Nowości bibliograficzne

W badaniach użyto preparatu handlowego, zawierającego 2% wyciągu z liści szałwii (Flavex, Rehlingen). Preparat bogaty w diterpeny fenolowe, w ilości 33-37%, głównie kwas karnozowy i karnozol, otrzymywano na drodze ekstrakcji sproszkowanego surowca (w proporcji 14-20:1) za pomocą mieszaniny 95% CO₂ i 5% etanolu w warunkach nadkrytycznych pod ciśnieniem 320 barów w temp. 40°C. Badany preparat nakładano w postaci opatrunku na skórę pleców 40 zdrowych ochotników, którzy poddawani byli uprzednio działaniu promieniowania ultrafioletowego w dawce 1,5-krotnie wyższej od minimalnej dawki wywołującej rumień skóry. Stopień oparzenia skóry przez promieniowanie UV mierzono przed nałożeniem opatrunku i po 48 godz. od jego założenia. Jako kontroli pozytywnych używano maści z 0,1% betametazonem i 1% hydrokortyzonem.

Przeprowadzone badania wykazały, że rumień po oparzeniu skóry promieniowaniem UV i po leczeniu za pomocą maści z 2% wyciągiem z szałwii był mniejszy o około 35% w porównaniu do skóry nieleczonej. W tych samych warunkach maść z 1% hydrokortyzonem zmniejszała rumień o ok. 40%, a maść z 0,1% betametazonem o ok. 80%. Dane te wskazują, że maść z 2% wyciągiem z szałwii, bogatym w diterpeny fenolowe, ze względu na swoje działanie przeciwzapalne, może być użyteczna w leczeniu oparzeń miejscowych skóry wywołanych promieniowaniem UV.

Badania dotyczyły handlowego preparatu o nazwie Pinimenthol w formie maści o składzie: olejek eukaliptusowy 20 g, olejek z igieł sosny 17,78 g i mentol 2,72 g, podłoże maściowe do 100 g. Grupa chorych cierpiących na przeziębienie, ostre i przewlekłe zapalenie oskrzeli, nieżyt oskrzeli i chrypkę, wynosiła 3060 osób. Chorzy obserwowani byli w ciągu 5-14 dni stosowania leku, który podawano miejscowo w ilości 3-4 g i rozsmarowywano na szyji 2-4 razy dziennie lub w postaci inhalacji, z użyciem inhalatorów ultradźwiękowych w ilości 5 g (po zawieszeniu w ciepłej wodzie) 1-3 razy dziennie. Skutki terapii oceniano w 5-punktowej skali jako działanie: bardzo dobre, dobre, średnie, słabe i bez efektu. Preparat podawano osobom od 12 do ponad 60 roku życia.

Wyniki przeprowadzonych badań oceniono jako bardzo dobre i dobre w 97,6% przypadków. Preparat był dobrze tolerowany i tylko 0,7% pacjentów odczuwało skutki uboczne, głównie w postaci nadwrażliwości skóry i błon śluzowych oraz kaszlu. Na tej podstawie autorzy oceniają preparat Pinimenthol jako bardzo skuteczny w leczeniu schorzeń górnych dróg oddechowych u młodzieży, osób dorosłych i osób w starszym wieku.

Autorzy badali ochronne działanie miodu na wątrobę w doświadczalnej żółtaczce mechanicznej u szczurów. Badania prowadzono na 30 szczurach podzielonych na 3 równe grupy: kontrolną, z żółtaczką mechaniczną i z żółtaczką mechaniczną leczoną miodem. Żółtaczkę mechaniczną wywoływano u zwierząt poprzez podwiązanie w dwóch miejscach przewodu żółciowego wspólnego i wycięcie fragmentu przewodu pomiędzy podwiązaniami. Miód podawano zwierzętom sondą do żołądka w ilości 10 g/kg masy ciała raz dziennie. Doświadczenie trwało 7 dni. Następnie określano w surowicy krwi i w tkance wątrobowej wskaźniki uszkodzenia wątroby.

Wykazano, że podawanie miodu szczurom z podwiązanym przewodem żółciowym wspólnym obniża o 70,8% poziom aminotransferazy alaninowej oraz o 45,1% poziom dezaminazy adenozyny w surowicy krwi, a także powoduje wzrost poziomu tlenku azotu o 49,4% w tkance wątrobowej w porównaniu ze szczurami nieleczonymi. Świadczy to o ochronnym działaniu miodu na tkankę wątrobową w przypadku niedrożności dróg żółciowych. Autorzy sądzą, że efekt ten można przypisać przede wszystkim przeciwutleniającym i przeciwzapalnym właściwościom miodu pszczelego. Po potwierdzeniu wyników badań w warunkach klinicznych miód z dużym prawdopodobieństwem będzie można stosować w terapii chorób wątroby przebiegających na tle niedrożności dróg żółciowych.

Wybór i opracowanie

Prof. dr hab. Bogdan Kędzia