Czytelnia Medyczna » Nowa Stomatologia » 4/2000 » Nowoczesne systemy służące do opracowywania kanałów korzeniowych

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Usługi na jak najwyżym poziomie - serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Małgorzata Pawińska

Nowoczesne systemy służące do opracowywania kanałów korzeniowych

Modern systems for preparing root canals

z Zakładu Stomatologii Zachowawczej Instytutu Stomatologii Akademii Medycznej w Białymstoku
Kierownik: dr hab. n. med. Wanda Stokowska

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Protetyka stomatologiczna

Dysfunkcja czaszkowo-żuchwowa

Podstawy mikrobiologii dla stomatologów

Istotną fazą leczenia endodontycznego jest biomechaniczne opracowanie systemu kanałowego. Polega ono na dokładnym oczyszczeniu i odpowiednim ukształtowaniu ścian kanału, tak aby możliwe było szczelne wypełnienie jego światła materiałem biokompatybilnym.

Skomplikowana anatomia jamy zęba oraz niedoskonałość ręcznych narzędzi endodontycznych sprawiają, że instrumentacja kanałów staje się procedurą czasochłonną, uciążliwą dla lekarza i pacjenta. Nie zawsze przeprowadzana jest też w sposób zadowalający (3, 5, 6).

Dlatego trwają poszukiwania takich urządzeń i sposobów opracowywania kanałów, które zapewniłyby szybkie, efektywne i równomierne oczyszczenie ścian jamy zęba na całej jej długości, bez zmiany pierwotnego przebiegu i kształtu kanału, a jednocześnie byłyby bezpieczne w użyciu i nie uszkadzałyby przewężenia fizjologicznego.

Duże nadzieje pokładane są w nowoczesnych systemach do opracowywania kanałów korzeniowych. Wśród nich wyróżniamy aparaty maszynowe, ultradźwiękowe i laserowe.

W grupie urządzeń maszynowych na szczególną uwagę zasługują dwie kątnice: Canal Leader System (f. SET) oraz Excalibur (f. W and H). W przypadku kątnicy Canal Leader, instrumenty kanałowe do niej dołączone pracują ruchami posuwisto-zwrotnymi o amplitudzie 1 mm. W chwili kontaktu ze ścianą kanału narzędzie oprócz drgań pionowych, wykonuje ćwierćobroty z jednoczesnym zmniejszeniem amplitudy ruchów (9).

Natomiast w kątnicy Excalibur specjalne pilniczki poruszają się w sposób wahadłowy we wszystkich kierunkach. W momencie napotkania oporu, instrument odskakuje w kierunku przeciwnym, co zabezpiecza przed jego złamaniem lub tworzeniem się „via falsa”. Podczas pracy możliwe jest jednoczesne płukanie kanału (10). W obu systemach w główkę kątnicy wmontowany jest na stałe ogranicznik, zapewniający pracę w zakresie wcześniej ustalonej długości roboczej.

Badania oceniające jakość instrumentacji przy użyciu kątnicy Canal Leader i Excalibur dowodzą, że urządzenia te niedokładnie oczyszczają ściany kanałów, szczególnie w odcinku przyszczytowym (9, 10, 18). Podczas pracy dochodzi do niepożądanych zmian w kształcie kanału (16, 18). Natomiast oba aparaty umożliwiają bezpieczną pracę, bez uszkadzania przewężenia fizjologicznego (9, 10).

Kolejną grupę stanowią urządzenia ultradźwiękowe wytwarzające drgania o częstotliwości powyżej 16 000 Hz. Reprezentowane są przez systemy Piezon Master 400 (f. EMS) oraz Enac (f. Osada). Oczyszczanie kanałów przy pomocy ultradźwięków odbywa się dzięki zjawisku „strumienia akustycznego” (11). Polega ono na powstawaniu silnych prądów cieczy, wzdłuż drgającego w środowisku płynnym pilnika. Dzięki temu dochodzi do szybszego rozpuszczania zanieczyszczeń zawartych w kanale. Jak wykazały badania, fale ultradźwiękowe same w sobie nie uszkadzają komórek bakteryjnych, ponieważ strumień akustyczny reprezentuje zbyt słabą siłę uderzenia w gęstej i lepkiej zawiesinie, jaką stanowi zawartość systemu kanałowego. Natomiast jest on skuteczny w rozluźnianiu agregatów bakteryjnych i resztek miazgi, ułatwiając ich usuwanie nie tylko z kanału głównego, ale również i bocznych (2, 11). Urządzenia ultradźwiękowe są również przydatne do poszerzania i kształtowania kanału korzeniowego. Badania Martina i wsp. (12, 13) dowiodły, że zastosowane w aparatach ultradźwiękowych pilniki endodontyczne wykazują szczególnie silne zdolności tnące. Wiąże się z tym jednak niebezpieczeństwo deformacji części wierzchołkowej kanału, o czym donoszą niektórzy autorzy (4, 8). Zaleca się zatem, aby ultradźwiękowe instrumenty pracowały w kanale w odległości nie mniejszej niż 3 mm od radiologicznego wierzchołka korzenia (cyt. wg 7). Z doświadczeń Limanowskiej-Shaw i Górnego (7) wynika jednak, że mimo efektywnego ścinania zębiny, czas opracowania kanału korzeniowego ulega tylko nieznacznemu skróceniu. Natomiast niewątpliwą zaletą tych urządzeń jest zmniejszenie niebezpieczeństwa przepchnięcia zawartości kanału poza otwór wierzchołkowy, a także ergonomiczność (7).

Instrumentację kanałów korzeniowych można przeprowadzić także przy pomocy laserów dużej mocy (14, 15, 17, 19). Do tego celu używane są przede wszystkim lasery excymerowe (19) i jagowo-neodymowe (15, 17) zaopatrzone w giętkie światłowody o średnicach odpowiadających rozmiarom kanałów korzeniowych.

Dowiedziono, że naświetlanie zębiny korzeniowej promieniowaniem laserowym dużej mocy powoduje zmianę jej struktury (1, 15, 17). Tkanka ta ulega stopieniu i rekrystalizacji. Powierzchnia jej, z utwardzoną warstwą mazistą, staje się gładka, równa i mniej przepuszczalna, co wpływa korzystnie na szczelność wypełnienia kanałowego. Badania Pini i wsp. (15) wykazały, że lasery excymerowe mają zdolność selektywnego usuwania zębiny korzeniowej. Ablacji ulega tylko zainfekowana, niepełnowartościowa tkanka, a zdrowa pozostaje nienaruszona. Stanowi to ważną zaletę urządzeń laserowych. Narzędzia ręczne, a także opisywane wcześniej systemy maszynowe i ultradźwiękowe powodują bowiem często niekontrolowane, nadmierne poszerzenie światła kanału i tym samym osłabienie struktury zęba (6).

Inni autorzy zwracają uwagę na możliwości jednoczesnej sterylizacji wnętrza jamy zęba przez światło laserowe (19, 20). Dzięki temu kanały korzeniowe mogą być opracowywane i ostatecznie wypełnione podczas tej samej wizyty, bez konieczności stosowania silnych antyseptyków do ich odkażania. Skróceniu ulega zatem cała procedura leczenia endodontycznego.

Podsumowując należy podkreślić fakt, że laserowe opracowywanie kanału wydaje się być zabiegiem bezpiecznym. Zwłaszcza jeśli korzysta się z laserów excymerowych. Urządzenia te emitują wysokoenergetyczne promieniowanie krótkimi impulsami (15 ns), co zapobiega termicznemu uszkodzeniu sąsiednich tkanek (17).

Lasery w endodoncji wykorzystywane są jednak od niedawna. Mimo że wstępne obserwacje wiele obiecują, to ocena efektywności laserowego opracowywania kanałów korzeniowych wymaga długotrwałych badań klinicznych.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Gnatofizjologia stomatologiczna

Stomatologia wieku rozwojowego

Fizjologia i patologia błony śluzowej jamy ustnej

Piśmiennictwo

1. Arrastia-Jitosho A. et al.: A SEM and confocal laser scanning microscopic evaluation of the effects of a 532 nm laser on the pulp chamber and root canal. Laser Surg. Med. 1996, Suppl. 8, 46. 2. Cunningham W., Martin H.: A scanning electron microscope evaluation of root canal debridement with the ultrasonic synergistic system. Oral Surg. 1982, 53:527-531. 3. Davis S. et al.: The morphology of the prepared root canal: A study utilizing injectable silicone. Oral Surg. 1972, 34:642-648. 4. Goldman M. et al.: A silicone model method to compare three methods of preparing the root canal. Oral Surg. 1989, 68:457-461. 5. Gutierrez J., Garcia J.: Microscopic and macroscopic investigation of results of mechanical preparation of root canals. Oral Surg. 1968, 25:108-116. 6. Kaup M., Ott K.: Veränderungen der Wurzelkanalform nach standardisierter Bearbeitung mit Wurzelkanalfeilen. Dtsch. Zahnärztl. Z. 1998, 53:49-52. 7. Limanowska-Shaw H., Górny M.: Badania laboratoryjne nad zastosowaniem urządzenia ultradźwiękowego do opracowywania kanałów korzeniowych. Poznańska Stomat. 1998, 28:107-114. 8. Lipski M. i wsp.: Badania skuteczności opracowywania kanałów korzeniowych zębów za pomocą narzędzi ręcznych oraz z użyciem aparatu ultradźwiękowego PIEZON MASTER 400. Czas Stomat. 1995, XLVIII, 709-719. 9. Lipski M. i wsp.: Badania porównawcze skuteczności opracowywania kanałów korzeniowych zębów narzędziami ręcznymi oraz systemem maszynowym Canal Leader. Mag. Stomat. 1996, 55:30-33. 10. Lipski M. i wsp.: Ocena skuteczności opracowywania kanałów korzeniowych zębów za pomocą systemu maszynowego Excalibur. Mag. Stomat. 1998, 78:20-23. 11. Majinah A. et al.: Effectiveness of ultrasonic files in the disruption of root canal bacteria. Oral Surg. 1990, 70:328-332. 12. Martin H. et al.: A quantitative comparison of the ability of diamond and K-types files to remove dentin. Oral Surg. 1980, 50:566-568. 13. Martin H. et al.: Ultrasonic versus hand filing of dentin: A quantitative study. Oral Surg. 1980, 49: 79-81. 14. Moshonov J. et al.: Efficacy of argon laser irradiation in removing intracanal debris. Oral Surg. 1995, 79:221-225. 15. Pini R. et al.: Laser dentistry: A new aplication of excimer laser on root canal therapy. Laser Surg. Med. 1989, 9:325-357. 16. Schwartze T., Guertsen W.: Vergleichende rasterelektronenmikroskopische qualitative Untersuchung maschinell und manuell aufbereiterer Wurzelkanäle. Dtsch. Zahnärztl. Z. 1996, 51:227-230. 17. Stabholz A. et al.: Effect of ArF-193 nm eximer laser on human dentinal tubules. Oral. Surg. 1993, 75:90-94. 18. Tepel J.: Experimentelle Untersuchungen zur maschinellen Wurzelkanalaufbereitung. Dtsch. Zahnärztl. Z. 1998, 53:101-114. 19. Trykowski J. i wsp.: Zastosowanie lasera ND:YAG w leczeniu zębów z martwą zakażoną miazgą. Mag. Stomat. 1998, 79:42-44. 20. Zakariasen K. et al.: Bactericidal action of carbon dioxide laser radiation in experimental dental root canals. Can. J. Microbiol. 1986, 32:942-946.

Nowa Stomatologia 4/2000
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 4/2000:

- reklama -