Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Nowa Pediatria » 3/2004 » Gorączka bez uchwytnej przyczyny (FWS) – analiza 57 pacjentów hospitalizowanych w oddziale dziecięcym CSK MSWiA w Warszawie
- reklama -
Babuszka.pl
rosyjski online
z lektorem
Profesjonalny, stricte ręczny serwis narciarski Warszawa


- reklama -
Pobierz odtwarzacz Adobe Flash Player
© Borgis - Nowa Pediatria 3/2004, s. 96-102
Adam J. Sybilski

Gorączka bez uchwytnej przyczyny (FWS) – analiza 57 pacjentów hospitalizowanych w oddziale dziecięcym CSK MSWiA w Warszawie

Fever without source (FWS): report on 57 patients in a Department of Paediatrics Central Clinical Hospital MSWiA in Warsaw
z Oddziału Dziecięcego Centralnego Szpitala Klinicznego MSWiA w Warszawie
Ordynator Oddziału: lek. med. Aleksandra Łagun
Streszczenie
The management and diagnosis of infants and children with fever without source (FWS) is a difficult challenge for paediatricians. To obtain a better insight into FWS in Poland, author performed a retrospective study on 57 patients fulfilling FWS criteria. This study confirms previous data about aetiology of FWS. The author suggests that guidelines for the management of infants and children with fever without source depends on age and clinical and laboratory data.
WSTĘP
Prawidłowa ciepłota ciała dziecka waha się w granicach 36,6-38,0 stopnia Celsjusza, w zależności od miejsca pomiaru. Za prawidłową w ustach pacjenta uznaje się temperaturę 37,0-37,6oC, w odbycie 37,6-38,1oC, a przy pomiarze w dole pachowym jest ona zwykle niższa o 0,3-0,6oC. By otrzymać właściwy pomiar temperatury ciała należy wykonać go w odbytnicy, gdyż u małych dzieci pomiar w dole pachowym nie jest miarodajny. Temperatura ciała, która jest powyżej tej granicy uznawana jest za gorączkę (1, 2, 3, 4, 5).
Gorączka u dzieci jest jednym z najczęstszych powodów niepokoju rodziców, jak również zgłaszania się do lekarza pierwszego kontaktu oraz hospitalizacji w oddziałach pediatrycznych. Wielokrotnie lekarz pediatra staje przed problemem, jak postąpić z dzieckiem, a zwłaszcza z niemowlęciem gorączkującym powyżej 38oC. Problem ten potęguje się w sytuacji, gdy mamy do czynienia z tzw. gorączką bez uchwytnej przyczyny (fever without source – FWS). Dane światowe podają, że gorączka bez uchwytnej przyczyny występuje u 5% do 22% gorączkujących dzieci, które zgłaszają się do lekarza. FWS należy rozważać wtedy, kiedy po dokładnym badaniu fizykalnym pacjenta, nie stwierdzono uchwytnego ogniska zakażenia, a dziecko jest w dobrym stanie ogólnym i nie choruje na żadną inną, wcześ-niej rozpoznaną, poważną chorobę (3, 4, 5, 6).
W literaturze pediatrycznej ugruntował się podział dzieci z FWS na trzy grupy wiekowe. Pierwsza – to noworodki i niemowlęta do 90 dnia życia, druga – dzieci w wieku od 3 do 36 miesięcy życia, oraz trzecia – dzieci powyżej 3 roku życia. Podział ten wynika z faktu odrębności mikrobiologicznych, etiologicznych, poziomu rozwoju układu odpornościowego, jak również odmiennej symptomatologii każdej grupy wiekowej. Również etiologia pojawienia i utrzymywania się gorączki jest uwarunkowana wiekiem pacjenta. Szczególne różnice zaznaczają się zwłaszcza pomiędzy dziećmi z przedstawionych wyżej grup wiekowych. Niemniej do przyczyn występujących u wszystkich dzieci należą przede wszystkim liczne zakażenia – wirusowe, bakteryjne, grzybicze, pasożytnicze. Zawsze jednak należy brać pod uwagę różnorodną grupę chorób na tle niezakaźnym (1, 2, 7).
W ostatnich latach, w polskim piśmiennictwie ukazało się wiele artykułów podejmujących zagadnienie diagnostyki i leczenia FWS u niemowląt i dzieci (1, 2, 4, 7, 8). Wydaje się jednak, że pomocne byłoby również przedstawienie danych opartych na rozpoznaniach ostatecznych, stawianych u dzieci hospitalizowanych z powodu gorączki o nieustalonym pochodzeniu.
Wychodząc z tego przeświadczenia oraz mając na celu pomoc lekarzowi w podjęciu właściwej decyzji dotyczącej postępowania diagnostycznego i leczenia, poddano retrospektywnej analizie przyczyny FWS u dzieci hospitalizowanych w Oddziale Dziecięcym CSK MSWiA w Warszawie.
MATERIAŁ I METODY
Badaniem objęto dzieci w wieku od 2 tygodnia życia do 14 lat, które zostały przyjęte do Oddziału Dziecięcego CSK MSWiA w okresie od stycznia 1996 roku do czerwca 2002 roku ze wstępnym rozpoznaniem: „gorączka do diagnostyki”. Następnie z tej grupy wyodrębniono dzieci, u których wstępny przebieg choroby odpowiadał definicji gorączki bez uchwytnej przyczyny. O gorączce bez uchwytnej przyczyny możemy mówić wtedy, gdy po wnikliwej anamnezie i dokładnym badaniu fizykalnym dziecka nie można ustalić ogniska będącego przyczyną podwyższonej temperatury (4, 5).
W Izbie Przyjęć zbierano od wszystkich rodziców wywiad chorobowy oceniający poziom temperatury ciała, długość jej trwania, objawy towarzyszące oraz dokładny wywiad epidemiologiczny. Następnie pacjenci byli poddani szczegółowemu badaniu pediatrycznemu, neurologicznemu i laryngologicznemu. Analizą retrospektywną i badaniem objęto historie chorób dzieci, u których po przeprowadzeniu tego wstępnego badania nie stwierdzono odchyleń od stanu prawidłowego oraz istotnych skarg podmiotowych pacjentów i opiekunów. Wyselekcjonowaną grupę stanowiło 57 dzieci w wieku od 2 tygodni do 13 roku życia.
Wszystkie dzieci objęte badaniem miały wykonane podstawowe badania laboratoryjne (morfologia z rozmazem mikroskopowym, OB, mocz, badanie ogólne) oraz badania bakteriologiczne (posiew moczu i krwi). W uzasadnionych przypadkach diagnostykę rozszerzono o badania konieczne do ustalenia ostatecznego rozpoznania. Do badań tych należały między innymi: analiza ogólna i posiew płynu mózgowo-rdzeniowego, badanie radiologiczne klatki piersiowej, badanie w kierunku zakażenia EBV oraz posiewy kału. Badania zostały wykonane w Zakładzie Diagnostyki Obrazowej CSK MSWiA oraz w Zakładzie Diagnostyki Laboratoryjnej CSK MSWiA wg procedur zalecanych przez producentów odczynników badań.
Rozpoznanie ostateczne ustalano na podstawie wywiadów, badania klinicznego, badań laboratoryjnych, bakteriologicznych i obrazowych oraz przeprowadzonych konsultacji. Jeśli w trakcie hospitalizacji pomimo wielokrotnych pomiarów temperatury ciała w odbycie, nie stwierdzano jej podwyższenia, nie rozpoznawano wtedy gorączki i nie ustalano rozpoznania ostatecznego.
WYNIKI
W okresie 6 i pół roku (1996-2002) w Oddziale Dziecięcym CSK MSWiA hospitalizowano 3706 pacjentów w wieku od 0 do 16 roku życia, których 93 dzieci (2,5%) zgłosiło się do Izby Przyjęć z rozpoznaniem: „stany gorączkowe do diagnostyki”. Z tej grupy wyodrębniono dzieci, u których po wstępnym badaniu podmiotowym i przedmiotowym ustalono rozpoznanie gorączki bez uchwytnej przyczyny (FWS). W badanym okresie z takim rozpoznaniem hospitalizowano 57 dzieci (28 dziewczynek i 29 chłopców) w wieku od 2 tygodni do 13 lat. Stanowiło to średnio 1,53% wszystkich hospitalizacji w tym okresie (tab. 1).
Tabela 1. Dzieci hospitalizowane w Oddziale Dziecięcym CSK MSWiA w latach 1996-2002.
RokLiczba hospitalizacjiLiczba pacjentów
przyjętych z rozpoznaniem:
"stany gorączkowe do diagnostyki"
Liczba pacjentów z FWS% pacjentów z FWS/wszystkie hospitalizacje
199657320152,61
19974481261,33
19983431072,04
19995961020,33
200062216101,60
200174116101,34
2002383971,82
Razem370693571,53
Opierając się na danych z dostępnej literatury oraz z uwagi na odrębności etiologiczne gorączki – hospitalizowanych pacjentów podzielono na trzy grupy wiekowe oraz według płci. Do pierwszej zaliczono noworodki i niemowlęta do 90 dnia życia – leczono 7 dzieci w tym wieku (12% dzieci z FWS). Drugą grupę stanowiło 20 dzieci (35%) w wieku od 4 do 36 miesięcy życia. Do trzeciej grupy zakwalifikowano wszystkich pacjentów powyżej 3 roku życia, których było 30 (53%) (tab. 2).
Tabela 2. Dzieci z FWS w trzech grupach wiekowych.
Grupa wiekowaLiczba dzieciFM
n%
I0-90 dnia życia712,352
II3-36 miesiąc życia2035,1614
III>3 roku życia3052,61713
Razem571002829
Proces diagnostyczny podjęty w trakcie hospitalizacji zakończył się powodzeniem tzn. ustalono rozpoznanie ostateczne i wdrożono odpowiednie leczenie u 45 dzieci (80%). U pozostałych 12 hospitalizowanych dzieci (20%) nie stwierdzono obecności gorączki lub/i nie ustalono rozpoznania. Dziesięcioro pacjentów, u których nie stwierdzono gorączki w czasie pobytu w szpitalu było w wieku 9-13 lat. U dwóch dziewczynek w wieku 6 i 12 lat, pomimo obecności podwyższonej temperatury ciała i wykonania wszystkich niezbędnych badań laboratoryjnych, bakteriologicznych i obrazowych, nie ustalono ostatecznego rozpoznania.
Analizując ustalone rozpoznania ostateczne stwierdzono pewną charakterystyczną, zależną od wieku, różnicę etiologiczną gorączki. Otóż w grupie niemowląt najmłodszych najczęstszym rozpoznaniem było zakażenie dróg moczowych, które ustalono aż u 42% pacjentów (3 dzieci). W grupie do 3 roku życia infekcję układu moczowego rozpoznano u 5 dzieci, co stanowiło 25% pacjentów, a w grupie dzieci starszych już tylko u 10%. Infekcja wirusowa górnych dróg oddechowych i zapalenie płuc o różnej etiologii stanowiły drugie co do częstości rozpoznanie ostateczne. Jednak i tu zauważyliśmy, iż częstotliwość ich występowania ściśle zależała od wieku pacjenta. W pierwszych dwóch grupach wiekowych odsetek tych rozpoznań był podobny. U dzieci najmłodszych infekcja wirusowa górnych dróg oddechowych rozpoznana była w 28% przypadków, zapalenie płuc w 15%, a u dzieci między 3 a 36 m.ż. odpowiednio w 15% i 20%. Natomiast u dzieci starszych obecność zapalenia płuc była znacząco mniejsza (2 przypadki – 6,5%), a infekcji wirusowej górnych dróg oddechowych nie rozpoznano. Częstym i specyficznym dla dzieci między 3 a 36 miesiącem życia był rumień nagły. Stwierdzono go u 3 pacjentów, co stanowiło 15% wszystkich dzieci w tej grupie wiekowej. Jednocześnie nie stwierdzono tego rozpoznania u żadnego dziecka z pozostałych dwóch grup.
W grupie najstarszych dzieci najczęstszym rozpoznaniem ostatecznym były: zapalenia zatok przynosowych (5 przypadków – 16,5% dzieci w tym wieku) oraz przerost trzeciego migdałka (5 przypadków – 16,5%) (tab. 3).
Tabela 3. Rozpoznanie ostateczne w zależności od wieku dziecka.
Rozpoznanie ostateczneLiczba dzieci%
I. Dzieci od 0-90 dnia życia
Zakażenie dróg moczowych342,8
Infekcja wirusowa dróg oddechowych228,5
Zapalenie płuc114,3
Zakażenie uogólnione114,3
II. Dzieci od 3 do 36 miesiąca życia
Zakażenie dróg moczowych525,0
Zapalenie płuc420,0
Infekcja wirusowa górnych dróg oddechowych315,0
Rumień nagły315,0
Zapalenie ucha środkowego15,0
Nieżyt żołądkowo-jelitowy15,0
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych15,0
Zapalenie węzłów chłonnych15,0
Kolagenoza15,0
III. Dzieci powyżej 3 roku życia
Zapalenie zatok516,6
Przerost III migdałka516,6
Zakażenie dróg moczowych310,0
Zapalenie płuc26,6
Mononukleoza zakaźna26,6
Angina ropna13,3
Nie ustalono rozpoznania1033,3
Gorączki nie potwierdzono26,6
W pojedynczych przypadkach ustalono rozpoznanie przy wypisie do domu (tab. 4).
Tabela 4. Rozpoznanie ostateczne ustalone przy wypisie ze szpitala.
RozpoznanieI grupaII grupaIII grupaRazem
Zakażenie dróg moczowych35311
Zapalenie płuc1427
Infekcja wirusowa górnych dr. odd.23-5
Zapalenie zatok przynosowych--55
Przerost III migdałka--55
Rumień nagły-3-3
Mononukleoza zakaźna--22
Sepsa1--1
Zapalenie uszu-1-1
Nieżyt żołądkowo-jelitowy-1-1
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych-1-1
Zapalenie węzłów chłonnych-1-1
Kolagenoza-1-1
Angina ropna--11
Bez potwierdzenia gorączki--1010
Bez ustalenia rozpoznania--22
Analizując wywiad od rodziców uzyskany w Izbie Przyjęć ustalono, że gorączka lub stany podgorączkowe utrzymywały się średnio ok. 13 dni przed przyjęciem do szpitala, choć można tu zauważyć dużą zależność od wieku dziecka. W grupie noworodków i niemowląt do 90 dnia życia średni czas utrzymywania się gorączki przed przyjęciem wynosił ok. 2 dni (zakres od 1 do 4 dni). W drugiej grupie średni okres trwania gorączki był ok. 4,5 dnia (od 1 do 21 dni), a w grupie dzieci najstarszych aż 21 dni (w 3 przypadkach trwała ona ok. 60 dni, i w 1 ok. 100 dni) (ryc. 1).
Ryc. 1. Liczba dni gorączki przed przyjęciem do szpitala.
Nie wykazano zależności między wiekiem dzieci a wysokością gorączki przy przyjęciu do szpitala. We wszystkich grupach wiekowych średni poziom ciepłoty ciała przy przyjęciu do szpitala był podobny i wynosił średnio 38,8-39,3oC (ryc. 2). Zakresy ciepłoty ciała wahały się w granicach od 37,0 do 40oC. Ciepłota ciała poniżej 38oC występowała tylko u dzieci powyżej 6 roku życia.
Ryc. 2. Temperatura ciała przy przyjęciu.
W analizowanych danych kinicznych stwierdzono zależność pomiędzy wiekiem dziecka a liczbą dni pobytu w szpitalu. Zdecydowanie najdłużej hospitalizowano dzieci z grupy I – średnio 13,5 doby, a ich pobyt wahał się od 6 do 34 dni. W grupie drugiej i trzeciej liczba dni pobytu była podobna i wynosiła odpowiednio 8 i 7,5 doby. Czas trwania hospitalizacji wynosił dla grupy II: 2-21 dni, dla III: 1-22 dni (ryc. 3).
Ryc. 3. Liczba dni hospitalizacji.
OMÓWIENIE
Gorączka bez uchwytnej przyczyny (FWS) jest częstym rozpoznaniem wstępnym wpisywanym w Izbie Przyjęć. Szacuje się, że u ok. 20% dzieci gorączkujących po zebraniu wywiadu oraz przeprowadzeniu dokładnego badania fizykalnego i koniecznych konsultacjach nie udaje się określić przyczyny gorączki. Przedstawiane standardy postępowania sugerują w takich przypadkach rozszerzenie diagnostyki, często obejmujących hospitalizację. Zdania są jednak podzielone na temat obserwacji przed rozpoczęciem szczegółowej diagnostyki. Niewątpliwie zależy to od wieku pacjenta, wysokości gorączki, wywiadu. Utrzymuje się pogląd, że każde gorączkujące dziecko do 2 mż. wymaga przyjęcia do szpitala i przeprowadzenia diagnostyki. Wynika to z obawy wystąpienia skąpoobjawowej posocznicy lub zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, wymagających intensywnego leczenia. U każdego gorączkującego dziecka w tym wieku należy przeprowadzić diagnostykę, która może wyłączyć posocznicę i zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. U dzieci starszych (>3 mż.) postępowanie jest odmienne. Wymagana jest uważna obserwacja dziecka i wielokrotnie powtarzane badanie kliniczne. Gdy taka kilkudniowa obserwacja nie ujawni przyczyny choroby, a gorączka utrzymuje się, należy przeprowadzić szeroką diagnostykę w warunkach szpitalnych (2, 3, 8, 9, 10).
Przedstawiona analiza dotyczy 57 dzieci przyjętych do Oddziału Dziecięcego w celu diagnostyki gorączki o nieznanym pochodzeniu.
Dzieci najmłodsze kierowano do szpitala i diagnozowano bezpośrednio po stwierdzeniu podwyższonej ciepłoty ciała, natomiast dzieci powyżej 3 mż. były przez pewien okres (średnio kilka dni) obserwowane ambulatoryjnie. Czas obserwacji ambulatoryjnej wydłużał się wraz z wiekiem dziecka, co jest zgodne z zaleceniami przekazywanymi w dostępnym piśmiennictwie. W sytuacji wystąpienia gorączki u noworodka i małego niemowlęcia opiekunowie szybko zgłaszali się do lekarza pierwszego kontaktu i zwykle bezpośrednio po zgłoszeniu kierowano dziecko do oddziału. W tej grupie okres od pojawienia się gorączki do momentu hospitalizacji wynosił średnio 2 dni, lecz większość – bo ponad 70% zgłaszało się już po jednej dobie utrzymywania się podwyższonej ciepłoty ciała. Zdecydowanie później zgłaszali się rodzice z gorączkującymi dziećmi w wieku powyżej 3 miesiąca życia. Okres obserwacji ambulatoryjnej wynosił tutaj średnio 4,5 dnia, ale były też przypadki obserwacji nawet 21-dniowej. U dzieci najstarszych średni czas obserwacji wydłużył się aż do 21 dni, przy czym w kilku przypadkach trwał on 60 i 100 dni. Potwierdza to możliwość wydłużenia obserwacji ambulatoryjnej gorączkujących dzieci w wieku powyżej 3 miesięcy. Wydaje się również, że nie ma konieczności natychmiastowego przyjmowania tych dzieci do szpitala i pilnego rozpoczynania szybkiej diagnostyki.
Podstawowym postępowaniem diagnostycznym w przypadku FWS jest dokładne zebranie szczegółowego wywiadu obejmującego ocenę wysokości ciepłoty ciała, okresu jej trwania, objawów towarzyszących, sytuacji epidemiologicznej (podróże, styczność z chorobami zakaźnymi, ze zwierzętami, ukąszenia owadów). Niezbędnym warunkiem ustalenia trafnej diagnozy jest pełne i wielokrotnie powtarzane badanie przedmiotowe oraz przeprowadzenie odpowiednich specjalistycznych konsultacji (neurologa, laryngologa, chirurga dziecięcego). Zsumowanie danych z wywiadu i badania fizycznego pozwala lekarzowi zaplanować i wykonać odpowiednie badania laboratoryjne, bakteriologiczne i obrazowe, przybliżające do diagnozy. Dopiero ocena całości może doprowadzić do ustalenia właściwego rozpoznania. Jednak, pomimo tak przeprowadzonych badań, nie zawsze osiąga się zamierzony cel. We współczesnym piśmiennictwie podaje się, że u 10-25% dzieci nie udaje się określić przyczyny gorączki (2, 7, 11). W naszych badaniach stwierdziliśmy, że u 10 pacjentów nie ustalono ostatecznego rozpoznania (stanowiło to 17,5% wszystkich badanych dzieci). Należy jednocześnie podkreślić, że miało to miejsce u dzieci powyżej 6 roku życia, co stanowiło 1/3 badanych dzieci w tym wieku. Tak więc nasze wyniki nie odbiegają od przytaczanych danych w dostępnym piśmiennictwie (3, 4, 5, 6, 10, 11).
Głównym celem naszej pracy było porównanie ustalonych rozpoznań ostatecznych u dzieci w różnych grupach wiekowych hospitalizowanych z powodu FWS. Przedstawiona analiza dotyczy grupy 57 dzieci podzielonych na trzy grupy wiekowe. Zgodnie z aktualnym piśmiennictwem występują różnice w przyczynach gorączki o niewiadomym pochodzeniu w zależności od wieku pacjenta. W analizowanym przez nas materiale klinicznym potwierdziliśmy te spostrzeżenia. Wśród dzieci do 3 m.ż. najczęściej mamy do czynienia z infekcjami o ostrym przebiegu. Często jednak pomimo ostrego charakteru zakażenia, przebieg jest skryty i skąpoobjawowy, co nakazuje szczególną uwagę i dokładną ocenę stanu zdrowia pacjenta. U wszystkich dzieci w tym wieku, badanych przez nas, rozpoznano etiologię infekcyjną gorączki. Najczęściej było to zakażenie dróg moczowych. Potwierdza to wcześniejsze doniesienia o przyczynach gorączki u dzieci do 90 dnia życia (1, 4, 7, 8). W II grupie również przeważała etiologia infekcyjna, choć wraz z wiekiem nasilenie objawów i przebieg choroby łagodniał. U dzieci powyżej 3 roku życia odsetek pacjentów z chorobami o przewlekłym przebiegu był stosunkowo wysoki: zapalenie zatok przynosowych u 17%, przerost migdałka gardłowego u 17%, zakażenie dróg moczowych u 10% – łącznie około 55%. Potwierdza to tezę, iż gorączka bez tak zwanej uchwytnej przyczyny u dzieci starszych, jest częściej wyrazem chorób łagodniej przebiegających lub przewlekłych. Ma to kapitalne znaczenie dla lekarza pediatry, który u pacjentów w tym przedziale wieku może pokusić się o dłuższy okres obserwacji i ustalenia diagnozy. Publikowane zalecenia wskazują na konieczność dłuższej obserwacji dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym od momentu rozpoczęcia diagnostyki do uzyskania ostatecznego rozpoznania. Wydaje się, że taka strategia postępowania może przynieść lepsze efekty, niż agresywne leczenie od początku pojawienia się gorączki.
Podejmując diagnostykę przyczyn gorączki należy zwrócić uwagę na specyfikę każdego okresu rozwojowego. Jako przykład możemy zaprezentować tu nasze spostrzeżenia. Rumień nagły występował jedynie w grupie dzieci od 3 do 36 mż. (były 3 przypadki – 15%), natomiast zapalenie zatok i powiększenie trzeciego migdałka tylko w grupie dzieci najstarszych. Pewną specyfiką wieku była niemożność ustalenia rozpoznania ostatecznego, co zdarzyło się w 30% przypadków wśród dzieci najstarszych. Przykłady te zgadzają się z danymi dostępnymi w literaturze światowej (1, 3, 4, 7, 8).
W przedstawionej pracy analizowano również wysokość gorączki przy przyjęciu do szpitala i liczbę dni hospitalizacji. Nie stwierdzono istotnych różnic w wysokości ciepłoty ciała u dzieci w różnych grupach wiekowych. U wszystkich średnia ciepłota wahała się między 38,8-39,3oC. Istotnym spostrzeżeniem był fakt obecności ciepłoty poniżej 38oC tylko u dzieci powyżej 6 roku życia. Jest to kolejny dowód na łagodniejszy i przewlekły charakter chorób gorączkowych u dzieci starszych.
Ma to również odbicie w długości hospitalizacji. Okres pobytu w szpitalu różnił się pomiędzy poszczególnymi grupami dzieci. Należy zwrócić uwagę, że najdłużej hospitalizowano dzieci z grupy najmłodszej (średnio 13,5 dnia). Oczywiście związane to jest z ustalonym rozpoznaniem (infekcja) i koniecznością dłuższego leczenia tych dzieci w warunkach szpitalnych. Dzieci z pozostałych dwóch grup były hospitalizowane krócej. Wynika z tego, że liczba dni pobytu w szpitalu przede wszystkim determinowana jest przez ustalone rozpoznanie a następnie leczenie. W mniejszym stopniu wpływa na to czas trwania procesu diagnostycznego.
WNIOSKI
Przeprowadzona w warunkach kliniki analiza zgadza się z wcześniejszymi doniesieniami innych autorów o etiologii gorączki bez tak zwanej uchwytnej przyczyny. Jednocześnie potwierdza zasadność przestrzegania zaleceń diagnostyczno-terapeutycznych odnoszących się do dzieci ze wstępnym rozpoznaniem FWS. Przed wdrożeniem leczenia (najczęściej antybiotykoterapii) konieczne jest wykonanie badań laboratoryjnych i bakteriologicznych. Wydaje się, że w polskich realiach najmłodsze gorączkujące niemowlęta winny być hospitalizowane i w takich warunkach poddane procesowi diagnostycznemu i terapeutycznemu. Dzieci starsze po pobraniu badań mogą być obserwowane ambulatoryjnie, a decyzja co do leczenia i ewentualnej hospitalizacji winna być podjęta dopiero po przeanalizowaniu wszystkich danych.
W przedstawionych badaniach analizą objęto 57 pacjentów przyjętych do szpitala z gorączką o nieznanej przyczynie (wszystkie dzieci hospitalizowane z tego powodu w ciągu 6,5 roku). Wydaje się, że potrzebne są dalsze analizy tego problemu, zwłaszcza przeprowadzone na większej liczbie chorych.
Piśmiennictwo
1. Rudkowski Z. i Szenbron L.: Gorączka o nieustalonym pochodzeniu (FUO) - aspekty diagnostyczne i postępowanie w praktyce domowej. Przegl. Ped. 1998, 28 (4):271-77. 2. Krawczyński M.: Gorączka u dzieci. Ocena i interpretacja objawu oraz postępowanie lecznicze. Ped. Pol. 2000, 75 (1): 7-14. 3. Park J.W.: Fever without source in children. Recommendations for outpatient care in those up to 3. Postgrad. Med. 2000, 107(2): 259-62, 265-6. 4. Baraff L.J.: Leczenie gorączki bez uchwytnej przyczyny u niemowląt i dzieci. Med. Prakt. 2001, 5 (17):59-75. 5. Gervaix A. et al.: Prise en charge des enfants febriles sans signes localisateurs d´un foyer infectieux. Arch. Pediatr. 2001, 8(3):324-30. 6. Speck E.L., Murray H.W.: Fever and Fever of Unknown Etiology. W: Reese R.E. i Betts R.F. (red.). A Practical Approach to Infectious Diseases, Little Brown and company 1991:1-19. 7. Krawczyński M.: Gorączka niewiadomego pochodzenia u dzieci. Ped. Pol. 1997, 72(4): 315-20. 8. Jaskiewicz J.A., McCarthy C..A.: Postępowanie diagnostyczne i lecznicze niemowląt w wieku do 60 dni z gorączką o nieustalonej przyczynie. Med. Prakt. 1994, 10:61-6. 9. Illing S.: Gorączka. W: Illing S., Spranger S. (red.). Pediatria - Poradnik kliniczny, Urban & Partner 2001:230-232. 10. Baraff L.J. et al.: Practice guidelines for the management of infants and children 0-36 months of age with fever without source. Pediatrics, 1998, 92:1-12. 11. Feigin R.D.: Gorączka o nieznanej przyczynie. W: Behrman R.E. (red.). Podręcznik Pediatrii, PWN 1996:734-737. 12. Purssell E.: Physical treatment of fever. Arch. Dis. Child. 2000, 82(3):238-9.
Nowa Pediatria 3/2004
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria

Zamów prenumeratę

Serdecznie zapraszamy do
prenumeraty naszego czasopisma.

Biuletyn Telegram*

W celu uzyskania najnowszych informacji ze świata medycyny oraz krajowych i zagranicznych konferencji warto zalogować się w naszym
Biuletynie Telegram – bezpłatnym newsletterze.*
*Biuletyn Telegram to bezpłatny newsletter, adresowany do lekarzy, farmaceutów i innych pracowników służby zdrowia oraz studentów uniwersytetów medycznych.
Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2014 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.
Chcesz być na bieżąco? Polub nas na Facebooku: strona Wydawnictwa na Facebooku
polityka cookies