Ludzkie koronawirusy - autor: Krzysztof Pyrć z Zakładu Mikrobiologii, Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków

Zastanawiasz się, jak wydać pracę doktorską, habilitacyjną lub monografię? Chcesz dokonać zmian w stylistyce i interpunkcji tekstu naukowego? Nic prostszego! Zaufaj Wydawnictwu Borgis – wydawcy renomowanych książek i czasopism medycznych. Zapewniamy przede wszystkim profesjonalne wsparcie w przygotowaniu pracy, opracowanie dokumentacji oraz druk pracy doktorskiej, magisterskiej, habilitacyjnej. Dzięki nam nie będziesz musiał zajmować się projektowaniem okładki oraz typografią książki.

Poniżej zamieściliśmy fragment artykułu. Informacja nt. dostępu do pełnej treści artykułu tutaj
© Borgis - Medycyna Rodzinna 3/2010, s. 8-10
*Barbara Rupala1, Marcin Kapuściński
Prozdrowotna oraz psychospołeczna rola lekkiej atletyki u osób starszych na przykładzie ruchu weterańskiego
Health-oriented and psychosocial role of athletics in elderly persons on the example of veterans activity
1Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie, doktorantka, Zakład Teorii Sportu
Kierownik Zakładu: dr Dariusz Śledziewski
Summary
Regular physical activity is one of most important factors maintaining good physical and psychical self-feeling, enabling "successful ageing”. Among most universal and effective sport events, when it comes to sustaining physical fitness, there is athletics. Benefits of track and field disciplines for elderly people can be categorized into: medicinal and psychosocial. Considering multicipity of events athletics has a positive influence on all systems. Masters (persons of 35 of age and older, who compete in sport events) often impress by hygienic and healthy lifestyle. They have a chance to overcome their weaknesses, including a feeling of dependence on younger relatives, and at the same time a feeling of social isolation. While competing in athletic events, they establish relations, sometimes even meet other people, sometimes they even strike up international friendships. Family doctors should recommend physical activity to their patients as a prevention of civilization diseases. Physical activity, selected appropriately to individual capabilities, can be an essential element of healthy lifestyle in every age. Because of its availability and versatility of events, athletics is a sport discipline, which has no contraindications connected with age.
„Ten się starzeje, kto ma na to czas i ochotę”
Zbigniew Czajkowski (1)
Wstęp
Od lat powszechnie znane są powiedzenia: „sport to zdrowie” czy „w zdrowym ciele zdrowy duch”, a mimo to, niewielka liczba osób decyduje się na podejmowanie systematycznej aktywności fizycznej. Tymczasem wysiłek fizyczny, nawet w małej dawce, jest doskonałym lekarstwem na większość trapiących nas dolegliwości. Regularna aktywność ruchowa to jeden z najistotniejszych czynników, podtrzymujących dobre samopoczucie fizyczne i psychiczne, umożliwiających tzw. successful ageing (2).
Poprzez aktywność fizyczną poprawia się jakość życia. U osoby starszej wydłuża się okres fizycznej sprawności i niezależności (3, 4). Jedną z dyscyplin sportowych, które są najbardziej wszechstronne oraz najskuteczniejsze, jeśli chodzi o podtrzymywanie sprawności fizycznej do późnych lat starości, jest lekka atletyka. Wynika to z wymagań, jakie stawiają poszczególne konkurencje lekkoatletyczne, ale też z ich dostępności. „Królowa sportu” nie jest elitarna, jeśli chodzi o potrzeby sprzętowe, a większość z jej obszarów nie wymaga przygotowania fizycznego ani technicznego na bardzo wysokim poziomie, oczywiście, jeśli mówimy o wydaniu amatorskim.
Korzyści uprawiania lekkiej atletyki przez osoby starsze jest tak wiele, że warto podzielić je na: zdrowotne oraz psychospołeczne.
Zdrowotne korzyści uprawiania lekkiej atletyki przez osoby starsze
Koncentrując się na aspektach zdrowotnych („fizycznych”), należałoby zaznaczyć, że w skład lekkiej atletyki wchodzą: biegi, skoki oraz rzuty.
Bieganie normalizuje ciśnienie krwi, poprawia krążenie, obniża poziom cholesterolu oraz poziom tkanki tłuszczowej, neutralizuje kwas moczowy, obniża poziom insuliny we krwi, zapobiega osteoporozie, obniża poziom stresu, wzmacnia system odpornościowy, a w rezultacie ułatwia zasypianie i poprawia samopoczucie. Oddychanie staje się sprawniejsze: przepona oraz inne mięśnie oddechowe wzmacniają się, oddechy są głębsze, a ruchomość klatki piersiowej oraz wentylacja płuc poprawiają się.
Konkurencje lekkoatletyczne oparte na biegu mają zbawienny wpływ również na mięsień sercowy. Zwiększa się pojemność skurczowa i minutowa serca, szczególnie u weteranów wyspecjalizowanych w biegach średnich bądź długich.
Skoki oraz rzuty kształtują zdolności typowo siłowe. Poprawiają ogólny stan mięśni – w przypadku osób starszych widoczny jest młodzieńczy, sprężysty wygląd oraz nienaganna, sportowa sylwetka. Następuje zwiększone ukrwienie i odżywianie stawów, pobudzane są kaletki maziowe, często widoczny jest przyrost masy mięśniowej. Należy pamiętać, że spadek masy mięśniowej rozpoczyna się po przekroczeniu 25. r.ż. (5). Na początku następuje powoli, i tak np. osoby 50-letnie mają masę mięśniową o ok. 10% mniejszą niż w wieku 25 lat. W dalszej części życia (powyżej 50. r.ż.) ubytek masy postępuje szybciej i w tym okresie sięga średnio ok. 30% (6). Zwiększa się ruchomość w stawach, również zakres ruchomości kręgosłupa poprawia się, a lepiej odżywione kości są bardziej wytrzymałe na urazy mechaniczne, tak częste i kłopotliwe u starszych osób.
Warto podkreślić wpływ uprawiania lekkiej atletyki przez osoby starsze na ich układ nerwowy. Konkurencje techniczne, a przede wszystkim skoki (skok o tyczce, skok wzwyż, skok w dal, trójskok) poprawiają percepcję wzrokową i koordynację psychoruchową. Większość specjalizacji lekkoatletycznych, a przede wszystkim te typowo szybkościowe (biegi krótkie) poprawiają czas reakcji, tym samym usprawniając przewodnictwo nerwowe. Ma to pośredni wpływ na poprawienie pamięci i innych procesów umysłowych. Należy pamiętać, że liczba neuronów u ludzi po 20. r.ż. ulega zmniejszeniu (7). Początkowo są to nieznaczne zmiany, natomiast u osób w wieku podeszłym ww. liczba może być o ok. 30% mniejsza (8, 9, 10). Nie bez znaczenia jest fakt, że podczas wysiłku fizycznego wydzielane są endorfiny. Hormony te zmniejszają odczuwanie bólu i zapewniają dobry nastrój po zakończonym wysiłku.
Psychospołeczne korzyści uprawiania lekkiej atletyki przez osoby starsze
Wielu ludzi traktuje lekką atletykę jako ważny element codziennego funkcjonowania. Dla niektórych nie jest to tylko przygoda ze sportem, lecz sposób na zdrowy tryb życia.

Powyżej zamieściliśmy fragment artykułu, do którego możesz uzyskać pełny dostęp.

Płatny dostęp do wszystkich zasobów Czytelni Medycznej

Aby uzyskać płatny dostęp do pełnej treści powyższego artykułu oraz WSZYSTKICH około 7000 artykułów Czytelni, należy wprowadzić kod:

Kod (cena 30 zł za 30 dni dostępu) mogą Państwo uzyskać, przechodząc na tę stronę.
Wprowadzając kod, akceptują Państwo treść Regulaminu oraz potwierdzają zapoznanie się z nim.

Piśmiennictwo
1. Zbigniew C: Ten się starzeje, kto ma na to czas i ochotę. Sport wyczynowy 1999; nr 3-4: 411-412. 2. Susułowska M: Psychologia starzenia się i starości. PWN, Warszawa 1989. 3. Spirduso WW: Physical dimensions of aging. Hum Kin Publ Champaign 1995. 4. Frederick CM, Ryan RM: Differences in motivation for sport and exercise and their relations with participation and mental health. J Sports Behav 1993; 16: 124-146. 5. Porter MM, Vandervoort AA, Lexell J: Aging of human muscle: structure, function and adaptability. Scand J Med Sci Sports 1995; 5: 129-142. 6. Lexell J, Taylor CC, Sjostrom M: What is the cause of ageing atrophy? Total number, size and proportion of different fiber types studied in whole vastus lateralis muscle from 15- to 83-year old men. J Neurol SCi 1986; 84: 275-294. 7. Celichowski J: Wpływ starzenia się organizmu na cechy i czynność jednostek ruchowych. Roczniki Naukowe AWF w Poznaniu Zeszyt 47 – 1998; 48 – 1999. 8. Tomlinson BE, Irvling D: The number of limb motor neurons in the human lumbosacral cord throughout life. J Neurol SCi 1977; 34: 213-219. 9. Mc Comas AJ: Invited review: motor unit estimation: methods, results and present status. Muscle Nerve 1991; 14: 585-597. 10. Sica REP et al.: Motor unit estimations in small muscles of the hand. J Neurol Neurosurg Psychiatry 1974; 37: 55-67. 11. Weiss O: Sport i zdrowie – analiza socjo-ekonomoczna. Wychowanie Fizyczne i Sport 2002; T. 45: 477-485. 12. Bouchard C, Shephard RJ, Stephens T (red.): Physical activity, fitness and health. International proceedings and consensus statements. Champaign, III.: Human Kinetics Publishers 1994. 13. Osiński W: Antrpomotoryka. AWF. Poznań 2003. 14. Żarów R, Matusik S: Aktywność fizyczna a poziom sprawności motorycznej kobiet. AWF. Kraków 2005. 15. Rupala B: Próba oceny poziomu wyników weteranek lekkiej atletyki w wybranych konkurencjach w Polsce w latach 1991-2006. Niepublikowana praca magisterska. AWF Warszawa 2008. 16. Nath J: XV-lecie Polskiego Związku Weteranów Lekkiej Atletyki 1990-2005. „15 lat minęło...”, PZWLA. Toruń 2006. 17. Zieliński J, Kusy K, Król-Zielińska M: Poziom aktywności fizycznej weteranów lekkiej atletyki. Annales Universitatis Mariae Curie Skłodowska. Sectico D Medicina 2005; t. 60, 6 (Suppl. 16), 436-439. 18. Zieliński J, Kusy K, Król-Zielińska M: Comparison of 100 m sprint results among the range of sports veterans groups. Conference Proceedings, Physical Education and Sport 2000; Liberec – Euroregion Nisa, International Scientific Conference, 22-23 June, Technika Univerzita, Liberec 353-356. 19. Informator 2005. XV Mistrzostwa Polski, Toruń 9-10 lipca 2005. 20. Kusy K, Zieliński J: Masters athletics: social, biological and practical aspects of veterans sport. AWF. Poznań 2006.
otrzymano: 2010-07-21
zaakceptowano do druku: 2010-09-15

Adres do korespondencji:
*Barbara Rupala
Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie, Zakład Teorii Sportu
ul. Kazury 15/22, 02-795 Warszawa
tel.: 696 496 113
e-mail: rupbar@o2.pl

Medycyna Rodzinna 3/2010
Strona internetowa czasopisma Medycyna Rodzinna