Nowości bibliograficzne

W tradycyjnej medycynie marokańskiej odwar z dojrzałych owoców kminku zwyczajnego ( Carum carvi L.) stosowany jest jako środek moczopędny. Autorzy cytowanej publikacji postanowili sprawdzić w badaniach na zwierzętach doświadczalnych prawdziwość tego przekazu. W tym celu rozdrobnione owoce kminku ogrzewali z wodą (1:10) w temp. 100°C pod chłodnicą zwrotną przez 30 min. Następnie odwar odwirowywano, sączono i liofilizowano, uzyskując suchy wyciąg w ilości 13,6% w odniesieniu do surowca wyjściowego.

Otrzymany wyciąg wodny podawano białym szczurom rasy Wistar o masie 150-200 g w ilości 10 mg/100 g masy ciała doustnie, po zawieszeniu w fizjologicznym roztworze NaCl w ilości 10 ml/100 g m.c., raz dziennie przez 8 dni. Mocz zbierano całodobowo. Szczury kontrolne otrzymywały 1 mg/100 g m.c. furosemidu, rozpuszczonego w takiej samej ilości 0,9% NaCl jak zwierzęta badane.

Badania wykazały, że podawanie wyciągu wodnego z owoców kminku już w pierwszym dniu doświadczenia wywoływało efekt moczopędny tylko o 40% słabszy od furosemidu, a w ostatnim, 8 dniu doświadczenia, efekt ten był słabszy od furosemidu jedynie o 13%. Ponadto wyciąg wodny z owoców kminku znacznie zmniejszał wydalanie potasu wraz z moczem w porównaniu do furosemidu. Należy dodać, że kontrola poziomu kreatyniny w surowicy krwi zwierząt nie wykazała istotnych zmian w trakcie podawania omawianego wyciągu.

Na tej podstawie autorzy twierdzą, że wyciąg wodny (1:10) z owoców kminku zwyczajnego odznacza się silnymi właściwościami moczopędnymi, nie powodując zaburzeń metabolicznych w organizmie badanych zwierząt doświadczalnych. Przeprowadzone badania potwierdzają zatem przekazy medycyny ludowej i kwalifikują wyciąg wodny (odwar) z owoców kminku jako bezpieczny preparat leczniczy.

Zielona herbata jest znanym na świecie napojem o właściwościach przeciwutleniających i przeciwnowotworowych, co przypisuje się głównemu składnikowi polifenolowemu, jakim jest galusan epigalokatechiny. Ostatnio doniesiono o możliwości wykorzystania tego związku w zapobieganiu łysienia u mężczyzn, na drodze swoistego hamowania przez niego aktywności 5 α-reduktazy, jednak bez podania danych naukowych. Z tego względu autorzy postanowili sprawdzić jak działa galusan epigalokatechiny na wzrost włosów ludzkich w badaniach in vitro i in vivo oraz wyjaśnić mechanizm tego zjawiska.

Badania wykazały, że w obecności 10% roztworu galusanu epigalokatechiny w etanolu obserwowano 2,1-krotnie szybsze namnażanie komórek brodawek włosa oraz 2,5-krotnie wyższą aktywność kinaz Erk i Akt w mieszkach włosowych. Białka te przenoszą sygnały do komórek brodawek włosa, a co za tym idzie wzmagają namnażanie się tych komórek, blokują ich apoptozę (naturalną śmierć komórek) i przedłużają okres wzrostu włosa zwany anagenem.

Na tej podstawie autorzy przyjmują, że galusan epigalokatechiny stymuluje wzrost ludzkich włosów na drodze pobudzania do rozwoju brodawek włosowych, co stwarza możliwości wykorzystania tych obserwacji w praktyce.

Leczenie nadmiernego pocenia się dłoni i stóp jest trudne i ogranicza się w zasadzie do jonoforezy i miejscowego stosowania zasypek z dużą zawartością chlorku glinu i kwasu borowego lub płukań w wysokich stężeniach formaliny, co wiąże się z możliwością wystąpienia uczuleń na te środki. Dermatolodzy irańscy zastosowali do tego celu lotion zawierający 5% wyciągu z Salvia officinalis. Liście szałwii ekstrahowano mieszaniną glikolu propylenowego i wody (1:1) przez 24 godz. Głównymi składnikami wyciągu były substancje olejkowe, takie jak borneol, kamfora, tujon, felandren, salwiol i cyneol. Preparat odznaczał się właściwościami przeciwzapalnymi, antyseptycznymi, ściągającymi i tonizującymi.

W badaniach wzięło udział 35 osób (18 mężczyzn i 17 kobiet) w wieku 8-49 lat cierpiących na jednoczesne, nadmierne pocenie się dłoni i stóp. Jedna grupa pacjentów stosowała lotion zawierający 5% wyciągu z szałwii, druga grupa pacjentów stosowała placebo. Zabiegi smarowania dłoni i stóp wymienionymi preparatami wykonywano 3 razy dziennie przez 6 tygodni. Co 2 tygodnie oceniano skuteczność stosowanej terapii.

Okazało się, że stosowanie 5% lotionu szałwiowego wyraźnie ograniczało nadmierne pocenie się u wszystkich pacjentów po 2 tygodniach o 29,7%, po 4 tygodniach o 33,2% i po 6 tygodniach o 37,8% w porównaniu do grupy chorych używających placebo. Ubocznego działania preparatu nie stwierdzono w żadnym przypadku. W związku z powyższym 5% lotion szałwiowy może stać się jednym z ważniejszych środków przeznaczonych do leczenia nadmiernego pocenia się dłoni i stóp oraz innych schorzeń o podobnych objawach.

Wybór i opracowanie

Prof. dr hab. Bogdan Kędzia