Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografie? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis - wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Fitoterapii 1-2/2005, s. 29-34
Emilia Andrzejewska-Golec, Joanna Makowczyńska
Babka azjatycka ( Plantago asiatica L.) – roślina lecznicza Dalekiego Wschodu
Asiatic plantain (Plantago asiatica L.) the medicinal plant of Far East
Zakład Biologii i Botaniki Farmaceutycznej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
Kierownik Zakładu: prof. dr hab. Halina Wysokińska
Summary
Use of medicine, chemical composition and biological activity of Far East medicinal plant – Asiatic plantain (Plantago asiatica L.) is presented.
Zasięg występowania babki azjatyckiej Plantago asiatica L. (babkowate – Plantaginaceae) ogranicza się do Japonii, Korei, Chin, Indochin, Malezji, Tajwanu i Wschodniej Syberii (19, 55). Roślina ta zasiedla stanowiska ruderalne – wysypiska, nieużytki, pobocza dróg, łąki i polany leśne (58). Jest hodowana w niektórych europejskich ogrodach botanicznych.
Morfologicznie Plantago asiatica jest bardzo podobna do babki zwyczajnej – Plantago major L. – pospolitego gatunku europejskiego, obecnie niemal kosmopolitycznego. Babka azjatycka, jak większość przedstawicieli babkowatych, jest byliną o przyziemnej różyczce całobrzegich liści z równoległą nerwacją. Ma kłosowaty kwiatostan (podobnie do innych taksonów rodzaju Plantago) osadzony na głąbiku, składający się z drobnych, niepozornych, tetramerycznych, zrosłopłatkowych kwiatów. Owoc w postaci torebki, otwierającej się wieczkiem, zawiera 4-6 bezbielmowych nasion (55). P. asiatica różni się od babki większej obecnością drobnych szypułek kwiatowych, znacznie większymi rozmiarami nasion, mniejszą ich liczbą i wyraźnie dłuższym ogonkiem liściowym (25, 41).
We wschodniej Azji pozyskuje się ziele i nasiona babki azjatyckiej, zarówno ze stanowisk naturalnych, jak i uprawy polowej. Japonia korzysta z własnych zasobów naturalnych, hoduje kilka odmian, ale głównie importuje nasiona babki azjatyckiej z Chin (19, 55). W Japonii zwraca się uwagę na odróżnienie P. asiatica od taksonu adwentywnego – P. major, który traktowany jest tam jako zafałszowanie właściwego surowca (25).
Jak wynika z własnych obserwacji, babka azjatycka może być hodowana w warunkach naszego klimatu. Zakwita, wydaje płodne nasiona, przeżywa zimę. Łatwo jednak ulega chorobom wirusowym i grzybowym oraz atakowana jest przez owady.
Podjęto również próby mikrorozmnażania tego taksonu. Po raz pierwszy P. asiatica zregenerowano in vitro w Chinach (50). Zastosowano pożywkę Murashige´a i Skooga wzbogaconą syntetyczną auksyną – 2,4-D w celu wytworzenia kalusa, który pobudzono do tworzenia pędów dodając cytokininę: 6-benzyloaminopurynę i auksynę: kwas naftylo-1-octowy (50). W Zakładzie Biologii i Botaniki Farmaceutycznej w Łodzi przeprowadzono mikrorozmnażanie babki azjatyckiej zarówno z wierzchołków pędów, jak i poprzez organogenezę bezpośrednią i pośrednią, stosując jako eksplantaty hipokotyle, liścienie, korzenie, blaszki i ogonki liściowe. Uzyskano na tej drodze rośliny o niezmienionej morfologii, produkujące podobnie, jak rośliny macierzyste, glikozyd irydoidowy aukubinę oraz wytwarzające płodne nasiona (1, 2, 23).
ZASTOSOWANIE W LECZNICTWIE
Plantago asiatica jest jedną z najstarszych roślin leczniczych krajów Dalekiego Wschodu. W Chinach zaliczano ją do tzw. ziół książęcych. Na terenie swego naturalnego występowania do dziś jest szeroko stosowana, zarówno w medycynie ludowej, jak i oficjalnej. W Farmakopei Japońskiej XIV figuruje jako roślina macierzysta dwóch surowców: Plantaginis herba i Plantaginis semen (13). Natomiast chińska farmakopea podaje jako źródło Plantaginis herba zarówno P. asiatica, jak i inny dalekowschodni gatunek – P. depressa Willd. (29).
Przypisuje się babce azjatyckiej bardzo różne działanie lecznicze: przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, przeciwkaszlowe, wykrztuśne, moczopędne, żółciotwórcze, antyalergiczne, antyoksydacyjne, hipoglikemiczne, immunologiczne, przeciwnowotworowe, poprawiające widzenie (9, 18, 19, 36, 38-40, 51). Tradycyjna medycyna tybetańska zaleca tę roślinę (tha-ram) jako lek przeciw biegunce i gojący rany. Natomiast tradycyjna medycyna chińska poleca ją jako środek odtruwający, przeczyszczający, oczyszczający, przeciwgorączkowy, antyastmatyczny, antydepresyjny, obniżający ciś-nienie krwi, poprawiający widzenie i diureticum (4, 9, 33, 52). Stosuje się także napar z nasion w chorobie wrzodowej żołądka, a wywar z nasion w stanach zapalnych spojówek i w postaci okładów na miejsca ukąszenia żmii (40). Medycyna ludowa krajów Dalekiego Wschodu wykorzystuje liście P. asiatica – podobnie jak lecznictwo ludowe w Europie liście P. major, P. media,czy P. lanceolata – do przykładania na rany (39). W publikacji „WHO monographs on selected medicinal plants” Plantaginis semen obejmuje oprócz nasion babki płesznika – P. afra L. (= P. psyllium L.), babki piaskowej – P. arenaria W. et K. (= P. indica L.), babki jajowatej – P. ovata Forsk., także nasiona babki azjatyckiej (51).
Plantaginis semen (całe nasiona, proszek, granulat) poleca się jako środek przeczyszczający w różnych schorzeniach i w ciąży, w syndromie drażliwego jelita, hemoroidach, a także w leczeniu biegunek (51).
W roku 1998 opatentowano w Japonii lek wykrztuśny zawierający m.in. ekstrakt z ziela babki azjatyckiej (20). W Japonii opatentowano także produkty dietetyczne z ekstraktem z tej rośliny (15, 43) oraz tonik pobudzający wzrost włosów, w skład którego wchodzą inhibitory 5-reduktazy testosteronu, otrzymane w wyniku ekstrakcji różnych roślin, także P. asiatica (12).
SKŁAD CHEMICZNY
Działanie lecznicze P. asiatica jest związane z obecnością w tej roślinie różnorodnych składników czynnych. Z całej rośliny wyizolowano szereg glikozydów fenyloetanoidowych: werbaskozyd (akteozyd), dezramnozyl akteozydu, kalceoriozyd B, martynozyd, izomartynozyd, leukosceptozyd A, plantamajozyd, plantaziozyd, helikozyd i plantajnozydy A – F (19, 27, 31, 33, 38). Niektóre z powyższych fenyloetanoidów występują również w europejskich taksonach: P. lanceolata i P. major (5). Noro i wsp. (34) stwierdzili, że ilość glikozydów fenyloetanoidowych jest większa w młodych niż w dojrzałych liściach i kłosach P. asiatica.
Ryc. 1. Glikozydy fenyloetanoidowe – plantamajozyd, helikozyd i akteozyd.
Ryc. 2. Glikozyd fenyloetanoidowy plantaziozyd.
W babce azjatyckiej występują także fitosterole: b-sitosterol, palmitynian stigmasterolu, palmitynian b-sitosterolu (19, 26, 56 ).
Głównym glikozydem irydoidowym ziela P. asiatica okazała się powszechnie znana z występowania w rodzinie Plantaginaceae – aukubina (3, 8, 9, 35). Według Chenga i wsp. (9) zawartość aukubiny w całych roślinach w okresie kwitnienia wynosi ok. 1%, a w owocujących ok. 1,5%. Młode liście babki azjatyckiej zawierają większą ilość aukubiny niż starsze, a stosunkowo mało liście żółknące (35). Więcej aukubiny zawierają podziemne części tej rośliny: korzeń i kłącze, niż nadziemne: blaszka i ogonek liściowy, kłos, głąbik (35). Noro i wsp. (35) zaobserwowali poza tym znaczne wahania w zawartości aukubiny zależne od pochodzenia tej rośliny, np. w przypadku kłącza od 0,5 do 4,5%. Stwierdzono, że P. asiatica zawiera więcej aukubiny niż spokrewnione z nią gatunki: P. major i P. lanceolata (35). U babki azjatyckiej obok aukubiny występują jej pochodne: 3,4-dihydroaukubina i 6´-O-glukozyloaukubina (36).

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz innych artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 10 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Andrzejewska-Golec E.: Namnażanie Plantago asiatica L. z blaszek i ogonków liściowych w hodowli in vitro. W: XVII Nauk. Zjazd PTF, Kraków 1998, 279. 2.Andrzejewska-Golec E.: Irydoidy w roślinach Plantago asiatica L. namnożonych in vitro. XVIII Zjazd PTF, Poznań 2001, 224. 3.Andrzejewska-Golec E., Świątek L.: Badania chemotaksonomiczne rodzaju Plantago. L. Analiza frakcji irydoidów. Herba Pol. 1984, 30, 9. 4. Aritomi M.: Homoplantaginin, a new flavonoid glycoside in leaves of Plantago asiatica L. Chem. Pharm. Bull.1967, 15, 432. 5.Budzianowska A., et al.: Phenylethanoid glucosides from in vitro propagated plants and callus culture of Plantago lanceolata. Planta Med. 2004, 70, 834. 6.Chang I.-M.: Antiviral activity of aucubin against hepatitis B virus replication. Phytother. Res.1997; 11: 189. 7.Chang I.-M., Yun H.: Plants with liver-protective activities: pharmacology and toxicology of aucubin. W: Advances in Chinese medicinal materials research. (Red. Chang H. i wsp.). World Sci. Publ. Co., Singapore 1985, 269. 8.Chang I.-M., et al.: Aucubin: potential antidote for alpha-amanitin poisoning. Chem. Toxicol.1984, 22, 443. 9.Cheng J., et al.: Quantitative determination of aucubin in Asiatic plantain ( Plantago asiatica) by HPTLC. Zhongcaoyao 1992, 23, 459. 10.Chiang L.C., et al.: In vitro cytotoxic, antiviral and immunomodulatory effects of Plantago major and Plantago asiatica. Am. J. Chin. Med. 2003, 31, 225. 11.Foresti R., et al.: Differential activation of heme oxygenase-1 by chalcones and rosolic acid in endothelial cells. J. Pharmacol. Exp. Ther. 2005, 312, 686. 12.Ito M.: Hair tonic and growth stimulant compositions containing testosterone 5a-reductase inhibitors extracted from plants. Patent japoński JP 08301730, 1996; wg Chem. Abstr. 126, 108633. 13.Japanese Pharmacopoeia XIV. The Society of Japanese Pharmacopoeia, Tokyo 2001, 1014. 14.Kameoka H., et al.: The constituents of the essential oil from Plantago asiatica. Yakugaku Zasshi 1997, 99, 95; wg Biol. Abstr. 68, 37288. 15.Kanamaru M.: Health pet food. Patent japoński JP 08191668, 1996; wg Chem. Abstr. 125, 194148. 16.Kawamura T., et al.: Pharmacognostical studies of Plantaginis herba (13) Constituents of seeds of Plantago sp. and commercial Plantago Seeds. Nat. Med. 1998, 52, 5. 17.Kim J., et al.: The effects of Plantago-mucilage A from the seeds of Plantago asiatica on the immune response in ICR mice. Arch. Pharmacol. Res. 1996, 19, 137. 18. Ko S.G., et al.: Induction of apoptosis by Saussurea lappa and Pharbitis nil on AGS gastric cancer cells. Biol. Pharm. Bull. 2004, 27, 1604. 19.Komoda Y., et al.: HPLC quantitative analysis of plantaginin in Shasenso ( Plantago asiatica L.) extracts and isolation of plantamajoside. Rep. Inst. Med. Dent. Eng. 1989, 23, 81. 20.Kondo A., et al.: Common old drugs containing Plantago herb. Patent japoński JP 10072359, 1998; wg Chem. Abstr. 128, 235169. 21.Koto S. et al.: Stereoselective synthesis of a-glucuronidases using dehydrative glycosylation. Bull. Chem. Soc. Jpn. 1996, 69, 3247. 22.Liu S.Y., et al.: Introduction, observation and specimen preparation of medicinal plants, 2000.23. Makowczyńska J., Andrzejewska-Golec E.: Micropropagation of Plantago asiatica L. through shoot-tips. Acta Soc. Bot. Pol. 2003, 72, 191. 24.Malińska D., Kiersztan A.: Flawonoidy – charakterystyka i znaczenie w terapii. Post. Bioch. 2004, 50, 182. 25.Matsuo K.: Biosystematic studies on the genus Plantago. 1. Variations in Plantago japonica and related species, with special reference to its identity. Acta Phytotax. Geobot. 1989, 40, 37. 26.Minghong L., et al.: Isolation and structure identification of liposoluble chemical constituents in rhizome of Plantago asiatica L. J. Yan. Med. Col. 1995, 18, 85. 27.Miyase T., et al.: Phenylethanoid glycosides from Plantago asiatica. Phytochem. 1991, 30, 2015. 28.Nakaoki T., et al.: Studies on the medicinal resources. XX. Component of the leaves of Plantago asiatica L. J. Pharm. Soc. Jap. 1961, 81, 1697.29. Nishibe S.: The plant origins of herbal medicines and their quality evaluation. Yakugaku Zasshi 2002, 122, 363. 30.Nishibe S., Murai M.: Bioactive components of Plantago Herb. F.F.I.J. 1995, 166, 43. 31.Nishibe S., et al.: Studies on constituents of Plantaginis herba. 7. Flavonoids from Plantago asiatica and P. hostifolia. Nat. Med. 1995, 49, 340. 32.Nishibe S., et al.: Studies on constituents of Plantaginis herba. 9. Inhibitory effects of flavonoids from Plantago species on HIV reverse transcriptase activity. Nat. Med. 1997, 51, 547. 33.Nishibe S., et al.: A phenylethanoid glycoside from Plantago asiatica. Phytochem. 1995, 38, 741.34. Noro Y., et al.: Pharmacognostical studies of Plantaginis herba (VII) on the phenylethanoid contents of Plantago spp. Shoyakugaku Zasshi 1991, 45, 24. 35.Noro Y., et al.: Pharmacognostical studies of Plantaginis herba (5) on the aucubin contents of Plantago spp. Shoyakugaku Zasshi 1990, 44, 17. 36.Oshio H., Inouye H.: New iridoid glucosides of Plantago asiatica. Planta Med. 1982, 44, 204. 37.Ravn H., Brimer L.: Structure and antibacterial activity of plantamajoside, a caffeic acid sugar ester from Plantago major subsp. major. Phytochem. 1988, 27, 3433. 38.Ravn H., et al.: Phenolic compounds from Plantago asiatica. Phytochem. 1990, 29, 3627. 39.Rřnsted N.: Towards of natural classification of Plantago. Chemical and molecular systematics. Ph. D. thesis Royal Danish School of Pharmacy. Department of Medicinal Chemistry. Copenhagen: 2002. 40.Szreter A.I.: Lekarstwiennyja flora Sowietskogo Dalniego Wostoka. Medycyna, Moskwa 1975. 41.Taikun Z., et al.: Pharmaceutical studies of Plantaginis herba (12). Morphological and histological studies on the seeds of Chinese Plantago sp. Nat. Med. 1994, 48, 63. 42.Toda S., et al.: Natural antioxidants. II. Antioxidative components isolated from seeds of Plantago asiatica L. Chem. Pahrm. Bull. 1985, 33, 1270. 43.Tokumaru S., Tokumaru K.: Fermented milk product-based health food. Patent japoński JP 11089512, 1999 wg Chem. Abstr. 130, 251566. 44.Tomoda M., Massayo U.: Plant mucilages. I. Isolation and property of a mucous polysaccharide "Plantasan” from Plantago major variety asiatica seeds. Chem. Pharm. Bull. 1971, 19, 1214. 45.Tomoda M., et al.: Hypoglicemic of twenty plant mucilages and three modified products. Planta Med. 1987, 53, 8. 46.Tomoda M., et al.: Plantago mucilages. XXXIV. The Location on O-acetyl groups and the structural features of Plantago-Mucilage A, the mucous polysaccharide from the seeds of Plantago major var. asiatica. Chem. Pharm. Bull. 1984, 32, 2182. 47.Tomoda M., et al.: Plant mucilagines. XXXIX. Isolation and characterisation of a mucous polysaccharide, „Plantago-mucilage A”, from the seeds of P. major var. asiatica. Chem. Pharm. Bull. 1981, 29, 2877. 48.Tomoda M., et al.: Reticuloendothelial system potentiating and alkaline phosphatase-induction activities of Plantago-Mucilage A, the main mucilage from the seed of Plantago asiatica, and its five modification products. Chem. Pharm. Bull. 1991, 39, 2068. 49.Tsumura J.C.: Choleretic geniposidic acid aglicone. Patent japoński JP 8192211, 1981 wg Chem. Abstr. 95, 209643. 50.Tu Y.: Tissue culture of Asiatic plantain ( Plantago asiatica). Zhongcaoyao 1996, 27, 296. 51.WHO monographs of selected medicinal plants. Vol. 1. WHO, Geneva1999, 202. 52.Xu C., et al.: Antidepressant effect of three traditional Chinese medicines in the learned helplessness model. J. Ethnopharmacol. 2004, 91, 345. 53.Yamada H., et al.: Isolation of plantagoside from plant ( Plantaginis semen) and glycosidase inhibitors containing the same. Patent japoński JP 02101095; 1990 wg Chem. Abstr. 114, 12184. 54.Yamada H., et al.: Plantagoside, a novel a-mannosidase inhibitor isolated from the seeds of Plantago asiatica, suppresses immune response. Biochem. Biophys. Res. Comm.1989, 165, 1292. 55.Yamazaki T.: Plantaginaceae. W: Flora of Japan. (Red. K. Iwatsuki i wsp.): Vol. IIIa. Kodasha LTD, Tokyo 1993, 384. 56.Yuan K., et al.: Determination of ursolic acid and oleanolic acid in Asiatic plantain ( Plantago asiatica) by HPLC. Zhongcaoyao 1999, 30, 901. 57.Yun H.-S., et al.: Plants with liver protective activity. IV. Chemistry and pharmacology of Plantaginis semen et folium. Korean J. Pharmacogn. 1980, 11, 57. 58.Yoshie F., Matsuo K.: Gas exchange characteristics of two Plantago species grown various light environments. Bull. Assoc. Nat. Sci. Senshu Univ. 1989, 20, 59.
Postępy Fitoterapii 1-2/2005
Strona internetowa czasopisma Postępy Fitoterapii