Artykuły w Czytelni Medycznej o SARS-CoV-2/Covid-19

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Postępy Nauk Medycznych 6/2008, s. 360-363
*Andrzej Górecki1, *Wojciech Marczyński2, Edward Czerwiński3, Dariusz Chmielewski4
Zasady profilaktyki, rozpoznawania i leczenia osteoporotycznych złamań kości
The principles of prophylaxis, diagnosis and treatment of osteoporotic bone fractures
1Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Andrzej Górecki
2Klinika Ortopedii Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego, Samodzielny Szpital Kliniczny im. Prof. A. Grucy w Otwocku
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Wojciech Marczyński
3Polskie Towarzystwo Osteoartrologii w Krakowie
Przewodniczący: dr hab. med. Edward Czerwiński
4Zespół Ortopedyczno-Traumatologiczny Szpitala HOSPITEN – Lanzarote, Puerto del Carmen, Hiszpania
Kierownik: dr n. med. Dariusz Chmielewski
Opracowano na podstawie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Międzynarodowej Fundacji Osteoporozy (IOF), Europejskiej Federacji Towarzystw Ortopedycznych (EFORT), Amerykańskiej Akademii Chirurgów Ortopedycznych (AAOS) oraz współczesnego piśmiennictwa.
„Zasady” zostały ustalone i przyjęte w październiku 2007 roku jako oficjalny dokument Krajowego Konsultanta w Dziedzinie Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu oraz Prezesa Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologicznego. Współautorami opracowania są dr hab. med. Edward Czerwiński i dr med. Dariusz Chmielewski.
prof. dr hab. med. Andrzej Górecki Krajowy Konsultant w dziedzinie Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu
prof. dr hab. Wojciech Marczyński Prezes Polskiego Towarzystwa Ortopedycznego i Traumatologii
Wprowadzenie
Starzenie się społeczeństwa powoduje, że złamania osteoporotyczne są coraz poważniejszym problemem medycznym. Ocenia się, że w 2000 roku w Europie wystąpiło 3.790.000 złamań osteoporotycznych w tym 890.000 złamań bliższego końca kości udowej. Złamania te są tak częste, że mówimy już o ich epidemii. Życiowe ryzyko złamania wynosi 46,4% dla kobiet 50-letnich i 22,4% dla mężczyzn w tym wieku. Po złamaniu bliższego końca kości udowej u osób starszych na skutek powikłań w ciągu roku umiera 20% kobiet i 30% mężczyzn, a spośród tych, którzy przeżyją 50% jest niepełnosprawnych.
Po pierwszym złamaniu ryzyko następnego złamania wzrasta 2-10 krotnie. Ortopeda jest pierwszym, a często również jedynym lekarzem przyjmującym chorego ze złamaniem osteoporotycznym. Na nim spoczywa zatem obowiązek nie tylko leczenia danego złamania, ale również wdrożenia postępowania zapobiegającego następnemu złamaniu. Niestety, na całym świecie ortopedzi nie dopełniają tego obowiązku i według różnych danych zaledwie u 7-25% chorych jest wdrożone postępowaniu zapobiegające kolejnemu złamaniu.
A. Podstawowe definicje
1. Osteoporoza jest chorobą szkieletu charakteryzująca się upośledzoną wytrzymałością kości, co powoduje zwiększone ryzyko złamania.
2. Złamanie osteoporotyczne to złamanie, które powstaje na skutek działania siły o niskiej energii w wyniku upadku z wysokości własnej lub niższej.
B. Istotnie fakty o złamaniach osteoporotycznych
1. Najczęstsze złamania osteoporotyczne to (według częstości występowania):
– złamania kręgosłupa (trzonów kręgowych),
– dalszych odcinków kości przedramienia,
– bliższego końca kości udowej (złamania szyjki kości udowej, złamania przez- i międzykrętarzowe kości udowej),
– bliższego końca kości ramiennej,
– żeber,
– miednicy,
– bliższego końca kości piszczelowej.
2. Częstość występowania złamań:
– u 25% kobiet po 50 r.ż. dochodzi do złamania kręgosłupa, w tym aż 60% złamań kręgosłupa jest bezobjawowych,
– złamanie bliższego końca kości udowej występuje u 2,5 na 1000 kobiet (od 0.02% w 35 r.ż. do 3.0% po 85 r.ż.),
– w 1990 liczba złamań bliższego końca kości udowej na świecie wynosiła 1.600.000, a w 2050 dojdzie do 6.260.000,
– według danych Narodowego Funduszu Zdrowia za rok 2005 w Polsce leczono 15888 osób po 50 roku życia z powodu złamania bliższego końca kości udowej.
3. Upadek jest bezpośrednią przyczyną złamań:
– 90-100% złamań pozakręgowych,
– 25% złamań kręgosłupa.
Przyczyny upadków. Większość przyczyn upadków jest wieloczynnikowa, składają się na nie czynniki środowiskowe i medyczne.
Czynniki środowiskowe:
– dom: słabe oświetlenie, przeszkody na podłodze, śliskie dywaniki, obuwie, brak uchwytów w łazience, progi, schody,
– poza domem: śliskie, nierówne powierzchnie.
Czynniki wewnętrzne - medyczne:
– ogólne upośledzenie sprawności ruchowej z przyczyn chorobowych oraz inwolucyjnych,
– słaby wzrok,
– trudność w utrzymaniu równowagi (omdlenia, choroby serca, zaburzenia neurologiczne),
– osłabienie siły mięśniowej, wieloogniskowa artroza,
– leki (sedatywne, psychotropowe, kardiologiczne),
– spożywanie alkoholu.
4. Ryzyko wystąpienia następnego złamania po pierwszym złamaniu.
– po złamaniu kręgosłupa
11-krotny wzrost ryzyka następnego złamania kręgosłupa,
2,3-krotny wzrost ryzyka złamania bliższego końca kości udowej,
– po złamaniu dalszego odcinka przedramienia
2-krotny wzrost ryzyka złamania bliższego końca kości udowej,
– po złamaniu bliższego końca kości udowej
6-krotny wzrost ryzyka złamania bliższego końca kości udowej po drugiej stronie.
C. Ogólne zasady postępowania u chorych ze złamaniami osteoporotycznymi
1. Diagnostyka i leczenie złamań.
2. Poinformowanie pacjenta o osteoporozie i ryzyku następnego złamania.
3. Wdrożenie postępowania zapobiegającego upadkom.
4. Diagnostyka osteoporozy.
5. Leczenie osteoporozy.
1. Diagnostyka złamań osteoporotycznych
Diagnostyka złamań osteoporotycznych powinna obejmować, poza wywiadem, wykonanie konwencjonalnych badań rentgenowskich tych okolic ciała, które mogły zostać uszkodzone w wyniku upadku. W przypadkach wątpliwych i niejasnych (brak widocznych szczelin złamania) pomocne mogą okazać się zdjęcia rentgenowskie w pozycjach nietypowych. Jeśli obraz kliniczny (znaczne nasilenie dolegliwości bólowych, znaczne ograniczenie ruchomości biernej w obrębie stawów uszkodzonej kończyny) sugeruje uszkodzenie struktur kostnych, to przy braku radiologicznych cech złamania zaleca się unieruchomienie uszkodzonej kończyny oraz powtórne wykonanie zdjęć rentgenowskich po 7-10 dniach. Wykonywanie innych badań obrazowych (tomografii komputerowej, rezonansu magnetycznego) w diagnostyce złamań osteoporotycznych powinno być rozważane jedynie w szczególnych sytuacjach.
2. Leczenie złamań osteoporotycznych
Celem leczenia złamania osteoporotycznego jest jak najszybsze przywrócenie pacjentowi zdolności samodzielnego poruszania się i wykonywania czynności codziennych. Dla osiągnięcia powyższego celu zaleca się podjęcie takiego postępowania, które zapewnia jak najszybsze zakończenie leczenia.
Leczenie złamania osteoporotycznych wiąże się z następującymi problemami:
– występują one u osób starszych, często ze znacznym upośledzeniem sprawności ruchowej. Pacjenci ci są często obarczeni wieloma przewlekłymi schorzeniami internistycznymi i innymi;
– ogólne starzenie się organizmu powoduje opóźnienie procesów naprawczych w tym gojenia kości;
– znaczne obniżenie wytrzymałości mechanicznej kości powoduje możliwość osłabienia skuteczności zespolenia odłamów kostnych, jak również zagrożenie jego destabilizacją i zaburzeniami zrostu;
– w złamaniach nasadowo-przynasadowych powodowane urazem zmiażdżenia kości beleczkowej doprowadzają do ubytków kości, co stwarza problemy w stabilizacji odłamów i odtworzeniu kształtu nasady kości.
Złamania kręgosłupa nie dają żadnych objawów klinicznych u 60% pacjentów. Są złamaniami stabilnymi, leczonymi przeważnie zachowawczo. Trudności sprawia niemożność odróżnienia deformacji trzonu zastarzałej od świeżej. Gorset ortopedyczny zakładamy celem ograniczenia dolegliwości bólowych. Długotrwałe noszenie gorsetu jest szkodliwe, powoduje ryzyko zaników mięśniowych i dalszej osteoporozy. Zakładanie gorsetów gipsowych w złamaniach osteoporotycznych nie jest zalecane.
Złamanie dalszego końca kości promieniowej może być leczone zachowawczo lub operacyjnie. Problem stanowi utrzymanie uzyskanej repozycji odłamów oraz nachylenia powierzchni stawowej kości promieniowej. Istotne w leczeniu jest także odtworzenie długości kości promieniowej względem kości łokciowej. Złamanie to jest związane z częstymi powikłaniami. U 30% leczonych rozwija się odruchowa dystrofia współczulna.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp tylko do jednego, POWYŻSZEGO artykułu w Czytelni Medycznej
(uzyskany kod musi być wprowadzony na stronie artykułu, do którego został wykupiony)

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 19 zł za 7 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

 

 

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 49 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

otrzymano: 2008-03-26
zaakceptowano do druku: 2008-05-26

Adres do korespondencji:
*Andrzej Górecki
Klinika Ortopedii i Traumatologii Narządu Ruchu Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego Szpital Kliniczny Dzieciątka Jezus
ul. Lindleya 4, 02-005 Warszawa
tel.: (0-22) 502-16-84
*Wojciech Marczyński
Klinika Ortopedii, Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. Prof. A. Grucy
ul. Konarskiego 13, 05-400 Otwock
tel.: (0-22) 779-54-18

Postępy Nauk Medycznych 6/2008
Strona internetowa czasopisma Postępy Nauk Medycznych