Nowości bibliograficzne

Imbir lekarski ( Zingiber officinale) wykazuje różne właściwości farmakologiczne, między innymi przeciwwymiotne, przeciwwrzodowe, przeciwlękowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe. Większość z tych właściwości można wyjaśnić wpływem tego surowca na receptory wychwytu 5-hydroksytryptaminy. Wcześniejsze badania wykazały, że wyciągi z kłącza tej rośliny obniżają poziom glukozy, insuliny oraz lipidów w surowicy krwi chorych na cukrzycę.

Autorzy niniejszej pracy postanowili przebadać metanolowy wyciąg z kłącza imbiru u myszy z nadwagą wywołaną długotrwałym podawaniem pochodnej tioglukozy i złota. Zwierzęta z nadwagą (o średniej masie ciała 36,6 g) otrzymywały wyciąg w ilości 250 mg/kg masy ciała. Wyniki badań odnoszono do zwierząt z normalną masą ciała (średnio 22,5 g).

Przeprowadzone badania wskazują, że podawanie metanolowego wyciągu drogą pokarmową myszom z nadwagą przez 8 tygodni powodowało u nich znaczne obniżenie poziomu glukozy i insuliny w surowicy krwi, odpowiednio o 20,6 i 17,9%. U zwierząt stwierdzono także zmniejszenie poziomu cholesterolu całkowitego o 37,5%, triglicerydów o 54,0%, cholesterolu HDL o 7,5%, cholesterolu LDL o 38,8% i cholesterolu VLDL o 53,8%. O ile jednak u zwierząt z nadwagą leczonych przez 8 tygodni wyciągiem metanolowym z kłącza imbiru poziom glukozy i insuliny były prawie dwukrotnie wyższe niż u zwierząt kontrolnych (z normalną masą ciała), to poziom cholesterolu całkowitego i jego frakcji oraz poziom triglicerydów był prawie identyczny jak u zwierząt kontrolnych, co świadczyło o wyraźnej regulacji u zwierząt z nadwagą metabolizmu lipidowego.

W podsumowaniu autorzy sugerują, że wyciąg metanolowy z kłącza imbiru może służyć zarówno jako preparat leczniczy u osób z nadwagą, jak i środek zapobiegający otyłości.

W badaniach użyto wyciągu otrzymanego z ziela skrzypu polnego ( Equisetum arvense) za pomocą 50% wodnego roztworu etanolu. Zagęszczony wyciąg wodno-etanolowy podawano drogą doustną samcom szczurów rasy Wistar (o masie 200-250 g) w dawkach 50, 100, 200 i 400 mg/kg m.c. i oceniano jego działanie uspokajające i przeciwdrgawkowe w zależności od wysokości dawki.

Badania wykazały, że wyciąg wodno-etanolowy ze skrzypu polnego powodował w teście otwartego pola zmniejszenie liczby skrzyżowanych kwadratów, częstotliwości stawania na tylnych łapach i zajmowania się swoim wyglądem, zwiększenie liczby upadków z obracającego się bębna (w najwyższej dawce 3-krotnie), skrócenie czasu przebywania na obracającym się bębnie (w największej dawce nawet 8-krotnie), a także przedłużenie snu pentabarbitalowego (w największej dawce prawie 1,7 razy). Ponadto w teście pentylenotetrazolowym w miarę zwiększania dawek wodno-etanolowego wyciągu ze skrzypu polnego stwierdzono złagodzenie ostrości pojawiających się drgawek (1,5-3,5-krotnie) oraz zmniejszenie częstotliwości ich występowania (4-17-krotnie).

Na tej podstawie autorzy wnioskują, że wodno-etanolowy wyciąg z ziela skrzypu polnego wykazuje działanie uspokajające i przeciwdrgawkowe u zwierząt doświadczalnych, zależne od dawki. Efekt ten przypisują oni występowaniu w tym wyciągu stosunkowo dużej zawartości flawonoidu izokwercytryny.

Zespół bolesnego miesiączkowania pierwotnego występuje średnio u 56% młodych kobiet w wieku 15-24 lat. Najczęściej występują one z powodu ostrego stanu zapalnego zlokalizowanego w obrębie miednicy, a także w wyniku przewlekłych stanów zapalnych związanych ze zrostami w obrębie tego narządu. Leczenie bolesnego miesiączkowania polega zazwyczaj na zmniejszaniu wytwarzania prostaglandyn, jednak doraźnie stosuje się środki przeciwbólowe, rozkurczające i uspokajające.

Autorzy do leczenia tego schorzenia spróbowali zastosować wodny wyciąg z liści guajawy ( Psidium guajava), rośliny tropikalnej rosnącej w Ameryce Środkowej. Wcześniej analogiczny wyciąg z tej rośliny był z dobrymi efektami stosowany w zakażeniach jelitowych u dzieci, ze względu na swoje działanie przeciwbólowe i rozkurczające.

W badaniach uwzględniono 4 grupy studentek w wieku 17-25 lat z regularnymi cyklami miesiączkowymi, cierpiących na zespół bolesnego miesiączkowania; łącznie 197 kobiet. Stosowano suchy napar z liści wymienionej rośliny standaryzowany na flawonol. Pierwsza grupa obejmowała 52 studentki, które otrzymywały 3 razy dziennie po jednej kapsułce zawierającej 300 mg wyciągu. Druga grupa skupiała 57 studentek, które otrzymywały 3 razy dziennie po dwie kapsułki preparatu z guajawy. Studentki trzeciej grupy (w liczbie 42) otrzymywały placebo, a czwartej grupy 3 razy dziennie po jednej kapsułce ibuprofenu (400 mg/dawkę) – ogólnie stosowanego preparatu przeciwbólowego i przeciwzapalnego. Leczenie trwało 5 dni, rozpoczynano je na dzień przed przewidywaną miesiączką. Łącznie określano wpływ leczenia zespołu bolesnego miesiączkowania u kobiet w ciągu trzech kolejnych cyklów menstruacyjnych. Intensywność bólu miesiączkowego oceniano punktowo w skali od 1 do 10.

Wyniki przeprowadzonych badań wskazują, że na przestrzeni trzech cyklów menstruacyjnych preparat z guajawy stosowany w dawce 900 mg dziennie działał przeciwbólowo i przeciwskurczowo o 72% lepiej od ibuprofenu (w dawce 1200 mg dziennie), natomiast preparat z guajawy w dawce 1800 mg dziennie łagodził bóle miesiączkowe o 323% lepiej od ibuprofenu.

Na tej podstawie autorzy przyjęli, że suchy wyciąg wodny z liści guajawy, stosowany 3 razy dziennie w ilości 600 mg/dawkę (łącznie 1800 mg dziennie) jest ponad 3 razy bardziej skuteczny w likwidowaniu skutków bolesnego miesiączkowania w porównaniu do doraźnie stosowanego w tym celu ibuprofenu (w dziennej dawce 1200 mg). A zatem może być do tego celu stosowany u kobiet z tą dolegliwością jako bezpieczny środek terapeutyczny.

Wybór i opracowanie

Prof. dr hab. Bogdan Kędzia