© Borgis - Nowa Pediatria 1/2004, s. 25-27
Kamil Hozyasz
Mleka modyfikowane dla dzieci powyżej 12 miesiąca życia
Formulas for young children
z Kliniki Pediatrii, Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Andrzej Milanowski
Streszczenie
Formulas for young children dispensed in Poland are reviewed.
Polecane
książki z księgarni medycznej BORGIS:
Mleko krowie i jego przetwory powinny wchodzić w skład diety każdego zdrowego dziecka w wieku poniemowlęcym. Mleko jest doskonałym źródłem białka oraz innych makro- i mikroelementów dla szybko rozwijającego się organizmu.
Przeciwwskazaniem do podawania mleka jest:
– alergia na białka mleka krowiego (szacunkowa częstość występowania w omawianej grupie wiekowej wynosi ok. 0,5-3%),
– hipolaktazja typu dorosłych (która bywa rozpoznawana w populacji polskiej u części dzieci po ukończeniu 3-5 rż., nietolerancja laktozy ma różne nasilenie),
– wrodzona alaktazja (całkowity brak enzymu laktazy występuje bardzo rzadko).
Stosowanie mlek modyfikowanych (tzw. mleko typu 3) jest ważną propozycją w żywieniu dzieci w wieku poniemowlęcym (2-3 rok życia). Renomowani producenci dbają o wysoką jakość surowców. Modyfikacja mleka krowiego poprawia przyswajalność jego składników, korzystna jest również zmiana składu jakościowego i ilościowego białek, lipidów, minerałów oraz wzbogacenie w witaminy i mikroelementy (tab. 1).
Tabela 1. Skład (w przeliczeniu na 100 mL) mlek modyfikowanych przeznaczonych dla dzieci powyżej 12. miesiąca życia.
| Nazwa mleka | Bebiko 3* (Nutricia) | Bebilon 3 (Nutricia) | Humana 3R (Humana) | Junior (Nestle) | Junior mBifidus** (Nestle) | Zalecane dobowe spożycie mm(1-3 rż.)*** |
| Wartość energetyczna, kJ (kcal) | 300 (71,5) | 325 (77) | 326 (78) | 280 (67) | 280 (67) | 428kJ/kg m.c. |
| Białko, g | 2,7 | 1,9 | 1,8 | 2,2 | 2,2 | 1,3g/kg m.c. |
| Węglowodany ogółem, g | 7,7 | 9,9 | 9,1 | 8,0 | 8,7 | Powinny uzupełniać zapotrzebowanie energetyczne, ważna jest podaż włóknika |
| Laktoza, g | 6,6 | 6,6 | 2,4 | z miodem - 5,5 z wanilią - 5,9 | 4,4 |
| Tłuszcz ogółem, g | 3,4 | 3,3 | 3,8 | 2,9 | 2,6 | 32% zapotrzebowania energetycznego |
| Kwas linolowy, g | 0,41 | 0,374 | 0,57 | 0,3 | 0,49 | NNKT - 3% zapotrzebowania energetycznego |
| Wapń, mg | 109 | 91 | 94 | 104 | 78 | 800-1000 mg |
| Fosfor, mg | 79 | 53 | 62 | 64 | 64 | 1000 mg |
| Żelazo, mg | 0.96 | 1,3 | 0,9 | 1,2 | 0,8 | 10 mg |
| Magnez, mg | 11 | 7 | 8 | 7 | 7 | 100-150 mg |
| Cynk, mg | 0,55 | 0,94 | 0,5 | 2 | 0,66 | 10 mg |
| Jod, mg | 11,9 | 12 | 11 | 14 | 14 | 70 mg |
| Potas, mg | 143 | 90 | 84 | 102 | 100 | 550-1650 mg |
| Sód, mg | 37 | 29 | 29 | 32 | 30 | 325-375 mg |
| Chlor, mg | 79 | 58 | 54 | 73 | 73 | 500-1500 mg |
| Mangan, mg | 21 | 11 | 32 | z miodem - 7,7 waniliowy - 4,2 | 3 | brak danych |
| Witamina A, mg | 60 | 64 | 73 | 80 | 80 | 400 mg |
| Witamina D, mg | 1,5 | 1,9 | 1,2 | 1,7 | 1,7 | 15 mg |
| Witamina E, mg | 0,95 | 1,1 | 0,8 | 1,2 | 1,2 | 6 mg |
| Witamina C, mg | 11 | 8,3 | 15 | 8 | 8 | 4 5mg |
| Witamina B1, mg | 0,06 | 0,04 | 0,05 | 0,1 | 0,14 | 0,9 mg |
| Witamina B2, mg | 0,12 | 0,11 | 0,07 | 0,16 | 0,16 | 1,0 mg |
| Niacyna, mg | 0,25 | 0,42 | 0,7 | 1,8 | 1,86 | 11 mg |
| Witamina B6, mg | 0,06 | 0,04 | 0,04 | 0,2 | 0,2 | 1,2 mg |
| Kwas foliowy, mg | 4,6 | 11 | 10 | 20 | 20 | 70 mg |
| Witamina B12, mg | 0,3 | 0,17 | 0,12 | 0,1 | 0,13 | 2,0 mg |
| Biotyna, mg | 2,25 | 1,8 | 1,4 | 4 | 4 | ok.100 mg?
(brak dokładnych danych) |
| Kwas pantotenowy, mg | 0,32 | 0,31 | 0,4 | 0,6 | 0,6 | 3mg |
| Dodatki smakowe | smak owocowy (naturalny proszek bananowy) | bez dodatków smakowych | ekstrakt jebłkowy | smak miodowy (termizowany miód pszczeli) smak waniliowy (naturalny ekstrakt z wanilii) | bez dodatków smakowych | |
*Dostępne jest również Bebiko 3R z dodatkiem kleiku ryżowego. Wartość energetyczna 100 mL wynosi 333kJ (79kcal). Mleko to ma wyższą niż Bebiko 3 zawartość białka i węglowodanów, natomiast w jego skład wchodzi mniej tłuszczów.
** Występowanie alergii atopowej jest traktowane w krajach Europy Zachodniej i USA jako nowa, wielka epidemia. Powszechnie uważa się, że u jej podstaw leży tzw. zachodni styl życia. W grę wchodzą czynniki środowiskowe, m.in. zmiana fizjologicznej flory jelitowej, czynniki zakaźne i chemiczne, szybko ewoluujące w miarę wzrostu dobrobytu i higieny. W końcu XX wieku spożywamy z pokarmem ok. 106 razy mniej bakterii niż nasi przodkowie w epoce kamiennej. Przesadna higiena przeciwdziała normalnej kolonizacji bakteryjnej przewodu pokarmowego oraz uniemożliwia rozwój prawidłowej tolerancji alergenów i odpowiedzi immunologicznej limfocytów Th1. Dla dzieci wychowywanych "pod kloszem", w zasobnych domach, o niemalże sterylnej higienie oraz przy braku kontaktu z rówieśnikami, interesującą propozycją jest Junior Bifidus z żywymi kulturami bakterii (Bifidobacterium lactis, Streptococcus thermophilus) oraz Bebilon 3 z dodatkiem prebiotyków.
*** wg IŻŻ.
W Polsce rodziny przeznaczają aż ok. 30-40% dochodów na zakup żywności. Z racji życia na granicy ubóstwa, wielu rodzin nie stać na zakup mleka typu 3 i zachęcanie do stosowania tych mlek w rodzinach o trudnej sytuacji materialnej wydaje się być dyskusyjne. U dzieci, które ukończyły 12 miesiąc życia, niemodyfikowane mleko krowie nie powoduje nasilonych zaburzeń metabolizmu podobnych do obserwowanych w pierwszych miesiącach życia.
Rodzice, których stać na zakup, powinni być informowani o zaletach poszczególnych mlek typu 3. O wyborze produktu, dla w pełni zdrowego dziecka, powinna przesądzać:
– analiza dotychczas stosowanej diety, wywiadu chorobowego dziecka i rodziny,
– sytuacja finansowa rodziny,
– akceptacja smaku mleka.
Mlek modyfikowanych, przeznaczonych do stosowania u dzieci powyżej 12 miesiąca życia, nie można traktować jako preparatów leczniczych, jednakże w niektórych sytuacjach problem kliniczny może skłaniać do wyboru określonego produktu. Poniżej podano kilka przykładów:
Niedobory masy ciała, ponadprzeciętna aktywność ruchowa.
Najwyższą wartość kaloryczną mają: Humana 3R i Bebilon 3 wzbogacony w rozpuszczalne oligosacharydy o właściwościach prebiotycznych oraz Bebiko 3R z dodatkiem kleiku ryżowego.
Dieta uboga w magnez.
Najbogatszym źródłem magnezu są produkty pochodzenia roślinnego, szczególnie zielone części roślin oraz gruboziarniste kasze, ciemne pieczywo. 500 mL Bebika 3 pokrywa ok. 50% dobowego zapotrzebowania na ten pierwiastek. Pozostałe mleka typu 3 również zawierają dużo magnezu.
Częste biegunki w wywiadzie.
Optymalnym wyborem jest Junior Bifidus z bakteriami probiotycznymi. Junior Bifidus zawiera mało laktozy – co jest korzystne w przypadku przejściowego zmniejszenia tolerancji dwucukru wtórnego do zniszczenia nabłonka jelitowego w przebiegu infekcji przewodu pokarmowego; najmniej laktozy zawiera Humana 3R.
Niedokrwistość z niedoboru żelaza, niechęć do spożywania posiłków mięsnych.
Najwięcej żelaza zawiera Bebilon 3 i Junior.
Otyłość.
Najniższą wartość energetyczną ma Junior Bifidus, poza tym 100 mL tego mleka zawiera tylko 2,6g tłuszczu.
Zamieszkiwanie w górach i okolicach podgórskich.
W całej Polsce spożycie jodu jest niskie, a szczególnie w niektórych rejonach Polski południowej - gdzie też jodowane mleka modyfikowane stanowią ważne źródło pierwiastka (najwięcej jodu zawiera Junior i Junior Bifidus). Zgodnie z kryteriami Międzynarodowej Komisji ds. Kontroli Zaburzeń z Niedoboru Jodu, Polska jest krajem o umiarkowanej, a w obszarze nadmorskim lekkiej endemii wola.
Zaburzenia mineralizacji kośćca.
Odpowiednio wysoka podaż wapnia w ciągu całego życia jest niezbędna dla prawidłowej mineralizacji kośćca. Najlepszym źródłem wapnia są mleko i jego przetwory. W przypadku częstego występowania osteoporozy w rodzinie dziecka nie lubiącego serów, jogurtów, które pije w miarę chętnie mleko (lub je płatki, kaszki z mlekiem) trafnym wyborem jest Bebiko 3 lub Junior.
Wczesne występowanie miażdżycy naczyń w rodzinie.
W związku z udowodnionym działaniem ochronnym witaminy E i kwasu foliowego (np. w przypadkach hiperhomocysteinemii, która w ostatnich latach została uznana za niezależny czynnik ryzyka rozwoju miażdżycy obok hipercholesterolemii czy nałogu nikotynowego) – warto rozważyć wybór mleka gwarantującego najwyższą podaż wspomnianych witamin, tj. Junior Bifidus. Udowodniono, że bakterie probiotyczne wywierają korzystny wpływ na metabolizm cholesterolu.
Dieta wegetariańska.
Dla wegetarian dopuszczających spożycie mleka (laktowegetarianie) – nabiał jest jedynym naturalnym źródłem witaminy B12. Bebiko 3 zawiera najwięcej witaminy B12 ze wszystkich mlek modyfikowanych, jednocześnie mleko to jest zasobne w witaminę D3 i jod, których niedobory także są częste u niesuplementowanych wegetarian. 250 ml Bebika 3 zapewnia bezpieczną podaż cyjanokobalaminy, natomiast 700 mL pokrywa tzw. normę zalecaną dla dzieci w wieku 1-3 lat życia.
Niedobory cynku w organizmie.
Junior zawiera czterokrotnie więcej pierwiastka niż pozostałe mleka. 500 mL Juniora całkowicie pokrywa dobowe zapotrzebowanie dzieci w okresie poniemowlęcym.
Terapia lekami przeciwpadaczkowymi.
Leki te zwiększają zapotrzebowanie organizmu dziecka na kwas foliowy. Junior i Junior Bifidus zawierają 20 mg folacyny w 100 mL.
Polecane
książki z księgarni medycznej BORGIS:

Pozostałe artykuły z numeru 1/2004: