Wydawnictwo Medyczne Borgis
Czytelnia Medyczna » Postępy Fitoterapii » 3/2007 » Aktywność mikrobiologiczna wyciągu etanolowego z korzeni szałwii czerwonokorzeniowej ( Salvia miltiorrhiza Bunge) uprawianej w Polsce1
- reklama -
Fitomed
kosmetyki ziołowe
Ski Spa - serwis narciarski Warszawa
- reklama -
Zamów prenumeratę czasopisma!
© Borgis - Postępy Fitoterapii 3/2007, s. 133-135
*Waldemar Buchwald, Elżbieta Hołderna-Kędzia, Alina Mścisz

Aktywność mikrobiologiczna wyciągu etanolowego z korzeni szałwii czerwonokorzeniowej ( Salvia miltiorrhiza Bunge) uprawianej w Polsce1

Microbiological activity of the ethanol extract from the roots of Salvia miltiorrhiza Bunge cultivated in Poland
Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich w Poznaniu
Dyrektor Instytutu: doc. dr hab. Przemysław M. Mrozikiewicz
Summary
Microbiological and phytochemical research of the ethanol extract from the roots of Salvia miltiorrhiza Bunge cultivated in Poland were carried out. The following contents of biological active substances were found: 1.43% dihydrotanshinone, 1.01% tanshinone IIA, 0.85% cryptotanshinone, 0.74% tanshinone I, and 15.75% phenolic acids. The ethanol extract of the roots of Salvia miltiorrhiza Bunge showed middle inhibitory action against Gram-positive, Gram-negative bacteria, and fungi (Minimal Inhibitory Concentration were in range from 1.0 to 15.0 mg/ml).
Key words: salvia miltiorrhiza bunge, ethanol extract, tanshinones, phenolic acids, minimal inhibitory concentration.
Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:
Drzewa pomagają leczyć, Himmel Manfred
Drzewa pomagają leczyć 		Wytrwać w zdrowiu, Korżawska Stefania
Wytrwać w zdrowiu 		Indianin cierpi w milczeniu, Langloh Nicolaus
Indianin cierpi w milczeniu
Szałwia czerwonokorzeniowa ( Salvia miltiorrhiza Bunge) jest chińską rośliną farmakopealną (1). Jej organy podziemne stanowią cenny surowiec zielarski ( Salviae miltiorrhizae radix) o szerokim spektrum działania farmakologicznego i powszechnie stosowane są w schorzeniach układu krążenia (2). Głównymi składnikami surowca są diterpeny ze strukturą fenantrenochinonową (tzw. tanszinony) i kwasy fenolowe (3).
Istotną właściwością przetworów z szałwii czerwonokorzeniowej jest ich działanie przeciwdrobnoustrojowe. W doświadczeniach in vitro wykazano, że hamują one rozwój Staphyloccus aureus, Escherichia coli, Proteus vulgaris, Shigella flexneri i Salmonella typhi. W warunkach in vitro i semi in vivo hamowały one również rozwój Leptospira (4).
Silne działanie na Mycobacterium tuberculosis var. hominis, Sarcina lutea, Bacillus polymyxa, Bacillus subtilis oraz na lekooporne szczepy Staphylococcus aureus wykazują tanszinony, będące jednymi z głównych substancji czynnych szałwii czerwonokorzeniowej (4-6). Tanszinony działają także na wirusy grypy typu A rozwijające się w embrionach kurzych, zwiększając ich przeżywalność od 20 do 80% w zależności od miana wirusa (7).
Stwierdzono, że frakcja flawonoidowa opisywanego gatunku wykazuje aktywność przeciwdrobnoustrojową w stosunku do wielu bakterii Gram-dodatnich (8). Dobry przykład stanowi działanie wyciągów z szałwii czerwonokorzeniowej na niektóre szczepy Streptococcus mutans (9), powstrzymujące w efekcie powstawanie płytki nazębnej (10).
Ekstrakty z surowca i wyizolowane tanszinony wpływają hamująco na niektóre grzyby chorobotwórcze (4, 5). W warunkach in vitro szałwia czerwonokorzeniowa działa także hamująco na rozwój Vibrio cholerae (4) oraz Trichomonas vaginalis (7).
Celem pracy było określenie aktywności mikrobiologicznej wyciągu etanolowego z korzeni Salvia miltiorrhiza Bunge otrzymanych z upraw krajowych.
Materiał i metody
Organy podziemne szałwii czerwonokorzeniowej pochodziły z własnych upraw doświadczalnych w Plewiskach koło Poznania. Korzenie dwuletnich roślin zbierano późną jesienią (listopad) i po oczyszczeniu z resztek ziemi i pozostałości łodyg oraz umyciu, cięto w grube plastry i suszono w temperaturze pokojowej.
Rozdrobniony surowiec ekstrahowano 96% etanolem metodą perkolacji w stosunku surowiec – rozpuszczalnik 1:10. Otrzymany perkolat po oddestylowaniu alkoholu pod zmniejszonym ciśnieniem w temperaturze 40-45°C poddano liofilizacji.
Zawartość tanszinonów w wyciągu oznaczano przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) metodą wzorca zewnętrznego. Czas analizy wynosił 35 min.
Analizy prowadzono w układzie gradientowym. Zmiany składu fazy ruchomej w trakcie badania przedstawiono w tabeli 1. Temperatura kolumny wynosiła 25°C. Zastosowano detektor UV – długość fali 254 nm.
Tabela 1. Warunki przeprowadzania analiz zawartości tanszinonów metodą HPLC.
Czas (min.)Eluent A (%) acetonitrylEluent B (%) 0,1% CF3COOHaq
05,095,0
55,095,0
1560,040,0
3075,025,0
3577,522,5
Oznaczenie sumy polifenolokwasów w przeliczeniu na kwas rozmarynowy wykonano wg Farmakopei Europejskiej V (11) z modyfikacją opracowaną w Instytucie Roślin i Przetworów Zielarskich.
Badania skriningowe prowadzono z użyciem następujących drobnoustrojów: bakterii Gram-dodatnich (wrażliwego na antybiotyki międzynarodowego szczepu standardowego Staphylococcus aureus FDA 209P, Staphylococcus aureus koagulazo-dodatni, Enterococcus faecalis ATCC 8040, Bacillus subtilis ATCC 1633); bakterii Gram-ujemnych ( Escherichia coli PZH 026B6, Klebsiella pneumoniae 231, Pseudomonas aeruginosa S 85/2); grzybów drożdżoidalnych ( Candida albicans PCM 1409 PZH); dermatofitów ( Microsporum gypseum K1) oraz grzybów pleśniowych ( Aspergillus flavus 95/1). Badany wyciąg rozpuszczano w DMSO (sulfotlenku dimetylu) w stężeniu 200 mg/ml i przygotowywano z niego rozcieńczenia w płynnym podłożu Antibiotic Broth (firmy Difco) w stężeniach od 0,1 do 20 mg/ml. Do przygotowanych rozcieńczeń badanego wyciągu o objętości 1 ml dodawano po 0,1 ml rozcieńczonych hodowli wymienionych wyżej szczepów, zawierających 105 komórek lub strzępek w 1 ml. Następnie określano najmniejsze stężenia badanego wyciągu hamujące rozwój wymienionych wyżej drobnoustrojów (MIC – Minimal Inhibitory Concentration).
Wyniki
W korzeniach Salvia miltiorrhiza Bunge uprawianej w polskich warunkach klimatyczno-glebowych stwierdzono obecność tanszinonów i polifenolokwasów. Badany wyciąg etanolowy zawierał 1,43% dihydrotanszinonu, 1,01% tanszinonu IIA, 0,85% kryptotanszinonu i 0,74% tanszinonu I. Zawartość sumy polifenolokwasów w przeliczeniu na kwas rozmarynowy wynosiła 15,75%. Wydajność procesu ekstrakcji wynosiła 0,22%.
Wyniki badań mikrobiologicznych przedstawione w tabeli 2 wskazują, że wyciąg zagęszczony etanolowy z korzeni Salvia miltiorrhiza Bunge działa na wszystkie użyte w doświadczeniu drobnoustroje w granicach MIC 1,0-15,0 mg/ml. Wyciąg ten wykazywał nieco silniejsze działanie wobec bakterii Gram-dodatnich i dermatofitów (MIC w granicach 1,0-5,0 mg/ml), w porównaniu do bakterii Gram-ujemnych oraz grzybów drożdżoidalnych i pleśniowych (MIC w granicach 5,0-15,0 mg/ml).
Tabela 2. Aktywność mikrobiologiczna etanolowego wyciągu z korzeni Salvia miltiorrhiza Bunge.
DrobnoustrojeAktywność mikrobiologiczna (MIC-mg/ml)
Bakterie Gram-dodatnie
Staphylococcus aureus FDA 209P
Staphylococcus aureus koagulazo-dodatni
Enterococcus faecalis ATCC 8040
Bacillus subtilis ATCC 1633

Bakterie Gram-ujemne
Escherichia coli PZH 026B6
Klebsiella pneumoniae 231
Pseudomonas aeruginosa S 85/2

Grzyby drożdżoidalne
Candida albicans PCM 1409 PZH

Dermatofity
Microsporum gypseum K1

Grzyby pleśniowe
Aspergillus flavus 95/1


1,0
5,0
5,0
1,0


10,0
5,0
5,0


10,0


2,5


15,0

Wyniki przeprowadzonych badań dowodzą, że korzenie Salvia miltiorrhiza Bunge uprawianej w polskich warunkach klimatyczno-glebowych wykazują aktywność mikrobiologiczną i są wartościowym surowcem zielarskim, mogącym znaleźć zastosowanie w fitoterapii.
Wnioski
1. Wyciąg etanolowy z korzeni Salvia miltiorrhiza uprawianej w polskich warunkach klimatyczno-glebowych zawierał tanszinony i polifenolokwasy. Spośród badanych tanszinonów w składzie ilościowym dominował dihydrotanszinon.
2. Zagęszczony wyciąg etanolowy z korzenii Salvia miltiorrhiza Bunge odznaczał się średnią aktywnością mikrobiologiczną wobec bakterii Gram-dodatnich, Gram-ujemnych i grzybów (MIC w granicach 1,0-15,0 mg/ml).
3. Wykorzystanie w fitoterapii korzeni szałwii czerwonokorzeniowej z upraw krajowych wydaje się celowe.
1Praca dofinansowana przez Komitet Badań Naukowych w ramach projektu badawczego 2P06R 104 27.
Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:
Zdrowie publiczne w krajach europejskich,
Zdrowie publiczne w krajach europejskich 		Promocja zdrowia dziś i perspektywy jej rozwoju w Europie, Karski Jerzy B.
Promocja zdrowia dziś i perspektywy jej rozwoju w Europie 		Osobowość stres a zdrowie, Ogińska-Bulik Nina, Juczyński Zygfryd
Osobowość stres a zdrowie
Piśmiennictwo
1. Pharmacopoeia of the People´s Republic of China. English Edition. The Pharmacopoeia Commission of PRC, The People´s Medical Publishing House. 1988. 2. Jian Sun et al. Life Sciences 2005, 76, 2849. 3. Tang W., Eisenbrand G.: Chinese Drugs of Plant Origin. Chemistry, Pharmacology, and Use in Traditional and Modern Medicine. Springer-Verlag 1992. 4. Changwu L.: Danshen. In: Chang H.M., But P.P.H. (Ed.) Pharmacology and Applications of Chinese Materia Medica. World Scientific Publ. Co., Singapore Philadelphia, 1986, 1, 255. 5. Honda G. et al.: Chem. Pharm. Bull. 1988, 36 (1), 408. 6. Lee Dong-Sun et al.: Biosci. Biotechnol. Biochem. 1999, 63 (12), 2236. 7. Wiczkanowa S.A. et al.: Rast. Res. 1979, 15, 167. 8. Cheng S.Z., Ho M.: Chung Tsa´o Yao 1981, 12, 12. 9. Namba T. et al.: Shoyakugaku Zasshi 1981, 35, 295. 10. Namba T. et al.: Shoyakugaku Zasshi 1984, 38, 253. 11. European Pharmacopoeia. Fifth edition. Council of Europe. Strasbourg. 2004.
otrzymano: 2007-08-15
zaakceptowano do druku: 2007-09-20

Adres do korespondencji:
*Waldemar Buchwald
Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich
ul. Libelta 27, 61-707 Poznań
tel.: (0-61) 651-71-90, fax: (0-61) 651-71-92
e-mail: wbuchwald@iripz.pl

Postępy Fitoterapii 3/2007
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii
Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 3/2007:

- reklama -
Strona główna | Reklama | Kontakt
Wszelkie prawa zastrzeżone © 1990-2012 Wydawnictwo Medyczne Borgis Sp. z o.o.