Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Anestezjologia Intensywna Terapia 1/2005, s. 22-27
Jakub Śmiechowicz, Jarosław Terpiński, Andrzej Kübler
Zastosowanie systemu „AnaConDa” do analgosedacji sewofluranem chorych po operacjach kardiochirurgicznych
The use of the Anaesthetic Conserving Device "AnaConDa” for sevoflurane sedation after cardiac surgery
Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM we Wrocławiu
kierownik: prof. dr hab. n. med. A. Kübler
Summary
Background. Volatile anaesthetics offer several advantages when used to sedate ICU patients. The Anaesthetic Conserving Device (ACD) "AnaConDa” (Hudson RCI, Upplands, Väsby, Sweden) enables easy and economical administration of sevoflurane and isoflurane during mechanical ventilation with a standard ICU ventilator. The purpose of the study was to evaluate the usefulness of sevoflurane administered via the ACD for sedation after cardiac surgery. Methods. Six patients who had undergone cardiac surgery, received sevoflurane delivered with a syringe pump to the ACD, which was placed between the endotracheal tube and the breathing circuit of a Bennett 7200ae ventilator. Expiratory gas concentrations and vital signs were monitored using the Datex AS/3 system. The depth of sedation was assessed by the modified Ramsay scale and bispectral index (BIS). Results. Adequate sedation was achieved in all patients. Sevoflurane was delivered at a rate of 0.5 to 6.0 ml h-1 over 170 to 410 minutes, producing end-tidal concentrations between 0.2 and 1.9 % (most of the time between 0.4 and 0.9%). Mean sevoflurane consumption during sedation was in the range of 1.18 to 3.17 ml h-1. The Ramsay sedation score varied from 6 to 2. Mean BIS values correlated inversely with the depth of sedation, although the range varied widely. Haemodynamic parameters remained within acceptable limits. Most of the patients could be extubated within 1 hour after sevoflurane had been stopped. Conclusions. Relatively low end-tidal sevoflurane concentrations produced adequate sedation in the majority of patients, without compromising cardiovascular function. The recovery was smooth and the time to extubation depended mainly on the residual effects of opioids. Because of wide fluctuations in BIS values, we do not regard this index as a reliable tool for assessment of sedation in the ICU.
Chorzy po operacjach kardiochirurgicznych, w pierwszych godzinach okresu pooperacyjnego, wymagają stosowania analgosedacji, mającej na celu umożliwienie prowadzenia wentylacji mechanicznej, ułatwienie tolerancji rurki intubacyjnej, stabilizację czynności układu krążenia oraz temperatury ciała. Nowoczesne, wziewne środki anestetyczne, dzięki korzystnym cechom farmakokinetycznym oraz niewielkiemu wpływowi na układ krążenia, stanowią kuszącą alternatywę u tych właśnie chorych dla powszechnie stosowanych, dożylnych leków nasennych i przeciwbólowych.
Podawanie anestetyków wziewnych chorym w oddziale intensywnej terapii (OIT) wiąże się z większym obciążeniem organizacyjnym i sprzętowym w porównaniu z sedacją za pomocą leków dożylnych. Do analgosedacji chorych w oddziale intensywnej terapii stosowano izofluran [1, 2, 3], desfluran [4] oraz ksenon [5]. Podawanie wziewnych środków anestetycznych do układu oddechowego respiratora wymaga zastosowania specjalnych parowników i jest mało ekonomiczne. Wentylacja za pomocą respiratora, w przeciwieństwie do aparatu do znieczulenia, odbywa się w układzie otwartym, co wiąże się z dużym zużyciem drogiego leku anestetycznego. Znaczne zmniejszenie zużycia lotnych środków anestetycznych umożliwia zastosowanie respiratorów wyposażonych w układ zamknięty [5]. Respiratory takie są jednak stosowane obecnie jedynie do badań naukowych. Do długotrwałej wentylacji chorych w OIT można również wykorzystywać nowoczesne aparaty do znieczulenia o rozbudowanych trybach wentylacji. Dzięki możliwości zastosowania niskich przepływów zużycie gazów anestetycznych jest w nich znacznie mniejsze [4]. W praktyce klinicznej jednak takie wykorzystanie aparatów do znieczulenia jest bardzo rzadkie i podlega ograniczeniom związanym z dostępnością tych aparatów w OIT oraz z wymogami prowadzenia złożonej terapii oddechowej u ciężko chorych.
Odmiennym sposobem zmniejszenia zużycia lotnych środków anestetycznych jest umieszczenie za łącznikiem Y w układzie pacjenta specjalnego urządzenia z filtrem pochłaniającym pary anestetyku w czasie wydechu a oddającym go do mieszaniny oddechowej w czasie wdechu. Układ taki został po raz pierwszy zastosowany przez Thomassona i wsp. w 1989 roku i zawierał zeolit, jako materiał adsorpcyjny dla izofluranu. Pozwalał on na zmniejszenie zużycia izofluranu o 51 do 57% w zależności od wielkości przepływu gazów anestetycznych [6]. W 2001 roku Enlund i wsp. przedstawili nowe urządzenie, w którym potencjalnie szkodliwy zeolit został zastąpiony przez filtr węglowy [7]. Po odpowiedniej modyfikacji opracowano Urządzenie Oszczędzające Gazy Anestetyczne (Anesthetic Conserving Device – ACD, AnaConDa, Hudson RCI) będące połączeniem filtra węglowego, filtra przeciwbakteryjnego, wymiennika ciepła i wilgoci oraz parownika gazów anestetycznych. Urządzenie można stosować z dowolnym respiratorem umieszczając je pomiędzy rurką intubacyjną a łącznikiem Y układu oddechowego respiratora. Izofluran lub sewofluran w postaci ciekłej podawany jest za pomocą pompy strzykawkowej do urządzenia, w którym na specjalnym pręcie zachodzi parowanie. Dalej pary anestetyku mieszają się z gazami oddechowymi i dostają się w czasie wdechu do płuc chorego. Recyrkulacji podlega do 90% środka anestetycznego, dzięki czemu tylko niewielka ilość gazu przedostaje się do środowiska.
Celem pracy była ocena przydatności systemu „AnaConDa” do sedacji sewofluranem u chorych w okresie pooperacyjnym po operacjach kardiochirurgicznych.
METODYKA
Badaniem objęto 6 chorych w wieku od 48 do 75 lat operowanych w trybie planowym w Klinice Chirurgii Serca Akademii Medycznej we Wrocławiu. Protokół badań został zaakceptowany przez Komisję Bioetyczną AM we Wrocławiu. U 4 chorych wykonywano zabieg rewaskularyzacji naczyń wieńcowych (w tym u dwóch bez użycia krążenia pozaustrojowego), u jednego chorego zabieg wszczepienia sztucznej zastawki aortalnej oraz u jednej chorej zabieg wszczepienia sztucznej zastawki mitralnej, sztucznej zastawki aortalnej i biologicznej zastawki trójdzielnej. Czas znieczulenia badanych chorych wynosił od 210 do 330 minut.
Przed operacją chorzy otrzymywali jako premedykację midazolam 0,1 mg kg-1 doustnie i morfinę 0,1 mg kg-1 domięśniowo. Śródoperacyjnie chorzy otrzymali od 2,75 do 3,5 mg fentanylu oraz 15-20 mg midazolamu (u jednego chorego zamiast midazolamu stosowano propofol), zwiotczenie mięśni uzyskano za pomocą pankuronium, natomiast sewofluran podawano w stężeniu zależnym od potrzeb klinicznych.
Po zabiegu chorych przewożono do oddziału pooperacyjnego, gdzie kontynuowano wentylację mechaniczną za pomocą respiratora Bennett 7200ae. Pomiędzy rurką intubacyjną a łącznikiem Y układu oddechowego respiratora umieszczano Urządzenie Oszczędzające Gazy Anestetyczne (AnaConDa, Hudson RCI, Upplands, Väsby, Szwecja), do którego rozpoczynano podaż ciekłego sewofluranu za pomocą pompy strzykawkowej. Szybkość podaży nastawiano początkowo na 3-5 ml godz-1 i dostosowywano do stanu klinicznego chorego. Pomiar stężenia sewofluranu w czasie wdechu i wydechu dokonywano za pomocą monitora Datex AS/3 przez próbkowanie mieszaniny oddechowej pobranej przez specjalny port badanego urządzenia. Gazy wydechowe z respiratora i z monitora gazów anestetycznych ewakuowano za pomocą zmontowanego specjalnie układu rur karbowanych na zewnątrz budynku (ryc. 1).
Ryc. 1. System „AnaConDa” w układzie pacjent-respirator.
Stopień sedacji oceniano klinicznie według 6-stopniowej skali Ramsay´a [1] oraz przyrządowo za pomocą monitorowania elektroencefalograficznego wskaźnika bispektralnego (BIS). Celem było utrzymanie sedacji, przynajmniej w początkowym okresie, na poziomie 3 do 5 punktów wg skali Ramsay´a. Wskaźnik BIS monitorowano za pomocą aparatu A-2000XP (Aspect Medical Systems), do którego podłączano specjalny czujnik zawierający 4 elektrody EEG (Zipprep, Aspect Medical Systems), tworzące odprowadzenie dwubiegunowe czołowo-skroniowe z elektrodą odniesienia w punkcie Fpz . Aparat A-2000XP wyposażony jest w algorytm obliczający wartości wskaźnika BIS w warunkach pracy w oddziale intensywnej terapii. Dane liczbowe uzyskiwane za pomocą monitora BIS zapisywano na bieżąco na twardym dysku komputera typu PC. W razie potrzeby stosowano przeciwbólowo ketoprofen w dawce 100 mg we wlewie dożylnym oraz stosowano frakcjonowane dawki morfiny. Wentylację mechaniczną prowadzono do czasu wybudzenia chorego i powrotu zadowalającej funkcji oddechowej.
Monitorowanie parametrów życiowych (EKG, ciśnienie tętnicze metodą bezpośrednią, OCŻ, SatO2 ) prowadzono za pomocą aparatu Datex AS/3. Częstość tętna, wartości ciśnienia tętniczego oraz stopień sedacji notowano co 10 minut przez pierwszą godzinę, a następnie co 30 minut do czasu ekstubacji chorego.
Praca miała charakter wstępnej obserwacji i z uwagi na niewielką liczbę badanych pacjentów nie dokonano statystycznych badań porównawczych.
WYNIKI
W czasie stosowania sewofluranu u wszystkich badanych udało się utrzymać sedację na zadowalającym poziomie. Poziom sedacji oceniany według skali Ramsay´a wynosił od 2 do 6 punktów, a w zdecydowanej większości pomiarów wynosił nie mniej niż 3 punkty. Procentowy udział stopni sedacji w czasie stosowania sewofluranu przedstawiono w tabeli I.
Tab. I. Udział procentowy uzyskanych stopni głębokości sedacji według zmodyfikowanej skali Ramsay´a podczas stosowania sedacji sewofluranem.
 Stopnie sedacji w skali Ramsay´a i odsetek czasu prowadzonej sedacji (%)
23456
K.J.04414537
J.A.00102565
K.S.175312612
K.M.03614446
S.S.12662200
B.R.0000100
Wartości wskaźnika BIS odpowiadające poziomom sedacji ocenianym klinicznie przedstawiono w tabeli II.
Tab. II. Wartości wskaźnika BIS przy różnych poziomach sedacji.
 Stopnie sedacji według zmodyfikowanej skali Ramsay´a
23456
Wskaźnik BISmediana81,472,566,563,253,7
wartości przeciętne63,4-89,159,9-81,055,9-80,244,7-73,344,9-62,9
Podaż sewofluranu prowadzono z szybkością od 0,5 do 6 ml godz-1 Doraźnie w celu szybkiego pogłębienia sedacji podaż zwiększano na krótko do 99 m godz-1. Stężenie sewofluranu w powietrzu końcowo-wydechowym wynosiło od 0,2 do 1,9 vol%, a przez większość czasu sedacji zawierało się w przedziale 0,4-0,9 vol%. Czas sedacji i ilość zużytego sewofluranu przedstawiono w tabeli III.
Tab. III. Czas prowadzenia sedacji i ilość zużytego sewofluranu u poszczególnych chorych.
K.J.J.A.K.S.K.M.S.S.B.R.
Czas prowadzenia sedacji (min)215305170280410230
Całkowita ilość zużytego sewofluranu (ml)101595,5174
Średnia ilość sewofluranu na godzinę sedacji (ml godz-1)2,82,93,21,22,51,0
Czas do ekstubacji (min)45 4714540 60900
Czas od zakończenia podaży sewofluranu do ekstubacji przedstawiono również w tabeli III. Przedłużony czas ekstubacji u chorej B.R. spowodowany był skomplikowanym przebiegiem pooperacyjnym po zabiegu wszczepienia 3 zastawek serca.
W czasie sedacji sewofluranem nie obserwowano znaczących wzrostów ciśnienia tętniczego. Wartości ciśnienia tętniczego i częstości tętna badanych chorych w czasie sedacji sewofluranem przedstawiono w tabeli IV.
Tab. IV. Wartości ciśnienia tętniczego i tętna badanych chorych w czasie prowadzenia sedacji sewofluranem.
 K.J.J.A.K.S.K.M.S.S.B.R.*
Częstość akcji serca (ud min-1)Min.9471102729080
Max.1391051189011280
Średnia11183112829880
Ciśnienie skurczowe (mm Hg) Min.107106102879970
Max.130168118130153107
Średnia11612411211312194
Ciśnienie rozkurczowe (mm Hg) Min.705651505640
Max.799482718057
Średnia727260626646
*u chorej B.R. stosowano stymulację czasową serca ze względu na całkowity blok serca.
U chorego K.M. zatrzymano podaż sewofluranu na 40 minut ze względu na spadek skurczowego ciśnienia tętniczego poniżej 90 mm Hg (12 kPa) oraz utrzymujący się zbyt głęboki poziom sedacji (6 stopień według skali Ramsay´a). U chorej B.R. (po operacji wszczepienia 3 zastawek serca) obserwowano skłonność do hipotensji w czasie stosowania sewofluranu oraz zbyt głęboki poziom sedacji (6 stopień według skali Ramsay´a), jednak po zatrzymaniu podaży sewofluranu konieczne było włączenie ciągłego wlewu nitrogliceryny ze względu na wysokie wartości ciśnienia tętniczego.
Wybrane wartości biochemiczne krwi chorych pobranej bezpośrednio po operacji i w dniu następnym ilustruje tabela V.
Tab. V. Wybrane wartości biochemiczne krwi badanych po operacji i w następnym dniu.
 K.J.J.A.K.S.K.M.S.S.B.R.
Kreatynina [?mol l-1] (mg%)po zabiegu 71,6
(0,81)
73,4
(0,83)
68,9
(0,78)
84,0
(0,95)
52,2
(0,59)
90,2
(1,02)
w następnym dniu102,5
(1,16)
76,0
(0,86)
61,0
(0,69)
87,5
(0,99)
109,6
(1,24)
177,7
(2,01)
Bilirubina [?mol l-1] (mg%)po zabiegu 17,8
(1,04)
25,8
(1,51)
23,3
(1,36)
10,9
(0,64)
9,6
(0,56)
13,2
(0,77)
w następnym dniu18,1
(1,06)
45,3
(2,65)
15,4
(0,9)
12,0
(0,7)
8,2
(0,48)
20,2
(1,18)
OMÓWIENIE
Analgosedacja w oddziale intensywnej terapii przy użyciu wziewnych środków anestetycznych jest stosowana rzadko i wiąże się ze znacznymi trudnościami organizacyjno-technicznymi. Najczęściej anestetyki wziewne stosowane były w celu wentylacji chorych z opornym na leczenie stanem astmatycznym, przy wykorzystaniu do tego celu aparatu do znieczulenia ogólnego, stąd doświadczenie w ich stosowaniu do sedacji chorych w OIT jest stosunkowo niewielkie [1, 2, 4, 5]. Chorzy po operacjach kardiochirurgicznych stanowią szczególną grupę leczonych w OIT ze względu na przejściowy charakter zaburzeń narządowych i krótkotrwałą potrzebę stosowania sedacji. Pomimo tendencji do coraz wcześniejszej ekstubacji tej grupy chorych określanej mianem techniki fast–track, krótkotrwała sedacja w pierwszych godzinach po operacji jest nadal rutynowo stosowana w większości ośrodków. Sedacja ma na celu umożliwienie prowadzenia wentylacji mechanicznej, zmniejszenie nadmiernej aktywności układu współczulnego oraz zużycia tlenu, zapobieganie występowaniu nadciśnienia tętniczego, tachykardii, dreszczy oraz zapobieganie występowaniu pobudzenia psychoruchowego grożącego samousunięciem rurki intubacyjnej, drenów, czy cewników naczyniowych [8, 9]. Propofol i midazolam są najczęściej stosowanymi lekami do sedacji chorych po operacjach kardiochirurgicznych [10, 11], a obecnie trwają próby nad wykorzystaniem w tym celu deksmedetomidyny – leku działającego agonistycznie na receptory alfa-2-adrenergiczne [12]. Opracowanie urządzenia oszczędzającego gazy anestetyczne („AnaConDa”) umożliwiającego podaż anestetyków wziewnych w konwencjonalnym układzie oddechowym respiratora stwarza nowe możliwości analgosedacji w OIT. Gazy anestetyczne dzięki odmiennej od leków dożylnych farmakokinetyce mogą potencjalnie skrócić okres sedacji, a dzięki działaniu ochronnemu na mięsień sercowy mogą zmniejszyć częstość występowania okołooperacyjnego niedokrwienia mięśnia sercowego.
System „AnaConDa” został zastosowany z powodzeniem u 6 chorych, poddanych różnego rodzaju operacjom kardiochirurgicznym. Zastosowanie tego systemu wymagało zmontowania układu odprowadzającego gazy wydechowe poza salę chorych oraz dodatkowo umieszczenia przy chorym monitora gazów anestetycznych, który nie należy do standardowego wyposażenia stanowiska intensywnej terapii. Pozostałe czynności związane z zastosowaniem systemu „AnaConDa” nie sprawiały problemów.
Sedacja sewofluranem była u badanych chorych bardzo skuteczna. Stosunkowo niskie stężenia końcowo-wydechowe sewofluranu powodowały głęboką sedację większości badanych (5-6 stopień wg skali Ramsay´a), przynajmniej w początkowym okresie sedacji. Duży w tym udział miało niewątpliwie resztkowe działanie leków anestetycznych, zwłaszcza znacznych dawek opioidów, stosowanych w czasie operacji. Spłycanie sedacji wraz z upływem czasu przebiegało gładko. Zatrzymanie podaży sewofluranu umożliwiało całkowite wybudzenie i ekstubację w czasie do jednej godziny u 4 chorych. Osiągnięcie gotowości do ekstubacji zależało bardziej od ustąpienia depresyjnego działania opioidów na oddychanie niż powrotu świadomości.
Wskaźnik BIS wciąż nie jest uznanym miernikiem sedacji chorych w OIT, a obserwacje dotyczące jego związku ze stopniem sedacji nie są jednoznaczne. W dostępnym piśmiennictwie medycznym brakuje publikacji badających zależność pomiędzy stopniem sedacji a wskaźnikiem BIS w czasie sedacji sewofluranem w OIT. W grupie badanych przez nas chorych głębszym poziomom sedacji odpowiadały – zgodnie z oczekiwaniami – niższe wartości wskaźnika BIS. U pacjentów, których głębokość sedacji została oceniona jako 6 stopni wg skali Ramsay´a, średnie wartości wskaźnika BIS wynosiły 53,7. Wzrastały one stopniowo w miarę spłycania sedacji i przy 2 stopniach wg skali Ramsay´a średnie wartości BIS wynosiły 81,4. Simmons i wsp. badając po operacjach kardiochirurgicznych chorych otrzymujących propofol stwierdzili podobną zależność między wskaźnikiem BIS a skalą sedacji SAS [13], natomiast Frenzel i wsp. stwierdzili brak takiej korelacji w grupie chorych otrzymujących midazolam i fenantanyl po operacjach chirurgicznych [14]. U badanych przez nas chorych w poszczególnych poziomach sedacji wskaźnik BIS zawierał się w dosyć szerokim przedziale wartości. Sprawia to, że ocena sedacji jedynie na podstawie wartości wskaźnika BIS nie jest jednoznaczna.
Średnia szybkość podaży sewofluranu u badanych chorych wynosiła od 1 ml godz-1 do niewiele ponad 3 ml godz-1, czemu odpowiadały stężenia sewofluranu od 0,4 do 0,9 vol% w powietrzu końcowo-wydechowym przez większość czasu sedacji. Podobny system do podawania sewofluranu był stosowany przez Tempię i wsp. w czasie znieczulenia ogólnego w układzie otwartym. Stwierdzili oni, że utrzymanie stężenia 1,1 vol% sewofluranu w powietrzu końcowo-wydechowym wymagało podaży sewofluranu z szybkością 6,2±1,4 ml godz-1. Jednocześnie zużycie sewofluranu podawanego za pomocą parownika w układzie okrężnym z niskim przepływem gazów (1-1,5 l min-1) wynosiło 5,2±0,4 ml godz-1, natomiast przy przepływie gazów 3 l min-1 wzrastało aż do 13 ml godz-1, tak więc system oszczędzający gazy anestetyczne pozwalał zmniejszyć zużycie sewofluranu do poziomu zużycia gazu w układzie okrężnym z niskim przepływem gazów [15]. Przy niskich przepływach gazów należy się jednak zawsze liczyć z możliwością tworzenia się tlenku węgla i innych toksycznych substancji w pochłaniaczu CO2 , który jest zbyteczny, gdy stosuje się system „AnaConDa”. Stwierdzone niskie zużycie sewofluranu w czasie sedacji badanych chorych pozwala sądzić, że koszt takiej sedacji może być zbliżony do kosztu sedacji propofolem, o ile koszt urządzenia „AnaConDa” nie będzie zbyt wysoki. Przy założeniu, że koszt 1 opakowania (250 ml) sewofluranu wynosi około 1000 zł, koszt sedacji za pomocą sewofluranu wynosił od 4,16 zł do 12,68 zł (średnio 8,72 zł) w przeliczeniu na godzinę sedacji, nie uwzględniając kosztu urządzenia „AnaConDa”.
Spośród wziewnych środków anestetycznych sewofluran ma najmniejszy wpływ na układ sercowo-naczyniowy i jego działanie jest proporcjonalne do stężenia [16]. Wartości ciśnienia tętniczego i tętna u badanych chorych w czasie stosowania sewofluranu były stabilne, a pojedyncze wzrosty lub spadki ciśnienia przekraczające 20% wartości średniej były leczone w sposób standardowy. Zadowalającą sedację uzyskiwano stosując stosunkowo niewielkie stężenia sewofluranu, które przez większość czasu sedacji wynosiły od 0,4 do 0,9 vol%. Pozwala to uniknąć nadmiernego działania depresyjnego na układ krążenia, natomiast u pacjentów z dominującą nadaktywnością układu współczulnego daje możliwość łatwego zwalczania nadciśnienia tętniczego przez wzrost podaży sewofluranu.
Sewofluran jest metabolizowany w wątrobie do nieorganicznych fluorków, które w wyższych stężeniach działają nefrotoksycznie. Nie wykazuje on natomiast działania hepatotoksycznego [17]. U badanych chorych czynność wątroby i nerek oceniano oznaczając stężenia bilirubiny i kreatyniny i nie stwierdzono znaczących zmian ich wartości w okresie pooperacyjnym. Wyjątek stanowiła chora B.R., u której pooperacyjna oliguria i dwukrotny wzrost stężenia kreatyniny w surowicy były następstwem ciężkiego i długotrwałego zabiegu (wszczepienie 3 zastawek serca). U chorego J.A. obserwowany wzrost bilirubiny z 1,5 do 2,6 mg% mógł być związany z przetoczeniem preparatów krwi z powodu krwawienia pooperacyjnego. Niewielkie stężenia używanego do analgosedacji sewofluranu pozwalają przypuszczać, że ryzyko działania nefrotoksycznego jest znikome, jednakże brak jest dostępnych badań pozwalających to ryzyko wykluczyć.
WNIOSKI
1. Urządzenie oszczędzające gazy anestetyczne „AnaConDa” okazało się przydatne do sedacji chorych po zabiegach kardiochirurgicznych.
2. Sedacja sewofluranem w bezpośrednim okresie pooperacyjnym nie wpływa niekorzystnie na parametry hemodynamiczne pacjentów.
3. Monitorowanie indeksu BIS w czasie sedacji sewofluranem w oddziale intensywnej terapii może być jedynie uzupełnieniem klinicznej oceny sedacji.
Piśmiennictwo
1. Kong KL, Willatts SM, Prys-Roberts C: Isoflurane compared with midazolam for sedation in the intensive care unit. BMJ 1989; 298: 1277-1280.
2. Arnold JH, Truog RD, Rice SA: Prolonged administration of isoflurane to pediatric patients during mechanical ventilation. Anesth Analg 1993; 76: 520-526.
3. McIndoe AK, Stewart P, Wilson IH: Drawover vaporizers for sedation in intensive care. Intensive Care Med 1997; 23: 704-707.
4. Meiser A, Sirtl C, Bellgardt M, Lohmann S, Garthoff A, Kaiser J, Hügler P, Laubenthal HJ: Desflurane compared with propofol for postoperative sedation in the intensive care unit. Br J Anaesth 2003; 90: 273-280.
5. Bedi A, Murray JM, Dingley J, Stevenson MA, Fee JP: Use of xenon as a sedative for patients receiving critical care. Crit Care Med 2003; 31: 2470-2477.
6. Thomasson R, Luttropp HH, Werner O: A reflection filter for isoflurane and other anaesthetic vapours. Eur J Anaesthesiol 1989; 6: 89-94.
7. Enlund M, Wiklund L, Lambert H: A new device to reduce the consumption of a halogenated anaesthetic agent. Anaesthesia 2001; 56: 429-432.
8. Sydow M, Neumann P: Sedation for the critically ill. Intensive Care Med 1999; 25: 634-636.
9. Higgins TL, Yared JP, Estafanous FG, Coyle JP, Ko HK, Goodale DB: Propofol versus midazolam for intensive care unit sedation after coronary artery bypass grafting. Crit Care Med 1994; 22: 1415-1423.
10. Ostermann ME, Keenan SP, Seiferling RA, Sibbald WJ: Sedation in the intensive care unit: a systematic review. JAMA 2000; 283: 1451-1459.
11. Murdoch S, Cohen A: Intensive care sedation: a review of current British practice. Intensive Care Med 2000; 26: 922-928.
12. Herr DL, Sum-Ping ST, England M: ICU sedation after coronary artery bypass graft surgery: dexmedetomidine-based versus propofol-based sedation regimens. J Cardiothorac Vasc Anesth 2003; 17: 576-584.
13. Simmons LE, Riker RR, Prato BS, Fraser GL: Assessing sedation during intensive care unit mechanical ventilation with the Bispectral Index and the Sedation-Agitation Scale. Crit Care Med 1999; 27: 1499-1504.
14. Frenzel D, Greim CA, Sommer C, Bauerle K, Roewer N: Is the bispectral index appropriate for monitoring the sedation level of mechanically ventilated surgical ICU patients? Intensive Care Med 2002; 28: 178-183.
15. Tempia A, Olivei MC, Calza E, Lambert H, Scotti L, Orlando E, Livigni S, Guglielmotti E: The anesthetic conserving device compared with conventional circle system used under different flow conditions for inhaled anesthesia. Anesth Analg 2003; 96: 1056-1061.
16. Loscar M, Conzen P: Volatile Anästhetika. Anaesthesist 2004; 53: 183-197.
Adres do korespondencji:
Katedra i Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii AM
ul. Chałubińskiego 1a, 50-368 Wrocław
e-mail: ksmiech@dilnet.wroc.pl

Anestezjologia Intensywna Terapia 1/2005

Pozostałe artykuły z numeru 1/2005: