Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Postępy Fitoterapii 1-2/2002, s. 31-33
Bogdan Kędzia
Nowości bibliograficzne
IRiPZ
Kłącze kurkumy leczy niestrawność nerwową
Wolf E.: Entspannung für Magen und Darm. Pharm. Ztg. 2001, Nr 42, 30.
Badania kliniczne obejmowały 440 pacjentów z dyspepsją. Wszyscy chorzy cierpieli z powodu zaburzeń trawiennych przeciętnie od 17 tygodni. Prawie 80% chorych podawało, że dolegliwości trawienne nasilały się pod wpływem obciążeń psychicznych (dyspepsia nervosa).
Chorzy przez 4 tygodnie przyjmowali dwa razy dziennie jedną kapsułkę zawierającą etanolowy wyciąg z kłącza Curcuma longa L. (CurcuTruw). Głównymi składnikami biologicznie aktywnymi wyciągu były: kurkuminoidy i olejek eteryczny.
Już po pierwszym tygodniu stosowania preparatu około 60% pacjentów sygnalizowało, że wiele objawów towarzyszących temu schorzeniu, takich jak bóle brzucha, nudności, wzdęcia, odbijanie, uczucie napięcia oraz dolegliwości skurczowe żołądka i jelit, wyraźnie ustępowało. Po miesiącu terapii wymienione dolegliwości u 86,6% pacjentów mijały bezpowrotnie lub w znacznym stopniu były ograniczone. Ponad 95% chorych preparat tolerowało bardzo dobrze lub dobrze. Niepożądanego działania nie odnotowano. Na tej podstawie postawiono wniosek, że wyciąg z kłącza Curcuma longa może znaleźć zastosowanie w leczeniu niestrawności na tle nerwowym.
Kwiaty szałwi i przeciw nerwicom i niedoborom żelaza
Lipmann F., Wegener T.: Salbeiblütenextrakt (Arhama-Terno) bei Erschöpfengszuständen und bei Eisenmangelanamien. Ztschr. Phytother. 2001, 22, 129-135.
Preparaty z liści szałwi (Salvia officinalis L.) stosowane są w lecznictwie powszechnie, mniej znane są natomiast właściwości lecznicze kwiatów tej rośliny. Okazało się, że preparat bezolejkowy przygotowany z kwiatów szałwi (Arhama-Terno) odznacza się działaniem przeciwstresowym, a także podwyższa poziom żelaza w surowicy krwi.
Badania przeprowadzone na 300 chorych, w tym 244 kobietach i 76 mężczyznach, z nerwicami typu wegetatywnego. Chorym przez 4-6 tygodni trzy razy dziennie podawano 15 ml wyciągu wodnego z kwiatów szałwii, bogatego w garbniki i flawonoidy.
Efekty lecznicze stanów nerwicowych oceniano jako bardzo dobre i dobre u 74% pacjentów, mierne u 17% i niewystarczające tylko u 9% pacjentów.
Interesujące wyniki otrzymano u 22 chorych z niedoborami żelaza. W trakcie leczenia zawartość tego pierwiastka wzrosła u nich z 14,9 do 18,3 mmola (o około 20%), co zostało uznane za zjawisko ważne klinicznie. Działanie to autorzy przypisują między innymi obecności w wyciągu z kwiatów szałwii kwasu rozmarynowego. Przewiduje się stosowanie tego preparatu u chorych z niedokrwistością spowodowaną niedoborem żelaza.
Kadzidłowiec w chorobie Leśniowskiego i Crohna
Gerhard H. i wsp.: Therapie des aktiven Morbus Crohn mit dem Boswellia-Extrakt H 15. Ztschr. Phytother. 2001, 22, 69-75.
Dotychczas za skuteczną i bezpieczną substancję w leczeniu choroby Leśniowskiego i Crohna (przewlekłe zapalenie ziarninujące jelita krętego i ślepego) uważano mesalazynę (kwas 5-amino-2-hydroksybenzoesowy).
Ze względu na to, że działanie lecznicze mesalazyny polega na hamowaniu wytwarzania leukotrienów powstających w komórkach jelitowych przy udziale lipooksygenazy, naukowcy z Uniwersytetu z Mannheim postanowili sprawdzić, czy takim działaniem leczniczym odznacza się wyciąg z kadzidłowca (Boswellia serrata), także charakteryzujący się hamowaniem aktywności lipooksygenazy. Wyciąg z kadzidłowca H 15 zawierał w swym składzie 50-70% żywicy (w której prawie połowę zajmuje kwas bosweliowy) oraz 4-8% olejku eterycznego.
W badaniach z podwójnie ślepą próbą uczestniczyło 102 chorych z aktywną fazą choroby Leśniowskiego i Crohna, którzy przez 8 tygodni przyjmowali dziennie 4,5 g mesalazyny lub 3,6 g wyciągu H 15 z kadzidłowca.
W podsumowaniu badań stwierdzono, że zarówno mesalazyna, jak i wyciąg z kadzidłowca polepszają stan kliniczny pacjentów z chorobą Leśniowskiego i Crohna, przy czym efekt leczniczy był wyraźniejszy w przypadku kadzidłowca, a także powodował on dwukrotnie mniej efektów ubocznych w porównaniu z mesalazyną. Stąd wyciąg z kadzidłowca, dający korzystniejszy profil korzyści i ryzyka niż mesalazyna, przewidywany jest do stosowania w lecznictwie.
Żeń-szeń amerykański działa przeciwcukrzycowo
Vuksan V. i wsp.: American ginseng (Panax quinqefolium L.) reduces postprandial glycemia in non-diabetic subjects with type 2 diabetes mellitus. Arch. Intern. Med. 2000, 160, 1009-1013.
Cukrzyca pierwotna typu II albo regulacyjna należy do tak zwanych cukrzyc insulinoniezależnych, na którą cierpi wielu ludzi dorosłych. Wśród licznych roślin pomocnych w leczeniu tego schorzenia znajduje się także żeń-szeń amerykański (Panax quinquefolium). Wskazują na to opisane poniżej badania kliniczne.
Badania obejmowały 9 osób z cukrzycą typu II oraz 10 osób bez cukrzycy. Pacjenci obu grup otrzymywali doustnie po 3 g sproszkowanego wyciągu z korzenia żeń-szenia amerykańskiego lub placebo na 40 minut przed podaniem lub równocześnie z podaniem doustnym 300 ml roztworu zawierającego 25 g glukozy. Każdy pacjent poddawany był naprzemiennie powyższej procedurze z tygodniową przerwą pomiędzy doświadczeniami. Próbki krwi pobierano z palca po 2 godzinach od podania glukozy.
U pacjentów bez cukrzycy poziom glukozy w surowicy nie zmieniał się kiedy wyciąg z żeń-szenia podawany był równocześnie z glukozą, ale obniżał się o 30% kiedy wyciąg podawany był na 40 minut przed podaniem glukozy. Natomiast u pacjentów z cukrzycą poziom glukozy w surowicy znacznie obniżał się zarówno wtedy, gdy wyciąg z żeń-szenia podawany był wraz z glukozą (o 20%), jak również wtedy, gdy wyciąg podawany był na 40 minut przed podaniem glukozy (o 18%). Z kolei u wszystkich pacjentów otrzymujących placebo poziom glukozy w surowicy krwi był jednolicie wysoki.
Przeprowadzone badania wskazują, że wyciąg z żeń-szenia amerykańskiego ma działanie hipoglikemiczne zarówno u osób bez cukrzycy, jak i u osób z cukrzycą typu II, jeśli zostanie podany doustnie na 40 minut przed posiłkiem. Ponadto autorzy sugerują, że podawanie wyciągu wraz z posiłkiem może zapobiegać reakcji hipoglikemicznej. Ponieważ osoby z cukrzycą w trakcie doświadczenia przyjmowały swoje leki przeciwcukrzycowe, można sądzić, że podawanie wyciągu może być pomocne we wspomaganiu terapii podstawowej. Autorzy sądzą poza tym, że obniżenie poziomu cukru w surowicy krwi pod wpływem wyciągu z żeń-szenia amerykańskiego u osób zdrowych może zmniejszyć ryzyko powstania u nich cukrzycy, a zatem może to być środek zapobiegający powstawaniu tego schorzenia.
Imbir łagodzi mdłości i wymioty w ciąży
Vutyavanich T. i wsp.: Ginger for nausea and womiting in pregnancy: Randomized, double-masked, placebo-controlled trial. Obstet. Gynecol. 2001, 97, 577-582.
W badaniach klinicznych z podwójnie ślepą próbą i użyciem placebo brało udział 67 kobiet będących w 17 tygodniu ciąży, cierpiących z powodu mdłości i wymiotów. Sygnalizowały one od jednego do kilku przypadków wymiotów w ciągu doby.
32 pacjentkom przez 4 dni podawano 250 mg sproszkowanego kłącza imbiru (Zingiberis rhizoma) w kapsułkach cztery razy dziennie (1 g na dobę). W tym samym czasie 35 pacjentek otrzymywało identycznie wyglądające placebo.
Po 4 dniach leczenia liczba pacjentek z wymiotami w grupie przyjmującej imbir zmalała z 32 do 12, natomiast w grupie placebo zmniejszyła się ona z 35 do 23. Świadczy to o wyraźnym zmniejszeniu skłonności do wymiotów w grupie leczonej (o 67,5%) w porównaniu do grupy nie leczonej (34,3%). Ponadto w grupie kobiet ciężarnych przyjmujących imbir wystąpiło tylko 1 samoistne poronienie, podczas gdy w grupie przyjmującej placebo zanotowano 3 takie przypadki.
W podsumowaniu autorzy przypuszczają, że 1 g sproszkowanego kłącza imbiru na dobę skutecznie zmniejsza ryzyko wystąpienia mdłości i wymiotów u kobiet w 4 pierwszych miesiącach ciąży.
Ziołolecznictwo i chirurgia
Ang-Lee M.K. i wsp.: Herbal medicines and prioperative care. JAMA 2001, 286, 208-216.
Autorzy wyrażają swoje zaniepokojenie w odniesieniu do 8 powszechnie stosowanych roślin zielarskich, przyjmowanie których może stworzyć ryzyko komplikacji u osób przygotowywanych do zabiegu operacyjnego. Należą do nich: Echinacea sp., Ephedra sinensis, Allium sativum, Ginkgo biloba, Panax ginseng, Piper methysticum (kava-kava), Hypericum perforatum i Valeriana officinalis.
Dla przykładu Echinacea może obniżać efektywność leków immunosupresyjnych, Ephedra sinensis niesie z sobą ryzyko niedokrwienia mięśnia sercowego i zawał, Allium sativum i Ginkgo biloba stwarzają ryzyko krwotoku, szczególnie u osób przyjmujących inne leki hamujące agregację płytek krwi, Panax ginseng może spowodować hipoglikemię u pacjentów poszczących przed zabiegiem oraz krwawienia na skutek obniżenia krzepnięcia krwi (warfaryna), Piper methysticum jest w stanie podwyższyć uspokajające działanie środków znieczulających, Hypericum perforatum wzmaga działanie wielu leków (cykloseryny, warfaryny, steroidów, inhibitorów proteazy, benzodiazepin, blokerów kanału wapniowego) a Valeriana officinalis podwyższa działanie uspokajające i obniża działanie benzodiazepin.
Jest to o tyle zjawisko poważne, że ponad 70% badanych chorych nie jest poinformowanych przed zabiegami operacyjnymi o konieczności wcześniejszego odstawienia przez nich leków roślinnych. Stąd propozycje autorów aby leczenie preparatami, w skład których wchodzą wymienione rośliny lecznicze, przerywać na 2-7 dni przed przewidywanymi zabiegami operacyjnymi.
Postępy Fitoterapii 1-2/2002
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii