Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2001, s. 34-40
Jerzy Lutomski
Konferencja Phytopharmaka VII
W dniach 12-13 października 2001 r. zorganizowano w Berlinie kolejną konferencję PHYTOPHARMAKA VII. Jej organizatorem były dwa towarzystwa naukowe: Gessellsschaft für Phytotherapie i Deutsche Gessellschaft für Klinische Pharmacologie und Therapie. Uczestniczyło w niej nieco ponad 100 osób.
Podstawę wymiany poglądów stanowiły referowane wyniki badań chemicznych i klinicznych. Dotyczyły one pięciu bloków tematycznych:
1. Studia terapeutyczne w chorobach dróg oddechowych (6 referatów dot. m.in. skuteczności wyciągów z korzenia pelargonii, z liści bluszczu).
2. Studia terapeutyczne w bólach artretycznych i reumatycznych (4 referaty m.in. o właściwościach wyciągów z pieprzowca, z korzenia czarciego pazura i z kory wierzby).
3. Studia terapeutyczne w chorobach serca i krążenia krwi (3 referaty na temat właściwości wyciągów z owoców głogu i preparatów czosnku).
4. Studia terapeutyczne z preparatami dziurawca (5 referatów).
5. Dalsze aktualne badania terapeutyczne (5 referatów m.in. na temat właściwości wyciągów z Vitex agnus castus i z korzenia dymnicy).
Ze względu na łatwość adaptacji szeregu referowanych wyników badań przez polskie laboratoria badawcze, niektóre z doniesień omówię w sposób szczegółowy w ramach poszczególnych bloków tematycznych.
Blok tematyczny nr 1
a) „Skuteczność wyciągu z Pelargonium sidoides (Eps) 7630 wobec placebo w przypadku ostrego zapalenia oskrzeli”
Autorzy: Golovatiouk A., Tschutschalin A.G.
Celem pracy było badanie skuteczności i tolerancji wyciągu z Pelargonium sidoides (Eps) 730, w porównaniu z placebo, u pacjentów z ostrym zapaleniem oskrzeli. W sumie w badaniach uczestniczyło 124 pacjentów (64 w grupie ekstraktu z Pelargonium sidoides, 60 w grupie placebo). Średni spadek symptomów w typowych dla zapalenia oskrzeli na 7 dzień wyniósł w grupie Eps 7,2 ± 3,1 punktów, a w grupie placebo 4,9 ± 2,7 punktów. Nie wystąpiły żadne poważne niepożądane objawy. 98,4% pacjentów i 96,7% lekarzy oceniło tolerancję Eps jako „bardzo dobrą” wzgl. „dobrą”. Wyniki tych badań potwierdzają, że wyciąg z Pelargonium sidoides 7630 jest skutecznym i pewnym lekiem roślinnym.
Ryc. 1. Fragment sali obrad Sympozjum "Phytopharmaka VII".
Ryc. 2. Uroczystym wydarzeniem Sympozjum było wręczenie prof. dr. hab. dr. h.c L. Samochowcowi i dr A. Zielonce nagrody im. R.-F. Weissa 2001. Serdecznie gratulujemy polskim laureatom.
b) „Nieuwarunkowane paciorkowcem zapalenia gardła i migdałków u dzieci – skuteczność wyciągu z Pelargonium sidoides (Eps) 7630 w porównaniu z placebo”
Autorzy: Heger M., Bereznoy V.V.
Celem badań była ocena skuteczności i tolerancji roślinnego wyciągu z Pelargonium sidoides (Eps) 7630, w porównaniu z placebo, zbadana u pacjentów z zapaleniem gardła i migdałków. W sumie 143 dzieci w wieku między 6 a 10 lat z ostrym zapaleniem gardła i migdałków nieuwarunkowanym obecnością paciorkowca zostało zbadanych. Roślinny wyciąg z Pelargonium sidoides 7630 jest skutecznym i bezpiecznym lekiem dla początkowego leczenia zapaleń gardła i migdałków nieuwarunkowanych obecnością paciorkowca.
c) „Terapia pomocnicza z roślinnym lekiem złożonym, zawierającym jeżówkę w przypadkach infekcji dróg oddechowych wymagających leczenia antybiotykiem”
Autorzy: Hauke W., Köhler G., Schmiede G., Henneicke – von Zepelin H.H., Freudenstein J.
Autorzy stwierdzili, że pacjenci z ostrym nasileniem przewlekłego zapalenia oskrzeli leczeni antybiotykiem, wynosili korzyści z pomocniczej terapii preparatem Esberitox® N. Terapia lekiem Esberitox® N prowadzi w widoczny sposób do szybszego ustępowania symptomów ciężkiej bakteryjnej infekcji, najprawdopodobniej na zasadzie wzmocnienia układu immunologicznego, który przez agresywną terapię antybiotykową ogólnie jest osłabiony.
d)„Skuteczność i tolerancja suchego wyciągu z liści bluszczu – wyniki poszerzonych obserwacji zastosowania u 372 dzieci w wieku 0-16 lat”
Autorzy: Müller B., Bracher A.
Dla oceny rezultatów terapii na początku i po zakończeniu leczenia określano siłę i jakość bodźca kaszlowego, jak również kolor i konsystencję odkrztuszanej wydzieliny. Dla oceny zmian w funkcjach płucnych mierzono „Peak Flow Rate”. Pozytywny rozwój obserwowanych symptomów został odpowiednio uwzględniony w końcowej ocenie wyników leczenia. U 94,4% pacjentów lekarze oceniali rezultat terapii jako „bardzo dobry” lub „dobry”.
Preparat Sinuc Saft był przez prawie wszystkich pacjentów (99,0%) dobrze tolerowany. W ten sposób 74,2% lekarzy oceniło tolerancję jako „bardzo dobrą”, 24,7% jako dobrą. Jedynie u 2 pacjentów wynik był „mierny”, w żadnym przypadku „zły”.
Jako niepożądane działanie leku tylko u jednego pacjenta udokumentowano problemy z przyjmowaniem, przy czym oba wypadki przez leczącego lekarza nie były zakwalifikowane jako ciężkie.
Czterech pacjentów (1,1%) zakończyło terapię przed czasem. W żadnym przypadku niepożądane działania nie były powodem do przerwania terapii.
Blok tematyczny nr 2
a) „Stopniowa terapia przy zapaleniu stawu kolanowego i przy zapaleniu stawu biodrowego wyciągiem z korzenia czarciego pazura”
Autor: Biller A.
Ze względu na aktualnie prowadzone w Polsce szerokie badania nad wykorzystaniem wyciągu z korzenia czarciego pazura, szczególne zainteresowanie wywołał referat dr. Billera w ramach drugiego bloku tematycznego pt:. „Stopniowa terapia przy zapaleniu stawu kolanowego i przy zapaleniu stawu biodrowego wyciągiem z korzenia czarciego pazura”.
Dotychczasowe badania farmakologiczne z wyciągami z czarciego pazura wskazują na przeciwzapalne i przeciwbólowe działanie. Z powodu wielkich różnic między badanymi wyciągami dane farmakologiczne nie są jednolite. Często wybierano podawanie dootrzewnowe, które dostarcza niewielu wniosków dotyczących sposobu działania preparatów przyjmowanych doustnie.
Różne grupy składników zostały scharakteryzowane, pewne jest dotychczas tylko to, że nie tylko jeden pojedynczy składnik jest odpowiedzialny za obserwowane działanie przy schorzeniach reumatycznych. Działanie izolowanego glikozydu irydoidowego – harpagozydu nie wystarcza do działania całego wyciągu z porównywalną ilością harpagozydu. Do oceny zastosowania preparatów z Harpagophytum w praktyce na pierwszym miejscu są badania kliniczne. Z wielkiej liczby dotychczas opublikowanych badań klinicznych tylko niewiele spełnia aktualne wymogi jakości badań klinicznych.
Jako dobrze udokumentowany zakres wskazań uchodzi obecnie lumbago i lumbago – ischias. Dla zwyrodnieniowych schorzeń aparatu ruchowego w wąskim sensie, a więc dla artroz, brak dotychczas powtarzalnych klinicznych dowodów. Przedstawione zostały dwie podwójnie ślepe próby z wyciągiem z czarciego pazura LoHAr-45, zawartym w gotowym preparacie flexi-loges® firmy Dr. Loges+Co. GmbH w Winsen. Przez 5 miesięcy sprawdzano, czy badany wyciąg jest w stanie zastąpić dotychczasową terapię ibuprofenem, przy pomocy indeksu artretyzmu WOMAC sprawdzano skuteczność dla takich wskazań, jak zapalenie stawu kolanowego i zapalenie stawu biodrowego. Wskaźnik odpowiedzi pod wpływem podawania czarciego pazura wynosił 70,8% wobec 40,9% pod wpływem placebo. Różnica była statystycznie znacząca (p = 0,041). W obserwacji z 583 pacjentami potwierdzono wspaniałą tolerancję preparatu.
b) „Biodostępność salicyny z wyciągu z kory wierzby”
Autorzy: Heide L., Kötter I., Schmid B.
Celem było zbadanie farmakokinetyki salicyny i jej głównych metabolitów u ludzi po doustnym podaniu chemicznie standaryzowanego wyciągu z kory wierzby. 1,360 mg wyciągu z kory wierzby odpowiadającego 240 mg (= 838 ?mol) salicyny badano na 10 zdrowych ochotnikach, w dwóch równych dawkach w godzinach 0 i 3. Po czasie 24 godzin oznaczano poziom w moczu i w surowicy kwasu salicylowego i jego metabolitów, np. kwasu gentyzynowego i salicylurowego przy pomocy odwróconej fazy HPLC. Obliczono stopień wydalania nerkowego, eliminację półtrwania i całkowitą biodostępność salicylanów.
Kwas salicylowy był głównym metabolitem salicyny wykrytym w surowicy (86% sumy salicylanów), obok kwasu salicylurowego (10%) i kwasu gentyzynowego (4%). Szczytowe poziomy zostały osiągnięte w ciągu dwóch godzin po podaniu doustnym. Eliminacja przez nerki nastąpiła, przede wszystkim, w formie kwasu salicylurowego. Szczytowe poziomy kwasu salicylowego wynosiły przeciętnie 1,2 mg/l, a zaobserwowane AUC (moment statystyczny zerowy) kwasu salicylowego było równe oczekiwanemu po przyjęciu 87 mg kwasu acetylosalicylowego.
Wyciąg z kory wierzby w obecnej dawce terapeutycznej prowadzi do znacznie niższego poziomu salicylanów w surowicy niż obserwowane poziomy po podaniu przeciwbólowych dawek syntetycznych salicylanów. Dlatego sama budowa kwasu salicylowego nie wyjaśnia przeciwbólowego i przeciwreumatycznego działania kory wierzby.
c) „Wyciąg z kory wierzby – aktualny stan wiedzy na temat działania, skuteczności i tolerancji”
Autor: März R.W.
Kora wierzby jest bardzo często cytowana jako historyczny punkt wyjścia dla najbardziej znanej substancji świata: kwasu acetylosalicylowego, ponieważ w całej tradycyjnej historii medycyny zalecana jest do leczenia gorączkowych i bólowych schorzeń, najczęściej postaci reumatycznych. W Niemczech jednak Spirea ulmaria, względnie jej olejek zawierający metylosalicylat, prowadziła do kwasu salicylowego jako substancji czynnej („Aspiryna”). Jej pozycja w terapii schorzeń reumatycznych jeszcze za czasów patentu dotyczącego syntezy w 1877 r. była nie znana, przy czym w Anglii na temat terapii salicyną w gorączce reumatycznej umieścił publikację „Lancet” już w 1876 r.
Monografie dotyczące wyciągu z kory wierzby zredagowały Komisja E (1984) i ESCOP (1997). Zalecają one średnią dawkę dobową wyciągu z kory wierzby do 120 mg salicyny (w przypadku co najmniej 1% surowca).
Schaffner przeprowadził w 1996 r., jako projekt pilotażowy, pierwsze badania z kontrolą placebo standaryzowanego wyciągu z kory wierzby na 21 pacjentach z zespołem szyjnym, lędźwiowym lub kręgosłupowym i znalazł jednoznaczne wskazówki dotyczące przeciwbólowego działania dla podawanego przez 2 tygodnie ekstraktu z kory wierzby odpowiednio 240 mg, opierając się o skalę bólu (VAS), mniej jasne wyniki uzyskano z testem dolorymetrycznym (Schaffner W. 1997). Od tego czasu zakończono 4 badania kliniczne i opracowano nowe farmakologiczne wnioski dotyczące wyciągu z kory wierzby.
Pierwsza zgodna z GCP losowa, podwójnie ślepa próba została przeprowadzona na pacjentach z zapaleniem stawu biodrowego lub kolanowego z dawką 2x2 drażetki (każda po 340 mg wyciągu z kory wierzby z 61,8 mg sumy salicyny) przez ponad 2 tygodnie (Schmid, Lüdtke et al. 2000). Pacjenci stacjonarni poddawani byli w obu grupach (prawie równo podzielonych) różnym dodatkowym niefarmakologicznym zabiegom towarzyszącym; na koniec terapii dla głównego parametru celowego score bólu WOMAC, jak również dla populacji ITT, jak też dla populacji PP stwierdzono znaczne cofnięcie się objawów (p=0,047 wzgl. p=0,0196).
Eisenberg i wsp. (Chrubasik S., Eisenberg E. et al. 2000) prowadzili w Haifie losowe, kontrolowane placebo, kliniczne badania z wyciągiem z kory wierzby (Assalix) na 210 pacjentach z zaostrzonym chronicznym bólem pleców. Na terapię składała się dawka dobowa 2 x 390 mg wyciągu z kory wierzby, zawierająca 120 mg salicyny wzgl. 4 x 390 mg wyciągu z kory wierzby zawierającego 240 mg salicyny wzgl. placebo przez ponad 4 tygodnie, leczeniem ratunkowym był Tramadol. Głównym kryterium celu była liczba pacjentów, którzy przez 5 dni nie odczuwali bólu i nie wymagali dodatkowego leczenia Tramadolem. Pod wpływem wysokiego dawkowania kryterium celu spełniło 27/65 (39%), pod wpływem niskiego dawkowania 15/67 (21%) a pod wpływem placebo 4/59 (6%).
Różnica dla związków między dawkowaniem aktywnych grup a grupą placebo była wielce znacząca (p<0,001). Spożycie Tramadolu w grupie placebo było znacząco wyższe niż w innych grupach (p=0,001), podczas każdego tygodnia leczenia.
W otwartym lecz kontrolowanym badaniu porównywano podawanie 2 x 1 drażetki ekstraktu z kory wierzby (n=115), 2 x 2 drażetki ekstraktu z kory wierzby (n=112; w tym wypadku Assalix) i ortopedyczną terapię standardową (n=224) (Chrubasik S., Künzel O. et al. 2001). Włączono 240 pacjentów i poddawano terapii ponad 4 tygodnie. Ortopedyczna standardowa terapia reprezentowała całą gamę zwykłych specjalistycznych zabiegów terapeutycznych, które sięgały od różnych niesterydowych leków przeciwreumatycznych przez elektrostymulacje aż do gimnastyki leczniczej. Modyfikowany indeks Arhus i indeks bólu z 5 wymiarami (TPS) były parametrami celu. W grupie wysokiej dawki znalazło się 40% pacjentów bez bólu, w grupie niskiej dawki 19% a w grupie terapii standardowej 18%. W otwartej, losowej próbie porównawczej z 228 pacjentami, w tym samym wskazaniu, porównywano dawkę dobową 2 x 2 drażetki ekstraktu z kory wierzby (Assalix) z Rofecoxib w dawce dobowej 12,5 mg (Chrubasik S. 2001). Parametrem celowym był modyfikowany indeks Arhus i indeks bólu z 5 wymiarami (TPS), jak również skala VAS. Wszyscy pacjenci mieli możliwość uzyskania leczenia dodatkowego. W obu grupach zmniejszyła się średnia intensywności bólu (VAS) o 44%, indeks Arhus dla bólu o 30% wzgl. 32%, modyfikowany indeks Arhus o 21% wzgl. 22%. Zaobserwowane zmiany są trwałe i konkretne.
Wspierają hipotezę porównywalnej skuteczności obu substancji w zastosowanych dawkowaniach.
Na podstawie wszystkich istniejących badań klinicznych można reasumować, że tolerancja ekstraktu z kory wierzby w danych dawkowaniach może być uznana za dobrą lub bardzo dobrą. Okazjonalnie donosi się o dolegliwościach żołądkowych, przy czym ich częstotliwość nie różni się od tej z grupy placebo, pojedynczo obserwowano reakcje alergiczne. Ostatnie doprowadziły do zakończenia leczenia, pierwsze odczuwano z reguły jako krótkotrwałe pogorszenie samopoczucia. Znane ze strony niesterydowych leków przeciwzapalnych działania uboczne wydają się nie występować w przypadku stosowania ekstraktu z kory wierzby.
Z badań Krivoya (Krivoy N., Pavlotzky E. et al. 2001) można wnioskować, że wyciąg z kory wierzby wykazuje działanie hamujące krzepnięcie krwi, w mniejszym stopniu niż kwas acetylosalicylowy (ASA); efekt ten musi wynikać z innych substancji i mechanizmów, ponieważ w ekstrakcie z kory wierzby nie występują decydujące grupy acetylowe.
Nowe badania dotyczące farmakologii i toksykologii wykazały, że wyciąg z kory wierzby mimo bardzo dobrego przeciwzapalnego działania, w porównaniu z kwasem acetylosalicylowym w odniesieniu do błony śluzowej żołądka posiada znacznie mniejszy potencjał szkodzący.
Potwierdziły one starsze badania z wyciągiem z kory wierzby na szeregu modelach zapalnych (zapalenie stawów wywołane adiuwansem, zapalenie wywołane gorącem, obrzęk łapy szczura wywołany dekstranem). W teście obrzęku łapy szczura wymaga się wielokrotnej dawki kwasu acetylosalicylowego, aby osiągnąć ten sam wymiar efektu. Efekt przeciwbólowy wydaje się nie mieć nic wspólnego z niepożądanym działaniem na centralny układ nerwowy. Opublikowane dane dotyczące efektu obniżania gorączki przez ekstrakt z kory wierzby zostały potwierdzone w nowszych badaniach.
Standaryzowane i zdefiniowane wyciągi z kory wierzby są racjonalną opcją terapeutyczną przy bolesnych, zapalnych lub zwyrodnieniowych schorzeniach z zakresu reumatyzmu. Skuteczność odpowiada co najmniej stosowanym zabiegom w praktycznej ortopedycznej terapii, jednak przy lepszej tolerancji.
Ekstrakt z kory wierzby może przy odpowiednim dawkowaniu w obu praktycznie decydujących kryteriach – skuteczność i tolerancja – z inhibitorami COX-2 współdziałać. Na podstawie dotychczasowych danych – szczególnie w badaniach biodostępności przeprowadzonych przez Schmida (Schmid B., 1998), wykrytych poziomach we krwi metabolitów salycyny – wydaje się wysoko prawdopodobne, że wielorakie działania różnych składników w wysokim stopniu warunkują skuteczność i tolerancję.
Blok tematyczny nr 3
a) „Skuteczność i tolerancja wyciągu z owoców głogu (ROB 10) u pacjentów z niewydolnością serca w stadium NYHA II”
Autorzy: Hempel B., Rietbrock N.
W ramach 12-tygodniowych klinicznych prób badano, na 88 pacjentach z niewydolnością serca w stadium NYHA II, działanie standaryzowanego wyciągu ze świeżych owoców głogu. Wyniki potwierdzają korzystne działanie tego wyciągu na tolerancję obciążeniową i jakość życia przy jednocześnie dobrej tolerancji.
b) „Skuteczność i bezpieczeństwo Crataegus Extract Ws®1442 w porównaniu z placebo u pacjentów z przewlekłą, stabilną niewydolnością serca stadium NYHA III”
Autor: Tauchert M.
Celem badań było stwierdzenie czy długotrwała terapia Crataegus extract WS® 1442 jest efektywna jako terapia pomocnicza do uprzedniego leczenia diuretycznego pacjentów z niewydolnością serca z bardziej zaawansowanym stadium schorzenia (NYHA III), czy efekty te są zależne od dawki i czy leczenie jest bezpieczne i dobrze tolerowane.
Referowane dane potwierdzają, że działanie WS®1442 na wydolność wysiłkową pacjentów z chorobą serca i typowymi klinicznymi objawami związanymi z chorobą serca jest zależne od dawki. Lek był dobrze tolerowany i bezpieczny.
Blok tematyczny nr 4
a) „Skuteczność wyciągu z dziurawca WS®5570 u pacjentów z zaburzeniami depresyjnymi”
Autor: Dienel A.
W ramach prospektywnych, wieloośrodkowych, losowych podwójnych ślepych prób z kontrolą placebo badano przeciwdepresyjną skuteczność preparatu jak również tolerancję wodno-alkoholowego wyciągu WS®5570 z dziurawca.
W przedstawionych badaniach okazało się, że wyciąg z dziurawca WS® 5570 jest bezpieczny i skuteczny przy leczeniu lekkich do średnio ciężkich epizodów depresyjnych.
b) „Badania interakcji wyciągu z dziurawca (Ze117) ze środkami antykoncepcyjnymi na pacjentkach”
Autorzy: Will-Shahab L. i in.
Na drodze badań klinicznych wykazano, że jednoczesne przyjmowanie wyciągu z dziurawca Ze 117 (Remotiv®) i Lovelle® nie prowadzi do żadnych interakcji z hormonalnymi komponentami środka antykoncepcyjnego w wybranych warunkach eksperymentalnych. Przy tym należy pamiętać, że wyciąg Ze 117 charakteryzuje się niską zawartością hiperforyny.
c) „Przegląd stanu badań klinicznych nad wyciągami z dziurawca u pacjentów z depresjami”
Autor: Schulz V.
Wyniki 32 kontrolowanych ślepych prób publikowano do lata roku 2001. Około 3000 pacjentów, szczególnie tych z lekkimi do średnio ciężkich depresjami było włączonych do badań.
Wyniki dotychczas uzyskanych badań nie pozwalają zauważyć żadnych znaczących różnic w skuteczności alkoholowych wyciągów. Przy uwzględnieniu wszystkich wyników badań można wnioskować z tego, że próg skuteczności dla poszczególnych symptomów i dolegliwości, które występują w ramach schorzeń depresyjnych może wynosić około 300 mg wyciągu dziennie. W dawce około 500-100 mg wyciągu dziennie są te preparaty z dziurawca w ramach lekarsko wspieranej terapii przy lekkich do średnio ciężkich depresjach porównywalnie skuteczne, tak jak syntetyczne środki przeciwdepresyjne, w przypadku zwyczajowego dawkowania tych ostatnich w codziennej praktyce.
Należy docenić wady i zalety wyciągów z dziurawca w porównaniu z syntetycznymi lekami przeciwdepresyjnymi. Przy ocenie sukcesów terapeutycznych należy szczególnie wziąć pod uwagę, że przy terapii farmakologicznej pacjentów z depresjami – bez względu na pochodzenie substancji, osobista akceptacja w ramach rozmów z pacjentami ma miarodajne znaczenie. Ten wpływ terapeuty odzwierciedli się w ramach kontrolowanych badań we wskaźnikach powodzenia pod wpływem placebo.
Agency for Health Care Policy and Research w USA doszła przy metaanalizie więcej niż 80 badań z najnowszymi środkami przeciwdepresyjnymi do wniosku, że wskaźniki „odpowiedzi” średnio pod wpływem placebo wynosiły 32% a pod wpływem vera 50%.
Blok tematyczny nr 5
a) „Wyciąg ZE 440 z Vitex agnus castus w przypadku syndromu premenstrualnego: wyniki RTC w porównaniu z placebo u 170 pacjentek”
Autorzy: Schellenberg R. i in.
Polepszenie zmiennych celu głównego było w grupie verum znacznie wyższe niż w grupie placebo (p<0,001). Tak samo parametry celu bocznego wykazały wysoko znaczącą przewagę verum (p<0,001). Co najmniej 50%-owa redukcja symptomów osiągnięta została w grupie verum 52%, w grupie placebo 24% pacjentek. 7 pacjentek donosiło o lekkich działaniach ubocznych (4 razy pod wpływem verum, 3 razy pod wpływem placebo), w żadnym przypadku nie trzeba było przerwać leczenia.
Przy pomocy suchego wyciągu Ze 440 z Vitex agnus castus bardzo dobrze tolerowanego można zapewnić efektywne leczenie syndromu premenstrualnego.
Wiele kontrowersji wzbudził referat Vasiliades C.E. pt. „Chińska fitoterapia, czego Niemcy mogą się z niej nauczyć.
„Chińska fitoterapia: czego Niemcy mogą się z niej nauczyć”
Autor: Vasiliades C.E.
W Chinach tradycyjna chińska fitoterapia jest zintegrowana z nowoczesną medycyną; pozwala na racjonalny dostęp do tego zamkniętego w sobie kierunku terapeutycznego. W przeciwieństwie do Japonii i południowej Korei nie było w Chinach żadnej pragmatycznej redukcji tradycyjnych teorii. W ubiegłych latach nastąpiła większa próba naukowej oceny i krytycznej weryfikacji mającej na celu, tradycyjną chińską medycynę uczynić przydatną dla nowoczesnego systemu leczenia z naciskiem na zabiegi profilaktyczne i na leczenie chorób przewlekłych. Do tych ostatnich należą choroby tłuszczowej przemiany materii, wysokie ciśnienie krwi, cukrzyca typu II, lecz również w coraz większym stopniu choroby alergiczne, choroby funkcjonalne układu żołądkowo-jelitowego, schorzenia z dziedziny chorób reumatycznych i choroby o podłożu neurologiczno-psychosomatycznym.
Potrzeba badań jest również po stronie farmaceutycznej. Chińskie rośliny lecznicze są w większej części nieznane w Europie. Dostępne są tylko w specjalistycznych aptekach. Prawie brak monografii, przy pomocy których ich tożsamość i jakość są sprawdzane. Poza tym w dalekim stopniu nieznane jest z jakich substancji wynika ich skuteczność – to jednak dotyczy często również wielu naszych rodzimych surowców zielarskich. Podawanie pacjentom następuje według receptury. Dopuszczeń zgodnych z niemieckim prawem o lekach dotychczas nie ma.
Zainteresowanie naturalnymi metodami terapeutycznymi opiera się z jednej strony o świadomość działań ubocznych leków syntetycznych, z drugiej strony na nowoczesnej „ekologicznej świadomości”, co jest decydujące dla całościowego traktowania chorego człowieka. Dotyczy to również pacjentów, którzy są w wielostronnym zakresie schorowani i leczeni. Doświadczenia zachodniej i chińskiej diagnostyki muszą integratywnie zgadzać się z sobą. Dla naukowego uprawomocnienia brakuje dotychczas dowodów doświadczalnych, lecz brak również poparcia ze strony uniwersytetów, świata lekarzy i polityków. Gdy niemiecka medycyna zechce zainteresować się bliżej chińskim ziołolecznictwem, będzie musiała uwzględnić mnóstwo impulsów, aby poszerzyć w znaczący sposób stan swych medycznych doświadczeń. Chińska terapia lecznicza powinna w tym sensie być uważana za „dogmat” i szansę jednocześnie.
Postępy Fitoterapii 4/2001
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii