Czytelnia Medyczna » Postępy Fitoterapii » 1/2003 » Fitoterapia chorób z przeziębienia

- reklama -

Fitomed
kosmetyki ziołowe

Profesjonalny, stricte ręczny serwis narciarski Warszawa

- reklama -

Jerzy Lutomski

Fitoterapia chorób z przeziębienia

Key words: przeziębienie, choroba, zioło, zioła, postępy fitoterapii, ziołolecznictwo, zielarstwo, fitoterapia, medycyna, medyczne.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Pełnia życia

Nadwaga zdrowe diety Porady lekarza rodzinnego

Indianin cierpi w milczeniu

Stosowane w terapii zioła i ich przetwory cieszą się dużym i stale rosnącym uznaniem. Najlepiej sprzedawana na świecie jest grupa roślinnych leków przeciwkaszlowych i przeciwko przeziębieniu (wzrost wynosi około 5% rocznie), dla których obroty sięgają obecnie około 6,5 miliarda dolarów. Na miejscu drugim sprzedaży znajdują się leki przeciwbólowe a po nich witaminy, substancje mineralne i dodatki do żywności.

Przeziębienia są w ponad 90% przypadków wywoływane przez wirusy, głównie rinowirusy, rzadziej koronawirusy. Zakażenie komplikuje się, jeśli następuje wtórna infekcja bakteryjna, która często jest przyczyną nadkażenia, skutkiem czego powstają stany zapalne obejmujące wszystkie narządy układu oddechowego. Zakażenia i przeziębienia oczywiście pojawiają się łatwiej, gdy osłabiona jest odporność (15).

Czynniki ryzyka chorób z przeziębienia

Syndrom przeziębienie" (choroba przeziębieniowa, infekcja grypowa) jest łagodnym, uwarunkowanym wirusowo nieżytowym zapaleniem górnych i środkowych dróg oddechowych, występującym w postaci Rhinitis (katar), Pharyngitis (zapalenie błony śluzowej gardła), Laryngitis (zapalenie krtani) lub Laryngotracheobronchitis (zapalenie krtani, tchawicy i oskrzeli), rzadziej jako zapalenie zatok, tchawicy i oskrzeli.

Gardło stanowi, obok nosa, organ najczęściej dotknięty infekcją wirusową. Często występują tutaj objawy zapalenia na samym początku przeziębienia i przenoszą się następnie w trakcie postępu infekcji na inne części ciała, przede wszystkim na krtań i w końcu na oskrzela. Udział leków roślinnych w terapii takich schorzeń polega przede wszystkim na działaniu przeciwzapalnym. Dodatkową korzyścią jest równoległe działanie przeciwbakteryjne (13), które wykazują niektóre przetwory zielarskie (14).

Wyciągi roślinne charakteryzujące się złożonym składem chemicznym, zawierają, poza substancjami biologicznie czynnymi, kompleksy innych, towarzyszących związków o działaniu immunostymulującym, mających istotne znaczenie dla całościowego efektu terapeutycznego.

Należy pamiętać, że podatność na choroby z przeziębienia, zwłaszcza u dzieci, może wzrastać na skutek braku aktywności sportowej oraz treningu immunologicznego.

Punktem wyjścia chorób z przeziębienia jest najczęściej czasowe obniżenie odporności. Odpowiednio wczesne, czyli zapobiegawcze zastosowanie immunostymulatorów (np. kwasów polifenolowych z jeżówki, polisacharydów z lipy, flawonoidów z bzu i dziewanny) może zapobiec wymienionym schorzeniom lub przynajmniej osłabić ich nasilenie. Terapia immunologiczna, przy pełnej manifestacji objawów, może natomiast przyczynić się do szybszego ustąpienia objawów chorobowych i złagodzić nieprzyjemne zjawiska towarzyszące. Poza tym w korzystnych warunkach może zmniejszyć się częstotliwość nawrotów zakażenia.

W leczeniu schorzeń z przeziębienia wielu autorów wskazuje (3, 5, 14) na obiecujące wyniki po zastosowaniu surowców olejkowych, śluzowych, zawierających flawonoidy i inne polifenole (fenolokwasy, zwłaszcza pochodne kwasu salicylowego oraz fenylopropanoidy).

Kora wierzby – przeciwgorączkowy składnik wielu preparatów – jest bardzo często cytowana jako historyczny punkt wyjścia dla najbardziej znanej substancji świata: kwasu acetylosalicylowego, ponieważ w całej tradycyjnej historii medycyny zalecana jest do leczenia gorączkowych i bólowych schorzeń, najczęściej postaci reumatycznych. Aktualny stan wiedzy na temat działania, skuteczności i tolerancji wyciągu z kory wierzby opisał Schaffner (cyt. za März (10)). Przeprowadził on w 1996 roku pierwsze badania z kontrolą placebo standaryzowanego wyciągu z kory wierzby na kilkudziesięciu pacjentach z zespołem szyjnym, lędźwiowym lub kręgosłupowym i znalazł jednoznaczne wskazania dotyczące przeciwbólowego działania dla podawanego przez 2 tygodnie ekstraktu z kory wierzby (o zawartości 240 mg).

Na podstawie przeprowadzonych badań klinicznych można wnioskować, że tolerancja ekstraktu z kory wierzby w zalecanych dawkach może być uznana za dobrą lub bardzo dobrą. Znane ze strony niesterydowych leków przeciwzapalnych działania uboczne wydają się nie występować w przypadku stosowania ekstraktu z kory wierzby.

Najnowsze badania dotyczące farmakologii i toksykologii wykazały, że wyciąg z kory wierzby, mimo dobrego działania przeciwzapalnego, w porównaniu z kwasem acetylosalicylowym, w odniesieniu do błony śluzowej żołądka, posiada znacznie mniejszy potencjał szkodzący. Ponadto wcześniej opublikowane dane dotyczące efektu obniżania gorączki przez ekstrakt z kory wierzby znalazły potwierdzenie w nowszych badaniach (10).

Należy pamiętać, że działanie lecznicze wyciągów z kory wierzby jest powolne, ponieważ ilość salicylanów jest w nich stosunkowo mała w porównaniu z odpowiednimi dawkami syntetycznego preparatu (4). Nie jest to bez znaczenia w przypadku leku przeznaczonego dla dzieci. Jednakże i te małe dawki kwasu salicylowego i jego pochodnych, występujące w surowcach roślinnych, mogą okazać się skuteczne.

TERMASIL – syrop przeciwgorączkowy

Leki roślinne mogą stanowić decydujący przyczynek do łagodzenia objawów występujących przy przeziębieniach. Wybór ziół musi być jednak taki, aby nie upośledzał dodatkowo układu oddechowego. Jego bowiem uszkodzenie przez infekcję wirusową otwiera drogę do inwazji bakterii w normalnie wolnych od nich obszarach (zatoki boczne nosa, ucho wewnętrzne, błona śluzowa tchawicy). Przy takich bakteryjnie uwarunkowanych komplikacjach surowce zielarskie stanowią dobre wsparcie przed lub po ewentualnie koniecznej terapii antybiotykami. Odpowiedni skład surowcowy winien działać napotnie oraz korzystnie wpływać na podniesienie odporności immunologicznej, na obniżenie gorączki, a także redukować objawy wielu niejasnych mechanizmów towarzyszących przeziębieniu.

Przykładem takich naturalnych środków farmaceutycznych jest syrop przeciwgorączkowy TERMASIL produkcji Hasco-Lek" z Wrocławia.

W skład syropu TERMASIL wchodzą wyciągi alkoholowe z kwiatów bzu czarnego (Flos Sambuci), kwiatostanów lipy (Inflorescentia Tiliae), kory wierzby (Cortex Salicis) i kwiatów dziewanny (Flos Verbasci). Wszystkie wymienione surowce są od dawna stosowane w terapii górnych dróg oddechowych przebiegających z podwyższoną ciepłotą ciała, stanem zapalnym i utrudnionym wydzielaniem oskrzelowym, a także jako pomocnicze środki immunostymulujące, przeciwzapalne, napotne i osłaniające. Znajdują one też coraz bogatszą dokumentację kliniczną (1-4, 6-16).

Syrop TERMASIL, przeznaczony jest do użytku wewnętrznego jako remedium antipyreticum, diaphoreticum i antiphlogisticum. Najnowsze wyniki badań farmakologicznych i klinicznych nad stosowaniem leków roślinnych w przypadku chorób przeziębieniowych dowodzą trafnego uzasadnionego doboru składników preparatu TERMASIL.

Polecane książki z księgarni medycznej BORGIS:

Praktyka i teoria promocji zdrowia

Wielka encyklopedia zdrowia od A do Z

Encyklopedia zdrowia dla całej rodziny

Piśmiennictwo

1. Broekaert W.F., et al.: A lectin from elder (Sambucus nigra L.) bark. Biochem. J. 1984, 221:163. 2. Czygan F.C.: Linde (Tilia spec.) – Lindenblüten. Zeitschrift für Phytotherapie 1997, 18, nr 4, 242. 3. Demling L., et al.: Über den Einfluss peripherer Temperaturreize auf die Durchblutung der nasen- und Zungenschleimhaut gsunder Versuchspersonen. Z. Kreislaufforsch. 1956, 48:225. 4. Heide L., et al.: Bioverfügbarkeit von Salicin aus Weidenrinden-Extrakt. Phytopharmaka VII. Abstracts zu den Vorträgen und Postern. Berlin 2001. 5. Karłowicz-Bodalska K., Han S.: Znaczenie preparatów roślinnych w terapii chorób z przeziębienia. Herba Polonica 1998, 44, Nr 3, 197. 6. Kompendium Rośliny Lecznicze w Fitoterapii", Wyd. Instytut Roślin i Przetworów Zielarskich 1994, s. 477. 7. Langhammer L., et al.: Neu-Untersuchung von tiliae flos DAB 8. Arch. Pharm. (Weinheim) 1981, 314:424. 8. List P.H., Hörhammer L.: Hagers handbuch der pharmazeutischen Praxis. Bd. VI, B. Springer Verlag, Berlin etc. 1979. 9. Mascolo N., et al.: Biological Screening of Italian Medicinal Plants for Anti-inflammatory Activity. Phytotherapy Res.1987, 1:28. 10. März R.W.: Weidenrindenextrakt – aktueller Erkenntnisstand zu Wirkungen, Wirksamkeit und Verträaglichkeit. Phytopharmaka VII. Abstracts zu den Vorträgen und Postern, Berlin 2001. 11. Richter A.: Changes in the Motor Activity of Smooth Muscles of the Rat Unterus in vitro as the Effect of Phytohaemagglutinins from Sambucus nigra. Folia Biologica 1973, 21, Nr 1, 33. 12. Scawen M.D., et al.: The amino-acid sequence of plastocyanin from Sambucus nigra L. (elder). Eur. J. Biochem. 1974, 44:299. 13. Schilcher H.: Phytopharmaka zur Behandlung von Katarrhen der oberen Luftwege. Ärztezeitschrift für Naturheilverfahren 1996 37, Nr 11, 847-852. 14. Schilcher H.: Phytopharmaka bei Erkältungskrankheiten. Ärztezeitschrift für Naturheilverfahren 1999, 440:4. 15. Wichtl M., et al.: Lindenblüten. Isoquercitrin – Hauptflavon der offizinellen Droge. Dtsch. Apoth. Ztg. 1987, 127, Nr 10, 509. 16. Wagner H.: Pflanzliche Immunostimulanzien. Zur Prophylaxe und Therapie von Erkältungskrankheiten. Zeitschrift für Phytotherapie 1996, 17:79-95.

Postępy Fitoterapii 1/2003
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii

Powrót na górę strony

Pozostałe artykuły z numeru 1/2003:

- reklama -