Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2006, s. 2006-212
*Dariusz Kuźnicki
Antyoksydanty i środki obniżające poziom cholesterolu zawarte w surowcach roślinnych wykazujące działanie przeciwmiażdżycowe
Antioxidants and cholesterol-reducing agents with antiatherogenic activity contained in plant raw materials
Katedra Farmakognozji, Uniwersytet Medyczny w Łodzi
Kierownik Katedry: prof. dr hab. Maria Wolbiś
Summary
Atherosclerosis attacks coronary, peripheral, cerebral and renal arteries. In the case of coronary arteries it causes arterial hypertension, heart left ventricle hypertrophy, myocardial insufficiency and acral ischaemia. It also results in angiostenosis, accumulation of cholesterol plaque in the vascular walls and impairment in the blood flow. Factors such as arterial hypertension, smoking, metabolic diseases, sedentary life style or stress can induce atherosclerosis. In order to inhibit its development, the patient should change life style, introduce the diet decreasing the level of cholesterol and take antioxidants such as vitamins A, C, E, flavonoids, unsaturated fatty acids which can be ingested in the synthetic and natural form and are found in vegetables, fruits and their preperations. Herbal infusions and tinctures with antioxidants properties like Camelia sinensis, Bulbus Alii sativi, Herba Violae tricoloris, Folium Ginkgo bilobae, Fructus Crategi sp. Exert a beneficial effect on the human organism. Also, unsaturated faty acids contained in sunflower, cod liver olive, evening primrose, linseed and soybean oils play a significant role in our everyday diet. Antioxidants are widely used as ingredients in dietary supplements for health purposes.
Miażdżyca jest chorobą tętnic cechującą się ogniskowym gromadzeniem w ścianie naczyń cholesterolu, monocytów, limfocytów, tkanki włóknistej, komórek mięśni gładkich i soli wapnia. Zmiany zwężające światło tętnic powodują zahamowanie przepływu krwi. W efekcie tkanki unaczyniane przez chorą tętnicę otrzymują mniej krwi, a przez to mniej tlenu. Złogi cholesterolu nagromadzone w ścianie tętnic aktywują krzepnięcie krwi, co może doprowadzić do tworzenia się przyściennych skrzepów zatykających światło naczyń i całkowicie przerywających przepływ krwi. Dochodzi wówczas do martwicy tkanki zaopatrywanej w krew przez chorą tętnicę. U ludzi z wysokim stężeniem cholesterolu we krwi, otyłych, mało aktywnych fizycznie, stwierdza się większe ryzyko rozwoju niedokrwiennej choroby serca. Do najważniejszych czynników ryzyka zaliczamy:
– podwyższone stężenie cholesterolu spowodowane wysokim stężeniem LDL,
– nadciśnienie tętnicze,
– palenie papierosów,
– otyłość brzuszną,
– cukrzycę (wysokie stężenie glukozy powoduje glikozylację lipoprotein, przez co nabierają one szczególnych właściwości aterogennych. W piśmiennictwie spotkamy się z następującymi określeniami tego schorzenia: zespół X, zespół oporności na insulinę, zespół metaboliczny, zespół miażdżycowo-zakrzepowy,
– niskie stężenie HDL,
– podwyższone stężenie TG spowodowane wysokim stężeniem VLDL,
– podwyższony poziom lipoprotein,
– podwyższone stężenie homocysteiny,
– nieprawidłowe żywienie, które cechuje się w szczególności dużym spożyciem nasyconych kwasów tłuszczowych i cholesterolu, a małym witamin antyoksydacyjnych i błonnika.
Miażdżyca najczęściej atakuje tętnice: wieńcowe, kończyn dolnych, mózgu, szyjne, nerkowe. W przypadku tętnic wieńcowych powoduje:
– nadciśnienie tętnicze,
– przerost lewej komory serca,
– narastającą niewydolność mięśnia sercowego, prowadzącą do zawału.
Miażdżyca kończyn dolnych powoduje: niedokrwienie nóg, ból, chromanie przestankowe; co w konsekwencji może skończyć się amputacją kończyn.
Miażdżyca tętnic szyjnych i mózgowych prowadzi do niedotlenienia mózgu, trudności w koncentracji i zapamiętywaniu, a nawet do udaru.
Profilaktyka miażdżycy polega na zwalczaniu czynników ryzyka. U podstaw postępowania leży: racjonalizacja żywienia, kategoryczne unikanie palenia tytoniu, umiar w spożyciu alkoholu, uprawianie aktywności fizycznej, utrzymanie prawidłowej masy ciała. Mało aktywny, siedzący tryb życia zwiększa ryzyko zachorowania 2-krotnie w porównaniu z osobami uprawiającymi ćwiczenia fizyczne. Niewłaściwa jest aktywność fizyczna o przewadze pracy statycznej, bez istotnego ruchu kończyn, ponieważ utrudnia krążenie i oddychanie. Osobnym zagadnieniem jest uzupełnianie racji pokarmowej witaminami antyoksydacyjnymi. Udowodniono, że duże spożycie tokoferolu lub β-karotenu zmniejsza ryzyko choroby niedokrwiennej serca.
Stąd wniosek, że pełne pokrycie zapotrzebowania organizmu na te witaminy oraz na witaminę C, która ułatwia utrzymanie witaminy E w stanie zredukowanym, jest bardzo ważne w profilaktyce.
Witaminy antyoksydacyjne zapobiegające miażdżycy
Witamina C
Witamina C obniża zawartość cholesterolu całkowitego i LDL, podwyższa poziom HDL, zmniejsza zdolność agregacji płytek i zawartość fibrynogenu w osoczu. Jej niedobór sprzyja zmianom degradacyjnym i aterogennym. Ponadto powoduje wzrost ciśnienia tętniczego, które wpływa destrukcyjnie na tętnice, natomiast wysycenie obniża je. Uczestniczy w syntezie kolagenu wzmacniającego naczynia krwionośne, zapewnia ciągłość śródbłonka. Unieczynnia wolne rodniki tlenowe. W ten sposób skutecznie chroni błony przed peroksydacją lipidów błonowych, oszczędza w nich zasoby witaminy E, zapobiega utlenianiu LDL (najlepiej w połączeniu z witaminą E). W stresie oksydacyjnym skutecznie eliminuje nadmiar NO do ilości zapewniających jego relaksacyjne działanie na mięśniówkę tętnic, normalizuje ciśnienie krwi, zmniejsza zagrożenie udarem mózgu i chorobą niedokrwienną serca. Ostatnie badania wykazały, że może sprzyjać odnowie czynności śródbłonka w takich stanach jak: hipercholesterolemia, przewlekłe palenie tytoniu i choroby serca. Jej działanie polega na ochronie NO i poprawie jego biodostępności.
Najbogatszym rodzimym źródłem witaminy C są czarne porzeczki (około 180-200 mg w 100 g), truskawki, czerwone i białe porzeczki. Znaczne jej ilości znajdują się w owocach cytrusowych, takich jak cytryny, kiwi, pomarańcze, grejfruty, mandarynki.
Witamina E
Witamina E osłania LDL przed utlenianiem, wygasza tlen singletowy, wychwytuje wolne rodniki nadtlenkowe i nadtlenki lipidowe. Hamuje niekorzystną dla ścian tętnic modyfikację wolnych kwasów tłuszczowych w lipoproteinach i strukturach błon komórkowych. Niedobór powoduje zaburzenia agregacji płytek. Spożywanie dużych ilości produktów zawierających witaminę E zmniejsza ryzyko miażdżycy.
Źródłem są tłuszcze roślinne, produkty zbożowe, warzywa. Wśród olejów zawierających dużą ilość tej witaminy wyróżnić możemy następujące: słonecznikowy, rzepakowy, kukurydziany, sojowy. Skuteczne działanie zapewnia jej połączenie z witaminą C i witaminą A, glutationem i ubichinonem. Powyższe związki wzmagają jej działanie. Ich niedobór powoduje zwiększone zapotrzebowanie na nią. Zastosowanie terapeutyczne jest ograniczone z powodu jej umiarkowanej przyswajalności w przewodzie pokarmowym. Z tego względu lipofilową cząsteczkę tokoferolu próbuje się przekształcić w amfofilowe pochodne, które jako proleki wykazują wyższą rozpuszczalność w płynach ustrojowych. Połączenia glikozylowe α-tokoferolu (O-glikozydy) dobrze spełniają ten warunek i stwarzają perspektywę leczenia wielu chorób, których podłożem jest zaburzenie systemu antyoksydacyjnego organizmu. Pochodne tego rodzaju wykazują lepszą przyswajalność, dystrybucję w tkankach oraz przedłużone działanie; oprócz tego mogą być wprowadzone do organizmu z pominięciem przewodu pokarmowego (np. dożylnie).
Witamina A
Źródłem jej są produkty roślinne i zwierzęce. W roślinnych występuje w postaci karotenoidów (prowitamina A) i likopenu, a w zwierzęcych w postaci retinolu i jego pochodnych. Karotenoidy są wszechobecne w warzywach zawierających pomarańczowy barwnik β-karoten, silny przeciwutleniacz. W układzie krążenia są transportowane przez lipoproteiny; zapobiegają utlenianiu LDL (mechanizm działania przeciwmiażdżycowego). Polega on na wyłapywaniu aktywnego tlenu singletowego i wymiataniu rodników nadtlenkowych oraz hamowaniu peroksydacji lipidów w tkance, gdzie jest niskie ciśnienie parcjalne tlenu. Ich niski poziom zwiększa ryzyko wymienionych chorób. Źródłem retinolu są podroby (zwłaszcza wątroba), tuńczyk, jaja, masło; w tej formie są najlepiej przyswajalne przez nasz organizm.
β-Karoten występuje w marchwi, papryce, pomidorach, natce pietruszki, szpinaku; oprócz tego w mniejszej ilości w śliwkach, wiśniach, arbuzach, pomarańczach, nektarynkach, jabłkach, gruszkach. Likopen zawarty jest w pomidorach, w jego przetworach, grejfrutach.
Warzywa bogate w wymienione składniki, w dziennych racjach pokarmowych dostarczają ponad 80% prowitaminy A.
Roślinne flawonoidy chroniące przed miażdżycą
Badania doświadczalne, kliniczne i epidemiologiczne wskazują jednoznacznie na duży udział fitozwiązków (zwłaszcza flawonoidów) zawartych w diecie, w zapobieganiu rozwojowi miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca. Niskie stężenie tych związków zwiększa zagrożenie. Najbardziej efektywnymi substancjami są polifenole, zwłaszcza ich grupa zwana flawonoidami, zawarte w warzywach, owocach, herbacie, kawie, winie czerwonym.
W tym miejscu warto dodać, że wino zawiera dużo związków polifenolowych. Wymienione związki i resweratrol o właściwościach antyutleniających, bardzo łatwo reagują z utleniaczami i zapobiegają w ten sposób utlenieniu innych substancji. W krwiobiegu nie dopuszczają do utlenienia LDL i odkładania produktów jego utlenienia w arteriach. Z dotychczasowych badań wynika, że umiarkowane picie jednej do dwóch lampek dziennie czerwonego, wytrawnego wina jest korzystne dla zdrowia. W procesie produkcji białego wina skórki i pestki są natychmiast oddzielone od miąższu i dlatego zawartość związków polifenolowych w nim jest około 10-krotnie mniejsza niż w winie czerwonym. Obecnie wzrasta na nie zapotrzebowanie (proleki, odżywki z owoców cytrusowych, wyciągi ze skórek i nasion winogron, grejfrutów, z czarnej jagody i aronii). Są silnymi przeciwutleniaczami, w związku z tym znajdują zastosowanie w leczeniu miażdżycy. Zmiatają wolne rodniki, izolują i neutralizują w ustroju ciężkie metale (głównie ołów), w ten sposób ograniczają chemiczną zdolność jonów do tworzenia toksycznych wolnych rodników. Hamują utlenianie endogennych antyoksydantów (witaminy E i C, glutationu i innych związków). Wzajemne oddziaływanie flawonoidów i witaminy C korzystnie wpływa na organizm człowieka. Takie flawonoidy, jak kwercetyna i rutyna pełnią funkcje antyoksydantów w stosunku do witaminy C, opóźniają one przekształcanie askorbinianu do dehydroaskorbinianu i ochraniają przed działaniem wolnych rodników. Witamina C hamuje oksydatywne przemiany flawonoidów i przedłuża ich ochronne działanie.
Na uwagę zasługują flawonoidy zawarte w liściach miłorzębu japońskiego – Folium Ginkgo bilobae. Rozszerzają one naczynia krwionośne, zapobiegają agregacji płytek krwi, chronią komórki i tkanki przed szkodliwym wpływem niedotlenienia. Wyciągi z tego surowca są skuteczne w leczeniu zaburzeń krążenia mózgowego i obwodowego na tle miażdżycowym. Zaletą flawonoidów w porównaniu z aspiryną, która działa przeciwagregacyjnie jest brak objawów ubocznych. Efekt przeciwmiażdżycowy polega na usuwaniu z krwi powstałych już reaktywnych form tlenu i zapobieganiu ich tworzenia. Jest to możliwe dzięki hamowaniu przez flawonoidy enzymów związanych z generowaniem wolnych rodników (lipooksygenaza, cyklooksygenaza, oksydaza ksantynowa); wykazują one również działanie helatujące, co zapobiega utlenieniu lipoprotein osocza. W profilaktyce tej choroby, zarówno witaminy, jak i flawonoidy są odpowiedzialne za utrzymanie antyoksydacyjnej homeostazy organizmu.
Procjanidyny jako silne przeciwutleniacze, wzmacniają osłonę antyoksydacyjną naczyń, usuwają wolne rodniki tlenowe, zapobiegając w ten sposób utlenieniu tłuszczów we krwi (zwłaszcza cholesterolu) i niszczeniu śródbłonka naczyń (zastawki żylne). Procjanidyny z pestek winogron wykazują zdolność blokowania enzymów: kolagenazy, elastazy, hialuronidazy, β-glukuronidazy i innych degradujących i niszczących kolagen. Ponadto wykazują aktywność przeciwagregacyjną wobec płytek krwi, co zmniejsza krzepliwość krwi i zapobiega zakrzepicy żylnej oraz zawałom i udarom. Wyciągi z winogron ( Vitis vinifera) zawierają oligomeryczne procjanidyny. Chronią one ściany naczyń krwionośnych i limfatycznych, zmniejszają przepuszczalność, zwiększają napięcie, w ten sposób poprawiają przepływ krwi i chłonki w mikrokrążeniu, a więc są pomocne w leczeniu obrzęków nóg i zapobiegają chorobie żylakowej.
Flawonoidy można zaliczyć do egzogennych antyoksydantów wspomagających system obronny organizmu przed działaniem wolnych rodników, które zapoczątkowują wiele zmian na poziomie komórki i są przyczyną wielu chorób.
Resweratrol – właściwości biologiczne
Zmiata wolne rodniki, helatuje jony wapnia i blokuje peroksydację lipidów oraz modeluje metabolizm lipidów i lipoprotein. Hamuje syntezę eikozanoidów i agregację płytek oraz rozszerza naczynia krwionośne, co pozytywnie wpływa na układ krążenia. Zmiatanie wolnych rodników uzależnione jest od ilości i umiejscowienia grup wodorotlenowych w jego cząsteczce; zapewnia to integralność komórek organizmu i jest to możliwe w środowisku lipofilnym i hydrofilnym. W porównaniu z witaminą C i witaminą E resweratrol skuteczniej chroni struktury komórkowe i LDL przed szkodliwym działaniem wolnych rodników, oprócz tego regeneruje witaminę E. Antyoksydacyjne działanie tego związku, zawartego w diecie i czerwonym winie, nasila efekt przeciwmiażdżycowy poprzez:
– ochronę przed utlenianiem frakcji lipoprotein o niskiej gęstości LDL w osoczu,
– hamowanie procesu peroksydacji lipidów NKT błon komórkowych,
– hamowanie agregacji płytek krwi,
– hamowanie procesu powstawania płytek miażdżycowych,
– hamowanie powstawania zakrzepów i reakcji zapalnych w ścianach tętnic.
Surowce roślinne o właściwościach antyoksydacyjnych
Zielona herbata – Camelia sinensis
Camelia sinensis jest rośliną z której pozyskujemy liście jako surowiec leczniczy. Liście są stabilizowane suchym, gorącym powietrzem lub parą, a następnie szybko suszone. Herbata z liści C. sinensis ma właściwości antyoksydacyjne, a więc neutralizujące wolne rodniki obniżające stężenie cholesterolu, triglicerydówów (TG) oraz LDL.
Badania epidemiologiczne wskazują, że wraz ze wzrostem ilości wypijanych przez ludzi filiżanek tej herbaty, następuje wzrost redukcji cholesterolu, TG, LDL oraz spada częstość chorób serca. Odnotowano również korzystny wpływ herbaty na proces utleniania lipidów przez dym papierosowy. Utlenione cząsteczki lipidów są szczególnie niebezpieczne, i właśnie one są głównym sprawcą miażdżycy. Liście zawierają liczne związki polifenolowe: kwasy fenolowe, flawonole (O- i C-glikozydy oraz proantocyjanidyny) i katechiny o znacznej aktywności antyoksydacyjnej.
Pyłek kwiatowy
Pyłek kwiatowy charakteryzuje się licznymi właściwościami biologicznymi. Zaliczamy do nich: wyraźne obniżanie wysokiego poziomu całkowitego cholesterolu i TG. Jest składnikiem preparatu Cernilton, który u pacjentów podnosi próg agregacji płytek krwi oraz wzmaga aktywność układu fibrynolitycznego. Powyższe działania zmniejszają ryzyko choroby niedokrwiennej serca i udarów mózgu.
Działanie hipolipemicze uwarunkowane jest obecnością NNKT, które łatwo rozpuszczają połączenia z cholesterolem i obniżają jego stężenie. Ważną rolę odgrywają również fosfolipidy, fitosterole (antagoniści cholesterolu), flawonoidy, fenolokwasy, bogaty zestaw witamin, ze szczególnym uwzględnieniem kwasu nikotynowego oraz biopierwiastki, w tym magnez.
Bulbus Allii sativi – Cebula czosnku
Czosnek pochodzi z rodziny liliowatych – Liliaceae. W świeżych nieuszkodzonych cebulach występuje bezwonna alliina, która po uszkodzeniu tkanek ulega rozpadowi na allicynę o silnym zapachu i właściwościach bakteriobójczych oraz hipoglikemicznych. Preparaty z czosnku wykazują również działanie hipotensyjne, żółciopędne oraz obniżające poziom cholesterolu. Czosnek hamuje enzymatyczną biosyntezę cholesterolu, dzięki czemu zapobiega jego akumulacji (cholesterolu LDL w tkankach). Za działanie to odpowiedzialne są alliina i ajoeny. Aktywuje fibrynolizę i zwiększa stężenie NO, powodując rozszerzenie naczyń krwionośnych.
Istotną trudność w produkcji preparatów z czosnku stanowi zarówno ilość, jak i nietrwałość składników czynnych. Nieprzyjemny zapach maskuje się różnymi dodatkami, np.: olejkiem miętowym, chlorofilem, olejkiem z pietruszki, sokiem z cytryny. Zapobiegawczo czosnek stosuje się w stanie świeżym przy odpowiednim dawkowaniu, tj. 4 g dziennie.
Herba Violae tricoloris – Ziele fiołka trójbarwnego
Surowiec pozyskujemy z fiołka trójbarwnego z rodziny fiołkowatych – Violaceae. Surowiec wykazuje słabe działanie moczopędne i napotne. W miażdżycy jest stosowany jako środek pomocniczy, stymulujący procesy przemiany materii. Odpowiadają za to związki flawonoidowe i pochodne kwasu salicylowego. Do zawartych tu flawonoidów zaliczyć można: rutozyd, O-glikozydy kwercetyny, C-glikozydy (witeksyna, saponaretyna, orientyna, izoorientyna).
Fructus Crataegi – Owoc głogu, Inforescentia Crataegi – Kwiatostan głogu
Surowce pozyskujemy z dwóch gatunków głogu z rodziny różowatych – Rosaceae: głóg jednoszyjkowy – Crataegus monogyna i głóg dwuszyjkowy Crataegus oxyacantha. Mają one podobny skład chemiczny, właściwości farmakologiczne i lecznicze. Są łagodnymi lekami nasercowymi, nie zawierającymi glikozydów nasercowych, a zatem nie są toksyczne. Występujące w nich flawonoidy (hyperozyd, witeksyna i jej pochodne) rozszerzają naczynia wieńcowe i zwiększają przepływ krwi. Ponadto w surowcu występują oligomeryczne dehydrokatechiny – procjanidyny, które po podaniu doustnym zwiększają przepuszczalność błonową jonów wapnia. W związku ze słabą resorbcją flawonoidów, surowce obowiązkowo poddawane są standaryzacji.
Nienasycone kwasy tłuszczowe o specjalnym znaczeniu
Oleum Helianthi – Olej słonecznikowy
Surowiec otrzymywany jest z nasion słonecznika z rodziny złożonych – Asteraceae, w skład których wchodzą glicerydy kwasów nienasyconych: olejowego, linolowego (około 35%) i α-linolenowego (około 10%). Oprócz tego olej zawiera witaminę F. Należy do olejów półschnących, które wykorzystujemy w diecie przeciwmiażdżycowej.
Oleum Jecoris Aselli – Olej wątłuszowy (tran)
Olej otrzymywany jest z wątroby wątłusza (dorsza) – Gadus morrha. Zawiera on około 85% glicerydów nienasyconych kwasów tłuszczowych: olejowego, linolowego, palmitooleinowego; estry nasyconych kwasów: palmitynowego, mirystycynowego. Istotnymi składnikami są: witamina A (około 800 j.m. w 1 g) i witamina D3 (80 j.m. w 1 g). Ze względu na dużą zawartość długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, między innymi kwasu eikozapentaenowego (EPA) i kwasu dekozaheksanowego (DHA), stanowiących 12% frakcji lipidowej, olej stosowany jest jako środek zapobiegawczy w chorobach sercowo-naczyniowych. Zmniejsza on stężenie cholesterolu i lipidów w surowicy krwi.
Oleum Olivae – Olej oliwkowy (oliwa)
Pozyskuje się go z drzew oliwkowych Olea europea z rodz. oliwkowatych ( Oleaceae). Owoce zawierają do 36% oleju, którego głównym składnikiem jest gliceryd kwasu olejowego (do 85%). Oprócz tego występuje niewielka ilość wolnych kwasów tłuszczowych. W większych dawkach działa żółciopędnie.
Oleum Oenotherae – Olej wiesiołkowy
Otrzymywany jest z nasion wiesiołka Oenothera biennis i Oenothera paradoxa z rodziny wiesiołkowatych ( Oenotheraceae). Zawiera 80% NNKT: 70% kwasu linolowego i 10% kwasu γ-linolenowego. Wykorzystywany jest w profilaktyce miażdżycy.
Oleum Lini – Olej lniany
Jest bogatym źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych omega 3, obniżających poziom cholesterolu i TG. Odgrywa istotną rolę w transporcie i metabolizmie cholesterolu, hamuje agregację płytek krwi, zapobiega zakrzepom oraz rozszerza naczynia tętnicze.
Oleum Sojae – Olej sojowy
Otrzymywany jest z nasion soi Glycine soja z rodziny motylkowatych – Fabaceae. Zawierają one 50% białka, 25% oleju, lecytynę i enzym ureazę. W oleju znajduje się 50% kwasu linolowego. Lecytyna pełni ważną funkcję w metabolizmie tłuszczów, dzięki właściwościom emulgującym obniża poziom cholesterolu we krwi.
Niektóre preparaty stosowane w profilaktyce miażdżycy
Marine 18,25 (Callanish)
Preparat zawiera olej z ryb morskich (wielonienasycone kwasy tłuszczowe EPA i DHA. Zmniejsza ryzyko powikłań zakrzepicy, zawału serca. Działa wspomagająco w chorobach obwodowych naczyń krwionośnych, takich jak miażdżyca i żylaki. Szczególnie polecany jest w cukrzycy, otyłości, diecie bogatej w tłuszcze.
Omega Combination (Callanish)
Preparat zawiera olej z nasion wiesiołka, olej z ryb morskich, witaminę E. Stosowany jest w chorobie wieńcowej, nadciśnieniu i miażdżycy naczyń.
Omega 3 (Callanish)
Preparat stosuje się w profilaktyce i leczeniu wspomagającym arytmii, miażdżycy, hiperlipidemii oraz nadciśnieniu tętniczym krwi.
Cholesterol Protect
Preparat przeznaczony jest dla osób zagrożonych miażdżycą; zawiera niacynę niezbędną do prawidłowych przemian tłuszczów, węglowodanów i białek w organizmie człowieka. W większych dawkach zmniejsza stężenie cholesterolu LDL i TG w surowicy; rozszerza naczynia krwionośne.
β-sitosterol obecny w preparacie hamuje wchłanianie z przewodu pokarmowego cholesterolu, zmniejszając jego stężenie we krwi. Lecytyna warunkuje prawidłowy metabolizm węglowodanów, normalizuje stężenie cholesterolu i TG we krwi. Kwas foliowy i witaminy z grupy B ułatwiają metabolizm homocysteiny. Wysoki poziom tego aminokwasu uszkadza błony wewnętrzne tętnic i w ten sposób przyczynia się do powstawania miażdżycy. Witaminy E i C hamują utlenianie cholesterolu i innych składników lipoproteidów.
Podawanie tego preparatu osobom z wysokim poziomem cholesterolu prowadzi do obniżenia jego poziomu w surowicy, a także poziomu nadtlenków lipidowych.
Czosnek Forte
Bezzapachowy preparat czosnku w kapsułkach. Stosuje się go w wielu schorzeniach związanych z obniżeniem sił odpornościowych organizmu. Oprócz tego wykorzystywany jest w leczeniu miażdżycy.
Selen+Witamina E
Preparat ten wykorzystuje synergistyczne działanie składników. Przyspiesza wydalanie toksyn z organizmu, zapobiega powstawaniu rodników nadtlenkowych oraz obniża poziom cholesterolu.
Tokovit E 200 mg (Hasco-Lek)
Preparat stosowany jest w profilaktyce miażdżycy i chorób niedokrwiennych serca. Przeznaczony jest dla osób narażonych na stres i palaczy tytoniu.
Olekardin
Preparat uzupełnia codzienną dietę w kwasy omega 3,6 i 9 oraz witaminę E. Stosowany w profilaktyce miażdżycy i chorób serca.
Doppel-Herz Aktiv Omega-3 (Doppelherz/Queisser Pharma)
Kwasy NNKT zawarte w preparacie zapobiegają tworzeniu się złogów cholesterolu, obniżają poziom triglicerydów, łagodnie obniżają ciśnienie krwi.
Oli-Femin
Preparat zawiera olej z nasion lnu i ogórecznika oraz kompleks kwasów omega 3, 6 i 9. Przeznaczony jest dla kobiet prowadzących aktywny tryb życia. Poprawia dobre samopoczucie i sprawność umysłową. Stanowi element diety przeciwmiażdżycowej.
Dieta hipolemiczna
W skutecznym zwalczaniu miażdżycy oprócz przyjmowania zalecanych leków, suplementów diety i ziół, ważną rolę odgrywa dieta. Zaleca się zwracanie bacznej uwagi na codzienny jadłospis. Do zalecanych produktów należą:
– pieczywo z pełnego ziarna, owsianka, ryż, makaron, kasze gruboziarniste,
– mleko chude, sery chude, jogurty chude, białko jajek,
– zupy warzywne, chude wywary mięsne,
– ryby gotowane, wędzone, (unikać skóry),
– indyki, kurczaki, cielęcina, króliki, dziczyzna,
– warzywa świeże i mrożone strączkowe: fasola, groch, soczewica; kukurydza, ziemniaki,
– owoce świeże i suszone, owoce konserwowe (niesłodzone),
– orzechy włoskie, migdały, kasztany,
– kawa filtrowana lub instant, herbata, woda mineralna zawierająca dużo magnezu, napoje bezalkoholowe, bezkaloryczne,
– pieprz, musztarda, zioła, przyprawy korzenne.
Do produktów przeciwwskazanych zalicza się:
– zupy zagęszczane, zaprawiane śmietaną,
– ryby smażone na nieznanym oleju lub tłuszczu,
– krewetki, kalmary,
– tłuste mięso, kaczki, gęsi, kiełbasy, salami, pasztety mięsne,
– smalec, słonina, łój, margaryny twarde, tłuszcze uwodornione,
– warzywa solone, konserwowane, chipsy,
– budynie na pełnym mleku, torty, czekolada, przemysłowe wyroby cukiernicze,
– orzechy kokosowe, orzechy solone,
– majonezy, sól, sosy i kremy sałatkowe.
Autor jest technikiem farmaceutycznym, studentem V roku farmacji na UM w Łodzi, kierunek bioleki.
Piśmiennictwo
1. Czeczot H.: Aktywność antyoksydacyjna świeżego soku z owoców cytrusowych. Farm. Pol. 2001, 57, 750. 2. Czeczot H.: Potencjał oksydacyjny w wybranych winach białych i czerwonych. Farm. Pol. 2001, 57, 751. 3. Czeczot H.: Antyoksydacyjne działanie koenzymu Q. Farm. Pol. 2002, 58, 908. 4. Czeczot H.: Farmakologiczne działanie resweratrolu. Farm. Pol. 2004, 60, 357. 5. Borkowski B.: Roślinne środki przeciwmiażdżycowe – antisclerotica. Farm. Pol. 1998, 54, 435. 6. Nartowska J.: Związki naturalne o właściwościach antyoksydacyjnych. Farm. Pol. 2001, 57, 741. 7. Nartowska J. i wsp.: Porównanie aktywności antyoksydacyjnej oraz zawartości związków czynnych w herbatach czarnych i zielonych różnych gatunków, otrzymywanych z liści Camelia sinensis L. oraz w herbatkach ziołowych Yerba mate i Rooibos Te. Farm. Pol. 2002, 58, 965. 8. Kędzia B.: Produkty pszczelarskie w chorobach serca i układu krążenia. Wiad. Ziel. 1996, Nr 1, 14. 9. Kohlmünzer S.T.: Farmakognozja PZWL, Warszawa 1998. 10. Sorbowiak A.: In vino sanitas. Żyjmy dłużej 1997, Nr 12, 1. 11. http://www.pfm.pl/u235/navi/198651. 12. http://www.domzdrowia.pl/ productc.php?category=33.
otrzymano: 2006-09-29
zaakceptowano do druku: 2006-10-10

Adres do korespondencji:
*Dariusz Kuźnicki
Katedra Farmakognozji, Uniwersytet Medyczny w Łodzi
ul. Muszyńskiego 1, 90-151 Łódź
tel. (0-42) 677-91-67
e-mail: darek.kuznicki@op.pl

Postępy Fitoterapii 4/2006
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii