Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Nowa Pediatria 4/2009, s. 101-110
*Daria Sawaryn
Wpływ hipoterapii na zmiany zakresu ruchów w wybranych stawach kończyny górnej i dolnej u dzieci z mpdz
Influence of a therapeutic horseback riding on changes in movements range in chosen joints of the upper and lower limbs among children/patients with a cerebral palsy
Katedra Fizjoterapii, Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie
Kierownik Katedry: dr Helena Bartyzel-Lechforowicz
Streszczenie
Children brain palsy is more and more significant in medical procedure. Bearing in mind frequency of this illness´s occurring and huge interest in the problem´s improvement, one seeks new methods, which rehabilitation can make better.
An assumption of the thesis is to show if during an intensive hippotherapy a range of movements in chosen joints of the upper and lower limb will change.
The research material constituted two groups of patients within the age of 7-10 with children´s cerebral palsy disease. One of the group participated in the hypoteraphy classes (an experimental group), and the second group didn´t participated (a comparative group).
The research was conducted with the help of runmetre produced by Preston with the precision to 1°.
The research in an experimental group have established a significant improvement in the range of abductor in a hip joint as well as a bend in a knee joint in both active and passive movement.
Słowa kluczowe: hipotherapy, brain palsy.
Cel pracy
Mózgowe porażenie dziecięce zajmuje coraz ważniejsze miejsce w postępowaniu medycznym. Z uwagi na częstość występowania tego zespołu oraz ogromne zainteresowanie problemem usprawniania, poszukuje się ciągle nowych metod wspomagających proces rehabilitacji. Rehabilitacja dziecka z mózgowym porażeniem dziecięcym powinna rozpocząć się wcześnie i przebiegać kompleksowo z uwzględnieniem danej fazy rozwojowej dziecka.
Celem pracy jest ukazanie efektów intensywnej, codziennej hipoterapii u 53 dzieci (dziewcząt i chłopców w wieku od 7-10 lat) z mózgowym porażeniem dziecięcym typu diplegia spastica.
Materiał badawczy
Badaniom poddano 106 dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym z postacią diplegia spastica. Dzieci te podzielono na dwie grupy: eksperymentalną i porównawczą.
Pacjenci grupy eksperymentalnej (poddawani hipoterapii)
Badaniami objęto 53 dzieci (26 dziewcząt i 27 chłopców) z mózgowym porażeniem dziecięcym z postacią diplegia spastica, w wieku od 7 do 10 lat (cztery kategorie wiekowe).
Pacjenci objęci badaniem mieszkali w Krakowie i w okolicach, poruszali się samodzielnie. Każdy pacjent uczestniczący w zajęciach z hipoterapii został uprzednio przebadany przez lekarza neurologa dziecięcego i skierowany na terapię. Zajęcia prowadzone były na turnusie rehabilitacyjnym w Wysowej przez dyplomowanych hipoterapeutów.
Pacjenci poddani byli intensywnej hipoterapii (fizjoterapia na koniu) na turnusie hipoterapeutycznym w Wysowej (codziennie od poniedziałku do soboty – włącznie). Łącznie odbyli 27 sesji po 30 minut każda. Badania przeprowadzono w okresie od lipca do sierpnia 2004 roku.
Pierwsze badanie było wykonane przed rozpoczęciem zabiegów z hipoterapii, a drugie badanie było wykonane po miesięcznej sesji zabiegów z hipoterapii.
Pacjenci grupy porównawczej (nie poddawani hipoterapii)
Badaniami objęto 53 dzieci (26 dziewcząt i 27 chłopców) z mózgowym porażeniem dziecięcym z postacią diplegia spastica, w wieku od 7 do 10 lat (cztery kategorie wiekowe). Pacjenci objęci badaniem mieszkali w Nowym Sączu i okolicach, poruszali się samodzielnie i z zabiegów rehabilitacyjnych korzystali od 1998 roku w Fundacji „Nadzieja” przy ul. Frajzlera 10 w Nowym Sączu. Z metod rehabilitacyjnych pod postacią hipoterapii, pacjenci ci nigdy nie korzystali.
Pacjenci poddani byli rehabilitacji (codziennie od poniedziałku do soboty – włącznie). Program, według którego prowadzone były dzieci, został zaczerpnięty z metod Bobathów i Vojty.
Badania przeprowadzono w okresie od stycznia do lutego 2004 roku. Pierwsze badanie było wykonane przed rozpoczęciem cyklu badawczego, a drugie badanie było wykonane po miesiącu od pierwszego badania.
Hipotezy badawcze
Założono, że:
Hipoteza 1. Hipoterapia poprawia zakres ruchów czynnych i biernych w wybranych stawach kończyn górnych i dolnych w grupie eksperymentalnej.
Hipoteza 2. Dzieci młodsze uzyskają lepsze rezultaty terapeutyczne, niż dzieci starsze.
Hipoteza 3. Płeć nie jest czynnikiem różnicującym postępy terapeutyczne.
Metoda badań
Zakres ruchów czynnych i biernych w wybranych stawach kończyny górnej i dolnej
Zakres ruchów czynnych i biernych został zbadany w następujących stawach:
– kończyna górna: staw promieniowo-nadgarstkowy (odwodzenie promieniowe, przywodzenie łokciowe),
– kończyna dolna: ? staw biodrowy
(wyprost, odwodzenie),
? staw kolanowy (zgięcie),
? staw skokowo-goleniowy
(wyprost).
Badanie wykonano przy pomocy goniometru firmy Preston z dokładnością do 1°. Wszystkie wyniki uzyskane z pomiarów ruchów czynnych i biernych zapisano według metody SFTR za pomocą trzech cyfr według następującego schematu (Zembaty 2002):
a) ruchy wyprostu i wszystkie ruchy prowadzone od ciała zapisuje się jako pierwsze, a ruchy zgięcia i wszystkie ruchy prowadzone do ciała jako ostatnie,
b) pozycja wyjściowa, którą najczęściej jest pozycja 0°, jest notowana w środku członu złożonego z trzech cyfr.
Ruchy we wszystkich stawach są mierzone z pozycji wyjściowej neutralnego zera. Skrót SFTR oznacza:
S – sagital (płaszczyzna strzałkowa),
F – frontal (płaszczyzna czołowa),
T – transverse (płaszczyzna poprzeczna),
R – rotation (ruchy rotacyjne).
Zastosowane metody statystyczne
Obliczono podstawowe wskaźniki statystyczne: średnią arytmetyczną, odchylenie standardowe, współczynnik zmienności, zakres zmienności min-max, dla wyników wszystkich testów (Ostasiewicz i wsp. 1998).
Podstawowe miary statystyczne obliczono dla wyników wszystkich testów w celu porównania wyników dzieci z grupy eksperymentalnej i porównawczej oraz dla porównania dziewcząt i chłopców.
Do oceny zgodności rozkładów badanych zmiennych z rozkładem normalnym zastosowano test chi-kwadrat. Test zgodności chi-kwadrat służy do weryfikowania hipotezy, że obserwowana cecha charakteryzuje się w populacji określonym typem rozkładu. Sprawdzianem hipotezy zerowej o zgodności rozkładu cechy z danym rozkładem (tu: z rozkładem normalnym) jest statystyka wyrażona wzorem:
W powyższym wzorze p i oznacza prawdopodobieństwo, że cecha X przyjmuje wartości należące do i -tego przedziału klasowego, np i oznacza liczbę jednostek, które powinny znaleźć się w tym przedziale. Statystyka ta ma rozkład chi-kwadrat o df=r-s-1stopniach swobody, przy czym s oznacza liczbę parametrów, które należy wstępnie obliczyć na podstawie próby (tu: średnia i odchylenie standardowe), r oznacza liczbę przedziałów klasowych. Hipotezę zerową odrzucano, gdy wartość obliczona statystyki testowej przewyższała wartość graniczną przy przyjętym poziomie istotności (Ostasiewicz i wsp. 1998; Mynarski 2003). Ocena zgodności rozkładów z rozkładem normalnym (testem chi-kwadrat) wykazała, że większość cech charakteryzuje się w populacji rozkładem normalnym (tab. 37-43 aneks).
Do oceny wpływu hipoterapii na poprawę sprawności fizycznej zastosowano test t-Studenta (dla prób zależnych).
Statystykę testową wyznaczono według wzoru:
, w którym
d jest średnią różnic obliczoną w sposób następujący:
σ d jest błędem standardowym różnic między średnimi różnic wg wzoru:
przy czym
Analiza istotności różnic została przeprowadzona na 3 poziomach istotności:
*istotność przy poziomie 0,05
**istotność przy poziomie 0,01
***istotność przy poziomie 0,001
Wyniki
Zakres ruchów czynnych i biernych w stawie biodrowym
Analizując wyniki zamieszczone w tabeli 1, zauważono, że zarówno w przypadku ruchów czynnych, jak i biernych w wyproście, wartości średniej utrzymują się na podobnym poziomie, a różnica średnich między pomiarem pierwszym i drugim w obu grupach jest istotna statystycznie.
Tabela 1. Zakres ruchów w stawie biodrowym (w stopniach).
CechaGrupa eksperymentalnaGrupa porównawcza
RuchBadanieSVxminxmaxSVxminxmax
CzynnyWyprost111,232,6123,361610,872,7024,866
211,472,5322,171711,322,6923,7617
Wartość t-Studenta-3,238**-5,734***
Odwodzenie116,112,9518,3112116,112,9518,31121
221,192,1310,1172516,772,8917,21221
Wartość t-Studenta-20,334***-9,303***
BiernyWyprost118,261,9910,9142317,942,1311,91323
218,582,0010,7142318,452,1311,51323
Wartość t-Studenta-4,270***-6,440***
Odwodzenie129,362,659,0233528,912,729,42335
237,621,874,9324029,302,749,32335
Wartość t-Studenta-34,700***-1,848
Porównując wartości średnich obydwu grup zarówno w ruchu czynnym jak i biernym, można zauważyć, że wyniki średnich ruchu w stawie biodrowym w odwodzeniu w drugim badaniu są znacznie wyższe, niż wyniki pierwszego badania. Są to statystycznie istotne różnice. Na uwagę zasługuje różnica w pomiarze między 1 i 2 badaniem odwodzenia w ruchu czynnym i biernym w grupie eksperymentalnej.
Na podstawie uzyskanych danych, można stwierdzić, że intensywna hipoterapia wpływa na poprawę zakresu ruchu odwodzenia w stawie biodrowym u pacjentów z mózgowym porażeniem dziecięcym typu diplegia spastica, u których obserwujemy wyprostno-przywiedzeniowe ustawienie kończyn dolnych, utrudniające pacjentom samodzielne i sprawne poruszanie się (ryc. 2)
Ryc. 1. Wartości średnie () i odchylenie standardowe (S) uzyskane w grupie eksperymentalnej – zakres ruchów czynnych i biernych w stawie biodrowym.
Ryc. 2. Wartości średnie () i odchylenie standardowe (S) uzyskane w grupie eksperymentalnej – zakres ruchów czynnych i biernych w stawie kolanowym.
Zakres ruchów czynnych i biernych w stawie kolanowym
W przypadku ruchu zgięcia w stawie kolanowym stopień poprawy u pacjentów poddawanych hipoterapii jest zauważalny (ryc. 3) zarówno w ruchu czynnym, jak i biernym, przy czym w każdym przypadku są to różnice statystycznie istotne. Większe różnice między pomiarem 1 i 2 zaobserwowano u dzieci z grupy eksperymentalnej (tab. 2).
Ryc. 3. Wartości średnie () i odchylenie standardowe (S) uzyskane w grupie eksperymentalnej – zakres ruchów czynnych i biernych w stawie skokowo-goleniowym.
Tabela 2. Zakres ruchów w stawie kolanowym (w stopniach).
CechaGrupa eksperymentalnaGrupa porównawcza
RuchBadanieSVxminxmaxSVxminxmax
CzynnyZgięcie171,366,138,6628471,666,609,36185
297,744,814,98811472,796,909,56287
Wartość t-Studenta-26,019***-2,292*
BiernyZgięcie1104,583,093,0100110108,945,354,9100118
2126,603,232,5120134109,575,284,8101119
Wartość t-Studenta-41,101***-6,898***
Zakres ruchów czynnych i biernych w stawie skokowo-goleniowym
Jednym z podstawowych objawów w przebiegu mózgowego porażenia dziecięcego typu diplegia spastica jest ustawienie stóp w nadmiernym zgięciu podeszwowym. Objaw ten utrudnia pacjentom prawidłowe ustawienie stopy na podłożu oraz funkcjonalne poruszanie.
Obserwując wyniki średnich wartości zestawionych w tabeli 3, można zaobserwować, że w grupie eksperymentalnej, jak i porównawczej występują statystycznie istotne różnice między pomiarem 1 i 2, zarówno w ruchu czynnym, jak i biernym, przy czym większe w grupie eksperymentalnej (ryc. 4). Wskazuje to na pozytywny wpływ hipoterapii na zakres ruchów w stawie skokowo-goleniowym.
Ryc. 4. Wartości średnie () i odchylenie standardowe (S) uzyskane w grupie eksperymentalnej – zakres ruchów czynnych i biernych w stawie promieniowo-nadgarstkowym.
Tabela 3. Zakres ruchów w stawie skokowo-goleniowym (w stopniach).
CechaGrupa eksperymentalnaGrupa porównawcza
RuchBadanieSVxminxmaxSVxminxmax
CzynnyWyprost112,002,3519,681611,852,6422,3816
212,912,3218,0101712,282,5620,8817
Wartość t-Studenta-13,433***-5,522***
BiernyWyprost114,211,5010,5121714,091,6211,51117
218,981,065,6172014,491,6711,51117
Wartość t-Studenta-31,016***-5,842***
Zakres ruchów czynnych i biernych w stawie promieniowo-nadgarstkowym

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Bauer D: Riede Physiotherapy in the horse. Delta Society, Renton WA 1988. 2. Bertoti DB: Effect of Therapeutic Horseback on Posture in Children with Cerebral Palsy. Canadian Therapeutic Riding Association, N1H 1988; 6J6: 143-172. 3. Cywińska-Wasilewska G, Lisiński P: Rola hipoterapii w rehabilitacji dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. Postępy Rehabilitacji 1996; suplement II: 134-141. 4. Engel B: Terapeutyczna jazda konna II. Strategie rehabilitacji. Fundacja „Hipoterapia” na rzecz rehabilitacji dzieci niepełnosprawnych, Kraków 2004. 5. Gajewska E: Wyniki rehabilitacji pacjentów z mózgowym porażeniem dziecięcym uczestniczących w zajęciach hipoterapii. Fizjoterapia 1997; t. 5: 10-14. 6. Gazurek D, Gasińska M: Kompleksowa rehabilitacja dziecka z mózgowym porażeniem dziecięcym. [W:] Szmigiel Cz, redaktor. Podstawy diagnostyki i rehabilitacji dzieci i młodzieży niepełnosprawnej. Kraków: AWF; 2001. 7. Gołąb BK: Anatomia czynnościowa ośrodkowego układu nerwowego, PZWL, Warszawa 1992. 8. Jakimowicz W: Neurologia kliniczna w zarysie. PZWL. Warszawa 1987. 9. Konorski J: Integracyjna działalność mózgu. PWN, Warszawa 1969. 10. Kossut M: Mechanizmy plastyczności mózgu. PWN, Warszawa 1994. 11. Krupiński J: Hipoterapia jako część kompleksowej terapii dzieci z uszkodzeniem CUN-cz. II. Hipoterapia 1994; z. 1-4; nr 9-12: 56-57. 12. Krupiński J: Hipoterapia dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. Hipoterapia 1995; z. 1-4; nr 13-16: 56-57. 13. Kwolek A, Pałkowska J, Przysada Hipnoterapia: Hipoterapia w kompleksowej rehabilitacji dzieci z porażeniem mózgowym i autyzmem. Fizjoterapia 1995; t. 3; nr 2: 40-44. 14. Levitt S: Rehabilitacja w porażeniu mózgowym i zaburzeniach ruchu. PZWL, Warszawa 2000. 15. Michałowicz R: Mózgowe porażenie dziecięce. PZWL, Warszawa 2001. 16. Nowotny J et al.: Podstawy fizjoterapii. Podstawy teoretyczne i wybrane aspekty praktyczne. Kasper, cz. 1, Kraków 2004. 17. Nowotny J et al.: Podstawy fizjoterapii. Podstawy metodyczne i technika wykonywania niektórych zabiegów. Kasper, cz. 2, Kraków 2004. 18. Nowotny J et al.: Podstawy fizjoterapii. Podstawy metodyczne i technika wykonywania niektórych zabiegów. Kasper, cz. 3, Kraków 2005. 19. Sawaryn D: Hipoterapia w rehabilitacji dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. Fizjoterapia 2002; t. 10; 3-4: 72-82.
otrzymano: 2009-11-06
zaakceptowano do druku: 2009-12-02

Adres do korespondencji:
*Daria Sawaryn
ul. Krośnieńska 28/2, 35-505 Rzeszów
tel.: 0-783-274-776
e-mail: dsawaryn@wsiz.rzeszow.pl

Nowa Pediatria 4/2009
Strona internetowa czasopisma Nowa Pediatria