Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Stomatologia 4/2009, s. 112-116
*Katarzyna Dudzik1, Ewa Iwanicka-Grzegorek2
Ponowne leczenie endodontyczne drugiego przedtrzonowca szczęki z wykorzystaniem ultradźwięków i mikroskopu stomatologicznego
Retreatment of second premolar tooth use ultrasonic equipment and dental microscope
1Specjalizantka z zakresu stomatologii zachowawczej z endodoncją w Zakładzie Stomatologii Zachowawczej Instytutu Stomatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
2Zakład Stomatologii Zachowawczej Instytutu Stomatologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. n. med. Elżbieta Jodkowska
WSTĘP
Dzięki stałym postępom w rozwoju endodoncji, zęby, które wcześniej były przeznaczone do ekstrakcji, mogą być z powodzeniem leczone i spełniać swoją funkcję. Dotyczy to zarówno pierwotnego, jak i ponownego leczenia endodontycznego.
Najczęstszymi trudnościami spotykanymi w trakcie leczenia kanałowego są:
– nieprawidłowości związane z budową anatomiczną systemu kanałowego,
– odkładanie się złogów mineralnych w świetle kanałów, skutkujące częściową lub całkowitą ich obliteracją,
– nieprawidłowo wykonane zabiegi w czasie pierwotnego leczenia endodontycznego.
Ponowne leczenie endodontyczne (ang. retreatment) jest bardziej skomplikowane od leczenia pierwotnego. Największym problemem pojawiającym się w przypadku powtórnego leczenia endodontycznego jest brak możliwości jednoznacznego zdiagnozowania przyczyn niepowodzeń pierwszego zabiegu. Ponadto w przypadku powtórnego leczenia ryzyko wystąpienia różnych nieprzewidzianych zdarzeń podczas zabiegu jest znacznie większe, niż w przypadku pierwszego leczenia endodontycznego. Prognozy powtórnego leczenia endodontycznego są zatem znacznie bardziej niekorzystne, niż leczenia pierwszego. W przypadku klinicznego lub radiologicznego rozpoznania niepowodzenia leczenia endodontycznego, należy – jeszcze przed podjęciem leczenia powtórnego – poznać jego przyczynę i uświadomić sobie, czy istnieje możliwość skorygowania błędów i przekształcenia ich w sukces.
Wskazaniami do ponownego leczenia endodontycznego są:
– występowanie okresowych dolegliwości bólowych, bólów podczas nagryzania, obrzęku i bolesności uciskowej w okolicy wierzchołka oraz dodatniej reakcji na opukiwanie,
– obecności przetok,
– widoczne na zdjęciu RTG zmiany w tkankach okołowierzchołkowych, które powstały w następstwie leczenia endodontycznego, ewentualnie nie wygoiły się po zastosowanym leczeniu,
– nieprawidłowo wypełnione kanały, brak zmian w tkankach przyzębia wierzchołkowego i brak dolegliwości bólowych, gdy ząb przeznaczony jest do leczenia protetycznego, do zabiegu wybielania oraz, gdy stan ogólny pacjenta tego wymaga (1, 2).
Do przeciwwskazań powtórnego leczenia endodontycznego, należą:
– brak możliwości prawidłowego opracowania i wypełnienia kanału(ów),
– niedostateczna motywacja pacjenta,
– zła higiena jamy ustnej.(1)
W większości przypadków podejmuje się powtórne leczenie endodontyczne ze względu na nieprawidłowe opracowanie i wypełnienie kanału(ów) w leczeniu poprzednim. W takich przypadkach w leczeniu ponownym osiąga się najczęściej dobre rezultaty. Trudno niekiedy uzyskać dobry efekt w leczeniu powtórnym, jeżeli niepowodzenia poprzedniego postępowania były spowodowane trudnościami związanymi z nieprawidłowościami budowy anatomicznej lub działaniami jatrogennymi (perforacja, złamanie narzędzia). Znalezienie i opracowanie kanału właściwego (po perforacji), usunięcie złamanego narzędzia lub poszerzenie kanału i przejście obok narzędzia nie zawsze jest możliwe. Problemy związane z ponownym leczeniem niosą również ryzyko złamania narzędzia kanałowego, perforacji, a nawet złamania korzenia lub korony zęba.
Niepowodzenia w pierwotnym leczeniu endodontycznym bardzo często wynikają ze złego dostępu do jamy zęba. W ponownym postępowaniu leczniczym należy uzyskać dobry dostęp do jamy zęba przez poszerzenie ubytku, umożliwiające wprowadzenie narzędzi do komory i kanału na całej jego długości. Z zębów pokrytych koronami protetycznymi, szczególnie lanymi, najlepiej usunąć uzupełnienia protetyczne. Korony nie zawsze są dokładnie dopasowane i nie zawsze odtwarzają prawidłowy kształt anatomiczny zęba. W takich przypadkach zatraca się orientację w topografii jamy zęba.
Działania endodontyczne w ponownym leczeniu polegają przede wszystkim na usunięciu zawartości kanałów, dokładnym chemo-mechanicznym ich opracowaniu i szczelnym wypełnieniu do otworów fizjologicznych (1, 2, 3).
Celem pracy jest przedstawienie przypadku powtórnego leczenia endodontycznego zęba drugiego przedtrzonowego szczęki z zastosowaniem aparatury ultradźwiękowej oraz mikroskopu.
MATERIAŁ I METODY
Do Zakładu Stomatologii Zachowawczej WUM zgłosił się pacjent w wieku lat 28 z powodu dolegliwości bólowych ze strony zęba drugiego przedtrzonowego szczęki. Według informacji uzyskanych od pacjenta, przed dwoma laty przeprowadzono u niego leczenie endodontyczne zęba.
Z wywiadu ogólnomedycznego wynika, że pacjent choruje na niedoczynność przytarczyc, jest pod stałą kontrolą endokrynologa od dziesiątego roku życia. Przyjmuje lek Alfadiol, stymulujący przytarczyce.
W badaniu zewnętrznym nie stwierdzono odchyleń od normy. Węzły chłonne podbródkowe i podżuchwowe były niebolesne i niewyczuwalne. W badaniu wewnętrznym ustnym stwierdzono prawidłowy stan błony śluzowej jamy ustnej. Podniebienie, język oraz okolica podjęzykowa były bez zmian klinicznych. Zaobserwowano też prawidłowy przyczep wędzidełek warg, języka i policzków. Stwierdzono nieprawidłowości zębowe w postaci stłoczeń, liczne wypełnienia oraz ogniska próchnicy wtórnej. Higiena jamy ustnej była dobra, nie stwierdzono złogów kamienia i płytki nazębnej.
Ząb drugi przedtrzonowiec szczęki, wskazany przez pacjenta wykazywał bolesność samoistną trwającą od kilku dni. Ból nasilał się przy nagryzaniu. W badaniu klinicznym stwierdzono ból przy opukiwaniu pionowym i poziomym zęba. Pacjent nie zgłaszał dolegliwości bólowych w badaniu palpacyjnym okolicy wierzchołka korzenia. Nie zaobserwowano również żadnego kanału przetoki. Zdjęcie RTG (ryc. 1) wskazywało nieprawidłowo opracowany i wypełniony kanał korzeniowy zęba oraz zmianę o charakterze osteolitycznym, o nieostrych granicach wokół wierzchołka korzenia zęba. Wielkość zmiany trudna była do oceny ze względu na skrócenie wymiaru pionowego obrazu na zdjęciu RTG (ryc. 1). Na uwagę zasłużył kształt kanałów w korzeniach zębów pierwszego i drugiego przedtrzonowca szczęki. Były one nadmiernie szerokie, nieadekwatnie do wieku pacjenta.
Ryc. 1. Wstępne zdjęcie RTG przed podjęciem leczenia.
O ile opracowanie kanału drugiego przedtrzonowca mogło być powiązane z niewłaściwą jego preparacją, o tyle pierwszy przedtrzonowiec nie był leczony endodontycznie i przyczyn specyficznego kształtu jego kanałów korzeniowych należało szukać raczej w zaburzeniach hormonalnych pacjenta związanych z niedoczynnością przytarczyc. W celu porównania wykonano RTG zębów jednoimiennych przeciwnej strony szczęki górnej. Kanały korzeniowe tych zębów wykazały również cechy zmniejszonej obliteracji.
Warto nadmienić, iż hormon przytarczyc (parathormon) w interakcji z wit. D i kalcytoniną wpływa na utrzymanie prawidłowej gospodarki wapniowo-fosforanowo-magnezowej ustroju, a głównie równowagi metabolicznej wapnia. W układzie kostnym znajduje się ok. 99% ogólnoustrojowych zasobów wapnia, pozostała część wapnia spełnia istotną rolę biologiczną, jest on bowiem kofaktorem czy inhibitorem wielu reakcji enzymatycznych, ma znaczenie w układzie krwionośnym, w zachowaniu przepuszczalności błon komórkowych, kurczliwości mięśnia sercowego i innych mięśni, w czynności nerwów.
Działanie parathormonu jest wielokierunkowe, dotyczy wielu efektorów, które biorą udział w przemianach wapnia i fosforanów, duża jest więc jego rola również w budowie narządu zębowego.
Brak lub niedostateczna synteza hormonu może spowodować u chorego pojawienie się hipoplastycznego i nieregularnego szkliwa oraz zębiny bez cech mineralizacji (4).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Arabska-Przedpełska B, Pawlicka H: Endodoncja – morfologia, diagnostyka, leczenie Wydawnictwo Medyczne Med. Tour Press International 2004; 25: 344-345. 2. Versumer Jens: Powtórne leczenie endodontyczne zęba trzonowego szczęki. Endodoncja.pl. 2007; 3: 156-161. 3. Schreder-Borm Mark: Powtórne leczenie endodontyczne – wskazania i postępowanie. Endodoncja.pl. 2007; 3: 162-168. 4. Szpringer-Nodzak Maria: Stomatologia wieku rozwojowego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL 1993; 3: 82-91, 164. 5. Schaeffer MA., White RR, Walton RE: Determining the optimal obturation length: a meta-analysis of literature. J Endod 2005; 31: 271-274. 6. Weiger R: Szanse powodzenia w leczeniu kanałowym. Endodoncja.pl. 2006; 2: 120-128. 7. Alley BS et al.: A comparison of survival of teeth following endodontic treatment performed by general dentists or by specialists. Oral Surg 2004; 98: 115-118. 8. Gesi A, Bergenholtz G: Pulpectomy – studies o outcome. Endodontic Topics2008; 5: 57-70. 9. Fritz U, Kerschbaum T: Langzeitverweildauer wurzelkanalgefüllter Zähne. Dtsch Zahnärztl 1999; 54: 262-265. 10. Friedman S: Prognosis of initial endodontic therapy. Edodontic Topics 2002; 2:59-88. 11. Gormi FG, Gagliani MM.: The outcome of endodontic retreatment: a 2-yr follow-up. J Endod 2004; 37: 12-18. 12. Luc van der Sluis: Ultradźwięki w endodoncji. Endodoncja.pl. 2007; 3: 138-145.
otrzymano: 2009-11-11
zaakceptowano do druku: 2009-11-21

Adres do korespondencji:
*Katarzyna Dudzik
ul. Kochanowskiego 45 paw. 1, 01-864 Warszawa
tel.: 0 501 771 810
e-mail: katarzynadudzik1@wp.pl

Nowa Stomatologia 4/2009
Strona internetowa czasopisma Nowa Stomatologia