Chcesz wydać pracę habilitacyjną, doktorską czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

© Borgis - Nowa Pediatria 4/2002, s. 252-253
Kazimiera Małolepsza
Fizjoterapia u dzieci chorujących na astmę oskrzelową
Physiotherapy in children with bronchial asthma
z Kliniki Pneumonologii i Alergologii Dziecięcej Instytutu Pediatrii Akademii Medycznej
im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
Kierownik Kliniki: prof. zw. dr hab. n. med. Jerzy Alkiewicz
Streszczenie
Breathing exercises strengthening chief respiratory muscles, bronchial clearance due to active drainage and different attitudes and techniques improving respiration.
Astma oskrzelowa jest najczęstszą przewlekłą chorobą wieku dziecięcego rozpoczynającą się w okresie przedszkolnym. Wprowadzona odpowiednia do wieku fizjoterapia może przyczynić się do złagodzenia objawów chorobowych. Fizjoterapia w astmie oskrzelowej ma na celu:
  • zapobiec utracie prawidłowej czynności oddychania i deformacjom w układzie oddechowym oraz w układzie mięśniowo-podporowym mającym pośredni wpływ na mechanikę oddychania,
  • przywrócić w miarę możliwości funkcję prawidłowego oddychania,
  • nauczyć pacjenta żyć z powstałą niewydolnością oddechową i skompensować ją w możliwie największym stopniu.
  • U dziecka chorującego na astmę oskrzelową klatka piersiowa ma tendencje do ustawienia wdechowego. Słabe mięśnie oddechowe nie potrafią utrzymać prawidłowego ustawienia klatki piersiowej, ruchomości dolnych żeber, amplitudy ruchu przepony, a tym samym właściwej techniki oddychania.
    Korzyści jakie otrzymujemy ze stosowania wysiłku fizycznego u chorych na astmę oskrzelową to zwiększenie siły mięśni wdechowych, zmniejszenie odczucia duszności, podwyższenie progu metabolizmu beztlenowego oraz zdecydowana poprawa jakości życia.
    Ruch i aktywność fizyczna są konieczne do prawidłowego rozwoju dziecka. Dlatego też zwracamy uwagę, aby dzieci uczestniczyły czynnie w zajęciach sportowych. Zasady prowadzenia ćwiczeń fizycznych u chorych na astmę oskrzelową to:
  • prowadzenie ćwiczeń interwałowych (1-3 minuty) z możliwością odpoczynku – ćwiczenia powinny być tak planowane, aby okresy intensywnego wysiłku przeplatane były wysiłkiem o niewielkim natężeniu;
  • prowadzenie ćwiczeń w środowisku o dużym wysyceniu parą wodną np. pływanie;
  • ćwiczenia fizyczne mogą być prowadzone z obciążeniem submaksymalnym, tzn. takim, w którym tętno osiąga wartość 160-170 uderzeń na minutę, pod warunkiem stopniowego przygotowania do tak intensywnego wysiłku. O poziomie intensywności wysiłku decyduje reakcja bronchospatyczna na wysiłek i z tego też powodu należy go dobierać indywidualnie dla każdego chorego;
  • każdy wysiłek powinien być poprzedzony 10-15-minutową rozgrzewką i zakończony stopniowo;
  • przy wystąpieniu obturacji oskrzeli przed planowanym wysiłkiem lub wystąpienia skurczu oskrzeli po wysiłku należy podać beta-mimetyki.
  • W okresie zaostrzenia choroby obserwuje się wyraźny bronchospazm oraz wydzielinę w oskrzelach. Wydzielina poprzez swoją gęstość i lepkość upośledza czynność aparatu rzęskowego wyścielającego ściany oskrzeli, a tym samym prowadzi do zalegań. Aby temu zapobiec należy wprowadzić do programu życia codziennego drenaż oskrzeli popularnie nazywany toaletą drzewa oskrzelowego. Drenaż ten powinien być prowadzony 2 razy w ciągu dnia – rano i wieczorem w czasie 15-20 minut w zależności od wieku dziecka. U małych dzieci drenaż ten prowadzony jest z udziałem terapeuty i nazywany jest drenażem wspomaganym.
    W przebiegu ciężkiej lub powikłanej astmie oskrzelowej wskazane jest stosowanie technik skórnych i mięśniowych ułatwiających oddychanie. Techniki skórne i mięśniowe zmniejszają napięcie mięśni oddechowych. Obniżają opór oddychania i w konsekwencji zmniejszają wysiłek oddechowy. Stosować je można u niemowląt i dzieci starszych, a także u pacjentów dorosłych.
    Innym, równie ważnym objawem na który należy zwrócić uwagę, jest napięcie klatki piersiowej (tzw. sztywność) występujące często u chorych z ciężką postacią astmy. W tych przypadkach wskazane jest prowadzenie masażu mięśni klatki piersiowej, a także ćwiczeń rozciągających mięśnie międzyżebrowe, piersiowe duże, pochyłe szyi oraz mięsień czworoboczny grzbietu i dźwigacz łopatki.
    Oprócz uprawiania czynnego wysiłku fizycznego, należy korzystać z urządzeń do treningu mięśni oddechowych jakimi są Treshold oraz SpiroMat, a przy ewakuacji wydzieliny Flutter.
    Podczas napadu duszności pacjenci przyjmują odpowiednie pozycje ułatwiające oddychanie. W tych pozycjach obserwujemy możliwie najmniejszą pracę oddechową (ryc. 1).
    Ryc. 1. Duszność w dychawicy oskrzelowej. Prawidłowe ułożenie w napadzie.
    Piśmiennictwo
    1. Droszcz W.: Rehabilitacja w chorobach układu oddechowego. [W:] Rehabilitacja. Kuch J. (red.). PZWL, Warszawa 1988. 2. Orlik T.: Fizjoterapia. [W:] Choroby układu oddechowego. Milanowski A. (Red.). PZWL, Warszawa 2000, 341-342, 346-348.
    Nowa Pediatria 4/2002
    Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria