Nowości bibliograficzne

Celem pracy była ocena badań klinicznych dotyczących skuteczności stosowania inhibitorów acetylocholinesterazy i specjalnego wyciągu EGb 761 z Ginkgo biloba w leczeniu otępienia towarzyszącego chorobie Alzheimera. Przejawem tej choroby jest niedobór acetylocholiny, który prowadzi do zmniejszenia liczby przekazywanych sygnałów nerwowych w układzie cholinergicznym. Inhibitory cholinesterazy opóźniają rozkład acetylocholiny i usprawniają przekazywanie sygnałów. Przejawia się to podwyższeniem sprawności umysłowej u chorych.

Specjalny wyciąg z Ginkgo EGb 761 wykazuje szerokie działanie farmakologiczne na neurony mózgowe, włączając usprawnienie metabolizmu glukozy, stabilizację błony cytoplazmatycznej, działanie przeciwutleniające i przeciwdziałające zlepianiu płytek krwi. W układzie cholinergicznym ośrodkowego układu nerwowego specjalny wyciąg EGb 761 wzmaga syntezę acetylocholiny i jej uwalnianie, a także wzrost aktywności cholinergicznych receptorów tej substancji, która ulega osłabieniu w starszym wieku.

Randomizowane badania kontrolowane z podwójnie ślepą próbą, prowadzone zarówno dla leków hamujących aktywność cholinesterazy, jak i dla specjalnego wyciągu z Ginkgo EGb 761 przez 24-30 tygodni wykazały, że obie grupy leków wyraźnie zmniejszały objawy otępienia, przy czym uwalnianie acetylocholiny w przypadku wy

ciągu z Ginkgo było mniejsze w porównaniu do inhibitorów cholinesterazy. Badania te uzasadniają pomocnicze zastosowanie specjalnego wyciągu z Ginkgo biloba EGb 761 w terapii choroby Alzheimera.

Badania miały na celu poszukiwanie źródeł L-kanawaniny, potencjalnie toksycznego antymetabolitu L-argininy, w kiełkach i nasionach lucerny. Związek ten występuje w wielu roślinach strączkowych i charakteryzuje się działaniem wobec licznych nowotworów zwierzęcych i nowotworów doświadczalnych pochodzących z linii komórkowych. Łącznie oceniono 13 źródeł lucerny, pochodzących z upraw polowych, szklarniowych i supermarketów. Poziomy L-kanawaniny w badanych próbkach były dość zróżnicowane.

W praktyce problem polega jednak na zupełnie innym zagadnieniu, a mianowicie w badaniach na małpach stwierdzono, że konsumpcja dużych ilości kiełków lucerny (40% diety tych zwierząt w ciągu 7 miesięcy) wywołuje działanie antygonadotropowe. Przyjmując, że ludzie mogliby spożywać świeże kiełki lucerny w swojej diecie nawet w 5,5 razy większej ilości w porównaniu do zwierząt, biorąc pod uwagę możliwość działania antygonadotropowego, jak również różne zawartości L-kanawaniny w spożywanym materiale, wykorzystanie lucerny jako źródła substancji przeciw -nowotworowej u ludzi jest wielce dyskusyjne.

Artykuł omawia badania kontrolowane z podwójnie ślepą próbą dotyczące leczenia bólu pleców za pomocą wyciągu LI 174 (preparat Rivoltan) z diabelskiego pazura (Harpagophytum procumbens). 63 pacjentów w wieku 18-62 lat obojga płci cierpiało na bóle mięśni pleców od 2 tygodni do ponad 6 miesięcy. Połowa badanych przez 4 tygodnie przyjmowała 2 razy dziennie po 480 mg wyciągu LI 174.

Ocena skuteczności leczniczej omawianego preparatu była jednoznaczna. Wszyscy pacjenci odczuli wyraźne zmniejszenie bólu pleców, w tym 58% uznało, że wyniki terapii były dobre lub bardzo dobre. Potwierdziły to również badania intensywności bólu, wrażliwości na ból wykonane za pomocą dynamometru ciśnieniowego oraz bólu niedokrwiennego w prawym ramieniu. Działanie lecznicze przypisuje się glikozydom irydoidowym z harpagozydem jako substancją wiodącą. Prawdopodobnie to one wpływają na sensoryczną i naczyniową wrażliwość mięśni.

Krokosz barwierski (Carthamus tinctorius L.) jest ważną rośliną leczniczą chińskiej fitoterapii. Jest on także uprawiany w RFN. Surowcem leczniczym jest kwiat - Flos Carthami. Najważniejszymi związkami biologicznie aktywnymi są barwne chalkony: Carthamus chalkon (0,4%), Safor Yellow A i B oraz salfomina.

Flos Carthami w postaci odwaru jest cenionym surowcem w leczeniu silnych krwawień macicznych po porodzie oraz bólów brzucha niewiadomego pochodzenia. Za pomocą tego surowca leczy się także w Chinach krwiaki i bolesne obrzęki pooperacyjne, przewlekłe stany zapalne żołądka i jelit oraz spastyczne zaparcia. Flos Carthami stosowany jest z dobrymi efektami w schorzeniach ośrodkowego układu nerwowego: niewydolności krążenia mózgowego, miażdżycy naczyń mózgowych i stanach otępienia starczego. Z dobrym skutkiem kwiat krokosza stosowany jest

ponadto w chorobie wieńcowej serca oraz w przewlekłych bólach głowy i migrenach. Ciepły odwar (3-9 g Flos Carthami gotuje się przez 20 min w 200 ml wody) po przecedzeniu wypija się duszkiem bez słodzenia. Warto dodać, że uprawa rośliny w RFN może być alternatywną dla drogiego importu surowca z Chin.

Grzyb Ganoderma albo reishi używany jest jako surowiec adaptogenny i tonizujący Wywiera on także wpływ na system immunologiczny i sercowo-naczyniowy. Naukowcy koreańscy z mycelium tego grzyba wyizolowali i scharakteryzowali enzym proteazę i poddali go badaniom in vitro na działanie przeciwkrzepliwe i rozpuszczające włóknik.

Proteazę przed badaniami oczyszczono w 34% i stwierdzono, że w tym stanie jest ona zdolna do hydrolizowania ludzkiego fibrynogenu, przy czym nie działa na inne białka krwi, takie jak hemoglobina, trombina, immunoglobina i albumina. Po połączeniu z ludzką surowicą oczyszczony enzym opóźniał aktywację trombiny i tromboplastyny, co można uznać jako działanie przeciwkrzepliwe.

Autorzy stwierdzili, że przeciwkrzepliwe działanie proteazy wyizolowanej z Ganoderma jest częściowo powodowane przez hamowanie aktywacji trombiny i częściowo przez hydrolizę fibryny i fibrynogenu. Na tej podstawie wnioskują oni, że enzym, a także surowiec z którego został on wyizolowany, czyli grzybnia Ganoderma lucidum, mogą być pomocne w leczeniu zakrzepicy.

Stwierdzono, że kwas izoferulowy, występujący we frakcji fenolowej wyizolowanej z Cimicifuga dahurica, odznacza się właściwościami obniżania poziomu glukozy w surowicy krwi szczurów. Działał on przeciwcukrzycowo zarówno u zwierząt z wysokim poziomem cukru we krwi niezależnym od insuliny, jak i u zwierząt z cukrzycą insulinozależną. Wysokość poziomu glukozy w surowicy krwi nie miała znaczenia. Kwas izoferulowy obniżał do poziomu fizjologicznego nawet bardzo wysokie stężenia cukru we krwi. Zauważono ponadto, że u zwierząt z normalnym poziomem glukozy w surowicy krwi jej zawartość po podaniu doustnym kwasu izoferulowego także ulegała wyraźnemu obniżeniu. Mechanizm tego zjawiska nie został jeszcze poznany. Przypuszcza się, że polega on na znacznym usprawnieniu metabolizmu glukozy w organizmie. Badania potwierdzają tym samym przeciwcukrzycowe działanie kłącza Cimicifuga dahurica, używanego od dawna do tego celu w chińskiej medycynie tradycyjnej.

13 marca 2000 r. TGA (Therapeutic Goods Administration) skierowało apel do lekarzy australijskich o wzmożenie uwagi odnośnie możliwości przeciwdziałania (interakcji) preparatów z Hypericum perforatum z innymi lekami. Autor podaje długą listę leków, co do których istnieje podejrzenie, że w obecności preparatów z Hypericum następuje obniżenie lub całkowite zniesienie ich działania farmakologicznego. Należą do nich między innymi: inhibitory proteazy i odwrotnej transkryptazy HIV (indinawir, nelfinawir, ritonawir, saquinawir, efawirenz, newirapina, delawirdyna), leki zmniejszające ryzyko odrzucenia przeszczepu (cyklosporyna, takrolimus), leki przeciwkrzepliwe (warfarin), kontrolujące rytm serca (digoksyna), rozszerzające oskrzela (teofilina) i przeciwdrgawkowe (karbamazepina, fenobarbiton, fenytoina), środki antykoncepcyjne, leki przeciwdepresyjne (fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna, sertralina) i leki naczyniowe (sumatryptan, naratryptan, rizatryptan).