Fizjoterapia u dzieci chorujących na astmę oskrzelową

Astma oskrzelowa jest najczęstszą przewlekłą chorobą wieku dziecięcego rozpoczynającą się w okresie przedszkolnym. Wprowadzona odpowiednia do wieku fizjoterapia może przyczynić się do złagodzenia objawów chorobowych. Fizjoterapia w astmie oskrzelowej ma na celu:

U dziecka chorującego na astmę oskrzelową klatka piersiowa ma tendencje do ustawienia wdechowego. Słabe mięśnie oddechowe nie potrafią utrzymać prawidłowego ustawienia klatki piersiowej, ruchomości dolnych żeber, amplitudy ruchu przepony, a tym samym właściwej techniki oddychania.

Korzyści jakie otrzymujemy ze stosowania wysiłku fizycznego u chorych na astmę oskrzelową to zwiększenie siły mięśni wdechowych, zmniejszenie odczucia duszności, podwyższenie progu metabolizmu beztlenowego oraz zdecydowana poprawa jakości życia.

Ruch i aktywność fizyczna są konieczne do prawidłowego rozwoju dziecka. Dlatego też zwracamy uwagę, aby dzieci uczestniczyły czynnie w zajęciach sportowych. Zasady prowadzenia ćwiczeń fizycznych u chorych na astmę oskrzelową to:

W okresie zaostrzenia choroby obserwuje się wyraźny bronchospazm oraz wydzielinę w oskrzelach. Wydzielina poprzez swoją gęstość i lepkość upośledza czynność aparatu rzęskowego wyścielającego ściany oskrzeli, a tym samym prowadzi do zalegań. Aby temu zapobiec należy wprowadzić do programu życia codziennego drenaż oskrzeli popularnie nazywany toaletą drzewa oskrzelowego. Drenaż ten powinien być prowadzony 2 razy w ciągu dnia – rano i wieczorem w czasie 15-20 minut w zależności od wieku dziecka. U małych dzieci drenaż ten prowadzony jest z udziałem terapeuty i nazywany jest drenażem wspomaganym.

W przebiegu ciężkiej lub powikłanej astmie oskrzelowej wskazane jest stosowanie technik skórnych i mięśniowych ułatwiających oddychanie. Techniki skórne i mięśniowe zmniejszają napięcie mięśni oddechowych. Obniżają opór oddychania i w konsekwencji zmniejszają wysiłek oddechowy. Stosować je można u niemowląt i dzieci starszych, a także u pacjentów dorosłych.

Innym, równie ważnym objawem na który należy zwrócić uwagę, jest napięcie klatki piersiowej (tzw. sztywność) występujące często u chorych z ciężką postacią astmy. W tych przypadkach wskazane jest prowadzenie masażu mięśni klatki piersiowej, a także ćwiczeń rozciągających mięśnie międzyżebrowe, piersiowe duże, pochyłe szyi oraz mięsień czworoboczny grzbietu i dźwigacz łopatki.

Oprócz uprawiania czynnego wysiłku fizycznego, należy korzystać z urządzeń do treningu mięśni oddechowych jakimi są Treshold oraz SpiroMat, a przy ewakuacji wydzieliny Flutter.

Podczas napadu duszności pacjenci przyjmują odpowiednie pozycje ułatwiające oddychanie. W tych pozycjach obserwujemy możliwie najmniejszą pracę oddechową (ryc. 1).