Czytelnia Medyczna » Nowa Pediatria » 3/2007 » Przyczyny rezygnacji z karmienia naturalnego dzieci z terenu Górnego Śląska
- reklama -
© Borgis - Nowa Pediatria 3/2007, s. 54-59
Halina Woś, *Anna Gawęda
Przyczyny rezygnacji z karmienia naturalnego dzieci z terenu Górnego Śląska
Reasons for the resignation from breastfeeding In Upper – Silesian Region
Górnośląskie Centrum Zdrowia Dziecka i Matki Klinika Pediatrii
Kierownik Kliniki: dr hab. n. med. Halina Woś – prof. ŚUM
Kierownik Kliniki: dr hab. n. med. Halina Woś – prof. ŚUM
Streszczenie
Breastfeeding is most beneficial both for the child and mother. There are cases where it is difficult to maintain this kind of feeding.
Aim of the study. Identification of the agents which can influence breastfeeding by analysis of the reasons for the resignation from this kind of feeding.
Materials and method. The research was carried out in the group of 300 mothers with babies up to 24th month. There was used a specific questionnaire concerning breastfeeding and the reasons for its termination. The results were assessed in accordance with descriptive and analytical statistics.
Results. The term and kind of labour, knowledge of breastfeeding techniques, information on the beneficial aspects of breastfeeding provided by medical staff, additional artificial feeding, smoking and education of parents all these aspects have an influence on the duration of breastfeeding.
Conclusions. Prolongation of breastfeeding can be reached by further activation of medical staff through the whole period of breastfeeding. Knowledge of techniques which dysfunction breastfeeding and their elimination results in prolongation of breastfeeding.
Breastfeeding is most beneficial both for the child and mother. There are cases where it is difficult to maintain this kind of feeding.
Aim of the study. Identification of the agents which can influence breastfeeding by analysis of the reasons for the resignation from this kind of feeding.
Materials and method. The research was carried out in the group of 300 mothers with babies up to 24th month. There was used a specific questionnaire concerning breastfeeding and the reasons for its termination. The results were assessed in accordance with descriptive and analytical statistics.
Results. The term and kind of labour, knowledge of breastfeeding techniques, information on the beneficial aspects of breastfeeding provided by medical staff, additional artificial feeding, smoking and education of parents all these aspects have an influence on the duration of breastfeeding.
Conclusions. Prolongation of breastfeeding can be reached by further activation of medical staff through the whole period of breastfeeding. Knowledge of techniques which dysfunction breastfeeding and their elimination results in prolongation of breastfeeding.
Słowa kluczowe: newborn, breastfeeding.
Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:
 Położnictwo ćwiczenia |
 Co jeść podczas ciąży |
 100 rozpoznań Ginekologia |
Wstęp
Prawidłowe żywienie ma ogromne znaczenie dla optymalnego rozwoju dziecka. Najkorzystniejsze zarówno dla dziecka, jak i dla matki jest karmienie wyłącznie piersią przez pierwsze półrocze życia dziecka i stopniowe rozszerzanie jego diety w drugim półroczu życia. Według Amerykańskiej Akademii Pediatrii (AAP) karmienie naturalne gwarantuje najlepsze możliwe zdrowie, jak również osiągnięcia rozwojowe i psychospołeczne niemowląt (1). Nie zawsze jednak jest możliwe utrzymanie takiego sposobu karmienia, czasami kobiety z różnych przyczyn nie mogą lub nie chcą kontynuować karmienia piersią swojego dziecka.
Cele pracy
Znalezienie czynników mogących wpłynąć na wydłużenie czasu karmienia naturalnego poprzez poznanie przyczyn rezygnacji z tego sposobu żywienia dzieci.
Materiał i metody
Badania przeprowadzono wśród grupy 300 matek dzieci hospitalizowanych w Górnośląskim Centrum Zdrowia Dziecka i Matki w Katowicach. Do badań włączono dzieci w wieku od 0 do 24 miesiąca życia, rozwijające się prawidłowo, będące w momencie przyjęcia do szpitala na diecie odpowiedniej do wieku. Wszystkie dzieci hospitalizowane były z powodu ostrej choroby lub urazu nie pozostających w związku przyczynowym z przeprowadzanym badaniem.
W badaniu wykorzystano autorski kwestionariusz, zawierający pytania ogólne (m.in. rodzaj porodu i stan dziecka po urodzeniu, ilość dzieci w rodzinie, wiek i wykształcenie rodziców, miejsce zamieszkania, warunki bytowe rodziny w ich własnym odczuciu) oraz pytania szczegółowe dotyczące karmienia naturalnego, źródeł pozyskiwania informacji na temat karmienia piersią oraz przyczyn zaprzestania karmienia naturalnego.
Analiza statystyczna danych została przeprowadzona w dwóch etapach: statystyka opisowa i analityczna. Dla zmiennych ilościowych obliczono typowe statystyki opisowe: wartość średnia, odchylenie standardowe, wartości minimalne i maksymalne. Do oceny zależności pomiędzy zmiennymi jakościowymi wykorzystano test chi-kwadrat. Część analityczna została oparta o metodę uogólnionej analizy liniowej i nieliniowej. Do analizy danych wykorzystano program Statistica.
Wyniki badań
W badanej populacji 159 dzieci (53%) stanowili chłopcy, a 141 (47%) dziewczynki. Większość dzieci (n= 213,71%) urodziła się siłami natury, pozostała grupa (n=87, 29%) przyszła na świat za pomocą cięcia cesarskiego. Urodzeniowa masa ciała dzieci wahała się od 800 g do 4400 g (średnia: 3136 ± 612 g). Przeważająca grupa dzieci (n=237,79%) urodziła się z ciąż donoszonych. Większość dzieci (n=273,91%) przyszła na świat w dobrym stanie ogólnym (Apgar powyżej 7 punktów).
Wiek matek wahał się od 17 do 46 lat (średnia wieku: 28 ± 5,2), przeważały matki w wieku między 21 a 30 rokiem życia (n=199,66, 33%). Podobnie kształtował się wiek ojców dzieci (od 18 do 52 lat, średnia wieku: 30,8 ± 6,01).
Czasokres i czynniki warunkujące karmienie naturalne, wykształcenie rodziców oraz sytuacja bytowa rodzin badanej populacji zostały omówione wcześniej (2).
Większość ankietowanych matek (n=281, 93, 67%) karmiła naturalnie. Podane przez matki przyczyny rezygnacji z karmienia piersią podzielono na dwie grupy: przyczyny ze strony matki oraz przyczyny ze strony dziecka. Wśród przyczyn ze strony matki dominowały przyczyny określone jako inne (n=122, 48,6%) – najczęściej były to: trudności w karmieniu piersią, zanik pokarmu, opieka nad starszymi dziećmi, decyzja matki bez podania przyczyny zakończenia karmienia. Wśród przyczyn ekonomicznych (18 matek, 7,2%) dominował powrót do pracy lub szkoły. Przyczyny zakończenia karmienia naturalnego ze strony dziecka podzielono na trzy grupy: dokarmianie mlekiem modyfikowanym (n=38, 15,1%), przyczyny zdrowotne (n=29, 11,6%) oraz inne (najczęściej były to: dziecko samo odstawiło pierś, dziecko miało trudności ze ssaniem piersi). W kilku przypadkach matki podały po dwie przyczyny rezygnacji z karmienia piersią (jedną ze strony dziecka i jedną ze strony matki). Przyczyny rezygnacji z karmienia naturalnego przedstawia tabela 1.
Tabela 1. Przyczyny rezygnacji z karmienia naturalnego ze strony matki i dziecka.
| Przyczyny rezygnacji z karmienia naturalnego | n | % | |
| Przyczyny ze strony matki | Ekonomiczne | 18 | 7,2 |
| Zdrowotne | 29 | 11,6 | |
| Inne | 122 | 48,6 | |
| Przyczyny ze strony dziecka | Dokarmianie | 38 | 15,1 |
| Zdrowotne | 29 | 11,6 | |
| Inne | 15 | 5,9 | |
| Suma | 251 | 10 | |
W badanej populacji 63 (21%) dzieci przyszło na świat przedwcześnie – przed 38 tygodniem ciąży. Prawie wszystkie dzieci urodzone przedwcześnie były karmione naturalnie (n=60, 95,2%), jednak głównie w okresie do 6 miesiąca życia. Średnia długość karmienia naturalnego wynosiła w tej grupie 3,7 miesiąca, natomiast w grupie dzieci urodzonych o czasie 4,8 miesiąca. Przyczyny zakończenia karmienia naturalnego w grupie dzieci urodzonych przedwcześnie i urodzonych o czasie przedstawia tabela 2.
Tabela 2. Przyczyny rezygnacji z karmienia naturalnego w zależności od terminu porodu.
| Przyczyny rezygnacji z karmienia naturalnego | Termin porodu | ||||
| Przed 38 tyg. c. | Po 38 tyg. c. | ||||
| n | % | n | % | ||
| Przyczyny ze strony matki | Ekonomiczne | 2 | 3,18 | 16 | 8,47 |
| Zdrowotne | 8 | 12,7 | 21 | 11,11 | |
| Inne | 31 | 49,21 | 91 | 48,15 | |
| Przyczyny ze strony dziecka | Dokarmianie | 10 | 15,87 | 28 | 14,81 |
| Zdrowotne | 6 | 9,52 | 23 | 12,17 | |
| Inne | 6 | 9,52 | 10 | 5,29 | |
| Suma | 63 | 100 | 189 | 10 | |
Badania wykazały, że 261 (87%) dzieci przyszło na świat z masą ciała przekraczającą 2500 g. Tabela 3 przedstawia odsetek dzieci karmionych naturalnie w zależności od urodzeniowej masy ciała. Osiemdziesiąt siedem (29%) dzieci przyszło na świat za pomocą cięcia cesarskiego, większość z nich (n=75, 86,21%) była karmiona naturalnie.
Tabela 3. Karmienie naturalne w zależności od urodzeniowej masy ciała dziecka.
| Urodzeniowa masa ciała | ||||||
| Poniżej 1500 g | 1500 - 2499 g | Powyżej 2500 g | ||||
| n | % | n | % | n | % | |
| Karmione naturalnie | 4 | 1,34 | 30 | 10,03 | 246 | 82,27 |
| Nie karmione naturalnie | 0 | 0,00 | 4 | 1,34 | 15 | 5,02 |
| Dokarmiane mieszanką modyfikowaną | 1 | 0,33 | 13 | 4,35 | 66 | 22,07 |
| Średnia długość karmienia naturalnego | 3,9 m-ca | 2,1 m-ca | 5,1 m-ca | |||
Badano również wpływ terminu i drogi porodu, czasu przystawienia dziecka do piersi, praktyk zaburzających karmienie oraz stosowania używek przez matkę na długość trwania karmienia naturalnego. Wyniki znamienne statystycznie uzyskano w prawie wszystkich badanych parametrach. Znajomość techniki karmienia piersią, w którą wprowadzał personel oddziałów położniczych a później otwartej opieki zdrowotnej, jak również bezpośrednio inne osoby (tzw. „grupy wsparcia”) wywierała znamienny statystycznie wpływ na długość karmienia naturalnego. Natomiast inne źródła informacji o zaletach karmienia naturalnego, jak czasopisma popularne, specjalistyczne oraz media nie wpływały znamiennie na długość karmienia piersią (tabela 4).
Tabela 4. Czynniki związane z porodem, techniką karmienia i praktykami zaburzającymi karmienia naturalne wpływające na długość trwania karmienia naturalnego.
| Zmienna zależna | Zmienne niezależne | Wartość współczynnika regresji | Poziom istotności (p) | |
| Długość karmienia piersią | czas trwania ciąży | 0,26 | 0,01 | |
| droga porodu - siłami natury | 1,25 | 0,02 | ||
| znajomość techniki karmienia piersią | 3,85 | <0,0001 | ||
| czas przystawienia do piersi | -0,04 | 0,006 | ||
| praktyki zaburzające karmienie piersią | dopajanie | -0,88 | 0,06 | |
| dopajanie butelką | -2,71 | 0,06 | ||
| dopajanie łyżeczką | 2,22 | 0,01 | ||
| dokarmianie | -2,02 | <0,0001 | ||
| smoczek | 0,24 | 0,62 | ||
| uzyskiwanie informacji o zaletach kamienia piersi | 0,12 | 0,81 | ||
| źródła informacji o zaletach kamienia piersią | źródła 1 | 0,1 | 0,84 | |
| źródła 2 | 0,29 | 0,69 | ||
| źródła 3 | 0,6 | 0,44 | ||
| źródła 4 | 0,21 | 0,78 | ||
| źródła 5 | 1,82 | 0,08 | ||
| nauczyciel karmienia piersią | osoba 1 | 4,15 | <0,0001 | |
| osoba 2 | 4,92 | <0,0001 | ||
| osoba 3 | 4,75 | <0,0001 | ||
| palenie papierosów | -0,62 | 0,3 | ||
Źródła 1 – źródła informacji o zaletach kamienia – personel służby zdrowia
Źródła 2 – źródła informacji o zaletach kamienia – inne (rodzina, inne matki)
Źródła 3 – źródła informacji o zaletach kamienia – popularne (czasopisma)
Źródła 4 – źródła informacji o zaletach kamienia – specjalistyczne
Źródła 5 – źródła informacji o zaletach kamienia – media
Osoba 1 – nauczyciel karmienia piersią – personel oddziału położniczego
Osoba 2 – nauczyciel karmienia piersią – personel otwartej opieki zdrowotnej
Osoba 3 – nauczyciel karmienia piersią – inne (rodzina, inne matki)
Źródła 2 – źródła informacji o zaletach kamienia – inne (rodzina, inne matki)
Źródła 3 – źródła informacji o zaletach kamienia – popularne (czasopisma)
Źródła 4 – źródła informacji o zaletach kamienia – specjalistyczne
Źródła 5 – źródła informacji o zaletach kamienia – media
Osoba 1 – nauczyciel karmienia piersią – personel oddziału położniczego
Osoba 2 – nauczyciel karmienia piersią – personel otwartej opieki zdrowotnej
Osoba 3 – nauczyciel karmienia piersią – inne (rodzina, inne matki)
Wśród potencjalnych czynników społeczno-ekonomicznych determinujących długość trwania karmienia naturalnego dziecka uwzględniono następujące cechy/okoliczności: wiek i praca zawodowa matki, wykształcenie rodziców, sytuacja finansowa i mieszkaniowa oraz miejsce zamieszkania. Analiza wykonana przy użyciu metody regresji liniowej wykazała istotny wpływ wieku matki, podstawowego i wyższego wykształcenia matki oraz wyższego wykształcenia ojca. Natomiast miejsce zamieszkania, sytuacja finansowa oraz warunki mieszkaniowe nie wpłynęły na czasokres karmienia naturalnego (tab. 5).
Tabela 5. Czynniki społeczno – ekonomiczne wpływające na długość trwania karmienia naturalnego.
| Zmienna zależna | Zmienne niezależne | Wartość współczynnika regresji | Poziom istotności (p) | |
| Długość karmienia piersią | wiek matki | 0,101 | 0,03 | |
| matka aktywna zawodowo | 0,29 | 0,54 | ||
| wykształcenie matki | podstawowe | -1,66 | <0,0001 | |
| zawodowe | -0,89 | 0,14 | ||
| średnie | 0 | - | ||
| wyższe | 1,02 | <0,0001 | ||
| wykształcenie ojca | podstawowe | 0,62 | 0,62 | |
| zawodowe | 0,36 | 0,50 | ||
| średnie | 0 | - | ||
| wyższe | 2,66 | <0,0001 | ||
| sytuacja finansowa | bardzo dobra | -4,05 | 0,33 | |
| dobra | 0,27 | 0,79 | ||
| przeciętna | -1,28 | 0,22 | ||
| zła | 0 | - | ||
| warunki mieszkaniowe | bardzo dobre | -3,42 | 0,43 | |
| dobre | 0,28 | 0,85 | ||
| przeciętne | -0,66 | 0,68 | ||
| złe | 0 | - | ||
Dyskusja i omówienie
Świadomość znaczenia karmienia naturalnego dla prawidłowego rozwoju i zdrowia niemowlęcia jest wśród matek często niewystarczająca, co może być przyczyną karmienia sztucznego niemowlęcia lub wcześniejszej rezygnacji z karmienia piersią. Najwięcej kobiet przestaje karmić piersią w pierwszych 2-3 miesiącach życia dziecka (3). Według badań przeprowadzonych w Polsce i innych krajach najczęstszymi przyczynami zaprzestania karmienia piersią są: obawa, że ilość pokarmu jest niewystarczająca dla dziecka, trudności występujące podczas karmienia, powrót matki do pracy, dokarmianie mlekiem modyfikowanym, a także negatywna opinia rodziny o karmieniu piersią (4, 5).
Wśród matek badanej populacji najczęściej wymienianymi przyczynami rezygnacji z karmienia naturalnego były: zanik pokarmu, trudności w karmieniu piersią, opieka nad starszymi dziećmi – te przyczyny stanowiły ponad połowę wszystkich podanych przyczyn. Ankietowane kobiety podawały również jako przyczyny czynniki zdrowotne zarówno ze strony matki, jak i ze strony dziecka. Natomiast jedynie 8% matek podało przyczyny ekonomiczne – głównie powrót do pracy lub szkoły. Również niewielki procent ankietowanych (około 7%) podało przyczyny takie jak trudności ze ssaniem piersi, odstawienie piersi przez dziecko.
Badania przeprowadzone w Polsce w 1995 roku wykazały, że noworodki z urodzeniową masą ciała poniżej 2500 g oraz urodzone przed 38 tygodniem ciąży są po porodzie częściej żywione sztucznie niż noworodki donoszone (6, 7). WHO i AAP w swoich rekomendacjach zwraca uwagę na korzyści karmienia naturalnego dzieci urodzonych przedwcześnie. W badaniach własnych karmienie naturalne wcześniaków było powszechne (95% karmionych piersią) ale średnia długość trwania karmienia naturalnego była krótsza niż niemowląt urodzonych o czasie.
Na rozpoczęcie i utrzymanie karmienia naturalnego może mieć również wpływ sposób zakończenia porodu. Badania przeprowadzone przez Howard i wsp. na grupie 700 noworodków pokazały, że dzieci urodzone z cięcia cesarskiego były częściej dokarmiane niż urodzone siłami natury. Suplementacja karmień mlekiem modyfikowanym niezależnie od metody podania mleka wpływała niekorzystnie na czas trwania karmienia piersią, jednak w przypadku kobiet po cięciu cesarskim użycie kubeczka (w porównaniu z dokarmianiem butelką ze smoczkiem) znacząco wydłużyło czas trwania karmienia piersią (8). W badaniach własnych większość dzieci urodzonych drogą cięcia cesarskiego była karmiona naturalnie, jednakże prawie połowa z nich była dokarmiana mlekiem modyfikowanym w pierwszym półroczu życia. Analiza wykonana metodą regresji logistycznej wykazała statystycznie znamienną korelację pomiędzy faktem karmienia naturalnego noworodka i niemowlęcia a sposobem zakończenia porodu (2).
WHO oraz AAP zalecają karmienie wyłącznie piersią do końca 6 miesiąca życia niemowlęcia. Odradza się dokarmianie mlekiem modyfikowanym oraz dopajanie płynami, szczególnie za pomocą butelki ze smoczkiem (1, 9, 10). Takie praktyki wiążą się z ryzykiem skrócenia czasu wyłącznego karmienia piersią oraz całkowitego czasu karmienia naturalnego (8, 11, 12). W badaniach własnych dokarmianie mlekiem modyfikowanym było jedną z przyczyn (znamiennych statystycznie) zakończenia karmienia piersią. Prawie połowa niemowląt była dokarmiana, zwykle ankietowane matki stosowały w tym celu butelkę ze smoczkiem. Analiza regresji liniowej wykazała skrócenie czasu trwania karmienia naturalnego w przypadku dopajania niemowlęcia (zwłaszcza za pomocą butelki ze smoczkiem) oraz dokarmiania mlekiem modyfikowanym (wynik znamienny statystycznie) (2). Również w badaniach przeprowadzonych w 4 ośrodkach w Polsce Centralnej i Wschodniej większość badanych niemowląt była dopajana i dokarmiana (13).
Przyczyny „zdrowotne” zaprzestania karmienia piersią ze strony dziecka, obejmujące 11% niemowląt to głównie kolki, ulewania, zmiany skórne o typie atopowego zapalenia, postrzegane były jako objawy alergii pokarmowej i najczęściej były przyczyną wprowadzania u dziecka mieszanek hipoalergicznych. Z przeprowadzonej ankiety wynikało, że oprócz karmienia naturalnego z zastosowaniem diety eliminacyjnej u matki 39,42% ankietowanych stosowało mieszanki lecznicze, najczęściej w grupie dzieci 1-6 miesiąca życia. Mieszanki lecznicze były wprowadzane głównie po konsultacji z lekarzem pediatrą. W badaniach Nevo (Izrael) u 48% dzieci karmionych naturalnie i dokarmianych mieszankami decyzja o zmianie rodzaju mieszanki była podejmowana w większości przez samych rodziców (tylko u 13% badanych lekarz sugerował zmianę) i dotyczyła głównie mieszanek mlecznych, a przyczyną były również drażliwość, kolki i ulewania, tak jak u badanych przez nas dzieci (14).
Dobrze zaplanowana edukacja przedporodowa oraz aktywna promocja karmienia przez tzw. „grupy wsparcia” (odpowiednio przeszkolony personel medyczny i inne matki karmiące), jak również indywidualne porady udzielane przez konsultanta laktacyjnego w poradniach laktacyjnych, skutkują większą częstością rozpoczynania karmienia po porodzie oraz wydłużeniem czasu trwania karmienia naturalnego (15-18). W badaniach własnych informacji o zaletach karmienia naturalnego udzielali ankietowanym kobietom głównie pracownicy służby zdrowia.
Również nieznajomość prawidłowej techniki karmienia piersią (właściwa pozycja do karmienia, przystawienie dziecka do piersi, jego ułożenie w czasie karmienia) utrudnia opróżnianie piersi przez dziecko, nie stymuluje laktacji i może być przyczyną wczesnej rezygnacji z karmienia naturalnego. W badaniach własnych prawie wszystkie kobiety uznały że znają technikę karmienia piersią. Ponad połowa z nich przystawiała dziecko do obu piersi podczas karmienia. U jednej trzeciej ankietowanych matek pojedyncze karmienie trwało powyżej 20 minut, co zgodnie z analizą wielu zmiennych wpływało (statystycznie znamiennie) na skrócenie czasu trwania karmienia naturalnego. Natomiast nie wykazano istotnego wpływu informacji zawartych w czasopismach i mediach na długość trwania karmienia, mimo że ponad 60% ankietowanych matek korzystało z tych źródeł.
Przyczyną wczesnego zakończenia karmienia piersią mogą być również stosowane przez matkę w tym okresie używki m.in. alkohol, palenie papierosów. Badania wykazały, że kobiety palące karmią zwykle krócej niż matki niepalące (19, 20). Alkohol zaburza laktację, szybko przechodzi do pokarmu matki i utrzymuje się w nim około dwóch godzin. Przewlekłe stosowanie alkoholu powoduje zburzenia rozwoju psychomotorycznego i zahamowanie wzrostu dziecka. Kofeina zawarta w kawie działa pobudzająco i kumuluje się w organizmie dziecka. Powoduje pobudzenie, rozdrażnienie, brak snu, kolkę (21).
W badaniach własnych 15 (5%) kobiet w okresie karmienia piersią piło mocną kawę, 7 (2,33%) mocną herbatę, 4 (1,33%) alkohol, natomiast aż 43 (14,33%) matki paliły papierosy. W badanej populacji 22 (10,68%) matki palące papierosy karmiły piersią tylko do 3 miesiąca życia dziecka, a 7 (3,4%) palących matek karmiło naturalnie tylko w pierwszym miesiącu życia dziecka. Analiza wykonana metodą regresji liniowej wykazała krótszy średni czas karmienia naturalnego w przypadku matek palących, lecz nieznamienny statystycznie. Inne używki (mocna kawa, mocna herbata, alkohol) były stosowane przez ankietowane matki sporadycznie, dlatego nie badano ich wpływu na długość trwania karmienia piersią.
Promując karmienie naturalne powinniśmy podkreślać jego odległe skutki. Ten sposób żywienia najmłodszych dzieci ma udowodniony wpływ na ograniczenie występowania tzw. „chorób cywilizacyjnych” – otyłości, schorzeń układu sercowo-naczyniowego, cukrzycy typu 2, a także chorób nowotworowych (14, 22, 23).
Podsumowanie
Znaleziono wiele czynników które wpływają na wcześniejszą rezygnację z karmienia naturalnego. Aby wydłużyć czasokres karmienia piersią należy:
– wspomagać matki na wszystkich etapach karmienia (od oddziałów położniczych, poprzez lekarza pierwszego kontaktu, lekarza rodzinnego bądź pediatrę oraz personel medyczny pomocniczy, podczas rutynowych konsultacji w poradni i nauczania prawidłowych technik karmienia)
– uświadomić matki, że praktyki zaburzające karmienie, głównie dokarmianie mieszankami ogranicza długość karmienia naturalnego
– bezwzględnie wyeliminować w czasie karmienia naturalnego stosowanie używek, głównie papierosów, co nie tylko wydłuży ten czas, lecz wpłynie również na stan zdrowia dziecka
– biorąc pod uwagę czynniki socjoekonomiczne – wyższe wykształcenie matki i ojca wydłużało czas karmienia naturalnego – należy zwiększyć świadomość korzyści wypływających z karmienia naturalnego wśród rodziców z wykształceniem podstawowym i zawodowym.
Wnioski
1. Wydłużenie czasu karmienia naturalnego można osiągnąć poprzez dalsze zaktywowanie głównie pracowników opieki zdrowotnej kontaktujących się z karmiącymi matkami w każdym okresie karmienia piersią.
2. Znajomość technik zaburzających karmienie oraz ich eliminacja skutkuje wydłużeniem czasokresu karmienia naturalnego.
Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:
 Wszystko co powinnaś wiedzieć o miesiączce |
 Ultrasonografia w ginekologii i położnictwie |
 Ginekologia praktyczna |
Piśmiennictwo
1. American Academy of Pediatrics: Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics 2005; 115: 496-506. 2.Gawęda A., Woś H.: Karmienie naturalne oraz czynniki warunkujące jego długość u dzieci z terenu Górnego Śląska. Nowa Pediatria 2007; 1: 5-10. 3.Zagórecka E., Piotrowska-Jastrzębska J.: Żywienie niemowląt - wybrane aspekty. Pediatr. Pol., 2007; 82, 7: 559-566. 4.Arora S., et al.: Major factors influencing breastfeeding rates: Mother´s perception of father´s attitude and milk supply. Pediatrics 2000; 106: e67. 5.Taveras E.M., et al.: Opinions and practices of clinicians associated with continuation of exclusive breastfeeding. Pediatrics 2004; 113: 283-290. 6.Mazur J., Mikiel-Kostyra K.: Uwarunkowanie żywienia noworodków w szpitalnej opiece poporodowej. Część II: Czynniki warunkujące wyłączne karmienie piersią. Gin. Pol., 2000, 71, 7: 604-610. 7.Mikiel-Kostyra K., Mazur J.: Masa ciała jako czynnik warunkujący sposób żywienia noworodków w oddziałach położniczo - noworodkowych w Polsce. Med. Wieku Rozwoj. 2000; 4, 3: 337-346. 8.Howard C.R., et al.: Randomized clinical trial of pacifier use and bottle-feeding or cupfeeding and their effect on breastfeeding. Pediatrics 2003; 111: 511-518. 9. World Health Organization. Global strategy for infant and young child feeding. Geneva, The Organization 2003. www.who.int/nut/documents/gs_infant_feeding_text_eng.pdf. 10.Rowicka G.: Najczęstsze błędy w sposobie żywienia niemowląt - obserwacje własne. Pediatr. Pol., 2006; 81, 10: 735-738. 11.Bołtruszko I., et al.: Wpływ stosowania smoczka do uspokajania na czas trwania karmienia piersią. Pediatr. Pol., 2000; 8: 663-668. 12.Horvath A., et al.: The effect of brief exposure to water, breast-milk substitutes, or other liquids on the success and duration of breastfeeding: a systematic review of randomized controlled trials. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2005; 40, 5: 690. 13.Stolarczyk A., Zagórecka A.: Dopajanie niemowląt w wieku 6 i 12 miesiecy na podstawie badań w projekcie naukowo-badawczym "Nawyki żywieniowe a stan odżywienia niemowląt w Polsce". Standardy Medyczne 2007; 4: 119. 14.Nevo N., et al.: Infant feeding patterns in the first 6 months: an assessment in full-term infants. J. Pediatr. Gastroenterol. Nutr., 2007; 45: 234-239. 15.McInnes R.J., et al.: Evaluation of a community-based intervention to increase breastfeeding prevalence. J. Public. Health. Med., 2000; 22, 2: 138-145. 16.Dennis C.L., et al.: The effect of peer support on breast-feeding duration among primiparous women: a randomized controlled trial. CMAJ 2002; 166, 1: 21-28. 17.Labarere J., et al.: Efficacy of breastfeeding support provided by trained clinicians during an early, routine, preventive visit: a prospective, randomized, open trial of 226 mother-infant pairs. Pediatrics 2005; 115: 139-146. 18.Żukowska-Rubik M., Nehring-Gugulska M.: Standard wizyty w poradni laktacyjnej. Standardy Medyczne 2005; 4: 1786-1790. 19.Ahluwalia I., et al.: Who is breast-feeding? Recent trends from the pregnancy risk assessment and monitoring system. J. Pediatr., 2003; 5: 486-491. 20.Cunha A.J., et al.: Breastfeeding and pacifier use in Brazil. Indian J. Pediatr. 2005; 72, 3: 209-212. 21.Nehring-Gugulska M.: Karmienie piersią, cz.2. Medical Tribune 2007; 7: 30. 22. Owen Ch.G., et al.: Effect of infant feeding on the risk of obesity across the life course: a quantitative review of published evidence. Pediatrics 2005; 115, 5: 1367-1377. 23.Schack-Nielsen L., Fleischer Michaelsen K.: Breast feeding and future health. Curr. Opin. Clin. Nutr. Metab. Care 2006; 9: 289-296.
otrzymano: 2007-08-14
zaakceptowano do druku: 2007-08-22
Adres do korespondencji:
*Anna Gawęda
ul. Konstytucji 99/4, 41-906 Bytom
tel.: 608 079 604
e-mail: annagaweda@wp.pl
Nowa Pediatria 3/2007
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria
zaakceptowano do druku: 2007-08-22
Adres do korespondencji:
*Anna Gawęda
ul. Konstytucji 99/4, 41-906 Bytom
tel.: 608 079 604
e-mail: annagaweda@wp.pl
Nowa Pediatria 3/2007
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria
- reklama -
Strona główna |
Reklama |
Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2012 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.