Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

© Borgis - Postępy Fitoterapii 4/2004, s. 158-162
Anna Kędzia1, Henry Ostrowski-Meissner2, Andrzej W. Kędzia3
Działanie olejku z drzewa herbacianego na bakterie beztlenowe wyhodowane z zakażeń dróg oddechowych
Activity of tea tree oil against anaerobic bacteria isolated from infections of respiratory tract
1Zakład Mikrobiologii Jamy Ustnej Akademii Medycznej w Gdańsku
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Anna Kędzia
2Faculty of Health Studies, Charles Sturt University, Sydney, Australia
3II Katedra Pediatrii i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego Akademii Medycznej w Poznaniu
Kierownik Katedry i Kliniki: prof. dr hab. Eugeniusz Korman
Summary
The sensitivity to tea tree oil (Australian Company TTD International Pty Ltd, Sydney) of 138 strains of anaerobic bacteria isolated from patient with infections of respiratory tract were tested. The susceptibility (MIC) anaerobes were determined by means of plate dilution technique in Brucella agar supplemented with 5% defibrynated sheep blood, menadione and hemin. Inoculum containing 106 CFU per droplet was seeded with Steers replicator upon the surface of agar containing various oil concentrations as well as upon that with no oil added (strains growth control). Incubation the plates were performed at 37°C in anaerobic jars in anaerobic conditions for 48 hrs. The MIC was defined as the lowest concentration of the oil inhibiting the growth of the strains anaerobic bacteria.The results indicated that the most susceptible to oil were the strains Gram-negative anaerobes belonging to the genera Fusobacterium and Veillonella. The MICs for 64-60% of these strains were in ranges Ł 0.03-0.5 mg/ml. Among Gram-positive anaerobic bacteria the strains from genera of Actinomyces and anaerobes streptococci were the most sensitive. The growth all of these strains (100%) were inhibited by tea tree oil within the range of Ł 0.03-0.06 mg/ml. The strain of Eubacterium lentum was the lowest sensitive to tested oil (MIC = 2 mg/ml). The growth of 100-67% of these strains were inhibited by tea tree oil within the range of Ł 0.03-0.5 mg/ml. The strain of Eubacterium lentum was the lowest sensitive to tested oil (MIC = 2 mg/ml).
Leki roślinne coraz częściej stosowane są w leczeniu schorzeń układu oddechowego (27). Niektóre z nich wykazują działanie przeciwzapalne, inne działają wykrztuśnie oraz upłynniają i ułatwiają wydalanie zalegającej wydzieliny oskrzelowej. Są też takie fitoterapeutyki, które działają przeciwdrobnoustrojowo i znalazły zastosowanie w lecznictwie i profilaktyce. Preparaty te stanowią cenne uzupełnienie terapii prowadzonej lekami syntetycznymi i antybiotykami. Leki roślinne działające odkażająco, charakteryzują się dużą skutecznością przeciwdrobnoustrojową i zwykle są dobrze tolerowane przez dzieci i osoby starsze. Rzadko też przyczyniają się do powstania objawów ubocznych (27).
Preparaty o działaniu antyseptycznym zawierają wyciągi roślinne lub olejki eteryczne. Przykładem mogą być olejki występujące w rumianku pospolitym ( Matricaria chamomilla L.), mięcie pieprzowej ( Mentha piperita L.), szałwii lekarskiej ( Salvia officinalis L.), macierzance piaskowej ( Thymus serpyllum L.), tymianku pospolitym ( Thymus vulgaris L.), krwawniku pospolitym ( Achillea millefolium L.), cebuli ( Allium cepa L.), czosnku pospolitym ( Allium sativum L.) i sośnie zwyczajnej ( Pinus silvestris L.) (1, 10, 23, 24, 26).
Obecnie coraz częściej stosowane są także preparaty zawierające olejek z drzewa herbacianego (tea tree oil). Jest on otrzymywany z rośliny Melaleuca alternifolia. Roślina zawdzięcza nazwę kapitanowi Cookowi i pierwszym kolonizatorom w Australii z 1770 r., którzy używali liści tego drzewa do otrzymania namiastki herbaty (9, 16). Są też wzmianki o stosowaniu tej rośliny w lecznictwie już w XVIII wieku przez rdzennych mieszkańców Australii – Aborygenów (9, 11). Dopiero na początku XX wieku odkryto właściwości przeciwbakteryjne olejku z drzewa herbacianego (11). Wtedy też wskazano na możliwości stosowania olejku w preparatach do higieny jamy ustnej, odkażania ran i inhalacji (11). Obecnie preparaty zawierające olejek z drzewa herbacianego stosowane są w zakażeniach górnych dróg oddechowych, w zakażeniach bakteryjnych i grzybiczych skóry, w ginekologii i w zakażeniach układu moczowego (2, 25). Prowadzone badania potwierdziły korzystne działanie antyseptyczne olejku w zapaleniach jamy ustnej, dziąseł, gardła, w zapaleniach zatok przynosowych i migdałków podniebiennych (2, 5, 9, 12). Wykazano, że olejek jest dobrze tolerowany i nie powoduje podrażnień błony śluzowej i skóry (2, 25). Rzadko też obserwuje się reakcje uczuleniowe organizmu (5, 25). Ponadto doświadczenia Blackwella (5) dowiodły, że olejek z drzewa herbacianego nie wykazuje działania mutagennego.
Liczne badania udowodniły, że olejek jest aktywny wobec bakterii, szczególnie tlenowych i względnie beztlenowych (2-4, 11-15, 17, 21, 33). Wykazuje też działanie przeciwgrzybicze (3, 4, 7, 8, 15, 29, 31), przeciwwirusowe (30) i przeciwrzęsistkowe (32).
Olejek otrzymywany jest z liści rośliny Melaleuca alternifolia metodą destylacji z parą wodną. Jest cieczą bezbarwną lub o zabarwieniu jasnożółtym. Głównymi skłanikami olejku są: terpinen 4-ol, g-terpinen, a-terpinen, 1,8-cyneol, p-cymen, a-pinen i limonen (2, 12, 24).
Mechanizm przeciwdrobnoustrojowego działania olejku nie został dotychczas wyjaśniony. Uważa się, że dzięki właściwościom lipofilnym olejki eteryczne powodują uszkodzenie ściany komórkowej i błony cytoplazmatycznej mikroorganizmów, co prowadzi do wycieku cytoplazmy (21). Potwierdzają to badania Herkenthala i Reichlinga (18), według których mechanizm działania olejku z drzewa herbacianego na badane przez nich szczepy Staphylococcus aureus opornych na metycylinę (MRSA) polegał na uszkodzeniu błony cytoplazmatycznej, co umożliwiało wnikanie olejku do wnętrza komórki. W innych doświadczeniach stwierdzono, że olejki eteryczne hamują syntezę kwasów nukleinowych i niektórych białek komórkowych (21). Na działanie olejku z drzewa herbacianego na bakterie beztlenowe wskazują nieliczne publikacje (12, 33).
Brak danych w piśmiennictwie na temat aktywności olejku wobec bakterii beztlenowych, powodujących zakażenia układu oddechowego był przyczyną podjęcia tych badań.
MATERIAŁ I METODY
Materiał do badań (wymazy, plwocina, ropa, płyny ropne) zostały pobrane od 42 pacjentów w wieku od 7 do 84 lat (średnia wieku 32 lata) z ostrym lub przewlekłym zakażeniem w obrębie dróg oddechowych. Materiały natychmiast po pobraniu były przesyłane do laboratorium gdzie posiewano je na powierzchni podłoża wzbogaconego i kilku podłoży wybiórczych (19, 22). Inkubację posiewów prowadzono w temp. 37°C w anaerostatach zawierających: 10% C02, 10% H2 i 80% N2, katalizator palladowy i wskaźnik warunków beztlenowych przez 7-10 dni. Wyhodowane bakterie beztlenowe były identyfikowane zgodnie ze schematami Virginia Laboratory Manual (19), Bergey´s Manual (20), z uwzględnieniem zmian taksonomicznych (6, 28). Oceniano cechy morfologiczne, fizjologiczne i biochemiczne bakterii (API 20A – bioMerieux, inne testy, wytwarzanie z glukozy kwasów tłuszczowych od C1 do C6, kwasu bursztynowego i mlekowego przy użyciu chromatografu gazowego) oraz zdolność kolonii do fluorescencji w promieniach UV (6, 19, 20, 22).
Z materiałów wyodrębniono łącznie 138 szczepów bakterii beztlenowych. Szczepy te zostały poddane badaniu wrażliwości na olejek z drzewa herbacianego. Bakterie należały do następujących rodzajów: Prevotella (33 szczepy), Porphyromonas (15), Bacteroides (13), Fusobacterium (25), Veillonella (5), Micromonas (20), Finegoldia (2), Peptostreptococcus (10), Actinomyces (2), Propionibacterium (12) oraz Eubacterium (1). Oceniono też wrażliwość 4 szczepów wzorcowych: Bacteroides fragilis ATCC 25285, Fusobacterium nucleatum ATCC 25585, Peptostreptococcus anaerobius ATCC 27337 i Propionibacterium acnes ATCC 11827.
Badanie wrażliwości szczepów bakterii beztlenowych przeprowadzono metodą seryjnych rozcieńczeń olejku w podłożu Brucella z dodatkiem 5% odwłóknionej krwi baraniej, menadionu i heminy (6, 34). Olejek z drzewa herbacianego rozpuszczano w DMSO (Serva) bezpośrednio przed doświadczeniem, uzyskując stężenie 100 mg w 1 ml. Dalsze rozcieńczenia olejku przeprowadzano w jałowej wodzie destylowanej. Do badań użyto następujących stężeń olejku w podłożu: 0,03; 0,06; 0,12; 0,25; 0,5; 1,0 i 2,0 mg/ml. Inoculum zawierające 106 CFU na kroplę przenoszono za pomocą inokulatora Steersa na powierzchnię podłoży zawierających odpowiednie rozcieńczenia olejku i na podłoża bez olejku, traktując je jako kontrolę wzrostu szczepów. Podłoża z posiewami i podłoża kontrolne inkubowano w temp. 37°C w anaerostatach w warunkach beztlenowych przez 48 godzin. Za minimalne stężenie hamujące (MIC) uznawano najmniejsze rozcieńczenie olejku z drzewa herbacianego, które całkowicie hamowało wzrost bakterii beztlenowych.
WYNIKI I ICH OMÓWIENIE
W tabeli 1 zebrano wyniki badań wrażliwości na olejek z drzewa herbacianego 91 szczepów Gram-ujemnych bakterii wyizolowanych z materiałów pobranych od pacjentów. Spośród ocenianych szczepów Gram-ujemnych pałeczek beztlenowych największą wrażliwość na olejek wykazały szczepy z rodzaju Fusobacterium oraz ziarniaki z rodzaju Veillonella. Wzrost ponad połowy szczepów był hamowany w zakresie niskich stężeń, wynoszących od Ł 0,03 do 0,5 mg/ml (odpowiednio 64% i 60%). Warto zaznaczyć, że aż 13 (59%) szczepów z gatunku Fusobacterium nucleatum, pałeczek które często uczestniczą w zakażeniach, wykazało wysoką wrażliwość na niskie stężenia olejku w zakresie Ł 0,03-0,12 mg/ml. Nieco mniejszą aktywność wykazał badany olejek wobec innych Gram-ujemnych pałeczek, w tym należących do rodzaju Prevotella. Spośród 33 szczepów 19 (58%) było wrażliwych w zakresie stężeń od Ł 0,03 do 0,5 mg/ml. Wśród tych pałeczek aż 15 (45%) było wrażliwych na niskie stężenia wynoszące Ł 0,03-0,12 mg/ml. Jest to istotnie ważne, ponieważ te Gram-ujemne pałeczki charakteryzują się wysoką zjadliwością.
Tabela 1. Wrażliwość na olejek z drzewa herbacianego Gram-ujemnych bakterii beztlenowych.
Drobnoustroje Liczba szczepówNajmniejsze stężenia hamujące MIC w mg/ml
ł 2,01,00,50,250,120,06Ł 0,03
Prevotella intermedia 187221123
Prevotella denticola 6411
Prevotella oris 321
Prevotella oralis 61113
Porphyromonas gingivalis 721211
Porphyromonas asaccharolytica 83113
Bacteroides forsythus 4112
Bacteroides fragilis 822211
Bacteroides pneumosintes 11
Fusobacterium nucleatum 22612247
Fusobacterium necrophorum 321
Gram-ujemne pałeczki
                                 Ogółem

86

25

11

9

2

4

15

20
Veillonella parvula 523
Gram-ujemne bakterie
                                 Ogółem

91

27

11

9

2

4

18

20
Podobną wrażliwość wykazały szczepy należące do rodzaju Bacteroides i Porphyromonas. MIC dla ponad połowy tych pałeczek (odpowiednio 54% i 53%) mieściło się w granicach od Ł 0,03 do 0,5 mg/ml. Warto podkreślić, że połowa z badanych szczepów z gatunku Bacteroides fragilis, pałeczek które zwykle są oporne na większość częściej stosowanych w terapii antybiotyków, wykazała wrażliwość na niskie stężenia olejku z drzewa herbacianego. Najmniejsze stężenia olejku hamujące wzrost tych szczepów mieściły się w zakresie od Ł 0,03 do 0,5 mg/ml.
W tabeli 2 zostały zestawione wyniki badań wrażliwości na olejek z drzewa herbacianego Gram-dodatnich bakterii beztlenowych. Dane wskazują, że wysoką wrażliwością na oceniany olejek charakteryzowały się Gram-dodatnie ziarniaki. Spośród 32 szczepów aż 26 (81%) było wrażliwych na niskie stężenia w zakresie Ł 0,03-0,5 mg/ml. Największą aktywność wykazał olejek wobec gatunków: Finegoldia magna, Peptostreptococcus prevotii, P. anaerobius i P. asaccharolyticus. Wzrost wszystkich szczepów tych beztlenowych paciorkowców był hamowany w zakresie niskich stężeń, wynoszących Ł 0,03-0,06 mg/ml (100% szczepów wrażliwych).
Tabela 2. Wrażliwość na olejek z drzewa herbacianego Gram-dodatnich bakterii beztlenowych.
Drobnoustroje Liczba szczepówNajmniejsze stężenia hamujące MIC w mg/ml
ł 2,01,00,50,250,120,06Ł 0,03
Micromonas micros 20211565
Finegoldia magna 211
Peptostreptococcus productus51211
Peptostreptococcus prevotii22
Peptostreptococcus asaccharolyticus 11
Peptostreptococcus anaerobius 22
Gram-dodatnie ziarniaki
                                    Ogółem

32

3

3

1

5

1

13

6
Actinomyces israelii 211
Eubacterium lentum 11
Propionibacterium acnes 1231116
Gram-dodatnie pałeczki
                                    Ogółem

15

4

1

1

1

7
Gram-dodatnie bakterie
                                    Ogółem

47

7

4

2

5

2

14

13
Wśród Gram-dodatnich pałeczek największą wrażliwością charakteryzowały się 2 badane szczepy z gatunku Actinomyces israelii (MIC w zakresie Ł 0,03-0,06 mg/ml). Niższą aktywność wykazał badany olejek eteryczny wobec pałeczek z gatunku Propionibacterium acnes. Spośród 12 szczepów 8 (67%) wymagało do zahamowania wzrostu niskich stężeń olejku, wynoszących ł 0,03-0,5 mg/ml). Wzrost pozostałych pałeczek był hamowany w stężeniu wynoszącym 1 lub 2 mg/ml. Największą opornością charakteryzował się badany szczep z gatunku Eubacterium lentum, którego wzrost był hamowany przy stężeniu wynoszącym 2 mg olejku w 1 ml.
Piśmiennictwo na temat działania olejku z drzewa herbacianego na bakterie beztlenowe jest nieliczne. Carson i Riley (12) stwierdzili, że olejek działał bakteriobójczo (w stężeniach w zakresie od 1 do 5 mg/ml) na 32 szczepy z gatunku Propionibacterium acnes, które zostały wyizolowane ze zmian trądzikowych. W naszych badaniach szczepy wymienionych pałeczek były znacznie bardziej wrażliwe na olejek. Spośród 12 szczepów 9 (67%) wykazało wrażliwość na olejek w zakresie niskich stężeń wynoszących od Ł 0,03 do 0,5 mg/ml. Jedynie 4 szczepy pałeczek P. acnes wymagały do zahamowania wzrostu stężeń wynoszących 1-2 mg/ml lub więcej.
W innych badaniach Walsh i Longstaff (33) wykazali wysoką wrażliwość na olejek z drzewa herbacianego bakterii beztlenowych, które zostały wyizolowane z jamy ustnej. Badany olejek w zakresie stężeń od 0,2 do 0,8 mg/ml hamował wzrost 8 szczepów, w tym Actinomyces spp. (2 szczepy), Porphyromonas gingivalis (1), Prevotella intermedia (1), Bacteroides fragilis (1), Fusobacterium nucleatum (1), F. mortiferum (1) i Peptostreptococcus asaccharolyticus (1). Są to wartości MIC zbliżone do tych, jakie uzyskaliśmy dla niektórych z wymienionych gatunków bakterii w naszych badaniach.
Podsumowując uzyskane wyniki należy zaznaczyć, że wszystkie badane szczepy bakterii beztlenowych wykazały dużą wrażliwość na olejek z drzewa herbacianego. W zakresie niskich stężeń (MIC w zakresie Ł 0,03-0,5 mg/ml) olejek hamował wzrost 59% Gram-ujemnych bakterii i 77% Gram-dodatnich bakterii beztlenowych. Spośród Gram-ujemnych bakterii tylko 8 (9%) wymagało do zahamowania wzrostu stężeń niższych od 2 mg/ml. Szczepy te należały do gatunków: Fusobacterium nucleatum (4 szczepy), Prevotella intermedia (2), P. denticola (1) i Porphyromonas gingivalis (1).
Natomiast wśród 47 szczepów Gram-dodatnich bakterii, zaledwie 3 szczepy (6% ) były oporne na olejek w zakresie badanych stężeń. Były to 2 szczepy Gram-dodatnich pałeczek z gatunku Propionbacterium acnes i 1 szczep ziarniaka z gatunku Micromonas micros.
Powyższe wyniki wskazują, że olejek z drzewa herbacianego ze względu na wysoką aktywność wobec bakterii beztlenowych, które zwykle dominują w zakażeniach dróg oddechowych, może być pomocniczo stosowany w profilaktyce i leczeniu zakażeń w obrębie układu oddechowego.
WNIOSKI
1. Badany olejek z drzewa herbacianego wykazał wysoką aktywność wobec bakterii beztlenowych wyhodowanych z zakażeń dróg oddechowych.
2. Szczepy Gram-dodatnich bakterii były bardziej wrażliwe na olejek w zakresie niskich stężeń (78% szczepów wrażliwych) w porównaniu z bakteriami Gram-ujemnymi (59% szczepów wrażliwych).
3. Najbardziej wrażliwe na badany olejek były szczepy z rodzaju Fusobacterium, Veillonella, Propionibacterium i Actinomyces, a z rodzaju Eubacterium najmniej wrażliwe.
4. Olejek z drzewa herbacianego może być stosowany pomocniczo w profilaktyce i leczeniu zakażeń w obrębie dróg oddechowych spowodowanych przez bakterie beztlenowe.
Piśmiennictwo
1. Aggag M.E., Youself R.T.: Study of antimicrobial activity of chamomile oil. Planta Med. 1972, 22,140-144. 2. Alkiewicz J. i wsp.: Badania nad działaniem olejku z drzewa herbacianego ( Melaleuca alternifolia) na bakterie górnych dróg oddechowych. Post. Aerozoloter. 1995, 3, 141-148. 3. Alkiewicz J., i wsp.: Badania aktywności mikrobiologicznej olejku z drzewa herbacianego i próby jego zastosowania w terapii inhalacyjnej. Post. Aerozoloter. 1998, 6, 115-123. 4. Banes-Marshall L., et al.: In vitro activity of Melaleuca alternifolia (tea tree oil) against bacteria and Candida spp. isolates from clinical specimens. B. J. Biomed. Sa. 2001, 58, 139-145. 5. Blackwell A.L.: Tea tree oil and anaerobic (bacterial) vaginosis. Lancet 1991, 337, 300. 6. Baron E.J., Finegold S.M.: Bailey and Scotts Diagnostic Microbiology (8th Ed.) C.M. Mosby Co., St Louis 1990. 7. Bassett J.B., et al.: A comparative study of tea tree oil versus benzoyl peroxide in the treatment of acne. Med. J. Austr. 1990, 153, 455-458. 8. Beylier M.F.: Bacteriostatic activity of some Australian essential oils. Perfum. Flavour. 1979, 2, 23-25. 9. Brud W.S., Konopacka J.: Pachnąca apteka. Wyd. Pagina, Warszawa 1998. 10. Carle R., Isaac O.: Die Kamille-Wirkung und Wirksamkeit. Zschr. Phytother. 1987, 8, 67-68. 11. Carson C.F., Riley T.V.: Antimicrobial activity of the major components of the essential oil of Melaleuca alternifolia. Lett. In Appl. Microbiol. 1993, 16, 49-55. 12. Carson C.F., Riley T.V.: Susceptibility of Propionibacterium acnes to the essential oil of Malaleuca alternifolia. Lett. Appl. Microbiol. 1994, 19, 24-25. 13. Carson C.F. et al.: Broth microdilution method for determining the susceptibility of Escherichia coli and Staphylococcus aureus to the essential oil of Melaleuca alternifolia (tea tree oil). Microbios 1995, 82, 181-185. 14. Carson C.F., et al.: Susceptibility of methicillin-resistant Staphylococcus aureus to the essential oil of Melaleuca alternifolia. Antimicrob. Chemother. 1995, 35, 421-424. 15. Dymowski W.: Olejek z Tea tree oil. Wiad. Ziel. 1995, Nr 2, 11-13. 16. Foster S., Tyler V.E.: Tyler´s honest herbal. A sensible guide to the use of herbs and related remedies. 4th Ed. Howorth Herbal Press, New York 1999. 17. Harkenthal M., et al.: Comparative study of the in vitro antibacterial activity of Australian tea tree oil, cajeput oil, niaouli oil, manuca oil and eucalyptus oil. Pharmazie. 1999, 54, 460-463. 18. Harkenthal M., Reichling J.: Intern. Conf. on 2000 years of natural products research. Past, present and future. Amsterdam 1999, 319. 19. Holdeman L.V., et al.: Anaerobe Laboratory Manual (4th Ed.). V.P.I. Blacksburg, Baltimore 1977. 20. Holt J.G.: Bergey´s Manual of Determinative Bacteriology (9th Ed.). Williams and Wilkins, Baltimore 1993. 21. Kalemba D.: Przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze właściwości olejków eterycznych. Post. Mikrobiol. 1998, 38, 185-203. 22. Kałowski M., Kędzia A.: Nieprzetrwalnikujące drobnoustroje beztlenowe. W: Diagnostyka mikrobiologiczna w medycynie (Red. W. Kędzia). PZWL, Warszawa 1990. 23. Kędzia B., i wsp.: Skład chemiczny oraz działanie przeciwdrobnoustrojowe olejku szałwiowego ( Ol. Salviae). Herba Pol., 1990, 36, 155-164. 24.Kędzia B., i wsp.: Znaczenie olejku z drzewa herbacianego w fitoterapii. Cz. 1. Skład olejku i jego właściwości biologiczne. Post. Fitoter. 2000, 2, 36-40. 25.Kędzia B. i wsp.: Znaczenie olejku z drzewa herbacianego w fitoterapii. Cz. 2. Zastosowanie lecznicze. Post. Fitoter. 2000, 3, 33-37. 26. Kulevanova S., et al.: Investigation of antimicrobial activity of essential oils of several Macedonian Thymus L. species ( Lamiaceae). Boll. Chim. Farm., 2000, 139, 276-280. 27.Makowska M., Alkiewicz J.: Leki roślinne w leczeniu wybranych schorzeń dróg oddechowych. Post. Fitoter. 2000, 3, 38-41. 28.Murdoch D.A., Shah H.N.: Reclassification of Peptostreptococcus magnus (Prevot 1933) Holdeman and Moore 1972 as Finegoldia magna comb. nov. and Peptostreptococcus micros (Prevot 1933) Smith 1957 as Micromonas micros comb. nov. Anaerobe 1999, 5, 555-559. 29.Riley T.V.: The in vitro susceptibility of Malassezia furfur to the tea tree oil. Konf. Nauk. nt. Olejek z drzewa herbacianego w dermatologii. Amis Medica, Warszawa 1997. 30. Schnaubelt K.: Potential applications of essential oils in viral diseases. Int. J. Aromather. 1989, 1, 32-34. 31.Vazquez J.A., Zawawi A.A.: Efficacy of alcohol-based and alcohol-free oral solution for the treatment of fluconazole-refractory oropharyngeal candidiasis in patients with AIDS. HIV Clin. Trials 2002, 3, 379-385. 32. Viollon C., et al.: Activities antagonistes in vitro, de quelques huiles essentielles et de composes naturels volatils vis a vis de la croissance de Trichomonas vaginalis. Fitoter. 1996, 67, 279-281. 33.Walsh L.J., Langstaff J.: The antimicrobial effects of an essential oil on selected oral pathogens. Periodontol. 1987, 8, 11-15. 34.Wexler H.M., Finegold S.M.: Antimicrobial susceptibility tests: anaerobic bacteria. W: Manual of Clinical Microbiology (5th Ed., Red. A. Balows). Am. Soc. Microbiol., Washington 1991, 1133-1152.
Postępy Fitoterapii 4/2004
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii