Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 3/2001, s. 28-40
Marek Bladowski
Stomatologia zachowawcza w znieczuleniu ogólnym. Tryb ambulatoryjny. Dokumentacja zabiegowa
Clinical dental performance in general anaesthesia. Anaesthesia documents
z Centrum Stomatologii SC, Research Centre for Laser Dentistry, Olsztyn
Kierownik Centrum: dr n. med. Marek Bladowski
Każdy zabieg przeprowadzany w znieczuleniu ogólnym w trybie ambulatoryjnym musi posiadać pełną dokumentację, w której wg autora powinny znaleźć się następujące pozycje:
1. Wniosek pacjenta (rodziców, prawnych opiekunów) o przeprowadzenie zabiegu w znieczuleniu ogólnym.
2. Przedzabiegowa punktowa karta badania stomatologicznego.
3. Oświadczenie pacjenta (rodziców, prawnych opiekunów), dotyczące zapoznania ze stanem uzębienia, stopniem trudności, przewidywanym czasem zabiegu - potwierdzone podpisem.
4. Badania radiologiczne.
5. Przedzabiegowa ankieta anestezjologiczna.
6. Oświadczenie pacjenta dotyczące wyjaśnienia przez lekarza anestezjologa wszystkich okoliczności przed- i pozabiegowych - potwierdzone podpisem.
7. Zgoda na przeprowadzenie zabiegu w znieczuleniu ogólnym - potwierdzona podpisem.
8. Opinia lekarza psychiatry - w przypadku pacjentów chorych psychicznie.
9. Opinia lekarza ginekologa - w przypadku kobiet w ciąży.
10. Karta znieczulenia.
11. Informacje ogólne dla pacjenta - potwierdzone podpisem.
12. Wyniki badań specjalistycznych.
1. Wniosek pacjenta (rodziców, prawnych opiekunów) o przeprowadzenie zabiegu w znieczuleniu ogólnym
Do
Centrum Stomatologii S.C.
Research Centre for Laser Dentistry
Olsztyn, ul. Osińskiego 12/13
Wniosek o przeprowadzenie zabiegu w znieczuleniu ogólnym
Proszę o przeprowadzenie zabiegu stomatologicznego w znieczuleniu ogólnym.
Wyrażam zgodę na wykonanie wszystkich wskazanych przedzabiegowych badań specjalistycznych.
Oświadczam, że zastosuję się do wszystkich zaleceń lekarzy: stomatologa i anestezjologa, dotyczących postępowania przed- i pozabiegowego.

Imię i nazwisko:......................................
Adres:.......................................................................................
podpis Pacjenta (rodzica, prawnego opiekuna
Miejscowość, dataPodpis
..................................................................
2. Przedzabiegowa, punktowa karta badania stomatologicznego
Przedzabiegowa, punktowa karta badania stomatologicznego oparta na wszystkich wskaźnikach ustanowionej przez autora skali trudności, pozwala bardzo precyzyjnie sklasyfikować pacjenta pod kątem stopnia trudności zabiegowej, a więc wysiłku zespołu stomatologicznego. Pozwala również dość dokładnie określić czas planowanego zabiegu, a więc stanowi informację dla zespołu anestezjologicznego, dotyczącą planowania i prowadzenia całego znieczulenia. Zapis na podstawie przeprowadzonego badania stomatologicznego, pod kątem wymagań określonych w karcie, pozwala również na dokładne przedzabiegowe rozplanowanie technik opracowywania i wypełniania ubytków, stosowanego instrumentarium oraz aranżacji pola widzenia.
Zamieszczona poniżej karta jest rutynowo stosowana w Centrum Stomatologii w Olsztynie. Istnieje również opracowana przez autora wersja multimedialna, pracująca w środowisku Windows. Karta w tej formie jest wybitnym ułatwieniem dla lekarza badającego pacjenta. Dzięki odpowiedniemu programowi pozwala na szybki i precyzyjny zapis w komputerze i może być dołączona do jakiegokolwiek oprogramowania stomatologicznego.
Im niższa punktacja w skali trudności, tym pacjent trudniejszy do leczenia, szczególnie zachowawczego w znieczuleniu ogólnym.
Przedzabiegowa karta badania stomatologicznego
Punktowa klasyfikacja według skali trudności
Miejscowość .................... data badania ..............
Pacjent:
Nazwisko ........................
Imiona ..........................
Data urodzenia ....................
Adres............................
Telefon kontaktowy..................
I.Wskaźnik anatomiczny  
1.Szyja:Punkty 
bardzo krótka
krótka
średnia
długa
bardzo długa
1
2
3
4
5
[..]  pkt
2.Policzki - elastyczność:  
 bardzo krótka
krótka
średnia
długa
bardzo długa
1
2
3
4
5
[..]  pkt
3.Wargi i kąciki ust - elastyczność:  
bardzo krótka
krótka
średnia
długa
bardzo długa
1
2
3
4
5
[..]  pkt
4.Szpara ust:  
bardzo krótka
krótka
średnia
długa
bardzo długa
1
2
3
4
5
[..]  pkt
5.Język - elastyczność:  
bardzo krótka
krótka
średnia
długa
bardzo długa
1
2
3
4
5
[..]  pkt
6.Język - wielkość:  
bardzo krótka
krótka
średnia
długa
bardzo długa
1
2
3
4
5
[..]  pkt
Całkowita liczba punktów wskaźnika anatomicznego [........]  pkt
II.Wskaźnik periodontologiczny  
1.Higiena jamy ustnej:Punkty 
bardzo zła
zła
średnia
dobra
bardzo dobra
1
2
3
4
5
[..]  pkt
2.Przyzębie brzeżne - krwawienie:  
 krwawienie samoistne
bardzo łatwe
łatwe
słabe
brak krwawienia
1
2
3
4
5
[..]  pkt
3.Obecność kamienia naddziąsłowego:  
 tak
nie
1
5
[..]  pkt
4.Obecność kamienia poddziąsłowego:  
 tak
nie
1
10
[..]  pkt
5.Zapalenia przewlekłe dziąseł:  
 tak
nie
1
5
[..]  pkt
6.Zapalenia przewlekłe przyzębia:  
 tak
nie
1
5
[..]  pkt
7.Rozchwianie zębów:  
 tak
nie
1
5
[..]  pkt
8.Możliwość przedzabiegowego przeprowadzenia postępowania periodontologicznego:  
 tak
nie
50
1
[..]  pkt
Całkowita liczba punktów wskaźnika periodontologicznego  [........]  pkt
III. Wskaźnik ortodontyczny
Punkty
wada nie ma wpływu na stopień trudności 5
utrudnienie małe 4
utrudnienie średnie 3
utrudnienie duże 2
utrudnienie bardzo duże 1
brak wady 0
Wady zgryzowe
A) Podłużne C) poprzeczne 
1. dotylne 1. zgryz krzyżowy poprzeczny 
a) tyłozgryz częściowy - 2[..]  pkta) boczny 
b) tyłozgryz całkowity - 2[..]  pkt- jednostronny - 3[..]  pkt
c) tyłożuchwie czynnościowe - 2[..]  pkt- obustronny - 3[..]  pkt
d) tyłożuchwie morfologiczne - 2[..]  pktb) przedni 
e) tyłozgryz rzekomy - 2[..]  pkt- prawy - 3[..]  pkt
2. doprzednie - lewy - 3[..]  pkt
a) przodozgryz częściowy - 2[..]  pkt2. zgryz krzyżowy całkowity 
b) przodozgryz całkowity - 2[..]  pkta) prawy - 3[..]  pkt
c) przodożuch. czynnościowe - 2[..]  pktb) lewy - 3[..]  pkt
d) przodożuch. morfologiczne - 2[..]  pkt3. zgryz przewieszony 
e) przodozgryz rzekomy - 2[..]  pkta) jednostronny 
B) pionowe - prawy - 3[..]  pkt
1. zgryzy otwarte - lewy - 3[..]  pkt
a) częściowy b) obustronny - 3[..]  pkt
- przedni - 0[..]  pkt4. boczne przemiesz. żuchwy czyn. 
- boczny a) prawe - 3 
? jednostronny b) lewe - 3 
  prawy - 0[..]  pkt5. boczne przemiesz. żuchwy morf. 
  lewy - 0[..]  pkta) prawe - 3[..]  pkt
? obustronny - 0[..]  pktb) lewe - 3[..]  pkt
b) całkowity 6. zwężenie 
- progenia - 0[..]  pkta) żuchwy 
- retrogenia - 0[..]  pkt- częściowe - 2[..]  pkt
2. zgryzy głębokie - całkowite - 2[..]  pkt
a) całkowity a) szczęki 
- pierwotny - 1[..]  pkt- częściowe - 2[..]  pkt
- wtórny - 1[..]  pkt- całkowite - 2[..]  pkt
b) częściowy a) obuszczękowe 
- pierwotny - 1[..]  pkt- częściowe - 2[..]  pkt
- wtórny - 1[..]  pkt- całkowite - 2[..]  pkt
Całkowita liczba punktów wskaźnika ortodontycznego:  [......] pkt
Wady zębowe 
A) zaburzenia topografii zębów[..]  pkt do tyłu - 2[..]  pkt
1. zaw. zębowy lub ząb poza wyr. - 1 - dojęzykowo - 2[..]  pkt
2. wadliwe ustaw. zęba w łuku zęb. - doprzedsionkowo - 2[..]  pkt
a) nach. zębów wzdłuż wyr. zęb. - przekr. pozycji zgryz. - 0[..]  pkt
- nach. ku tyłowi - 1[..]  pkt- nie osiąg. pozyc. zgryz. - 0[..]  pkt
- nach. do przodu - 1[..]  pkte) przestawienie zębów - 0[..]  pkt
b) nach. zębów w poprzek wyr. z. B) zaburzenia kształtu i budowy 
- przednie do przodu - 5[..]  pkta) zęby zrośnięte 
- przednie do tyłu - 1[..]  pkt- częściowo - 1[..]  pkt
- boczne do przodu - 2[..]  pkt- całkowicie - 1[..]  pkt
- górne do podniebienia - 1[..]  pktC) zaburzenia związane z wielkością 
- dolne do języka - 1[..]  pkt- wielozębie - 2[..]  pkt
c) rotacje zębów - małozębie - 1[..]  pkt
- wewnętrzne - 2[..]  pktD) zaburzenia związane z liczbą zębów 
- zewnętrzne - 2[..]  pkta) niedoliczbowość - 5[..]  pkt
d) przesunięcia zębów a) nadliczbowość 
- na zewnątrz łuku - 2[..]  pkt- typowa - 4[..]  pkt
- do wewnątrz łuku - 1[..]  pkt- nietypowa - 1[..]  pkt
- do przodu - 2[..]  pktE) stłoczenia zębów 
- do wewnątrz - 2[..]  pkt1. pierwotne - 1[..]  pkt
- na zewnątrz - 2[..]  pkt2. wtórne - 1[..]  pkt
Całkowita liczba punktów wskaźnika ortodontycznego:  [......] pkt
IV. WSKAŹNIK PRÓCHNICOWY
Sektor I – zęby 18, 17, 16, 15, 14
Stopień trudnościZębyKlasa BlackaPunktacja ubytkówLiczba ubytkówLiczba punktów
I14, 15V
powierzchnia policzkowa
5  
II16, 17V
powierzchnia policzkowa
4  
III18V
powierzchnia policzkowa podniebienna
3  
14, 15, 16, 17, 18V
powierzchnia podniebienna
3  
IV17, 16, 15, 14I, II
MO, DO, MOD
2  
V18I, II1  
Liczba punktów 
Sektor II – zęby 13, 12, 11, 21, 22, 23
Stopień trudnościZębyKlasa BlackaPunktacja ubytkówLiczba ubytkówLiczba punktów
I13, 12, 11, 21, 22, 23V
powierzchnia wargowa
5  
IV13, 12, 11, 21, 22, 23III, IV2  
13, 12, 11, 21, 22, 23V
powierzchnia podniebienna
2  
Liczba punktów 
Sektor III – zęby 24, 25, 26, 27, 28
Stopień trudnościZębyKlasa BlackaPunktacja ubytkówLiczba ubytkówLiczba punktów
I24, 25V
powierzchnia policzkowa
5  
II27, 26V
powierzchnia policzkowa
4  
 24, 25, 26, 27V
powierzchnia podniebienna
4  
III28V
powierzchnia policzkowa podniebiena
3  
IV27, 26, 25, 24I, II
MO, DO, MOD
2  
V28I, II
MO, DO, MOD
1  
Liczba punktów 
Sektor IV – zęby 38, 37, 36, 35, 34
Stopień trudnościZębyKlasa BlackaPunktacja ubytkówLiczba ubytkówLiczba punktów
II35, 34V
powierzchnia policzkowa
4  
 38, 37, 36, 35, 34I4  
III38V
powierzchnia policzkowa
3  
 38, 37, 36, 35, 34V
powierzchnia językowa
3  
Liczba punktów 
Sektor V – zęby 33, 32, 31, 41, 42, 43
Stopień trudnościZębyKlasa BlackaPunktacja ubytkówLiczba ubytkówLiczba punktów
I33, 32, 31, 41, 42, 43V
powierzchnia wargowa
5  
IV33, 32, 31, 41, 42, 43III, IV2  
III33, 32, 31, 41, 42, 43V
powierzchnia językowa
1  
Liczba punktów 
Sektor VI – zęby 44, 45, 46, 47, 48
Stopień trudnościZębyKlasa BlackaPunktacja ubytkówLiczba ubytkówLiczba punktów
II44, 45V
powierzchnia policzkowa
4  
 44, 45, 46, 47, 48I4  
III48V
powierzchnia policzkowa
3  
 44, 45, 46, 47, 48II
MO, DO, MOD
3  
 44, 45, 46, 47, 48V
powierzchnia językowa
3  
Liczba punktów 
V. WSKAŹNIK ANESTEZJOLOGICZNY
Punkty
intubacja przez nos50
niemożliwość intubacji przez nos[   ]pkt
Całkowita liczba punktów:[    ] pkt
Określenie stopnia trudności
I° - bardzo łatwy
II° - łatwy
III° - średni
IV° -ciężki
V° - bardzo ciężki
3. Oświadczenie pacjenta (rodziców lub prawnych opiekunów) dotyczące zapoznania ze stanem uzębienia, stopniem trudności i przewidywanym czasem zabiegu - potwierdzone podpisem 
Niniejszym oświadczam, że podczas przeprowadzonego w dniu dzisiejszym badania i wywiadu zostałem zapoznany przez Dr. ...................ze stanem mojego uzębienia, stopniem trudności i przewidywanym czasem trwania zabiegu oraz jego ewentualnymi komplikacjami. Oświadczam, że uzyskałem odpowiedź na wszystkie interesujące mnie pytania w zakresie stomatologii klinicznej, przeprowadzanej w znieczuleniu ogólnym.
  
....................... ................................
Imię i nazwisko Data i podpis Pacjenta
Powyższe oświadczenie podpisuje pacjent po przedzabiegowych badaniach stomatologicznych i klasyfikacji wg skali trudności. Należy zaznaczyć, że pacjent (oczywiście ten z kontaktem) lub rodzice, prawni opiekunowie muszą być poinformowani o powyższym, a uzyskane informacje przedstawione przez lekarza stomatologa potwierdzić podpisem.
4. Badania radiologiczne
Przed przystąpieniem do zabiegu, który ma być przeprowadzony w znieczuleniu ogólnym konieczne jest wykonanie diagnostycznych badań radiologicznych. Nie zawsze jest to jednak możliwe w przypadku pacjentów psychiatrycznych lub z różnymi wadami wrodzonymi czy rozwojowymi, takimi jak porażenie mózgowe, zespół Downa itp. Badania radiologiczne są główną pomocą diagnostyczną, a użycie promieniowania X jest integralną częścią stomatologii klinicznej, szczególnie kompleksowego leczenia stomatologicznego, przeprowadzanego w znieczuleniu ogólnym.
Zdjęcie pantomograficzne
Jest szczególnie wskazane do diagnostyki przed zabiegiem w znieczuleniu ogólnym ponieważ:
- na jednym zdjęciu są widoczne wszystkie zęby, struktury je utrzymujące oraz zmiany patologiczne, występujące w tkankach twardych;
- technika ich wykonania jest stosunkowo prosta. Mogą być wykonane u pacjentów rekrutujących się ze wszystkich grup ze wskazaniami do prowadzenia zabiegów w znieczuleniu ogólnym;
- pozwalają na dokładną ocenę stanu przyzębia brzeżnego, obecności kamienia poddziąsłowego i ogólną oce-nę tkanki kostnej zębodołów, gdzie czynnik periodontyczny skali trudności ma niezwykle istotne znaczenie podczas przeprowadzania zabiegów w znieczuleniu ogólnym, szczególnie w tak ważnym aspekcie, jakim jest czas;
- pozwalają na ocenę obecności i położenia trzecich zębów trzonowych, zębów i korzeni rekrutujących się do ekstrakcji, a także torbieli i zmian okołowierzchołkowych w całym uzębieniu. Do całkowitych sanacji jamy ustnej przeprowadzanych w znieczuleniu ogólnym należy zawsze brać pod uwagę możliwość wykonania zabiegów z zakresu chirurgii stomatologicznej, takich jak ekstrakcje, łyżeczkowanie torbieli, resekcje wierzchołków korzeni itp.,
- pozwalają na ocenę anomalii anatomicznych, takich jak np. nisko położone dna zatok szczękowych, obecność wierzchołków korzeni w zatokach szczękowych czy też wysoki przebieg kanału żuchwowego. Uważna diagnostyka radiologiczna tych anomalii pozwala na przyjęcie odpowiednich technik chirurgicznych w celu uniknięcia np. wtłoczenia korzenia do zatoki szczękowej czy też uszkodzenia podczas ekstrakcji dolnych zębów trzonowych pęczka naczyniowo-nerwowego, biegnącego w kanale żuchwy, co może wywołać nawet wielomiesięczne parastezje (1).
Pomimo jednak istotnego wskazania klinicznego do wykonywania zdjęcia pantomograficznego, szczególnie do zabiegu w znieczuleniu ogólnym, należy również wykonać zdjęcia dodatkowe, ponieważ zdjęcie pantomograficzne ma znaczne ograniczenia i wady, takie jak:
- cienie tkanek miękkich i powietrza mogą nakładać się na pożądane cienie tkanek twardych;
- cienie dodatkowe lub artefakty mogą nakładać się na struktury znajdujące się w obrębie warstwy badanej;
- ruch tomograficzny wraz z odległością pomiędzy warstwą ogniskową i filmem powodują zaburzenie i powiększenie końcowego obrazu;
- wielokrotnie obraz ma słabą jakość, spowodowaną zastosowaniem filmu o mniejszej czułości i folii wzmacniających;
- zdjęcia pantomograficzne ze względu na technikę ich wykonania trudno jest wykonać u dzieci poniżej lat 5 i jak wspomniano na początku u pacjentów psychiatrycznych.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Whates E.: Podstawy radiodiagnostyki stomatologicznej. Wyd. Sanmedica, W-wa, 1994. 2. Hill C. M., Morris P. J., General Anaesthesia and Sedation in Dentistry. Butterworth - Heinemann Ltd, London, 1992. 3. Whitwam J. G.: Zabiegi w oddziałach dziennych. Znieczulenie i sedacja. Wyd. Sanmedica, W-wa, 1999. 4. Gold B. S.: Przegląd nowości w Anestezji i Int. Opiece Med. Wyd. Medix sc, 1995. 5. Larsen M.: Anestezjologia. Wyd. Med. Urban & Partner, Wrocław, 1996.
Nowa Stomatologia 3/2001
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia