miejscu przejścia zębiny w dno ubytku. Test penetracji barwnika wykazał jedynie minimalną obecność markera na granicy styku kompomer – szkliwo. Jego brak w obrębie zębiny, pomimo istniejącej szpary „mikroskopowej”, może sugerować obecność pośrednich czynników wiążących – warstwy hybrydowej i występowanie zjawiska tzw. szpary rzekomej (pseudoszpary).

Autorzy opracowania zwrócili uwagę na komfort pracy badanym materiałem. Praktyczne w użyciu, niewielkie porcje Elanu, aplikowane przy użyciu poręcznego aplikatora – pistoletu, oraz odpowiednia jego konsystencja i nieprzywieranie do narzędzi, zdecydowanie ułatwiają precyzyjne wypełnienie ubytków. Do zestawu dołączono ponadto jednoskładnikowy, wygodny system wiążący (Unidose Kit), pakowany w postaci saszetek po 10 ml każda.

Autorzy pracy uważają, że obserwacje kliniczne powinny być kontynuowane przez dłuższy czas.

Wnioski

1. Wskazane są długoterminowe badania kliniczne. Roczny czas obserwacji jest niewystarczający do pełnej oceny jakości nowej grupy materiałowej.

2. Posługiwanie się w obserwacjach klinicznych skalą Ryge´a ułatwia systematyzację wyników i ich porównanie.

3. Równoległe przeprowadzenie analiz in vivo i in vitro pozwoliło na optymalizację wyników i potwierdziło wysokie noty badanego materiału.

4. Posłużenie się w ocenie laboratoryjnej oprogramowaniem komputerowym, umożliwiło przeprowadzenie dokładnej ilościowej analizy szczelności brzeżnej i dało jej pełną dokumentację.

5. W doborze materiału do poszczególnych klas ubytków należy rozważać materiały alternatywne i ostrożnie podchodzić do zapewnień producentów o uniwersalności proponowanych przez nich produktów.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Protetyka stomatologiczna

Gnatofizjologia stomatologiczna Normy okluzji i funkcje układu stomatognatycznego

Podręcznik dla asystentek i higienistek stomatologicznych

Piśmiennictwo

1. Abdalla A.I., Alhadainy H.A.: Kliniczna ocena wypełnień z jonomeru hybrydowego w abrazyjnych ubytkach klasy V: Obserwacje dwuletnie. Quintessence. 1998, VI, 6:377-380. 2. Cho E. et al.: Moisture susceptibility of resin – modified glass-ionomer materials. Quintessence Int. 1995, 26:351-358. 3. Croll T.P.: Light – hardend Class I glass-ionomer – resin cement restoration of a permanent molar. Quintessence Int. 1993, 24:109-113. 4. Czarnecka B. i wsp.: Kompomery – cementy glassjonomerowe o podwójnym systemie wiązania. Czas. Stom. 1995, XLVIII, 8:491-494. 5. Ferrari M. et al.: Sealing ability of two „compomers” applied with and without phosphoric acid treatment for class V restorations in vivo. J. Prosthet. Dent. 1998, 79 (2):131-135. 6. Gajdzik-Plutecka D., Wal A.: Wstępne doniesienia z obserwacji adaptacji brzeżnej wypełnień kompozytowych na podstawie badań klinicznych i mikroskopowych. Stom. Wsp. 1997, 4 (2):107-110. 7. Harris R.K.: An evaluation of two resin system for restoration of abraded areas. J. Prosthet. Dent. 1974, 31:537-541. 8. Jodkowska E., Karaś J.: Porównanie wytrzymałości na ścinanie wiązania zębinowego ze światłoutwardzalnymi cementami szklano-jonomerowymi i kompomerem. Stom. Wsp. 1995, 2, 6:544-547. 9. Kupka T.: Badania szczelności brzeżnej i międzypokładowej oraz wytrzymałości na ścinanie wybranych materiałów do wypełnień stałych ubytków twardych tkanek zęba. Praca doktorska. Zabrze 1998. 10. Maneenut C., Tyas M.J.: Kliniczna ocena cementów glassonomerowych z dodatkami żywicznymi do wypełniania ubytków przyszyjkowych pochodzenia abrazyjnego. Obserwacje roczne. Quintessence. 1997, V, 5:347-350. 11. Mc Lean J. et al.: Propozycje nazewnictwa dla stomatologicznych cementów glassonomerowych i materiałów pokrewnych. Quintessence. 1996, 4(2):1-5. 12. Miazek M.: Dyract – pierwszy jednoskładnikowy kompomer. Stom. Wsp. 1994, 2:139-140. 13. Ryge G.: Clinical criteria. Int. Dent. J. 1980, 30:347-349. 14. Stokowska W. i wsp.: Ocena kliniczna kompomeru Dyract (doniesienie wstępne). Stom. Wsp. 1996, 3 (2):100-103. 15. Swifft E.J.Jr et al.: Shear bond strenght of resin modified glass-ionomer restorative materials. Oper. Dent. 1995, 20:138-143. 16. Szenowski H. et al.: A new oryginal method for determing the marginal seal in dental restoration. Quintessence Int. 1981, 12 (11):1143-1147. 17. Wagner L.: Compoglass – kompomer II generacji. Stom. Wsp. 1995, 2, 5:476-477. 18. Yap A.U.J.: Szczelność brzeżna wypełnień ubytków przyszyjkowych. Quintessence. 1998, VI, 1:51-55.

Nowa Stomatologia 3/2000
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 3/2000:

- reklama -