Chcesz wydać pracę doktorską, habilitacyjną czy monografię? Zrób to w Wydawnictwie Borgis – jednym z najbardziej uznanych w Polsce wydawców książek i czasopism medycznych. W ramach współpracy otrzymasz pełne wsparcie w przygotowaniu książki – przede wszystkim korektę, skład, projekt graficzny okładki oraz profesjonalny druk. Wydawnictwo zapewnia szybkie terminy publikacji oraz doskonałą atmosferę współpracy z wysoko wykwalifikowanymi redaktorami, korektorami i specjalistami od składu. Oferuje także tłumaczenia artykułów naukowych, skanowanie materiałów potrzebnych do wydania książki oraz kompletowanie dorobku naukowego.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 1/2003, s. 6-10
Jerzy Lutomski, Alina Mścisz
Znaczenie prewencyjne związków polifenolowych zawartych w winogronach
The preventive role of polyphenolic compounds contained in grapevine
Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich w Poznaniu
Summary
The polyphenolic compounds called often bioflawonoids are the main group of natural substances contained in grapevine (Vitis vinifera). They have the impertent role in functional food. The natural extract from the seeds of red grapevine with high contents of biologically active flavonoids (OPC – oligomeric procyanidins) is the source of natural antioxidants.
The results of experiments confirm the preventive activity of procyanidins from grape against risk of hearth insuffciency. Independently the protective effect of procyanidins from Vitis vinifera on vitamins E and C has been found.
Winorośl właściwa (Vitis vinifera L.) pnącze z rodziny winoroślowatych (Vitaceae) pochodzi z terenów Kaukazu i Iranu, skąd zostało wprowadzone do Europy i na inne kontynenty. Winorośl jest jedną z najstarszych – obok zboża – uprawianych roślin, znaną prawdopodobnie od 9 tysięcy lat. Opisane zostało ponad 8 tysięcy odmian tej rośliny, ale tylko około 25% jest uprawiane w winnicach. Najważniejszym surowcem pozyskiwanym z winorośli są owoce szeroko wykorzystywane w przemyśle spożywczym. Poza ich konsumpcją w postaci świeżych winogron spożywa się je w postaci wysuszonej jako rodzynki. Winogrona służą również do produkcji wina, napoju będącego od tysięcy lat składnikiem diety wielu narodów.
Mniej popularnym, jednak równie dobrze znanym surowcem otrzymywanym z winorośli są liście, szczególnie pochodzące z odmiany czerwonej. Stosuje się je zarówno jako produkt żywnościowy przeznaczony do odżywiania ludzi oraz jako suplement diety, wyprodukowany w postaci kapsułek lub tabletek, zawierający skoncentrowane źródło składników aktywnych biologicznie, będących uzupełnieniem normalnej diety.
Liście winorośli są podstawowym składnikiem tradycyjnej greckiej potrawy nazwanej dolmas". Podawana jest ona również często w Turcji, a obecnie znajduje się w menu kuchni europejskiej, szczególnie śródziemnomorskiej, amerykańskiej i innych. Potrawa ta podawana jest w wersji tradycyjnej tzn. z mięsem oraz w wersji wegetariańskiej. Ponadto liście winogron używane są również jako dodatek do świeżych sałatek i innych przetworów warzywnych.
Związki polifenolowe w świecie roślinnym
Od początku XX wieku do dnia dzisiejszego prowadzone są intensywne badania składu chemicznego winorośli, szczególnie owoców, a także i liści, celem szczegółowego wyjaśnienia ich już częściowo zdefiniowanej aktywności biologicznej. Badania te są niezwykle skomplikowane, a wyniki często dyskusyjne ze względu na ogromną różnorodność badanego materiału. Substancje naturalne występujące w winorośli to przede wszystkim związki polifenolowe, obecnie często nazywane bioflawonoidami. Odgrywają one istotną rolę w żywności funkcjonalnej prozdrowotnego przeznaczenia.
Związki polifenolowe to duża liczba substancji naturalnych, których cząsteczki zawierają grupy wodorotlenowe. Są to drugorzędowe metabolity występujące w świecie roślin. Nie są one syntetyzowane w organizmach ludzi i zwierząt. Różnią się budową chemiczną, wielkością i właściwościami biologicznymi oraz należą do różnych klas związków naturalnych. Właśnie ta zróżnicowana struktura polifenoli wyznacza określone kierunki ich działania prewencyjnego. Do grupy polifenoli zaliczane są polifenolokwasy, flawonoidy, izoflawonoidy, chalkony, antocyjany, stilbeny, katechiny, kumaryny, lignany, ligniny i wiele innych substancji.
Rozpowszechnienie związków polifenolowych w świecie roślinnym jest ogromne. Samych flawonoidów zidentyfikowano około 5 tysięcy. Związki polifenolowe występują w jadalnych produktach roślinnych oraz roślinach leczniczych. Są zatem obecne w roślinach strączkowych (zboża, orzechy) nasionach, grzybach, warzywach i owocach. Znajdujemy je m.in. w kawie, herbacie, kakao, owocach cytrusowych i winogronach.
Bioflawonoidy – działają przeciwzapalnie i przeciwhistaminowo, zmniejszając reakcje alergiczne. Hamują reprodukcję wirusów, są silnymi przeciwutleniaczami, chronią układ krążenia i zapobiegają chorobom wieku starczego.
Naturalny ekstrakt z nasion czerwonych winogron z wysoką zawartością biologicznie aktywnych flawonoidów (OPC – oligomeryczne procyjanidyny), stanowi źródło naturalnych przeciwutleniaczy. Właściwości te odkryto, badając przypadki tzw. paradoksu francuskiego. Francuzi jedzą więcej tłuszczów; więcej palą, uprawiają mniej sportów niż Amerykanie w tym samym czasie, a chorują rzadziej na serce i choroby układu krążenia. Prawdopodobnie odpowiedzialne za to są substancje znalezione w czerwonym winie, a chroniące błony komórkowe przed wolnymi rodnikami, m.in. resveratrol. Ekstrakt z pestek winogron dostarcza tych samych substancji i powoduje ten sam efekt ochronny przed tzw. chorobami cywilizacyjnymi.
Skład chemiczny nasion i skórki winogron
W nasionach winogron winorośli właściwej (Vitis vinifera L.) występują oligomery i polimery katechiny oraz epikatechiny. Nazywane są one procyjanidynami (inne nazwy to: proantocyjanidyny, pycnogenol lub skróty OPC", OPCs") ponieważ po ogrzaniu w środowisku kwaśnym powstaje z nich cyjanidyna. Procyjanidyny są zbudowane ze zmiennej ilości jednostek flawanu regularnie połączonych wiązaniami C4-C6 i C4-C8. Najprostsze procyjanidyny są dimerami, ale trimery, tetramery i oligomery do 8 jednostek mogą być obecne w mieszaninie obecnej w winogronach. Obecność monomerycznych katechin zależy od stopnia dojrzałości owoców.
Stosując specjalne metody ekstrakcji z nasion winogron otrzymuje się mieszaniny polifenoli (15) zawierające dimery, trimery, tetramery i oligomery procyjanidyn oraz niewielkie ilości katechiny i epikatechiny. W mieszaninie tej dimery stanowią 15% całej frakcji oligomerycznej. Tego rodzaju ekstrakty stosuje się jako środki zapobiegające zaburzeniom naczyniowo-sercowym.
Ponadto w nasionach i w skórce owoców znaleziono odpowiednie ilości resveratrolu. Resveratrol (trans-3,5,4´-trihydroksystilben) jest fitoaleksyną, związkiem fenolowym produkowanym przez niektóre rośliny (winorośl, eukaliptus, świerk, lilie, morwa, orzechy ziemne), w ramach systemu obronnego przed grzybami (6) lub abiotykami, jak jony metali ciężkich czy promieniowanie UV (1).
Obecnie wiele badań wskazuje, że konsumpcja czerwonego wina a zatem i resveratrolu zmniejsza zapadalność na chorobę wieńcową (13). Prowadzone prace eksperymentalne wykazały, że resveratrol jest bardzo efektywnym przeciwutleniaczem (2, 7, 12, 33, 37). Inne badania (29, 33, 36) wykazały zmniejszenie agregacji płytek pod wpływem resveratrolu, co jak wiadomo jest również istotne w zapobieganiu miażdżycy i chorobie niedokrwiennej serca.
Podsumowując można stwierdzić, że resveratrol dzięki swym właściwościom przeciwutleniającym moduluje metabolizm lipidów, hamuje utlenianie lipoprotein i agregację płytek przez co może zmniejszać ryzyko choroby naczyniowo-sercowej.
Aktywność biologiczna procyjanidyn
Procyjanidyny zawarte w winogronach są związkami oddziaływującymi na naczynia krwionośne poprzez swą aktywność przeciwutleniającą i wpływ na elastazę (19, 27). Ponadto wykazują znamienną statystycznie aktywność przeciwagregacyjną płytek (35).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 10 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Adrian M., et al.: Induction of phytoalexin (resveratrol) synthesis in grapevine leaves treated with aluminium chloride. J. Agric. Food. Chem. 1996, 44:1979-1981. 2. Belgouendouz L., et al.: Interaction of transresveratrol with plasma lipoproteins. Biochem. Pharmacol. 1998, 55:811-816. 3. Bertelli A.: Relazione farmaco-tossicologica – Instituto di Farmacologia Universita degli Studi di Pisa 1982; Indena S.p.A.; wg Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 4.Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 5. Bossin J.P., et al.: Chlorioretinal circulation and dazzling: use of procyanidol oligomers (Endotelon). Bull. Soc. Ophtalmol. Fr. 1988, 88:173-174, 177-179. 6. Celotti E., et al.: Resveratrol content of some wines obtained from dried Valpolicella grapes: Recioto and Amarone. J. Chromatogr. 1996, A730:47-52. 7. Chanvitayapongs S., et al.: Amelioration of oxidative stress by antioxidants and resveratrol on PC12 cells. Neuroreport 1997, 8:1499-1502. 8. Corbe C., et al.: Light vision and chorioretinal circulation. Study of the effect of procyanidolic oligomers (Endotelon). J. Fr. Ophatalmol. 1988, 11:453-60. 9. Delacroix P.: Rev. Medecine 1981, 27-28:1793; wg Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 10. Facino R.M., et al.: Sparing effect of procyanidins from Vitis vinifera on vitamin E: In vitro studies. Planta Med. 1998, 64:343-347. 11. Facino R.N., et al.: Diet enriched with procyanidins enhances antioxidant activity and reduces myocardial post-ischemic damage in rats. Life Sci. 1999, 64:627-642. 12. Frankel E.N., et al.: Inhibition of human LDL oxidation by resveratrol. Lancet 1993, 341:1103-1104. 13. Fremont L.: Biological effects of resveratrol. Life Sci. 2000, 66:663-73. 14. Fusi L., et al.: Ann. Ott. Clin. Ocul. 1990, 116:575; wg Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 15. Gabetta B., et al.: Characterization of proanthocyanidins from grape seeds. Fitoterapia 2000, 71:162-175. 16.Gavignet C., et al.: Effect of procyanidolic oligomers on cultured mesenchymal cells. I.Effect on attachment, proliferation and detachment of cells. Pathol. Biol. (Paris) 1989, 37:746-753. 17. Groult N., et al.: Study of effect of procyanidoel oligomers on cultured mesenchymatous cells. III. Size and form of cells and nuclei. Quantitative morphologic study. Pathol. Biol (Paris) 1991, 39:277-282. 18. Harmand M.F., Blanquet P.: Eur. J. Drug. Metab. Pharmacokin. 1978, 1:15; wg Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 19.Jonadet M., et al.: Antocyanosides extracted from Vitis vinifera, Vaccinium myrtillus and Pinus maritimus. I. Elastase-inhibiting activities in vitro. II. Compared angioprotective activities in vivo. J. Pharm. Belg. 1989, 38:41-46. 20. Laparra J., et al.: Plantes medicin. et Phytother. 1977, 11:133; wg Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 21. Laparra J., et al.: Acta Therap. 1978, 4:233; wg Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 22. Livero L., et al.: Antimutagenic activity of procyanidins from Vitis vinifera. Fitoterapai 65:203-209, 1994. 23.Maffei Facino R., et al.: Free radicals scaveninging action and anti-enzyme activities of procyanidines from Vitis vinifera. A mechanism for their capillary protective action. Arzneimittelforschung 1994, 44:592-601. 24.Maffei Facino R., et al.: Procyanidines from Vitis vinifera seeds protect rabbit heart from ischemia/reperfusion injury: antioxidant intervention and/or iron and copper sequestering ability. Planta Med. 1996, 62: 95-502. 25. Masquelier J., et al.: Bull. Soc. Pharm. Bordeaux 1979, 118:95; wg Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L.: Fitoterapia 1995, 64:291-317. 26. Masquelier J., et al.: Flavonoids and pycnogenols. J. Vit. Nutr. Res. 1979, 49:307-311. 27. Meunier M.T., et al.: Plant medicin. et Phytother. 23:267, 1989; wg Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 28.Moriconi S., Bellezza P.G.: Ann. Ott. Clin. Ocul. 1988, 114:585; wg Bombardelli E., Morizzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 29. Olas B., et al.: Inhibitory effect of resveratrol on free radical generation in blood platelets. Acta. Biochim. Pol. 199, 46:4-16. 30. Pfister A., et al.: Acta Therap. 1982, 8: 223; wg Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 31. Proto F., et al.: Ann. Ott. Clin. Ocul. 1988, 114:85; wg Bombardelli E., Morazzoni P.: Vitis vinifera L. Fitoterapia 1995, 64:291-317. 32.Robert A.M., et al.: Effect of procyanidolic oligomers on cultured mesenchymal cells. II. Attachment of elastic fibres to the cells. Pathol. Biol. (Paris) 1990, 38:601-607. 33. Rotondo S., et al.: Br. J.Pharmacol. 1998, 123:1691-1699. 34. Royer R.J., Schmidt C.L.: Evaluation of venotropic drugs by venous gas plethysmography. A study of procyanidolic oligomers. Sem. Hop. 1981, 57:2009-2013. 35. Russo P., et al.: Effects of dealkoholated red wine and its phenolic fractions on platelet aggregation. Nutr. Metab. Cardiovasc. Dis. 2001, 11:25-29. 36. Soleas G.J., et al.: Resveratrol: a molecule whose time has come? And gone? Clin. Biochem. 1997, 30:991-113. 37. Stivala L.A., et al.: Specific structural determinants are responsible for the antioxidant activity and the cell cycle effects of resveratrol. J. Biol. Chem. 2001, 276:2586-2594.
Postępy Fitoterapii 1/2003
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii