Zastosowanie niektórych preparatów pochodzenia roślinnego w leczeniu bólów głowy

Bóle głowy należą do jednych z najczęstszych dolegliwości człowieka. Wiele osób odczuwa bóle głowy przynajmniej kilka razy w roku. Ból głowy, jakkolwiek dokuczliwy, z reguły nie jest niebezpieczny, z wyjątkiem tych przypadków, które traktujemy jako zagrażające lub alarmujące (np. pourazowe uszkodzenie struktur mózgowia, zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, nowotwory).

W praktyce lekarskiej bóle głowy dzielimy na samoistne i ostre. Bóle głowy ostre i podostre są objawem toczącej się w organizmie, zazwyczaj poważnej choroby i wymagają dokładnej diagnostyki i często leczenia szpitalnego. Bóle głowy samoistne, które stanowią ok. 95% wszystkich bólów są zazwyczaj niegroźne ale ich przewlekłość i nawrotowość powodują, że z nimi pacjenci najczęściej zwracają się o pomoc do lekarza. Przyczyna bólów głowy samoistnych jest najczęściej nieznana.

Wśród samoistnych bólów głowy wyróżniamy m.in.: migrenę, napięciowy ból głowy oraz ból klasterowy. Najbardziej charakterystycznym bólem z całej tej grupy jest migrena – ból głowy, który często już pojawia się w dzieciństwie, trzykrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn, uporczywy, nawrotowy, z towarzyszącą foto-, fono- oraz olfaktofobią i wymiotami. Pacjenci cierpiący z powodu migreny siłę bólu określają na 8-10 punktów subiektywnej 10-punktowej skali bólowej.

Oni najczęściej siegają do najsilniejszych środków przeciwbólowych z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, opiatów, a także z grupy tryptanów – leków stosowanych od niedawna (sumatripan-Imigran, zolmitryptan-Zomig).

Powyższe leki, jakkolwiek skuteczne, mają wiele działań niepożądanych i przy dłuższym stosowaniu powodują uzależnienia. Fakty te często eliminują je z codziennego zastosowania w leczeniu bólów głowy.

Godną polecenia alternatywą dla leków allopatycznych są preparaty pochodzenia roślinnego.

Wśród roślin, które mają kojący wpływ na doznania bólowe wyróżniamy: dziurawiec, wilczą jagodę, miętę, kasztanowca, arnikę, bez czarny, rumianek, kozłek lekarski, melisę, pierwiosnek, walerianę, chmiel, jemiołę oraz chryzantemę.

Zastosowanie tych preparatów roślinnych, co prawda, nie przynosi szybkiego i silnego efektu przeciwbólowego jak w przypadku leków allopatycznych, ale ich działanie jest niezaprzeczalne –zarówno doraźne, jak i zapobiegawcze.

W naszej Klinice zainteresowaliśmy się przede wszystkim preparatami z chryzantema, zwanego także złocieniem lub maruną.

Zastosowanie preparatów z tej rośliny ma bogatą historię. Na zbawienny wpływ złocienia w leczeniu migreny wskazywał już w I wieku n.e. grecki lekarz Dioscorides. W czasach nowożytnych do starych receptur odwoływali się lekarze angielscy, zajmujący się na co dzień bólami głowy z Kliniki Migrenowej w Londynie we współpracy z Wydziałem Farmaceutycznym Uniwersytetu Londyńskiego.

Działanie przeciwbólowe w migrenie obserwowano po zastosowaniu złocienia pod postacią soku, naparu, wyciągu, a nawet po żuciu surowych liści złocienia.

W naszej Klinice zastosowaliśmy w leczeniu pacjentów sok ze złocienia – Chrysanthemi parthenii succus, który zawiera partenolid, lakton seskwiterpentynowy, blokujący uwalnianie 5-hydroksytryptaminy czyli serotoniny – mediatora odpowiedzialnego w znacznym stopniu za wywołanie bólu głowy.

W Polsce dostępny jest jako Mariomigran, produkowany przez Zakłady Zielarskie Herbapol Klęka S.A.

Preparat zastosowaliśmy u 12 osób z migrenowymi bólami głowy w wieku od 8 do 52 lat.

Pacjenci otrzymywali rano na czczo 5 ml soku ze złocienia. Czas obserwacji wynosił 3 miesiące. Po 3 miesiącach stwierdziliśmy poprawę u 10 pacjentów, tzn. zmniejszyła się u nich częstość napadów bólowych, natężanie bólu (mierzone w 10-punktowej skali bólu) oraz czas trwania napadów migrenowych. Co ciekawe, brak poprawy stwierdzono tylko u 2 pacjentów i byli to pacjenci, którzy w przeszłości sięgali po silne niesterydowe leki przeciwzapalne i okazjonalnie przyjmowali leki z grupy tryptanów.

Na podstawie tego badania można stwierdzić wyjątkową skuteczność preparatów złocienia w zapobieganiu napadom migreny.

Skuteczność tego preparatu, brak przeciwwskazań, jak również działań niepożądanych czyni go bardzo przydatnym w leczeniu migreny, zwłaszcza u dzieci i osób starszych, u których przeciwwskazane są silne leki przeciwbólowe.