漏 Borgis - Post阷y Nauk Medycznych 5/2009, s. 340-344
*Agnieszka Jasik, Ewa Marcinowska-Suchowierska
Przewlek艂a obturacyjna choroba p艂uc
Chronic obturative pulmonary disease
Klinika Medycyny Rodzinnej i Chor贸b Wewn臋trznych Centrum Medycznego Kszta艂cenia Podyplomowego w Warszawie
Kierownik Kliniki: prof. dr hab. med. Ewa Marcinowska-Suchowierska
Streszczenie
W artykule przedstawiono zaktualizowan膮 wiedz臋 na temat etiologii, diagnostyki i sposob贸w leczenia przewlek艂ej obturacyjnej choroby p艂uc (POChP). Podstawowym sposobem leczenia zaostrze艅 POChP jest stosowanie wziewnych bronchodilatator贸w i glikokortykoid贸w. Antybiotyki stosujemy tylko w niekt贸rych przypadkach zaostrze艅, a nie rutynowo. Jednym z wa偶nych zada艅 w leczeniu zaostrzenia POChP jest leczenie schorze艅 wsp贸艂istniej膮cych, g艂贸wnie sercowo-naczyniowych.
Summary
The article provides up-to-date information on the etiology, diagnosis and methods for treatment of chronic obturative pulmonary disease (COPD). The basic method of treatment of COPD exacerbations is the use of inhaled bronchodilators and corticoids. The antibiotics should be used in some cases of exacerbations, but not routinely. One of the important points in acute exacerbation of COPD is treatment of co-morbidities especially cardiovascular disease.
WPROWADZENIE
Przewlek艂a obturacyjna choroba p艂uc (POChP) jest powa偶nym problemem medycznym i spo艂ecznym. Nieuchronnie prowadzi do inwalidztwa oddechowego i 艣mierci. Na dzie艅 dzisiejszy jest schorzeniem nieuleczalnym. Wed艂ug danych WHO na umiarkowan膮 lub ci臋偶k膮 posta膰 POChP choruje oko艂o 80 milion贸w ludzi na 艣wiecie, a w 2005 r. zmar艂o na ni膮 ponad 3 miliony (1). W Polsce na POChP choruje ponad 20% populacji powy偶ej 40. roku 偶ycia. Jest to obecnie czwarta co do cz臋sto艣ci przyczyna zgon贸w w Polsce i na 艣wiecie (2).
Obowi膮zuj膮ce w praktyce klinicznej zalecenia dotycz膮ce diagnostyki i leczenia tej choroby zawarte s膮 w wytycznych opracowanych przez Polskie Towarzystwo Ftyzjopulmonologiczne w 2004 r. oraz w aktualizowanych co rok raportach GOLD (Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease). Ostatnia taka aktualizacja odby艂a si臋 w listopadzie 2008 r. (3).
Wed艂ug definicji zamieszczonej w raporcie GOLD, POChP jest schorzeniem charakteryzuj膮cym si臋 nieca艂kowicie odwracalnym ograniczeniem przep艂ywu powietrza w drogach oddechowych, z r贸wnoczesnym wyst臋powaniem zmian pozap艂ucnych, kt贸re s膮 nast臋pstwem choroby i maj膮 istotny wp艂yw na jej przebieg (4).
Wyst臋powanie POChP jest 艣ci艣le zwi膮zane z na艂ogiem palenia tytoniu, ale jednocze艣nie wiadomo, 偶e nie u ka偶dego palacza dojdzie do rozwoju POChP (zachorowuje tylko ok. 25% os贸b pal膮cych). Oko艂o 30% chorych na POChP to ludzie, kt贸rzy nigdy nie palili tytoniu. Pewn膮 rol臋 (w tym ostatnim przypadku) mo偶e odgrywa膰 nara偶enie na dym tytoniowy, czyli tzw. palenie bierne. Osoby niepal膮ce nale偶y wi臋c koniecznie zapyta膰 o biern膮 ekspozycj臋 na dym tytoniowy w domu albo w pracy. Pozosta艂e przyczyny, jak wp艂yw szkodliwych py艂贸w i gaz贸w wyst臋puj膮cych w 艣rodowisku oraz czynniki genetyczne (np. niedob贸r alfa1 antytrypsyny) lub nabyte w 偶yciu p艂odowym maj膮 niewielki udzia艂.
Patogeneza choroby wynika z tocz膮cego si臋 przewlekle procesu zapalnego o charakterze neutrofilowym oraz z zaburze艅 r贸wnowagi proteazowo-antyproteazowej, zapocz膮tkowanych przez substancje szkodliwe zawarte g艂贸wnie w dymie tytoniowym (3, 4).
Aktualnie zwraca si臋 uwag臋 na systemowe oddzia艂ywanie procesu chorobowego i obj臋cie nim nie tylko uk艂adu oddechowego, ale i narz膮d贸w pozap艂ucnych. W zwi膮zku z tym zmienia si臋 podej艣cie kliniczne do POChP, kt贸ra jest postrzegana jako zapalna choroba og贸lnoustrojowa i wielonarz膮dowa (5).
OBRAZ KLINICZNY POCHP
R贸偶norodny obraz kliniczny POChP zale偶y od nasilenia objaw贸w p艂ucnych, pozap艂ucnych i od wyst臋powania chor贸b wsp贸艂istniej膮cych, a nie wy艂膮cznie od ograniczenia przep艂ywu powietrza w drogach oddechowych. Objawy p艂ucne to kaszel, duszno艣膰 i pogorszenie wydolno艣ci fizycznej. Do g艂贸wnych zmian pozap艂ucnych zaliczamy: zaburzenia stanu od偶ywienia, zmniejszenie masy i os艂abienie si艂y mi臋艣ni szkieletowych, zaburzenia ze strony uk艂adu nerwowego, zmiany w uk艂adzie kr膮偶enia, zmniejszenie g臋sto艣ci tkanki kostnej, przewlek艂膮 niedokrwisto艣膰 normocytow膮, zaburzenia endokrynologiczne.
POChP wyst臋puje g艂贸wnie u wieloletnich palaczy w wieku> 50. roku 偶ycia, dlatego cz臋sto spotyka si臋 u nich inne choroby zwi膮zane zar贸wno z paleniem tytoniu, jak i z wiekiem.
W艣r贸d chor贸b wsp贸艂istniej膮cych z POChP wymieni膰 nale偶y: schorzenia sercowo-naczyniowe (np. choroba wie艅cowa, zawa艂 serca, nadci艣nienie t臋tnicze, udar i przemijaj膮ce niedokrwienie m贸zgu, niedokrwienie ko艅czyn dolnych, niewydolno艣膰 serca, nadci艣nienie p艂ucne), cukrzyc臋 typu 2, l臋k i depresj臋, zaburzenia snu, refluks 偶o艂膮dkowo-prze艂ykowy.
Zaawansowanie i wp艂yw tych chor贸b na og贸lny stan zdrowia jest r贸偶ny u poszczeg贸lnych os贸b i zmienia si臋 w czasie (3, 4, 6, 7).
DIAGNOSTYKA POChP
Rozpoznanie POChP, podobnie jak w przypadku innych schorze艅, mo偶na stwierdzi膰 na podstawie przeprowadzonego wywiadu, badania fizykalnego i wykonanych bada艅 dodatkowych.
U chorego zg艂aszaj膮cego przewlek艂膮 duszno艣膰, przewlek艂y kaszel z odkrztuszaniem plwociny i/lub nara偶eniem na czynniki ryzyka, w tym szczeg贸lnie palenie papieros贸w, powinno si臋 bra膰 pod uwag臋 rozpoznanie POChP, kt贸re nale偶y potwierdzi膰 wykonaniem badania spirometrycznego, wykrywaj膮cego nieodwracaln膮 po lekach rozkurczowych obturacj臋.
Spirometria jest wi臋c podstawowym badaniem dodatkowym pozwalaj膮cym stwierdzi膰 istnienie przewlek艂ej obturacji (brak normalizacji wska藕nika odsetkowego FEV1% FVC po leku rozkurczowym), co warunkuje rozpoznanie przewlek艂ej obturacyjnej choroby p艂uc.
Bior膮c za podstaw臋 pomiary uzyskane w spirometrii oraz zg艂aszane przez chorego objawy kliniczne, GOLD wyr贸偶ni艂o cztery stopnie zaawansowania POChP: stopie艅 I – 艂agodna posta膰 POChP (FEV1% FVC<70%, FEV1 w normie + duszno艣膰 wysi艂kowa); stopie艅 II – umiarkowana posta膰 POChP (FEV1% FVC<70%, 50% ≤ FEV1<80% warto艣ci nale偶nej + narastanie objaw贸w: kaszel, odkrztuszanie plwociny, duszno艣膰 wysi艂kowa); stopie艅 III – ci臋偶ka posta膰 POChP (FEV1% FVC<70%, 30% ≤ FEV1<50% warto艣ci nale偶nej + nasilenie objaw贸w i powtarzaj膮ce si臋 zaostrzenia); stopie艅 IV – bardzo ci臋偶ka posta膰 POChP (FEV1% FVC<70%, FEV1<30% warto艣ci nale偶nej lub FEV1<50% warto艣ci nale偶nej + niewydolno艣膰 oddechowa lub kliniczne objawy prawokomorowej niewydolno艣ci serca; cz臋ste zaostrzenia, kt贸re mog膮 by膰 zagro偶eniem 偶ycia).
W diagnostyce POChP wskazane jest r贸wnie偶 wykonanie przynajmniej nast臋puj膮cych bada艅: rtg klatki piersiowej (wykluczenie nieprawid艂owo艣ci), gazometrii (ocena wydolno艣ci oddechowej), morfologii krwi (ocena niedokrwisto艣ci lub policytemii), EKG i/lub ECHO serca (ocena wydolno艣ci prawej komory) (3, 4). Nale偶y pami臋ta膰, 偶e istniej膮 stany, kt贸re nasilaj膮 lub maj膮 podobne objawy jak w POChP. Najcz臋stsze z nich to: zaostrzenie niewydolno艣ci serca, zapalenie p艂uc, odma op艂ucnowa, p艂yn w jamie op艂ucnej, zatorowo艣膰 p艂ucna, zaburzenia rytmu serca, zawa艂 mi臋艣nia sercowego.
LECZENIE STABILNEJ POSTACI POChP
W艣r贸d sposob贸w leczenia POChP mo偶na wyr贸偶ni膰:
1. profilaktyk臋,
2. farmakoterapi臋,
3. tlenoterapi臋,
4. wentylacj臋 mechaniczn膮 inwazyjn膮 i nieinwazyjn膮,
5. leczenie chirurgiczne,
6. rehabilitacj臋 i edukacj臋 chorego.
G艂贸wne cele leczenia chorego na POChP to: zapobieganie post臋powi choroby, poprawa funkcji uk艂adu oddechowego, 艂agodzenie objaw贸w, zwi臋kszenie tolerancji wysi艂ku, zapobieganie zaostrzeniom i ich leczenie, zapobieganie powik艂aniom i ich leczenie, poprawa og贸lnego stanu zdrowia, zmniejszenie 艣miertelno艣ci.
Profilaktyka w POChP
Profilaktyka w POChP polega przede wszystkim na zwalczaniu na艂ogu palenia papieros贸w. U wszystkich chorych zalecane s膮 r贸wnie偶 szczepienia przeciw grypie, a u os贸b powy偶ej 65. roku 偶ycia poliwalentna szczepionka przeciwko pneumokokom.
U wielu pacjent贸w w trakcie trwania choroby dochodzi do spadku masy cia艂a. Wynika to z trudno艣ci w przyjmowaniu posi艂k贸w z powodu duszno艣ci, z os艂abionego wch艂aniania z przewodu pokarmowego wynikaj膮cego z hipoksji oraz zwi臋kszonego zapotrzebowania energetycznego spowodowanego wzmo偶on膮 prac膮 mi臋艣ni oddechowych. Chorzy, kt贸rzy maj膮 niedowag臋 znajduj膮 si臋 w grupie podwy偶szonego ryzyka zgonu. W艂a艣ciwe leczenie 偶ywieniowe zmniejsza to zagro偶enie.
Farmakoterapia w POChP
Podstaw臋 farmakoterapii stanowi膮 leki rozszerzaj膮ce oskrzela, podawane drog膮 wziewn膮. Wyb贸r mi臋dzy β2-mimetykiem, cholinolitykiem, metyloksantyn膮 i terapi膮 kombinowan膮 zale偶y od dost臋pno艣ci lek贸w, indywidualnej odpowiedzi ka偶dego chorego na stosowane preparaty oraz od ich dzia艂a艅 niepo偶膮danych. Regularne leczenie d艂ugodzia艂ajacymi bronchodilatatorami jest efektywniejsze i wygodniejsze ni偶 stosowanie preparat贸w kr贸tkodzia艂aj膮cych. Kombinacja lek贸w rozszerzaj膮cych oskrzela z r贸偶nych grup mo偶e poprawi膰 skuteczno艣膰 i zmniejszy膰 ryzyko dzia艂a艅 niepo偶膮danych, zwi膮zanych ze zwi臋kszaniem dawki pojedynczych bronchodilatator贸w.
Aktualnie jako leki rozszerzaj膮ce oskrzela pierwszego rzutu polecane s膮 na r贸wni β2-mimetyki i cholinolityki. Metyloksantyny zaliczane s膮 do lek贸w drugiego rzutu.
Stosowane glikokortykoidy wziewne w leczeniu POChP nadal budz膮 wiele kontrowersji, ale w ostatnich latach osi膮gni臋to pewien konsensus. Regularne stosowanie steryd贸w wziewnych wprawdzie nie poprawia FEV1, ale redukuje cz臋sto艣膰 zaostrze艅 POChP i poprawia jako艣膰 偶ycia u pacjent贸w z FEV1 poni偶ej 50%. Zalecane s膮 wi臋c jako leki kolejnego rzutu u pacjent贸w z ci臋偶kim i bardzo ci臋偶kim POChP oraz u chorych, u kt贸rych wyst臋puj膮 cz臋ste zaostrzenia. Nale偶y pami臋ta膰, 偶e nag艂e przerwanie przyjmowania glikokortykoid贸w wziewnych mo偶e spowodowa膰 zaostrzenie choroby. Do najlepiej przebadanych w POChP steryd贸w wziewnych nale偶膮: beklometazon, budezonid, triamcynolon i flutikazon.
Stosowanie 艂膮czne sterydu wziewnego i d艂ugodzia艂aj膮cego β2-mimetyku jest skuteczniejsze ni偶 ka偶dego z tych preparat贸w oddzielnie. Terapia kombinowana nie zmniejsza jednak 艣miertelno艣ci z powodu POChP, mo偶e nawet powodowa膰 wzrost cz臋sto艣ci wyst臋powania zapale艅 p艂uc, co potwierdzaj膮 opublikowane wyniki w badaniu TORCH. Do najlepiej zbadanych preparat贸w z艂o偶onych nale偶y formoterol/budezonid i salmeterol/flutikazon.
Przewlek艂e stosowanie doustnych glikokortykoid贸w w leczeniu POChP nie jest uzasadnione. Poza wieloma znanymi dzia艂aniami niepo偶膮danymi wynikaj膮cymi z przewlek艂ej sterydoterapii nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋 na miopati臋 posterydow膮. POChP jako choroba systemowa wi膮偶e si臋 z uszkodzeniem mi臋艣ni obwodowych i oddechowych, a przewlek艂e stosowanie glikokortykosteroid贸w doustnych jeszcze pot臋guje te objawy i mo偶e prowadzi膰 do rozwoju niewydolno艣ci oddechowej.
W przeciwie艅stwie do przewlek艂ego leczenia sterydami wziewnymi kr贸tkotrwa艂e podawanie steryd贸w doustnych nie budzi kontrowersji. Zalecane s膮 do stosowania w zaostrzeniach POChP, w dawce 30-40 mg (w przeliczeniu na prednison) podawane w jednorazowej dawce porannej przez 10-14 dni. B艂臋dem jest stosowanie d艂ugodzia艂aj膮cych domi臋艣niowych preparat贸w triamcynolonu z uwagi na wiele dzia艂a艅 niepo偶膮danych zwi膮zanych z takim leczeniem. W przypadku klinicznej nieskuteczno艣ci glikokortykoid贸w stosowanych w zaostrzeniu POChP nie nale偶y zwi臋ksza膰 ich dawki, ale zastosowa膰 raczej inne leczenie, jak nieinwazyjna wentylacja mechaniczna w przypadku nasilonej hiperkapnii lub zwi臋kszy膰 dawk臋 kr贸tkodzia艂aj膮cych wziewnych β2-mimetyk贸w.
Udowodniono, 偶e podanie doustnych steryd贸w w trakcie zaostrzenia skraca czas jego trwania, poprawia czynno艣膰 p艂uc mierzon膮 FEV1, obni偶a CRP o oko艂o 60%, zmniejsza hipoksemi臋 i ryzyko nawrotu zaostrzenia oraz skraca okres hospitalizacji (3, 4, 8, 9, 10).
Tlenoterapia w POChP
U wielu chorych wraz z post臋pem choroby rozwija si臋 hipoksemia. Przy spadku ci艣nienia parcjalnego tlenu do 60 mmHg zaczynaj膮 pojawia膰 si臋 cechy serca p艂ucnego g艂贸wnie w postaci obrz臋k贸w obwodowych, nasila si臋 poliglobulia i ro艣nie ci艣nienie w kr膮偶eniu ma艂ym. W takiej sytuacji pi臋cioletnie prze偶ycie ocenia si臋 na poni偶ej 50%.
Do metod leczniczych, kt贸rych wp艂yw na przed艂u偶enie 偶ycia chorych zosta艂 udowodniony, nale偶y domowa tlenoterapia. G艂贸wne mechanizmy, kt贸re poprawiaj膮 rokowanie u chorych z przewlek艂膮 niewydolno艣ci膮 oddechow膮, to zmniejszenie ci艣nienia w t臋tnicy p艂ucnej i poprawa utlenowania serca (dzi臋ki wzrostowi ci艣nienia parcjalnego tlenu w krwi t臋tniczej). Tlenoterapia poprawia r贸wnie偶 jako艣膰 偶ycia. Chorzy do domowego leczenia tlenem (DLT) s膮 kwalifikowani na podstawie 艣ci艣le okre艣lonych kryteri贸w gazometrycznych. Wa偶ne jest, aby kierowany do Poradni DLT pacjent, otrzymywa艂 maksymalne leczenie farmakologiczne i nie by艂 w okresie zaostrzenia choroby (3, 4, 8, 11).
Wentylacja nieinwazyjna
Stanowi ona obecnie podstaw臋 leczenia hiperkapnicznej niewydolno艣ci oddechowej. Takie leczenie mo偶liwe jest w warunkach oddzia艂贸w internistycznych lub na OIOM-ie. Warunkiem wst臋pnym jest jednak wsp贸艂praca chorego oraz brak du偶ej ilo艣ci wydzieliny w drogach oddechowych. Chorzy, u kt贸rych zastosowano wentylacj臋 nieinwazyjn膮 rzadziej wymagaj膮 intubacji i 艣miertelno艣膰 w tej grupie pacjent贸w jest mniejsza (11).
Leczenie chirurgiczne w POChP
W leczeniu chirurgicznym POChP stosuje si臋 zabiegi zmniejszaj膮ce obj臋to艣膰 p艂uc (wycinanie p臋cherzy rozedmowych) oraz przeszczepianie jednego lub obu p艂uc. Zmniejszenie obj臋to艣ci p艂uc usprawnia mechanik臋 oddychania. Jest wiele informacji w pi艣miennictwie o bardzo wyra藕nej poprawie stanu zdrowia chorego po tych zabiegach. Dzi艣 szansa prze偶ycia 5-letniego po przeszczepieniu p艂uca wynosi oko艂o 50%. W wi臋kszo艣ci o艣rodk贸w do przeszczepu nie kwalifikuje si臋 chorych powy偶ej 65. roku 偶ycia (8, 11).
LECZENIE ZAOSTRZE艃 POCHP
Zaostrzenie POChP jest to nag艂e zdarzenie w naturalnym przebiegu choroby, podczas kt贸rego dochodzi do nasilenia takich przewlekle wyst臋puj膮cych objaw贸w, jak duszno艣膰, kaszel, odkrztuszanie plwociny, wykraczaj膮ce poza normaln膮 dzienn膮 zmienno艣膰 i wymagaj膮ce zmiany leczenia farmakologicznego.
Przyczyn膮 ponad 70% zaostrze艅 w POChP s膮 zaka偶enia, z czego 50-70% wywo艂uj膮 bakterie. Najcz臋stszymi patogenami s膮: H. influenzae, S. pneumoniae, Moraxella catarrhalis, Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa oraz drobnoustroje atypowe. Najsilniejsz膮 odpowied藕 zapaln膮 wywo艂uje P. aeruginosa i H. influenzae. Typowe objawy infekcyjnego zaostrzenia POChP to: nasilenie duszno艣ci, nasilenie kaszlu, zwi臋kszona obj臋to艣膰 odkrztuszanej plwociny oraz zmiana jej charakteru ze 艣luzowego na ropny. Za bakteryjn膮 etiologi膮 zaostrzenia choroby przemawia wyst臋powanie albo wszystkich ww. objaw贸w klinicznych, albo co najmniej dw贸ch, w tym ropnej plwociny.
W przypadku zaka偶e艅 wirusowych dominuj膮 takie objawy ze strony g贸rnych dr贸g oddechowych jak: wodnisty katar, zapalenie gard艂a, b贸le kostno-mi臋艣niowe, gor膮czka. 艁agodne zaostrzenia choroby z objawami typowymi dla etiologii wirusowej nie wymagaj膮 antybiotykoterapii. Nale偶y przede wszystkim zastosowa膰 zintensyfikowane leczenie objawowe; w przypadku braku poprawy mo偶na do艂膮czy膰 glikokortykoidy doustne. Wskazaniem do stosowania antybiotyk贸w w zaostrzeniu POChP wg European Respiratory Society (ERS) s膮 objawy zaostrzenia o etiologii bakteryjnej i ci臋偶kie zaostrzenie wymagaj膮ce zastosowania wentylacji mechanicznej.
O konieczno艣ci hospitalizacji chorego z zaostrzeniem POChP decyduje:
1. wyra藕ny wzrost nasilenia objaw贸w, a zw艂aszcza nag艂a duszno艣膰 spoczynkowa;
2. ci臋偶kie POChP w wywiadach;
3. wyst膮pienie nowych objaw贸w jak obrz臋ki, sinica;
4. nieskuteczne leczenie zaostrzenia w domu;
5. nowopowsta艂e zaburzenia rytmu serca;
6. niepewne rozpoznanie;
6. starszy wiek;
7. niewystarczaj膮ca opieka domowa.
W leczeniu ambulatoryjnym zaostrze艅 POChP o etiologii bakteryjnej zalecane s膮: amoksycylina z kwasem klawulonowym (2x1 g), cefalosporyny drugiej generacji (np. cefuroksym 2x500 mg), cefalosporyny trzeciej generacji (np. ceftibuten 1x400 mg) lub makrolidy (klaritromycyna 2x500 mg, azitromycyna 1x500 mg – pierwsza dawka, a nast臋pnie przez 4 dni 1x250 mg lub 1x500 mg przez 3 dni). W przypadku chorych hospitalizowanych z powodu ci臋偶kiego zaostrzenia stosuje si臋 antybiotykoterapi臋 parenteraln膮.
Jednym z pi臋ciu g艂贸wnych patogen贸w odpowiedzialnych za zaka偶enie bakteryjne w POChP jest P. aeruginosa. Zaka偶enie t膮 bakteri膮 nale偶y bra膰 pod uwag臋 w przypadku chorych niedawno hospitalizowanych, cz臋sto leczonych antybiotykami (4 kursy leczenia w ci膮gu ostatniego roku), z ci臋偶kim zaostrzeniem POChP, z FEV1 poni偶ej 35%. W tym przypadku antybiotykami pierwszego rzutu s膮 ciprofloksacyna 2x500 mg lub lewofloksacyna (1 lub 2x500 mg). Pacjenci hospitalizowani otrzymuj膮 antybiotyki parenteralnie.
W leczeniu zaostrze艅, jak wspomniano wy偶ej, stosowanie systemowych glikokortykoid贸w wskazane jest przez okres nie d艂u偶szy ni偶 10-14 dni. Opr贸cz tego nale偶y stosowa膰 leki bronchodilatacyjne w formie wziewnej oraz mukolityki, a w warunkach szpitalnych r贸wnie偶 tlenoterapi臋.
W przypadku wyst膮pienia zaostrzenia przed w艂膮czeniem leczenia zawsze nale偶y r贸偶nicowa膰 jego etiologi臋 (4, 12, 13).
PODSUMOWANIE
Przewlek艂a obturacyjna choroba p艂uc stanowi nadal du偶y problem zdrowotny, ekonomiczny i spo艂eczny. Jej g艂贸wn膮 przyczyn膮 jest palenie papieros贸w zar贸wno czynne, jak i bierne. Rozpoznanie POChP musi by膰 potwierdzone spirometri膮. Choroba ta jest nadal nieuleczalna i nieuchronnie prowadzi do 艣mierci. Leki, kt贸rymi dysponujemy maj膮 dzia艂anie g艂贸wnie objawowe. Pewn膮 nadziej臋 na prze艂om w leczeniu POChP daj膮 wyniki niedawno opublikowanego badania UPLIFT, w kt贸rym chorzy byli leczeni tiotropium (d艂ugodzia艂aj膮cy cholinolityk). Dotychczas jedyn膮 metod膮 powstrzymuj膮c膮 spadek FEV1 by艂o wczesne zaprzestanie palenia tytoniu. Z badania UPLIFT wynika, 偶e jak dotychczas jedynym lekiem maj膮cym takie dzia艂anie jest tiotropium. Najwa偶niejsz膮 obserwacj膮 wynikaj膮c膮 z tego badania jest stwierdzenie zmniejszenia 艣miertelno艣ci chorych z POChP leczonych tiotropium (14).
W farmakoterapii postaci stabilnej i zaostrzonej POChP podstaw膮 s膮 wziewne β2-mimetyki i cholinolityki.
Nale偶y pami臋ta膰, 偶e nie w ka偶dym zaostrzeniu POChP wskazana jest antybiotykoterapia.
Pi艣miennictwo
1. http://www.who.int/respiratory/copd/burden/en/index.html, 2008.
2. Ni偶ankowska-Mogilnicka E i wsp.: Cz臋sto艣膰 wyst臋powania POChP i rozpowszechnienie palenia tytoniu w Ma艂opolsce – wyniki badania BOLD w Polsce. Pol Arch Med Wewn 2007; 117: 402-10.
3. GOLD 2008. http://www.goldcopd.com
4. GOLD 2006. http://www.goldcopd.com
5. Agusti AG: COPD, a multicomponent disease: implications for management. Respiratory medicine 2005; 99: 670-82.
6. Soriano JB et al.: Patterns of Comorbidities in Newly Diagnosed COPD and Asthma in Primary Care. Chest 2005; 128: 2099-107.
7. Batura-Gabryel H: Naturalny przebieg POChP a wsp贸艂istnienie innych chor贸b. Medycyna po Dyplomie 2008; supl. nr 01/08: 16-21.
8. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Ftyzjopneumonologicznego rozpoznawania i leczenia przewlek艂ej obturacyjnej choroby p艂uc (POChP). Pneumonol Alergol Pol 2002; 70, Supl. 2: 1-44.
9. Calverley PM et al.: TORCH investigators. Salmeterol and fluticasonepropionate and survival in chronic obstructive pulmonary disease. N Engl J Med 2007; 356 (8): 775-89.
10. Nowi艅ski A, G贸recka D: Skuteczno艣膰 glikokortykosteroid贸w w przewlek艂ej obturacyjnej chorobie p艂uc (POChP). Medycyna po Dyplomie 2008; supl. nr 01/08: 27-31.
11. Halpin D, Rudolf M: Najistotniejsze informacje w skr贸cie. [W:] POChP. Medycyna po Dyplomie 2008; Zeszyt eduk. nr 1(4): 14-28.
12. Fangrat A: Zaka偶enia w przewlek艂ych chorobach uk艂adu oddechowego. Medycyna po Dyplomie 2008; Zeszyt eduk. nr 12(15): 57-64.
13. Barg W, Obojski A: Ci臋偶kie zaostrzenie przewlek艂ej obturacyjnej choroby p艂uc. Medycyna po Dyplomie 2008; 17/11: 97-105.
14. Tashin DP et al.: A 4-year trial of Tiotropium in chronic obstructive pulmonary disease. N Engl J Med 2008; 359: 1543-1554.
otrzymano: 2009-03-27
zaakceptowano do druku: 2009-04-09

Adres do korespondencji:
*Agnieszka Jasik
Klinika Medycyny Rodzinnej i Chor贸b Wewn臋trznych Centrum Medycznego Kszta艂cenia Podyplomowego SPSK im. Prof. W. Or艂owskiego
ul. Czerniakowska 231, 00-416 Warszawa
tel.: (0-22) 628-69-50, fax (0-22) 622-79-81
e-mail: jasik@mp.pl

Post阷y Nauk Medycznych 5/2009
Strona internetowa czasopisma Post阷y Nauk Medycznych