Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Postępy Fitoterapii 1-2/2002, s. 26-27
Adam Szeląg1, Jan Magdalan1, Tomasz Burycz2, Maria Rutkowska1, Małgorzata Pieśniewska1
Porównanie metod oznaczania miana ziela konwalii majowej (Convallaria maialis Linné) zawartych w Farmakopei Polskiej IV i Deutsches Arzneibuch 10
The comparison of the biological assay of convallaria maialis glycosides using methods according to pharmacopoea polonica iv and deutsches arzneibuch 10
1Katedra i Zakład Farmakologii Akademii Medycznej, Wrocław
2Wrocławskie Zakłady Zielarskie „Herbapol” S.A., Wrocław
Summary
Herbal raw materials contain large numbers of pharmacologically active compounds with concentrations dependant on climatic zone therefore biological methods are still the preffered ones in their standardization. In Poland pigeons are used for Convallaria glycosides standardization whilst in European Union countries – guinea-pigs. Once Poland has joined European Union, the procedures of biological assay of glycoside preparations will have to be changed. This study aimed to compare the results of biological assay of glycosides contained in the lot of Convallaria maialis herb using methods according to FP IV (on pigeons) and DAB 10 (on guinea-pigs). No major differences between the results of the experiments carried out on pigeons and guinea-pigs were identified during the study which indicates that both methods show similar sensitivity. The method according to FP IV simpler and does not require specialist equipment.
Glikozydy nasercowe należą do najstarszych, lecz wciąż używanych leków kardiologicznych. Już w 1568 roku Mattioli zalecał ziele konwalii (Herba Convallariae) w leczeniu „kołatania serca” i zawrotów głowy (1). Głównymi substancjami czynnymi ziela konwalii majowej są glikozydy kardenolidowe, których ogólna ilość waha się w granicach 0,1-0,5%. W centralnej i zachodniej Europie konwalatoksyna stanowi główny (do 40%), najbardziej aktywny farmakologicznie składnik kompleksu glikozydów nasercowych zawartych w surowcu (2). Ze względu na dużą liczbę związków farmakologicznie czynnych oraz różnice w ich zawartości zależne od strefy klimatycznej konieczne jest biologiczne mianowanie (miareczkowanie) przetworów roślinnych zawierających glikozydy nasercowe; poszczególne farmakopee wymagają jednak różnych metod miareczkowania, na różnych zwierzętach.
Celem badań było porównanie wyników oznaczenia miana glikozydów zawartych w partii ziela konwalii majowej metodami opisanymi w Farmakopei Polskiej IV (FP IV) oraz w Deutsches Arzneibuch 10 (DAB 10).
Badania przeprowadzono na gołębiach o szarym upierzeniu i masie ciała 250-450 g (wg FP IV) oraz na męskich osobnikach świnek morskich o masie ciała 200-400 g (wg DAB 10). W celu wyeliminowania wpływu wrażliwości osobniczej oraz wahań sezonowych badania wykonano w porównaniu z równoważną ilością substancji wzorcowej – konwalotoksyny. Wyznaczenie dawek śmiertelnych (LD) ziela konwalii majowej oraz konwalotoksyny w mg/kg m.c. zwierzęcia wykonywano na 10 osobnikach w każdej grupie badanej.
Przygotowanie roztworów wzorcowych i metody do doświadczeń opisano szczegółowo w artykule pod tym samym tytułem w numerze 2/2002 „Herba Polonica”.
Porównanie oznaczeń miana równoważności względem wzorca konwalotoksyny (W) oraz granic ufności tego miana (W1, W2), uzyskanych na podstawie wyników badań wykonanych na gołębiach i świnkach morskich przedstawia tabela 1.
Tabela. 1.
Doświadczenia na świnkach morskich Doświadczenia na gołębiach 
Standardowa konwalotoksyna
(0,7 mg/100 ml) 
Folium Convallariae
(0,8 g/200 ml) 
Standardowa konwalotoksyna
(10,0 mg/50 ml) 
Folium Convallariae
(5,0 g/50 ml) 
LD
(mg/kg b.m.)
_
A
LD
(mg/kg b.m)
_
C
LD
(mg/kg b.m)
_
A
LD
(mg/kg b.m.)
_
C
0,1254-0,902371,87541,85620,5664-0,2495366,50202,5564
W = 1,7438 mg/g
W1=1,8252 mg/g
W2=1,6661 mg/g
W = 1,5635 mg/g
W1 =1,8243 mg/g
W2 =1,3400 mg/g
Określenie zawartości związków farmakologicznie czynnych w surowcach roślinnych jest trudne, ponieważ surowce roślinne zawierają wiele związków czynnych, a ich stężenie zależy od różnych czynników, takich jak strefa klimatyczna, rodzaj gleby, ilość opadów, nasłonecznienie, a nawet pora zbiorów. Duże różnice zawartości związków farmakologicznie czynnych w surowcach roślinnych sprawiają, że do ich oznaczania wciąż stosuje się metody biologiczne. W Polsce do oznaczania miana glikozydów kardenolidowych konwalii stosuje się miareczkowanie wykonywane na gołębiach, zaś w Unii Europejskiej badania te przeprowadza się na świnkach morskich. Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej będzie wiązało się z koniecznością zmiany procedur mianowania glikozydów nasercowych. Metoda stosowana dotychczas w Polsce jest prostsza, ponieważ nie wymaga specjalistycznego oprzyrządowania, a podanie badanego roztworu do żyły skrzydłowej gołębia jest łatwe. Wykonanie badań wg metodyki podanej w DAB 10 jest trudniejsze. Do ich przeprowadzenia niezbędny jest kardiomonitor rejestrujący w sposób ciągły pracę serca. Trudniejsze jest także samo podanie badanego roztworu, ponieważ u świnki morskiej żyła szyjna zewnętrzna jest niewidoczna przez skórę i aby wstrzyknąć do niej badany roztwór należy najpierw odpreparować tkanki miękkie.
Porównując otrzymane wyniki badań przeprowadzonych na gołębiach wg metody zawartej w FP IV i na świnkach morskich wg metody opisanej w DAB 10 nie stwierdziliśmy istotnych różnic w mianie równoważności względem glikozydu wzorcowego (W). Wydaje się więc, że obie metody cechują się podobną czułością.
Wnioski
1. Miano równoważności względem glikozydu wzorcowego wyznaczone na gołębiach (1,74 mg/g) oraz na świnkach morskich (1,56 mg/g) mieściło się w granicach normy dla mianowanego proszku ziela konwalii majowej (Convallariae pulvis normatus) przewidzianej w DAB 10 i wynoszącej 1,50-2,67 mg/g.
2. Porównując otrzymane wyniki badań przeprowadzonych na gołębiach i na świnkach morskich nie wykazano istotnych różnic w mianie W.
3. Metody badania miana glikozydów nasercowych opisane w FP IV i DAB 10 cechują się podobną czułością. Oznaczanie miana glikozydów nasercowych według FP IV jest technicznie prostsze i nie wymaga specjalistycznego oprzyrządowania.
Piśmiennictwo
1. Dierżanowski R.: Słownik chronologiczny dziejów medycyny i farmacji. PZWL, Warszawa 1983, 57. 2. Kohlmünzer S.: Farmakognozja. Wydanie V. PZWL, Warszawa 1998, 375.
Postępy Fitoterapii 1-2/2002
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii